장음표시 사용
281쪽
grana viginti quinque continet. Dii actus a me, exiguum in centro filicem, cum laminarum pulchra structura, coIoremque paululum obscuriorem illo, qui in superficie conspicitur,non minus tamen splendidum oculis exhibuit. Reliquos varie distractos& disperditos cum
iam descripto convenisse , magnitudine tamen, figura diversos
Praeter hunc, ex amici dono, alii sex, parvuli tamen , in vicinia nostra e demortuo equo exempti, mihi sunt Hippolithi, quorum major drachmamdimidiam cum tribus granis, secundus grana octodecim, tertius & quartus grana quinque, quintus tria. sextus duo ponderant, qui omnes superficie pariter laevigatissima, interna autem structura itiisdem tuniculata splendente, colore subfusco, substantia compacta, dura, rasili, facile pulverisabili, se commendant. Aliud exemplum annis abhinc undecim generosus spadice colore praeditus cuiusdam e primariis apud nos Mercatoris equus exhibuit, cum, absque ullius praegressae vel subsecutae infirmitatis signis , tres calculos per guttur inferius deposuisset. Subrotundi illi sunt, cinerei coloris, nitidi, politique candida lineola, instar venae, quam in Hotto- manniano innuit cibsitis, sinuoso ductu, superficiem eorum lambente, suisque praedita ramulis ponderosi praeterea & compacti, non minus tamen rasiles; quorum major unciam unam, drachmas tres , ac viginti quinque grana, medius unciam unam cum undecim granulis, minor sex drachmasvi grana septendecim ponderant. Tandem civis cuiusdam nostratis equus spadicet coloris, ante se any nos, insignes aliquot Hippolithos diversis vicibus per alvum, non sine dolore, quem scilicet fortis calcitratio, quae exclusionem hanc comitabatur, indicabat, emisit, quorum tres figura rotundi aemula conspicuos, colore fere cinereos, Phari naco poeus huius urbis perindustrius atque peritus, curiositatis gratia, adservat, quos saepius mihi perlustrandos , quin & particulam, pro sumendo inde de viribus experimento , concessit. Horum unus octo uncias, drachmam unam, scrupulos duos&grana quatuor, alter uncias itidem octo, scrupulosque duos cum dumidio, tertius novem uncias, atque sexdrachmas ponderant. Ulti-rrius hic studio a posses re diffractus, parvulum intus silicem exhibuit, fundamentum praebentem subcrescentibus sibi lamellis, quaest eganti ordine, in medio cum primis calculi, di ositae conspiciu itur Colorem
tua ostendit nonnihil obscuriorem, ac in exteriore parte apparet; sub
282쪽
stantiae est homogeneae, nullis visui se offerentibus scybalis, aut heterogenea re alia ,splendore insuper radians, odorem, dum particulae ab eo decutiuntur, urinosum exhalans, stercoracei tamen quid admixtum habentem, eoque ipso de suo natali loco testantem. Urinosum etiam spirabat, cum in pulverem tritus vivo carboni inspergeretur. Praefatus autem equus, postquam novem mensium decursu lapideos istos foetus diversis vicibus edidisset, concidit tandem exenteratusque post mortem, ingentis molis lapidem, una cumminire alio, in intestinorum aliquo ea parte, cui lapis inhaerebat, nigre sum te, mortis autorem exhibuit. Qui statera examinatus libram unam ponderis civilis, drachmas tres, scrupulum unum pendere observatus fuitii figura Gothano resipondet, atque colore ad fuscum inclinat colorem ita paulatim immutans, cum primo ad cinereum inclinasse dicatur Minor ejusdem coloris, unciam saltem dimidiam, duosque scrupulos ponderat, aliqua ex parte stactus, eaque laminatim se concrevisse, ostendit. Horum possessori alii insuper duo sunt Hippolithi, ex equo mortuo desium-ti, Nisi coloris, non nitidi splendentesque, immo impuriores, pa-huli adsumti vestigia nonnullibi ostendunt, laminis tamen pariter constant; quorum major drachmas septemvi duos scrupulos , minor drachmas tres pondere adaequat. Hisce consideratis, non possum non Plinio lib. histor natur. V. a. equo fere, qui homini, morbos esse, tradenti, quodammodb subscribere Calculos namque in hominum ventriculo atque intestinis generari , nullum amplius est dubium , quos partim excretiones, partim ventris post mortem incisione, fuisse manifestatos, plurimae observationes fidem faciunt. Idem quoque contingere in equis, ex iam dictis elucescit. Neque enim ullum fore autumo , qui Hippolithos secundum naturam, prout quidem de lapide beetoardico adfirmare id nonnulli sustinent, produci adstruat; cum potius revera praeter naturae consuetum ordinem oriantur; unde etiam non in omnibus equis reperiuntur; non tantum incommoda varia, verum ipsa insuper mors,
quos talibus oneratos quandoque insequuntur. Nuper colloquebar sic Andr. Libavivi apud Hornungum, Epis. I scribit: cum nobili R. qui diu in Italia, atque etiam Neapoli fuit, estque ques admodum peritus. Is aliquot exempla magnis lapidibus occisorum equorum re citabat. Equus Tyrolensis superius memoratus, nec non Neapolita
nu adoratino adductus Hippolithos praegrandes sibi fatales experti suerunt
283쪽
tunt. Hottomannianus, disrupto intestino recto cum transire non posset, mortem equo attulit. Sic rerum vertitur ordo, , si ob quandam nominum similitudinem iocari liceat, digna Hippolithis nunc equi dant poenas, qui prius spreto habenae regimine, miserum Hippolithum, curru excussum, loris implicatum, multasque in partes discerptum exhalare coegerunt animam. Sed cur non omnes equos, Hippa-lithis praegnantes eadem sors mane: Idem sene, quod in homine accidere videtur Mortem imprimis, gravioraque incommoda flustiunt lapillis minores sint, nec asperi, partes, quas transire debent, si laxiores ac patentiores existant. Geaerantur autem partim in equorum ventriculo, partim in intestinis. Istorum exemplum suggerunt illi a Torneso, Iordano proposiati hos negare pariter vix licet Libavis in colo equorum gigni, non dubitat, ceu in E q. Cisae Hornuviana θ. videre est a Clar Vel hiis illos, quos memorat, in ventriculari intestino latui e narrat, quod colo ex una parte, ut cecum ex altera, adnexum est. Etenim in equo intestinorum ordo, ut verbis utar M. A. Severisipare stom. Demo-er si inferne aggrediaris, hic est: primum intestinorum rectum secuniadum cce cum tertium colon post colon aliud ventrieuli sormam ha bens. Quale duplex intestinum coecum in lupo etiam aquila cyano grue, columba, inventum Anatomicorum Observationes adfirmant Videturque omnium convenientissime intestinorum coecorum cavitas pro Hippolithi productione commoda; quamvis facile credam, in venisitieulo, aut aliis tenuioribus intestinis prima quandoque rudimenta eum suscipere , ac pragressum dein, protrusium, aut prolapsum ad crassiora, novum ibi incrementum capere; cum in instanti eum minime eonia cresceres, vel laminarum miranda structura evincat. Immo non has tantum partes, sed alias quoque calculorum in equis generationi inseria vir , Job Langit bis vatio comprobat, dum lib. a. Epip. Med. .lapidem nigrum, pondere unius librae, ex vesica aequo mortuo, exemtum vidisse se, lapides etiam in maxilli equorum concrevisse , ex absyrtho non illaudato artis veterinaria Medico, prodit Parisiensis Hippolithus in membrana pinguedine repleta, duobus in locis spina dorsi proxime renes affixa, fuit inventus. Ipsum ver generationis modum adsignare, perquam arduum est.
mplane impossibili cum ad amussim ipsi quadret, quod de calculi inhumano corpore ortu Medici , sagaciores quamvis' ingeniosissimi, a fateri
284쪽
fateri coacti fuerunt, videlicet rem esse obscuram , intricatam , nobisque nondum satis hucusque cognitam. Ut de calore aut frigore nihil dicam, cum nudas istas qualitates per se insufficientes admodum esse, plurimis jam demonstratum sit. Statuere autem succum , humorem, auram, sal, vel spiritum aliquem λιθον 11mσιον, lapidificum, sive gorgoneum, rem non exhaurit, dum, qualisnam ille sit, an pure acidus, alcalicus, austerus & quomodo in animalis.corpore ἐνεργειαν illam exserat ignotum nihilominus remanet. Helinontius quamvis hoc perdiversos illos ex urina separatos spiritus clarius videretur explicare cum tamen , uti cap.3. de lithias . a. videre est, coagulatorem illum spiritum, utut laboraverit, in urina equina reperire non potuerit, ut neque spiritum fermenti vel aquae vitae hoc ipso sane Hippolithi generationem ex eo arduum foret deducere. Non postremum tamen hic locum obtinere spiritum salinum urinosum, ipsum Hippolithi examen compro hat, ditissimum illo hunc esse evidenter demonstrans. Unde a volatilis huius alcati, acidique morbos,arrepta simul materia obvia idonea, mucilagine &c puta, concursu, Clar Tachenius calculi generationem deducit eap. Hippoer chim. Qua ratione vinum quoque suum contribuere valet symbolum, cujus scilicet partem volatiliorem, ut de tartaro, quem in sinu abscondit, nihil dicam, acidum occultum in se continentem, cum urinoso coagulari, est notis simum. Unde Schnitzeruo Epist. D. apud Hornungum, non adeo praeter rem, de vini sitientissimo calculoso equo agens , scripsisse mihi videtur inori quis ψω λιθιγνε-mας causam vommidit putet Neque obstat Libavit objectio , quod in bobus calculos observaverit, a quibus tamen vinum non fuerat degustatum. Vinum enim solum&per se in causa utique non est, nec semper ad caIculi generationem necessarium , aliis tamen cum causis concurrere potest Simili modo lutum quoque, vel terra nitrosa parietum, flagella fruticum &aquae turbidae, quibus delectari nonnullos equos, atque materiam lapidum inde congeri posse, idem Libavim scribit, se habet. Verum, ne iusto prolixior sim, haec mitto, pauca saltem de virtute alexi pharma calapidis nostri additurus, quam nonnullos ei adiudicare velle, video. Si Jordanus, eum fortas eieroa vicarium esse, scribit , Crato autem, nondum de viribus fecisse se periculum, resert Mindereris noster, de equis Hippolithos in se continentibus agens, addit qui post mortem difffecti, tanti prout videri potuissent
pretii lapides beauar nobis reliquerunt. usum Hippolithi, scribit Li-
285쪽
22Ibanius , esse beetoardicum, sunt qui statuant. Itaque etiam longe praeferunt globulis lapideis ex India occidentali, ait, qui ex oriental, bus campis afferunturi Et Celeberr Casp. m annu Epis ab Cist. Hor- nunρ.Non valde inDit, abhorreo ab eorum sententia, qui vires beΣoaγdicas illis tribuunt. Unde etiam a Schurno feldio equinum Beet car Nosi. χρόoar iocari forte promeruit. Huic sententiae favere videtur similitudo, quae caprarum beroardicarum&inter equorum calculos occurrit,si color utriusque conferatur, qui variare quidem solet, ita tamen, ut cineret etiam, aut subcinerer, quales ut plurimum sunt occidentalendentur. Hic ipse color in Hippolithis quoque maiori ex parte conspiciendus est modo dilutiore colore, obscuriore modo in iis adparente. Quamvis color quandoque ad fuscum tendens eos pariter exornet, qui in officinarum nostrarum orientalibus beetoardicis lapidibus utplurimum se sistit. Elegantissima praeterea structura nitidarum, sibique superimpositarum lamellarum fundamenti loco corpus aliquod supra quod scit. concrescunt, habentium, eadem est. Debezoardico quippe lapide omnes id adfirmant, adeo ut tunicis istis si destituatur, pro adulterino eum reputent has autem tunicas modb paleam, modo aliud corpus, quae inter maxime notatu digna est sagitta ferre, quo de lapide vita. Observatio iis Anni I. Obemeνid Curios German. in centro ostendere, plus quam notu inest. De Hippolithis statuere idem possumus; quod tum ex Autorum superius citatorum, uti D. D. medelli, Veias hii, Schr3deri, Jordam, Vornes relatione elucescit, tum autopna mimhi innotuit, dum omnes eos, quos frangere, aut aliqua ex parte in superficie fractos videre licuit, egregio crustarum ordine praeditos esse, observavi. Quatuor autem eoruna, qui nimirum per mediam suam si is stantiam disrupti filere, in centro silicem minusculum, durum , subci scentibus laminis basin praebentem, exhibuerunt. Hunc vero silicem non tam in ipso equo , uti reliqua ei adnata Hippolithi substantia generari, quam potius pabulo commixtum, vel alia occasione ab eodeglutiri, verisimile est prout diversa saepe corpora a jumentis hac ratione in ventriculum mitti c. stati Accedit insuper odor Hippolithi urinosus, quem, ubi teritur , aut alid modo tractatus, emittit, naresque eo eminenter ferit,ac si sal aliquod volatile urinosum, uti ammoniacide objectum ipsi fuisset. In confesso autem est, urinosa illa in malignitate debellanda magnam obtinere
286쪽
Libavius, stercoris equini succum contra epilepsiam , pestem, vermes c. praeberi, animadvertens , ad putrida venena Hippolithum quoque facere, probabiliter credit, sudoresque potenter movere, xcrausos succos incidere posse, arbitratur. Ut ludus humanus a recentioribus nonnullis ipsi lapidi bero aedico
praefertur, ob insignes virtutes alexi pharmacas, resolventes, diureticas, praecipitantes&zita nullum dubium esse, statuit Exc. D. D. Medelius,
ipsum me etiam Hippolithum viribus pollere iisdem illudque e Magni
Thoma Bartholini centur. s. pistol Med. sta pag. Iaa comprobat, ubiCeleb Olaus Borrichius observationem illustris Boylaei communicat, qua calculum humanum urinam Iudores promte exigere, quinin in peste excellentioris esse usus, quam decantatum illum beetoardi cum lapidem discitur. Id quod pariter Jacob. Bontius in lib. t. de Medic Indorum, sive Notis in Garcia ab Orta lib. r. cap. 6 propugnat, compertum se habere, scribens, lapidem in vesica hominis repertum urinam ac sudores probe ciere, seque tempore pestis, i6r . las Hollandiam miserandum in modum devastantis, ob lapidis beZoardici, penuriam, eum exhibuisse, atque melitis ac excellentius sudorificum invenisse, testatur. Quemadmodum etiam calculum humanum omnibus aliis lapidibus, tam contra venena, quam alios morbos praeferendum esse , exHueblino Casp.
Pauhinvi cap. a. de lap. beet recenset.
Τandem coniecturis hisce experimenta instituta pondus addunt, prout B. Such ι de Hossmynniano equino lapide refert, eum instar lapidis bego a sudorem movi e. Et Schroderm illius, quem describit vires eas. dem cumbego ar occidentali experientiam docuisse innuit. Quibus experimentis fidem ego minime denegans, quid tamen .servare mihi licuerit, quin addam, haud intermittere possum. Paucis enim abhinc septimanis particulam Hippolithi illius, quem uncias novem, &sexdrachmas ponderasse, supra retuli, a posse re nactus, quid valeret, experiri lubuit. Tribus itaque columbis junioribus pulveritatae nucis vomicae, singulis scrupulum unum cum dimidium aliis nullum omnino ante aliquot annos intulisse damnum, scirem, dum unicornu cuiusdam vires explorationi aliquorum nostratium Medico.
rum subiiciebantur exhibui , cum mica panis , aqua madefacti, inito. bulos redactum, paulo post duabus illarum Hippolithum pulverila. tum, prima quidem unicum scrupulum,alteri vero grana viginti quatuor, itidem cum pane in globularem formam efformat tertiae autem
287쪽
D CAL cu LI RENUM ET V EsICAE IN BOBUS. 223 columba lapidis beZoardici occidentalis grana viginti quatuor eodem modo, Hippolithi loco, deglutienda dedi, effectu dimidia vix elapsa hora se manifestante. Etenim duae priores, quibus sic dictus equinus
bego aringestus fuit, convulsae finierunt vitam, tertia autem, quae lapidem beZoar occidentalem acceperat, nullum passa incommodum, salva evasit. Quod equidem experimentum tanti non facio, ut illo solo fretus, alexi pharmacam virtutem Hippolithis denegare praesumam; cum non ignorem , plura contra illud in medium proferri posse, uti, quod a similibus experimentis in bruto aliquo institutis , ad hominem non valeat argumentatio, facile, nobis non animadvertentibus, accidere quid possit, speratum quod remoretur effectum; non omne alexi- pharmacum omni veneno contrarietur. intercedere queat inter equinos calculos, virium ratione, differentia; & quae plura alia objici queunt; adducere tamen illud volui, quo dubio isto ablato in rei veritatem, ea, quae de virtute ista habentur, crebris experimentis tanto accuratius inquiratur. Mihi sane majorem sollicitudinem incussit, ne simili minus adhuc experi remedio prius utar, quam majori evidentia effectus
ejus salutaris comprobetur. Decorio enim humano hic luditur. entare autem ea in corpore humano, quae non sunt experientia probata, periculo non vacat. Interea Hippolithum non omni contra aliquos humanum genus infestantes morbos carere virtutes, vix ullus negabit. Scilicet, ut cum mimontio e cap. . de lithias F. u. loquar, in bestui sui
obnascuntur calculi, at non inpaenam, nec in meritum dati, qui nobis in medicaminasuccrescunt.
cALCΩLIS RENIIM ET VESICAE IN BOBJUS. EQuo serς, qui homini, morbos esse, e Plinio in praecedentibu, o
nui. Similia in Arsotelis lib. I. de Histor animal cap. occum runt; postqua enim variis de morbis equum infestantibus egit,suboficit: Denique homines usuperiti, totidemsere morbis equum infessari, quot hominem, referunt. Hoc ad lithiasin quoq; si extendere scivisset, aliis errandi ansam praescidisset. Namque , dum Sect. o. problematum, quas. r. cur nullum animal, nisi homo , calculosum fieri
possit ξ quaestionem instituit , verbis ejus nimium adbaerentes,
288쪽
solum hominem calculis obnoxium esse , adstruere non fuerunt veriti. Quam tamen sententiam falsam esse, praegressa Hippolitho. rum historia abunde evincit, confirmatque animalia plura alia, in quibus generari calculos, nullum amplius est dubium Placet hac vice, renum vesicaeque progeniem calculosam in bubulo genere observatam, eum in finem tangere, praesertim cum ut plurimum colores, splendoreq, eximio se commendent. Talis mihi est, in rene vaccae inventus, triangularis, aliquot tamen eminentiis praeditus, qui primo adspectu metallicum quid, licet tale non sit, refert, colorem splendidum quasi aureum ostendens , inprimis ubi exteriorum lamellarum aliquot ablatae fuerint extenuissimis siquidem flaveseentibus tunicis constat, quae separatae plane diaphanae adparent. Non minus etiam Patavii in vesica bubula minutos rotundosque calculos, quorum maiores semen erucae, minores minima ni cottanae semina magnitudine aequabant, inveni,qui simili fulvo splendent eque colore, ac pellucidis lamellis pollent. Quales in vesicis istis ab aliis quoque fuisse observatos, novi. Convenire hoSexistimo cum illis, quorum Celeberr edelius, Sachsius QBorellus mentionem faciunt. Hic siquidem Centur. Nyv.1.lapidem in meatu urinario bovis repertum describit, qui durus N quasi metallicus in tres veluti partes dividebatur, ac si globuli tres coniuncti profunde fuissent, talesque addit, aiunt rustici eiusdemque figurae in bobus repertos fuisse. Sachsitu verbiib. r. Gammarolog. v. 1 . S. I. arenam quasi metallicamini apillos perfecta rotandos, globosos, splendentes,4 colore auri mineis ram aemulantes, ab Exc. D. D. Spilen bergero, Physico Leutschoviensi in vesica bovis fuisse deprehensos, refert, quorum originem aquae metallicae, spiritu lapidisco prae ananti ebibitae, vel herbis minerali seminio gravidis deberi, suspicatur. Et D. D. Wedelius particulam calculi vaccini, instar aut i foliorum fulgidi, possidet, uti Anni III. Ephemer. urios German observatio et 1 testatur. Nec forte multum diversi fuere, quos Libapius, uti Dip. s. istae Hornuv. docet, e boum renibus exemtos vidit, colore argenteo atque fusco splendente; inuem satis magnum ac splendentem e re ne vaccino Stat Diste in apud praesectum vidisse se Epid. z. scribit Ast neque homines a similibus immunes existere,obiter noto; quos splendidam istam miseriam infestare posse, ex Grego i
m ii Epist. Med. lib. a. Sect. F. pag. 13. discitur. Quamvis autem ut- plurimum ita fulgeant, alium tamen, ut etam tum producam, e rene
bovis extraeum babe', qui aureo lis 3 culoridi fulgore non gaudet, fi-buram
289쪽
guram tamen singularem prae se ferens, dum ocream , parte superiore multum expansam, satis exacte repraesentat caeterum cortice exteriore rufisescit, cui substantia subcinerei coloris subiacet medulla intus adfustum accedente; quae figura in memoriam revocat lapidem, quem LWormius lib. I. Sed . a. cap. 19. Musaei sui describit, pedem ocreatum exacte referentem.Consulatur etiam ejusdem praecedens caput undecimum, de lapilliserenibus bubulis exemtis, tesserarum instar variea coagme tatis , albicantibus, gypseis, inaequaelibus. In litem ad cisiectores ephemeriae mens Maji anno Ioa ,
Nερ HRITI DE LETALLANni K 3. mense Decemdrisere extremo, Vir quidam Reverenis
dissimus nephriticis doloribus interemptus, anno aetatis quais si quinquagesimo vita hic, ratisi viae, defungebatur, quantumvis σαρκος ac sanae alias constitutionis, quod inprimis in exenteratione, cui Nobilis atque Excell. n. D. Godostedus Leo-poldus Neumannus de Neumansvvaldau, S. Caes. Mai. Consiliarius, Excell. n. D. Godolaedus Tilesius, Physicus Primarius, cumque iis psi egomet intereramus, comparuit. Nam abdomen primo pinguedine duos digitos transversios, vel amplius, crassat obductum erat,&deinde viscera naturalia omnia optima constituta visebantur, solos renesin vesiculam felleam, potius contentorum vitio quam suo, morbosos dicere oportebat. Vesicula enim fellea non solum lentissimam bilem, quaeque satis largo spatio se distendere patiebatur, nec multam, sedis insuper Iapillos in adjecto schemate sub l. A. B. delineatos, puniceos, prominentiis quibusdam inaequales rubrisque maculis, nec non luteis quibusdam parvis conspersos, continebat. Dicti lapilli aliis parvis, minorum piissorum magnitudine, & plurimis arenulis stipati erant. Ren dexter calculum l. C. delineatum,luteum fovebat,cujus cuspis autem inUretim se insinuaverat,reliquae duae parenchymati sic infixae utrinque erant, ut transitum Lexclusionem omnino prohiberent, calculus
290쪽
226 ops ERVAT 1 CLXX. D. in rene sinistro latitabat, iuxta cum plurimo sabulo, cujus pars
initium ureteris pene obstruxerat. Lapillus denique E in vesica, iam deturbatus, inveniebatur. Ureteres ampli admodum, solito carnosiores erant. In causam huius in corpore tam bene constituto λιθογενεσία in qu rentibus, imprimis vinum nimis tartareum, quo Reverendis simus familiariter, quanquam non excessive,utebatur,inculpandum esse probabile visum est. OBSERVATIO CLXX.
DE DRACONIBUS ARPATHICIS ET TRANS STLVANICIS.
Racones, h. e. bestias grandiores dari in montibus Carpathiciscon D. Patersonius Flayn, Medicus Excellentissimus Physicus Eperiensis Celeberrimus , vir plurimae ac curiosae peritiae, Anno III. Ephemeridum nostrarum Obs Sp. 2 edpcuit, plu.m fortasse etiam dehisce animalibus aliis inmungari , praeprimis
circa erpathum notabilia prodidisset , nisi gra*issimus morbus ipsum ultra