장음표시 사용
631쪽
renissimi olim RiDERICI ILHELMI Electoris
Brandenburgici necnon FRIDERICI, Potentissimi Bortassis Regis, Consiliaritat Archiatri meritissimi. Medici experientissimi, Societatis Naturae Curiosorum magni Apollonis,Senis denique Venerabilis. Antequam vero eandem enarrare incipiam, de eo saltem Lectorem Benevo- Ium monitum velim, nullum me huc conquisiturum adstititium eloquentiae ornatum, cum per se magis pulchra appareat nuda rerum VeritaS, nec indigere encomi nostro Virum, quem totus eruditus Orbis,quinquaginta abhinc annis & amplius loquitur. Tantummodo, Pr Out tres sunt praecipue vitae humanae periodi, prima, qua hominis natalia , pueri educationem
juvenilia studia . peregrinatione quoque complectimur;
secundam viriles honores, labores, res praeclar gestae nec non matrimonia absolvunt Tertiam Senectus M vitae exitus claudit ita quoque totidem nunc Memoriae MENTZELIANAE faciam paginas. Ergo de Vitae, ejus Orgine haec primum habeto. Natale solum habuit Marchiam Urbemque Patriam Fursten al-
632쪽
diam Meso Marchiae non ignobilem, medio fere Berotinum interi Franco furtum traliu ad praeterfluentem pream situm. Familiam ducit ex honestissima MENTZEDORUM en- te, Patre genitus Christophoro, viro Consulari deque Civitate FUrste nival cliensi meritissimo, Matre Maria Felbingeri a Johannis Fe bingeri or imbergensis, ejusdemque Urbis Fur stenWaldiensis Senatoris gravissimi, filia, Avum habuit Patet ni Stemmatis itidem Chi istophorum, Reipublicae Lipsiensis Quaestorem spectatissimum. Reliquam prosapiam vix attinet enumerare quicquid fecerint Majores Pro Λ vivi nos non fecimus ipsi , vix ea no
Nostrum nunc dico MENT ZELiUM natum die J. Iunii Anni i6a et domi primum ingenue educatum a Parentibus Scholaque patii quantum ferebat imbecilla aetas, primis literarum nec non in ligio iis ii illi ae elementis imbutum, puerumque Octen ne n a tham, statim trivio exemptum missumque ad florentissimum vicinae vallis Jo chimicae Electo. rale Gymnasium, Ubi Latinis moni artium queri is libera- liores vocant, rudimenta quadriennio diligenter addidicit.
Quemadmodulo licitem Ubila Unc erant tempora Musisque inprimis inimica tri cennalis belli Germanici flamma jam undique agrante,ata quoq; accidit, ut schola haec illu stris, olim a Joachi no Frie derico Brandenburg Electore Anno 16O7. instituta, a victorioso nunc militerive vico diriperetur , Musaque di iste in exilium abire uberentur. Rediit ad empus in Ur enn Patriam cum verbi illa Victricibus GU, I AVI TOLPHI armis iterumque a Caesareanis expugnaretur, Bero liniam ex Parentum mandato recessit in Gymnasio ibidem Coloniensi egregios in studiis progressis faciens ad Amnum usque 37. quo ecce aliam experitur calami
ratem jublicam , pestis quippe epide mica quae universam
633쪽
Marchiam devastabat, Patrias tepetere aedes coegit,cumque
nec ibi inter tot cadaverat subitas mortalium strages tuto esse liceret, una cum Parentibus liberiori ruris aeri vitam
Nulla autem calamitas sola Vix cessante Anno 30. Virulentissimae Pestis saevitia, Pater Ejus dilectissimus,die mi biit supremum. Post haec Patris fata, iterum Berotinum adiit Scholae. que, quam Senatus Bero linensis instituit, se adjunxit, tanta usus solertia , ut post quadriennium dignus judicaretur, qui ad Academica admitteretur studia. Cumque ex omni disciplinarum genere , certa aliqua scientia, quam tota profiteretur vita, eligenda esset prae omnibus Medica ipsi arridebant studia, pestis fori edoctus experientia, quam salubris sit humano generi medendi peritia, quantumque incanta necessitate honoretur Medicus.
Hoc itaque consilio Franco furtanam accesssit Academiam, clarentibus ibi Pol isto M Ursino, magnis inter Medi eos istius aevi, nominibus, quorum tam publica quam privata usus institutione multam rei notitiam Sc Theoriam acquirere coepit.
Biennio postquam hic substitisset, magna ipsum invasit
libido, patrios ad tempus ac fines dulcia linquere arva, quidque extra patriam ageret Ur, Percontari.
Borussi se hinc Regio montanam petiit Academiam, studiaque medica, aliis sub Praeceptoribus, Beckero nempe MTinctorio prosecutus est. Magnorum simul Virorum gratiae amicitiaeque sibi comparandae haec fecit initia. Mitrebatur Anno 1647. Per strenuus Generosii simusque Dominus C rei trius a Potentis L. BRANDEN B ELECTORE ad Comitia Narso utensia , raco viamque ad Johannem Casi mirum Polonorum Regen, infelici Regiminis eventu satis nOB a Ium
634쪽
is Memoria eniteliam tum comes datur Domino Λblegato MENTE ELIus noster, Minter caeteros ad Regiae manus Osculum admittitur, tamdemque in ejusdem Comitatu Regiomonium rediit. Bono subiacuto 48 a Celeberrimo tunc Polyglotto Visero, Christiano Ravio Berlinate, adeoque Conterraneo suo, Gedanum invidatur, ut Ipsi in erudienda Nobili Iuventute opem ferret. Non possum praeterirem L. quin de Magno
illo Ravio, MENTZELII nostri amico, verbum hic interseram. Peragraverat nimirum homo ille linguarum Orientalium amore captu , magnam Orientis partem,inprimis vero Byzantii tempus aliquod degerat, spoliumque inde oo plus
minus librorum Arabicorum Europae intulit , quorum tiamnum non conte menda pars, in Regia Berotinensi exstat
Bibliotheca, variis deinde locis Oxoniae Upsaliae,Ultrajecti, Chilonites ad finem vitae, Francofurti ad Oderami ubi etiam
sepultus jacet linguas Orientales docuerat Hoc auter circa tempus Dantisci morabatur Ravius, ludumque aperuerat Nobilium M agnatum filiis, quo nova quadam methodo omnigena scientiarum eruditione imbuerentur, cumque judicasset Ravius inter caeterAstudia etiam Rei Herbariae nec non Anatomices Juveni Nobili conbparandam esse notitiam, ad id MENTIE Lia nostri jam tum Bolanices &Ἀnatomiae peritissimi uti voluit opera. Nec recusavit hanc sibi oblatam obire spartam, quini
lius fideliter magnaque cum industria ornavit; testor, Pra natam ejus scriptum, Plantarum nempe circa Gedanum spon-th nascentium Catalogum Anno 1649. med ani editum. Annum integrum postquam edani exegisset, necam plius inveniret , quod animo omnigenae scientiae Mexpe' rientiae cupido satisfaceret,Gedanum, amicumque Ravium Anno 16so relinquens, Patriam iterum pertransire aluta' tinus amicos, voluit.
635쪽
Hinc Hamburgum propera imavique per mare Germanicum Amstelodamum delatus, Lugdunum Batavorum, ipsas Apollinis Esculapiique sedes progreditur , uerumque
post menses aliquot Λmstelodamum re vertitur. Plus ultra tendebat animus, magnoque ausu ItaIiam adire, itinere maritimo constituit, Amstelo clamo solvens. littoraque legens Gallica , Hispanica, Lusitanica immensiim Atlantici Oceani aequor emctitur, per Fretum Herculeum Mare mediterraneum, Adriaticumque Venetias tendit: quo antequam perveniret Alicantam vino generoso notissimana Valenciar Urbem vidit, Insulas, Majoricam Torsiicam, Sariis.
naamque appulit Genuam deinde Superbam, Portum Ahurnum c Portolongum ingressus, inter vulcani Insulas Strongylen prseternavigans , Fretumque intrans Siculum portentosos lusus, Scyllae scopulum periculosissimum, immanemque Charybdis vorticem cominus contemplat s est ipsumque fumigmtem 2Elnam eminus conspexit funerato' que Si iliae freto ad celeberrimas Mediterranei maris Insulas, Mallamitata, Candiam, Corcyramque navigavit Postre naum Ulyssea quasi navigatione defati ratus taliae continentem recuperat. quacunque patet perlustrans,quicquid habet Itala tellus,antiquitatum reliquia S, natur3eportenta , inseniorum artiumue miracula, oculis usurpavit : Venetiarum
vidit opulentias u splendorem, Paduae studia, Bononiae rutilitatem, P .sse, Senae, Florentiae pulchritudines Romai quoque, Neapolimque nobilem; ignivomum vetavii mon. tem suis emetitus est pedibus, solitoque peregrinis stupore admiratus Reliquis autem Italia urbibus perlustratis Padua rediit , eo animo studia Medica novo quodam resumpturus spritu summosque in Medicina honores meriturus. Qiud sum ex voto suo cessit, Anno nimirum 6s . a facultate Medica Doctoris Titulum insignia iam rivile aia na
636쪽
Ex hoc tempore visus fuit sentire qua nataleJolum dulcedine cunctos Trabat, immemorem nonsnat esse sint.
Musis Paduanis valedicit,perque Veronam Vincentiam, Tri dentum ansprugum , Augustam vindelicorum, Norimber. gam, Jenam, Lipsiam repatriavit. Dixi hactenus B L. quam multa noster tulit, fecitque Puer, per quos casus M discrimina rerum adoleverit , donec
roborata virum fecit aetas. Munia nunc porro virilis aetatis, labores honores , res
bene gestas memoriae prodam Patriae servire es Principiante omnia pia mente constituit. Quapropter in ipsa Civitate Patriai circumjacentibus Nobilium arcibus, familiisque, quin etiam ipsa Urbe Berotinens, praxin Medicam exemcere coepit, successu adeo felici, ut mox Principibus placuisse viris, Ipsique Aulae Brandelaburgi eae innotuisse, non ultima laus sit.
Anno videlicet 8 Potentissimo randelab Electore FRIDERICO lLHELMO, inmoliatiam, expeditionem faciente Aulam castraque Ejus sequi jussus, titulo Atalici, Castrensisque Medici, summis semper Militiae Praefectis , Ipsi quoque SERENISSIMO Copiarum Duci, ab ope medicaesese tantaque nunc apud Magnum Principem valere gratia, Ut perpetuus postea omnium Itinerum comes Ipsi a latere
Expeditione F ollatica feliciter peracta, cum laudatissmo Principe excurrit liviam, indeque quas unque patent vastissimae Regiones Brandelaburgicae per et Oo Ultra milliaria Regio montum itur, ubi non solum studiorum olim exercitia meminisset juvabat, sedia nova nunc M suprema honorum incrementa ab Indulgentissimi Principis clemennia capiebat, Consiliarius M PERSONAE SERENISSIM E Medicus
637쪽
renuntiatus mae circa annum seculi sexagesimum gesta sunt. Λnno deinceps 6s. ELECTOREM SERENISSIMUM iterato Cliviam mam repetentem secutus est. Circa idem temptas cum Princeps Iuventutis Marchio FRIDERICUS qui nunc DEI providentia REX est O RUS SI AEO ob infirmam valetudinem in Hollandiam secederet, Noster Ipsi a consiliis Medicis fuit, undemque ni fallor per Trajectum ad Mosam ad Thermas Λ qui granenses , acidulasque Spadanas deduxit. Absoluto M hoc itinere Berotinoque recuperato, triste nuntium accipit ELECTOR SERENlSSIMUS , magnum illud domus Aurausionensis decus , Suavissimam Conjugem Loysam, Phthisi laborare , atque Hagae Comitum decumbe re, statim in mandatis datur MEN TZEL Io, denuo iter in Hollandiam ut pirare . confestim Noster ad aegram pertingit Principem, lentis diurnis itineribus Berotinum lectica vehi Urat, omnemque impendit medendi peritiam, sed eheu lnon erat in Medico Nostro relevetur ut aegra frustra Medicina parat Ur, ubi si prema imminet mortalium hora sic erat in fatis, Ut diei. Junii Anno 166 . magno SERENISSIMI Mariti Miniversi Popilli Brandenburgici maerore , iam animam Creatori reddere debuerit. Anno deinde 7 a magnis Gallorum motibus memora-hili, cum Potentissimo ELECTORE BRANDEN Galli militis audaciam ad Rhenum repressuro, secundam expeditionem fecit, aliquamdiu Franco furti ad Moenum Sc vicinis Io cis moratus , iterumque Anno A. . circa Colmariam in Al. satia. Hic rursus annus fatalis Domui BRANDENBURICAE, emortualisque fuit Carolus similius tantae spei P ceps, Electoratus Haeres, Argentorati febri ardente corii pitur, MENT ZELtus omnem movet lapidem, si qua posset mortis
638쪽
faucibus eripere; sed Munc supremo vitae largitori aliter visum tuit, 27. Novembris luce incomparabit Heros , a Princeps magnae spei, fortissimam in flore juventutis ex spisravit animam.
Paulo post Magnanimo ELECTORI, filii adhuc funera
lugenti, nuncius advolat, Suecos Gallorum consiliis Se corruptionibus motos diversilonem in Marchia tentare,itantum non nefario minimico aut universam jam devastare; Imperator consilium in arena capiens sola equitatu ex improviso succurrit velut alter Hannibal ante portas Rate novienses adest, palantesque Suecos mira velocitate oppressit, profligavit. Ecce hi iterum MENTZELiuM Nostrum victori Principi fidum M indivulsum Comitem, similiterque sub se quentibus annis secunda tertiaque expeditione Pometanica. Postrema tandem itineri, Clivi amanno 77. cum Principe tritam pli tore confecit.
Tot jam fugacibus elapsis annis, tot itinerum exantiatis molestiis, deficientis paulatim naturae imbecillitatem sentiens, iamqUe saxagenario major ultimam vitae periodum haud procul abesse,facili conjectura divinabatur. Ne Te pigeat B L hanc postremam quoque memoriae Ejus absolvere paginam,utpote cuius non solum irilis aetatis, sed la de crepitae Senectutis, praeclara exstant ingenii documenta,quae dignurn laude virtam vetant mori. Aulae nunc rumoribus se subducere, M lubricos linquere gradus inanimuinduxerit,cia ipsa divina sic disponente providentia, voti sui compos redditur, ineunte A. 88. FRlDERICO NIL HELMO MAGNO gloriosissimae vitae Regiminisque finem faciente. Facilius tunc impetravit a SERENISSIMO Haerede FRIDERICO ilL ut honesto domi otio frui, sibi porro Musisque canere liceret, nulla omnino dimissus offensa, nulla excidit gratia, cujus vel hoc unisu sussicit testimonium, quod Cle
639쪽
mentissimus Princeps singulis fere septimanis , per pedisse- quum de Senis valetudine pei contari jusserit, ne non amplissimo annuo stipendio ad extremum usque vitae halitum
Verissime dixerim nunquam minus otiosum, quam in
hoc extremo otio MENTE ELiuisuisse taceo nunc quotqUO te morientis usque ore Consilia Medica vidissime excepta sunt, ea tantum relaturus senilia quibus parem habuit neminem. Innotuerat sat multis Ingenii foetibus, omnigenam sibi acquisiverat scientiam . nec ut vulgus Medicastrorum solet, solius lucri inexplebili cupiditate elegantiora contem pserat studia, varia si exoticas jam dudum callebat linguas,
absolutissimo illo Plantarum Indice polyglotio teste irrefragabili imo Genelaos principia ebraice recitantem mihi
Senem memini j verum enim vero quantumcuncque habebat Europa Literarum, non amplius sufficiebant πολυ διδακτω
indefessis quaerendum nunc erat sub alio sole, quod discendi cupiditati satisfaceret,ad Garamantas Indos imbilini eos,Chinenses la Japonenses tendebat animus, Antipodiam quoque rimaturus mysteria Gam Brasiliae perscrutatus erat naturalia, dulicturas .emgies MAURITu AssovLE PRINCIPIS ob res praeclare in Brasilia gestas, satis noti, cura factas juxta ordinem Pisonis M arggra fit in . Tomos, quos etiamnum ostendit Bibliotheca Regia Berotini, distri hueret remotissimorum nunc Orientis Populorum, Chinensium Se Japonensium linguam sapientiam, Historiam Senaturae miracula indagare volupe fuit. suo inprimis invitabatur literis amicorum, quo Per Europam non solum, sedia Moscoviam, alteroque sub axe, Indiam Orientalem, Chinam&Iaponiam habebat quos inter duo saltem honoris
causa nonainandi, mplissimus nempe'e Experientissimus
640쪽
ANDREAS CLEYERUS, Societatis Indicae in Batavia Mediacus primum, d*inde senator gravissimus, Legatus ad Imperatorem Japonensium meritissimus; Alter Nobilissimus MDoctissimus EBER HARDUS RUMPHIUS in arce Victoria quae est in Insula Amboina Senator spectatissimus, qui quotannis fere aliquid ex animali, vegetabili trans aequatorem Regno, vel librorum Chinensium aponensiumquc ad p- sum mittere solebant. Iucundum saneserat , viro interdum adstare septuagenario Eundemque Linguae Chinensi sit ναλ- ιβ is rudimenta fere Magica, Characteresque Oedipo insolubiles, ad octuagies millen, uti ferunt plusquam juvenili fervoreia diligentia addiscentem conspicere: Si verum foret qucd hinenses proverbio jactare solent, se solos inter, nundi Incolas duobus Videre oculis , Europaeos tantum uno M quod reliquum est gentium coecutire ego certe de Nostro amrmare ausim, trino ipsum Vidisse oculo, Europaeo suo lumine Mutroque Sinensium, postquam eorum Linguam, Historiam eatenus perspectam haberet, ut primus forte Sinenses Germanice loqui fecerit, edita Anno 69. Cadeoque aetatis 74 Chronologia hinensium,ex Ipsissimis eorum fontibus 9Λnnalibus, quos Regia Bibliotheca servat authenticis congesta. inimo Lexicon Sinicum ex India orientali nactus, artificiosissimo invento in frustula minuta dissecuit, nostraeque agglutinavit chartae, Pronunciationem nostris literis, ipsamque radicum seu primitivorum interpretationem Latinam addidit, opere X. Voluminum manu facto, quod Re pia quoque Bibliotheca inter pretiosissima ostendit Floram Iaponicam elegantissimis incolarum picturis , cluas indefesso studio, labore non contemnendo D. NDR.