장음표시 사용
101쪽
uod acus deglutitae interdum sine intersam vero cum in signi molestia in corpore retineantur, olim quoque jam annotarunt autores. Quibus similias ego jam proferam exempla. Cum anno I 63ti mense Maio Gedano Regi ornonium me con. ferrem, Delum itineris habui Studiosium quendam Regio montanum, qui aliquoties in itinere subita&gravi corripiebatur letpothymia, cui nonnunquam etiam motus jungebantur convulsivi. Causa horum ma Iorum erat acus, ante annum quod excesserat cum binis aliis in fanitatem nobilis cujus dam virgunculae deglutita. Quo imprudenti laeto praeter multa horrenda mox subsequentia symptomata ipsam quoque sibi accelerasset in ortem, nisi clementia Divina assistentiam Mea dicorum curarita benedixisset, ut tandem binas expulerintaeus , relicta tertia, quae subinde instar monitotas solertem alias cingeniosum comis monefacerent iuvenem, ne posthac auro pretiosiorem sanitatem adeo, te more tam aperto comi nitteret periculo. Ea an postmodurn egressa quoque sit, me quidem latet, quippe qui exinde hoc solum de eo resci vi, quod laurea Doctorali in utroque iure summa cum laude acquisi. ta, Facultatis suae Professor in Academia patria exstiterit, tonita pri de murta functus sit. Caeterum longe benigniorem fortunam anno praeterito 16 r expertus est frater Albertus, e familia Reirmatorum reia gulae S. Francidii in coenobio vicino Porigoriensi trans Istulam tum ex iis flens. Is enim cum die I . Aprilis, quae ium Viridium erat, in immutando aliaris, ornata occupatu esset, dua acu maiores, quas orditum continebat, nolens deglutivit,& mox dolores quosdam in ventriculo sensit Perterritus exinde a meridie me in platea accessit, consili. umque petiit. Suasi ut crematura hordei prunisque laxantibus, ut id cibis viscidis ac pingvibus, si severitas regulae suae id permitteret, utatur, propriasque feces probe semper ex aininet atque simul medica mentum laxans me praescripturum promisi modo ad meas se conferueret aedes. Sed aliis negotiis impeditus, ea die me non accessit. Posteara die n. Apr. per alium fratrem nunciari mihi jussit, se in fecibus unam ς -- acu Minde tantos lixae iuricul' non sontis dolores. Usum
102쪽
OasERvATI LXXXVII. igitur medicamenti in aliud tempus distulit. Die 18 Apr. post evacuationem corporis dolores ventriculi omnino remiserunt, nec ab eo temispore quicquam mali amplius sensit, egesta sine dubio etiam altera acu. Tandem die ro Maj ipse me accessit, bene se iam valere retulit, pro dato consilio gratias egit, atque ut sibi electuarium aliquod laxans pro duabus vicibus praescriberem rogavit, Mobtinuit.
SCIRRHO PANCREATIS ET GLAND&LARUM
ME SENTER I LETHALLIT Ostquam praeterito anno Orr exercitus Turcico .Scythicus in Polita doliam eique vicinam Rustiam ac Poloniam minorem truculen- tam fecit impressionem, cuncta depopulationibus, rapinis ac caedibus pro more suo replevit, plurimi fuerunt regionum illarum incolae, qui fuga sibi suisque tempestive consuluerunt. Repertus est inter hos etiam primarius quidam mercator Lublinensis, qui, ut postmodum summa urgente necessitate eo commodius fugam capessere posset, uxorem cum filiola, tertium aetatis annum agente, aliisque sequioris sexus propinquis, declivi flumine ad nos mature dimisit. Hae verba itinere eandem semper non servarunt diaetam, & ex illis imprimis filiola, quippe quae placentis, ibis teganitis, aliisque huiusmodi in butyro frixis cibis, quibus nimium delectabatur, ultra modum saepius se ingurgitavit. Exinde non diu post illarum ad nos adventu eum male se habere inciperet ista,mater ex consilio muliercularum mutita quidem adhibuit, sed omnia frustra. Tandem ingravescente penitus malo, me quoque die 21. Januar. anni huius 6 3 in consilium vocavit. offendi puellam satis debilem, in calore p. n. extenuatam plane, cibum quoque nullum appetentem, crebro vomentem, diar-rricea gravi laborantem. Morosa insuper erat, atque a medicamentis ita abhorrebat, ut quae&qua ratione ei sint danda, taediosae curae haut postrema fuerit pars. Licet vero sub curae initium calor plane remiserit, vomitus quoque &dele Uiones non adeo crebro infestarint aegram et quia tamen extenuatio corporis Lappetitus viriumque prostratio sensim indies augebantur, solam mortem horum malorum unicum futuis
Lum remeditam facile licuit colligere. Caeterum dum ego huius aliorumque
103쪽
rumque sanitati sum intentus, febris catharratis cum pleuritide spuria ex improviso graviter me corripiunt,4 vix non opprimunt. Rogatur igitur Emesienti musin. D. Mencestitu Dorosib a matre puellae, ut meas suppleat vices, filiolamque ad pristinam reducat sanitatem. Qui licet non tantum solus fidelem ac circumspectum se praestiterit Medicum,sed&post meam convalescentiam una mecum, quae ad perniciem depellendam facere possunt, non intermiserit; non tamen impedire potuimus, quo minus die prima Martii placide obdormiverit aegra. Post mortem nobis praesentibus Dn Bartholomaeus Taubenhelm, Divorum Pol ac vec Regum ladistatis Ioli Casimiri Chirurgus hactenus primarius, reseravit abdomen. Sed ecce, in isto viscera omnia, ipsumque hepar quod alias iniusto majorem excreverat magnitudinem, apis parebant sana Solum pancreas induratum erat omni ex parte, in plane seirrhosum. Glandulae quin etiam mesenterii hinc inde visae stir- rhosae, atque in eam aucta erant molem, ut magnitudinem nucis j
APIDERMIDE TOTIUS CORPORIS ER ARTES DEPOSITA.
ρndoquidem epidermis post febres ardentes,variolas rossalia
rubeolas saepe a quibusdam partibus abscedere solet,hinc exempla illa ut plurimum negliguntur a Medicis. Ast univer sales totius corporis decorticationes ut sic dicam quia non ita sunt
vulgareS, annotantur merito ab autoribus. Sic legimus in historiis navigationum Batavorum in Septentrionem, quae insomno anno Issi'. edito sunt annexae &ie ardo Paludano tribuuntur, quod Batavi anno
IF96. In nova Lembla constituti, iecur ursi albi coctum comederint, ast valetudinis maximo discrimine laborantibus nimirum cunctis, deiscutito in universum corpore, ut verba autoris in recensione tertiae historia lanant. Sic militi post haustam potionem, ut integra colocynthidis medulla incocta erat, totius corporis epiderm idem abicessisse , annotavit Salmutb cent.I. ob a Sic in muliere Hebraea cuticulam liniversi corporis per serosi humoris ebullitionem, intermedia aqua ciui nil mordicante a cute separatam vidi H γω, ut ipse refert in Herco
Med. lib. 7. cap. uo. His ego sequens addo exemplures Candidus ac in
104쪽
genuus senex, Da. Laurentius Tost exquisitam alias in victu diaetam servans, elapso anno I 6 r. qui erat 77. suae aetatis, sub finem istobris pustulis quibusdam infestari coepit, unde ic iturgum Antonium ad se vocavit. Die et Novembr. vocatus ego, vidi per totum corpus dispersas pustulas satis magnas pellucidas 3 prurientes, qua aut discis.s: aut ruptat liquorem Fundebant albicantem, limpidum Ientum, re lictis ulcusculis superficiariis. Sudorem omni studio declinabat aeger, licet ilio praesente copiosius erumperent pustulae, nimium enim pruritum ferre non potuit Soli igitur naturae commissa expulsio, corroborantia atque alterantia propinata sunt aegro, chirurgo opscium suum etiam non negligente. Eger autem spatio duorum menti. um totius corporis cutictitam per partes deposuit, sic convaluit. sis litis is ad Conctores ob emeridum ratulapiam mense Iulio anni tota misis. JOBSERVATIO XXXIX. '
VERMIBus CIM NIVE CADENTIBUS. Ermes in nive vetustiori generari at ue ibidem inveniri, res nais v non est, sed jam Aristot/lis tempore cognita. Ita enim ille
hs de Hist. Anim. c. p. in etiam in iis, qua putredine n Lia inposse excipere existimantur, nasci animalia novimus 3 ut et ermes in nive et tiora, si hirtisunt ilis c rubidi, quoniam ipsa nix vetustate rubes it; 'dinniυ mediae terrae t.-didi, grandiores inveniuntur. Torpent om ues ac difficulter moventur. Vid. quae habet Ubis, Alisov. lib. o. de In ectis c. q. instar omnium quae decus illud Medicinae Boreale, Thomas Barthos in de ni vi usu medico, c. g. annotavit. At novum insolitum quin immo inauditum, quod non ita pridem Neolatii, Nel: ssi hi J in partibus Hungaria montanis, ubi non procul cuprum effoditur praestanti mimum accidit. Ibi enim anni 367 a die et o Novembr. quae erat Dominica , a pago, quem das aper siles appellant, in civitatem usque, erum ex altera parte ante argenti- portam dii Pliber sae r in prato quo iam a o de spatioso, una cum nive cecidere ultra decem genera divi riorum vermium qui catervatim super nivem repentes Ma traquai duum viventes a multis, civitate egressis, visi atque
collecti fuere, ' Plurimi erant nigri cum pedibus4 ctenis luteis, erucissimileSa
105쪽
I g v2RΝ I3us v xl regis ADT TIIug. st si . niles , alii labriabente, alii init, aranearum pedali, alii capa de sparvos, aut minas referentes. Nullus autem horum intra moenia cecidit, omnes extra portam de quidem in dicetis tantum locis inventi. Primum horum a genero di Itorum habu ante Olat Smissum una
cum relatione ostendit mihi Dn Otto delici et civis hujus urbis honoratus, post Viennam, iacones, sed radi palam lepinici tandem per personam uandam Illustrissiman mihi quorundam, quatuor inquam generum, secet copia, quo liccatos, UO metrus .conjiciqueant, protinus in aquam conjeci, undeta eraciosa aditi sit inam redeuntes dimentionem, ea an figura e magnitudine deli nexi cu .ravi oro ut eranti
Repraesentat igitur ij . . vermem omnium , quos vidi aut habeo, maximum Morone repentem de inversum, seu supinum, totum nigrum pedibusque donatum subtilibus luteis i Figar. L. Minorem priori non absimilem Gg. III. Minimum totum nigrum sine pedibus Fig. IV. Scarabaeum parvum, sed col re tabcinericio referentem. Iam ver, si tanta clarit Timorum&docii sita metrum vi rum in sit generatio de productio vermium ordinaria ex nive vetustiori, prout apud praedictos authores videre licet, quid fiet de ista extra duci Li&insolita vermium nunquam ante hae visorum generatiore figura,
modo apparendiri sit milibus' Quis vero lorus leugnandus nativitatis an terrassat illa gelu adstricta : An media aeris regio,i nubes raut cur non ubique cum ni cecidere quandoquidem tam in civitate L Ona
106쪽
ΟasERvATIO XC. quam extra eam ninxit Z Unde attractum seminium hoc inusitatae&nunquam ante conspicuae sormae vermium Θ Unde tandem tanta vivacitas brumali inprimis tempore,ubi omnia alias huius generis inlecta torpent&mortua jacent Certe hic, θωον jubet ἐπιχειν.
' NGIS MONSTROSAE AC INSOLITAE FORMAE. IN solitum hoc sungi genus ipse ego meis manibus e terra erui inpa.
go, ad S Johannem, dicto, quinque milliaribus Posonio oravi. am versus distante. Cum enim ibi essem, exhibitus est mihi talis non usitatae formae ingus, nunquam eo Iocorum credo ego etiamnus piam visus, petiique statim monstrarent mihi locum. Egressus vidi circa sepimenta in loco quodam trium aut quatuor passuum longo, alias nullibi in toto districtu, inter virgulta ex antiquo quasi fimeto pro pullulare ultra centenos tales fungos maiores, minores, eleganter certe 4 fabre cum capitello suo factos,nihil in se monstrosi habentes aliud, nisi quod a communi fungorum forma recedant nescio quam insolitam figuram monstrent. Si exoIescunt in pulverem abeunt; id quod mihi faetum, qui decerpturus quendam insigniorem cum capitello lato&pulcre fastigiato, in idem impegi fregique, statim ex rupto
107쪽
rupto nihil nisi pulvis exivit. Videtur aliquo modo assimilari posse fungo Anthropomorpho, quem exhibet in Ephemerid. Curiosarum, anno II. Observatio LV hac saltim differentia quod ille altior ex pluaribus iunctis quasi compositus, diversis tamen capitibus modo plenis, modo rotundis, modo fastigiatis constet Hi autem nostri minores semper singuli, raro bini, omnes eadem formari figura crescant atque inveniantur tempore insolito ac plane in conlaueto, quod magis hoc
anno apud nos vernum, quam hibernum videtur. In litteris mense Jan. ann ibo ad Coll. Esthem quidem mmsressa, sed errore aut casu extra uum ordinem delapsa. JOBSERVATIO XCI.
MERCURIO FIXO HELMONTI Ll tractatu de Febribu cap.r7. . p. Mercurium diaphoreticum fixum
praeparari cum elemento ignis, de vitriolo Veneris extracti, docet Helviontiis. Veneris vitriolum quomodo arte parandum informat in Parad. 3. g. ra. . m. aa in fol. Quid sit ignisVeneris multi iam disceptant. Et quid velit eo mimonis rim intelligi, non concordant scriptores, praecipue cum Helmontii requisita ad modo dictum ignem Veneris,quod sit oleum virid re dulce a corporeMercuriali sui cupripiantseparatum, multis ansam verae praeparationis e manibus eripuerint. Cupro inesse istum ignem Veneris e. 8 de Lithiasis. I. p. m. 6 affr-mat. Cuprum autem metallum completum non facile destructibile, aut retrocedens in sua principia vocat S i . etiam vitriolum e Venere factum ignavius esse vulgari g. i docet. g. ra. εοδ commendat loco vitriolte cupro facti verum vitriolum, quod venam cupri lamberit Meam ero serit, illudque cujus vena liberior ab aliena malignitate viciniorque fuerit entiVeneris inculpatius vitriolum esse dicit. g. s. etiam non tam Lagureum colorem esse respiciendum, quam salis puritatem cum M'Itaque ad ignem Veneris conficiendum non opus esse vel vitriolo ex cu pro facto g. r. vel ex floribus eriS, sed vIRIDI uRI SALI VI -
Posset quidem fieri obiectio, quod Helmontisu de Lithias. c. I. g. dicat: non posse haberi ignem Veneris, nisi cum plenaria cupri destru- a tione,
108쪽
volatile in album metallum ignotum posse parari, mita necessarib c prum ad eandem materiam requiri debere. Sed, uti modeste opinor, eum in hoc para grapho cupri vena merosam intellexisseis nihil obstare, quominus ea verba, quae .aI ejusdem capitis, nempefecem coicho iu=is Ddsiliatione residuam totam adhuc spe cupream, leguntur, possint cum superiori textu combinari, prae primis, quando LII. c. 8. ab Lithiasi in quaestione, an ignis Veneris sit spiritus vitrioli rectificatus, respondeat, indefinite affirmans se destillationem per neminem traditam velle propalares Colcholarque ex destillatione residuum, esse cupreum edocetus e Paracelsi Tom. I. operum in foll. m. rogo. Litae. de vitristo in verbis: Proba est, sed ad medicinam inutilis, solii ad Alchimi-
am, quod Cobbsta perse in igne sum 'neνem fundat. De quibus tamen omnibus Lectori Benevolo liberum relinquo judicium Distinguendum autem juxta mentem Helmontii inter sulpina Veneris, quod ad vitam longam conferre dicitur in lib. Buller p. m. intractat imperfect. p. m. Ta in forma ola rubicundi cum suo corrosivo destillatum per alembi cum delaendit, MignisVeneris Pa aces vocatur inter illud, ouod in tractatuistitis cum sale armoniaco sublimatum ad compositionem Des ator equiti t. Illud'indem ad Mercurii fixationern omnino concurrere statuendum esset,quo mam vis eius aliquo modo praecipitationem Mercurii promovet, quodque ab Hel- montio F. 1. de Lithias. externum sulphur Veneris dicitur. Hoc vero tantum ad corpus humanum directum esse videri potest. Dulcedinem huius olei quod attinet, potius ad effectram, quam ad essentiam respoxiise Helisontium, humaniter autumo, sicut etiam eidem Placuit, T. ID LI. de Lith assi mare, odorem spiritus vitrioli flavescentis, estis grati odorem referre, cum tamen experientia olorem sulphureum, Mita contrarium sum cienter demonstret. Maxime iterum veniunt attendenda verba autoris , qui anteriorem chymicorum destillandi modum reiicit, novum inusitatum oppo-
est per quem oleum istud vitrioli dulce possit obtineri Fateor qui .
cu'm,' iod oleum vitrioli, ex hac praescripta mimonti desti l Hione, non ita ut corro silvum δε quidem aliqua ex parte nigricans, sed quod dulce sit cista mellis, haec observare mihi non licuit. Nec obstat, quo die nisVeneris non sit piritus vitrioli utcunqu: ex quilii recit alus. Loitus enim est, tanqtiam Paracchi discipul, in
109쪽
D ugst fustici Ix UEL UONTII Et quoniam Paracella oleum nunquam spiritus fuit dictum, sed oleum pro cujuslibet rei sulphure semper ab eo habitum est, sulphur autem ex Paracelsi sententia denotet ignem vel ignis elementum Tom. I. insol. desulphure p. Io 1 ita etiam mimontivir, si placide debeam respondere, usus est hoc vocabulo, ut tum temporis disputanti Medicorum calamo occurreret& probaret, quod at firmat in tructo arcan. Pamineel p. . u. column. r. se ex scriptis ara celsi multum profecisse Tun demque, sui aevi chymicum non .esse contemnendum, prae primi cum artis praecepta ab aliis etiam tradantur obscura in verbisp. 3Jt mydnim secus deci Viride&dulce esse istud oleum debere mimontivi amrmat Pamcelsfus quidern Tom. I. Oper. c. I p.m rosF. Lit A. talis olei mentionem facit, sed hoc tantum ad usum internum, ut dictum, medicamentosum esse, cujus praeparationem ita describis: Oleum dulce gnudetur in seipso, ita ut separetur oleum a terresteitas crocibus per Balneum MDriae interrefreitas per ignem, uritus aulem olei separatim colligitur, qui debet per se cir eulari, addetur deinde spiritus pini. Quod vero debeat ad praecipitationem vel coagulationem concurrere Mercurii, negat Paracelsu in verbi. oleum viride ichimiam impertinens ect o Delites is quirim , ait ulterius Pannielsus b. a. de vim long p. m. Jas fit sub Colchomν oleum rubeum, viride,sed oleum rubeam tantismadaec bimium viride vero ac
Nec fuit unquam animus Paracel b, sulphur si quod Veneris,uel ex et upro, vel storibus aeris, vel ipsis vitriolo ad praecipitationem Mercurii in forma oler viridis dulcis requi ere, nec ullum titulum ex eo demonstrabit, quisquis eriti Nec videtur ea dulcedo in lingua apprehensivae inesse sulphur Veneris, sed effectiva si aliqua esset silve per accidens, quia iste Mercurius sive potius sulphur Mercuti sicut placet Helmon
tio loqui in truct Pro Tmnasma meteorip. m. a. a.. . 6. Cum igneVeneriS,
factust cum sale Taberget, quo de infra loquar, paratus non est dubicis, sed tantum insipidus, solutus a corrosi vis salibus per4stud sat
Taberi. Omnia verb, quae dixi, maiorem elucidationem in Panis celsa/lib. de chirurg magn Argentomti anno Ioue impresso, obtinebu It p. msta. in lib. Spluci se Eliu 2 p.so . sub tit. descia medicameno. Item Pa nuces
oper in fol. Tom. I. de morte rerum naturiri. Ist,m DV lit B. C.
Processum quod spectat, ipse et montius est valde obscurus. ilia fana enixaliiSansam inquirendi relinqueret, ad ipsum fontem para celsi
110쪽
nempe tibi os, quod in iis processius esset descriptus, quem tamen vellet manifestius paulo declarare lectorem ablegavit Manifestus quidem esse videtur in coniunctione elementi ignis de vitriolo Veneris cum aqua regia, sed valde obscurus est, in explicatione salis Taberi, quod,
praeter mentem Paracelsi spiritum vini explicat: Cui tamen experientia&Paracelsus ipse contradicunt; licet enim centenis vicibus spiritus vini cum isto pulvere corrosivo cohobaretur,manet tamen valde
Quid verbier sal Taberi intelligatur: illudque non esse spiritum vini
patet ex allegatis Paracelsi locis. Nam in lib. de Natur. Rerum Truct s.
p. m. DS primo docet Paracelsus praecipitatum cum aqua regia fieri, quem jubet spiritu vini cohobare edulcorare, paul post secretum promittit Paracelsius & quidem in verbis: Magnum arcanum de praecipitato intelligendum venit quod si post calcinationem, colorationem cum aqua sal aberi edulcoretur c. Et praefert hanc superiori praeparationi cum spiritu vini factae. Obstant deinde omnes praeparationes, quas benevolus lector in praefata chirurgia magna viderevi legere potest. p. T. D. D. 3or. In quibus locis non fit spiritus vini mentio,
cum tamen aeque verba ea, quae Tom. l. s. lit C. in citatis locis verbo. tenus inveniantur. In chirurgia magna p. si . Paracelsus hanc litem
dirimere videtur, dum per sal Taberi, aquam ovorum ibi descriptam se intelligere indigitat, dumis spiritus vini&aquae ovorum mentionem facit, quando docet Mercurii fixi diaphoretici ad ulcera laryngis ruesicae praeparationem. Idem facit Helmone in Tractat de Febrib. p. m. roa. v. s. g. o.
ubi in confectione purgantis Diu celtate suo post abstractionem Lquoris Athahest, non ad spiritum vini sed ad aquam ovorum confugit, apprime sciens, quod aqua ovorum sit unica ista aqua, perquam o .mnes spiritus corrosivi possint temperari& successive a solutis corporibus abstrahi. Obscuratatem processiis non levem porrigit etiam, commixtionemele trienti ignis de vitrioloVeneris extracti cum aqua regia. Ubi notandum Helmontium statuere, quod post quintam cohobationem pulvis fiat valde corrosivus. Elementum ignis de vitriolo Veneris debet esse dulce instar mellis nisi forte odorem mellis, de quo in destillatione spiritus vitrioli l. c. mentionem facit, intelligere velit non deberet ergo corrosionem Mercurii promovere, sed mitigare. Corrosionem enim