Conspectus medicinae theoreticae : ad usum academicum

391쪽

MEDICINA THEO RETICA et s

defenduntur. Qiiod si corpus modico frigori objicitur, vel nullus saltem praeter solitum calor adhibetur inter argentum vivum sumendum, tum saepe urinam insigniter movet. Hoc autem certius adhuc facit, si non solum datum fuerit, sed una cum alio medicamento, veluti scilla, quod id quasi ad renes dirigat. Hujusmodi compositio et conjunctio medicamentorUm, remedium cureticum omnium fere quae hac tenus cognita fuerint edicacissimum prae-het. 1 38. Postremo, inter remedia iuretica recensere oportet leUm commune et mite, quod, ut idoneu auctor testatur, et experi-enii haud parca ostenclit, ita adhiberi potest ut urinam insigniter moveat nimirum, si abdomen eo inunctum fuerit et probe fricatum Ratio hujus rei satis obseura est: oleum ipsum nullum stimulum, fricatio, exiguum omnino corpori dare potest et vix credibile est oleum cuti admotum exhalationem per illam ita impedire ut urina

392쪽

s CONSPECTUS J Cap. XXXVI.

inde copiosior fiat. Notum est fricationes, Praesertim cum oleo, a stionem vasorum rem sorbentium plurimum augere, et interdum tumores insignes artuum hydropicorum brevi discutere, et satis probabile videtur, magnum illum urinae fluxum qui in solis fere hydropicis a fricationibus cum oleo observatus est, magna saltem ex parte, fu- iste flectum aquis denuo resumptis et ad rene delatis.1 sq. Effectus iureticorum satis simplices sunt, et intellectu minime dissiciles ;varii autem, secundum naturam variorum medicamentorum quae data fuerint quo rum scilicet alia ut ex eorum enumera tione satis perspicuum est plane calefacientia sunt, alia refrigerantia, alia urinae acrimoniam haud parum augent, alia eandem minuunt atque obtundunt ita ut probe cons et non omnia in omnibus o bis pariter idonea futura.i 6o Effectus vero maxime generaleSomnium

393쪽

MEDICINAE THEORETICA et

omnium hujusmodi medicamentorum, et ipsius exinanitionis quam essiciunt, hi fere sunt impedimenta vel obstructione qualiacunque urinae secretioni et excretioni essent, summovent reneS, et meatu et vesicam urinae, aucta hujus quantitate, probe eluunt; tenuiore parte sanguine detrahunt, ipsumque ideo spissiorem reddunt et quantitatem humorum circumeuntium minuunt, eorumque itaque impetum temperant; et majorem eorum ad renes, et minorem igitur ad alias partes derivationem faciunt; et alias secretiones et excretiones, veluti per cutem aut alVum, cohibent et actionem demum vasorum resorbentium promovent atque intendunt.

3 61. Hinc facile intelligetur iuretica remedia varii generis multum saepe esse profutura hydropicis, calculosis, praesertim cum calculi adhuc valde minuti sunt et in renibus tantum haerent), iisque qui urinam nimis parcam, ejusque secretionem aut excretionem variis de causis impeditam

394쪽

s CONSPECTUS Tap. XXXVI.

tam aut obstructam habent, iisque demum quibus sanguis nimis tenui et aquosu est. NarrantUr quoque, magis forsan ob rei verisimilitudinem, quam ipsius experientiam, interdum prodesse in nimiis sudori-hus, aut alvo nimi cita, aut sanguinis nimia abundantia, aut nimio impetu, veluti in febre vehemente, aut distributione ab- normi , muliisque morbi partium a reni-hus remotarum, veluti a PitiS, aut pecto ris, qui forsitan a morbos sanguinis in iis congestione, aut ad ea derivatione, quodammodo penderent. Dicuntur quoque iis aegris optime convenire qui Propter infirmitatem aliasque causaS, graviore exinanitiones non possint tolerare, et tamen aliquid exinanitioni sequirant. Haec omnia vero minu firma sunt et quamvis minime dubium sit febres aliquando et in flammationes, fortasse et alio quosdam morbos cum insolito urinae fluxu solvi; tamen minime certum est hunc esse causam soluti morbi, cujus saepe effectus potius este videtur, et minu adhuc constat

395쪽

MEDICINAE THEO RETICA et s

num magnu urinae fluxus arte excitatus similes in talibus morbis salutares effectus unquam praestiterit. I sia Medicamenta quaedam inter detu- retica recensita, veluti diluentia, scilicet quae urinam simul copiosiorem et mitiorem faciunt), haud parum saepe prosunt in variis irritationibus aut vitiis viarum Per qua urina transit veluti a calculo, inflammatione, ulcere, sonorrhae Dirulenta, defectu aut conditione morbosa muci naturalis. Hujusmodi vero beneficium vi ribus eorum demulcentibus isos , potiusquam iureticis 1 33 , plane tribuendum

est. I 63. Quamvis diuretica rarius ita dentur ut corpori multum noceant, limen satis perspicuum est prudentia aliqua in eorum administratione opus esse, scilicet quora in ahiasus haud parum periculosus es e Poterit, iri nonnulli plus sati experti sunt, sive nimis acria data fuerint, si1ve nimis frequenter

396쪽

frequenter repetita Sic enim totum corpus valde infirmatur, et renes imprimis ita laeduntur, ut vel torpidi facti aegre in posterum ad suum munu valeant, vel laxati et soluti nimium humoris ejusque a sana urina longe diverit, excernant quod mali genus, diabetes dictum et . , mole tissimum aliquando reperitur, et sanatu dissicillimum. Praeterea, irritatio acriorum

medicamentorum, meatibus urinae, et vesicae, multum nocere potest, eorumque mu-

cum abradere unde forsitan stranguriai s et similia mala, praesertim in senibus, qui natura etiam ad istiusmodi mala admodum proclives fiunt.

397쪽

- cos dicuntur illa quae exhalationem per cutem promovent sudorisca vero quae sudorem eliciunt. Cum uncti sim autem sunt haec bina genera remediorum, et vix, ac ne vix quidem, separanda aut distinguenda, cum eadem auxilia, secundum eorum administrationem, UtrUmque effectum praestare possint; qui sane specie et magnitudine magis quam natura diversus est. I 6S. Illorum vero naturam et act onem quod attinet, imprimis observandum est, adhuc

398쪽

s8 CONSPECTUS Cap. XXXVII

adhuc valde dubium esse num ulla existant medicamenta vi aliqua speciali praedita cutem stimulandi, vasaque ejus, quae vel tenuem vaporem exhalant, vel sudorem fundunt, ad actionem solito altiliorem ciendi. Neque profecto stimulantia gener ilia in

cor is recepta ad cutem n itura ira deriguntur, ut hanc prae alii P irtibiis assiciant, quod te nonnullis ex iureticis i s . et renibus satis manifestum et certum est.

1 66. Alia igitur et haud parum diversae

ratione, excretio per cutem quicum exhablatio per pulmonem comprehen si debet, utpote vel ejusdem, vel similli in se cillem naturae per varia medicamenta Promovetur, quorum usu et actio ex iam Iis o. dictis de sudore et halitu cutis facile intelligentur. Multus enim Vmor per cutena usque transit, praesertim si haec caelida servatur), eo fere liberius et copiosius quo plus in sanguine abundaverit sanguinis quoque motus incitatior, qualiscunque fere

ejus causa fuerit, excretionem per Utem PromoVert

399쪽

MEDICINAE THEO RETICA et 83

promovere solet, nisi aliquid praeter solitum huic obstiterit; quicquid porro cutem silvit et laxat, ejusque foramina patefacit, sudori multum favet et demum, Propter consensum illum notabilem qui cutem inter et alia quasdam partes, ventriculum imprimis, intercedit, certae hujus affectioneS, veluti nausea aut vomitus, exhalationem Promovent, et quidem sudorem saepe

eliciunt, partim forsitan aucta vasorum ejus actione, partim quoque soluta ejus compage, ita ut humoribus exhalandis minus resistat.1 6 . Quin et experientia satis ostendit, medicamenta, quae maxima et certissima vi pollent in hac excretione promOVenda, esse vel diluentia, vel stimulantia, vel sedantia, vel emollientia, vel vomitoria, vel demum varias hujusmodi medicamentorum compositiones et conjunctiones, qualeS saepe, variis de causis, plus solent in eliciendo sudore valere quam ulla medicamenta

simplicia. i 68. Ex

400쪽

's 8 CONSPECTU; Cap. XXXVII

1 68. Ex diluentibus, Praeter aquam, . omnem fere potum tenuem adhibere posse sumus ad promovendum sudorem vetui; serum laetis decoctum avenaceum aut hordeaceum, multaque herbarum decocta et infusioneS.I 6s. Potus vero tenues et simul aliquantum stimulantes, qualia sunt serum vinosum, potus ille unc dictus, omnis fere liquor fermentatus, vel cui pauxillum medicamenti cujusvis stimulantis admisetum fuerit, magis adhuc quam priora(1 68. valere solent.1 o. Multi sales, non modo stimulantes qui habentur, sed ipsi etiam qui optima refrigerantia medicamenta ias a. sunt, hic

quoque enumerari debent; cujusmodi sunt acidum vegetabili, vellati acetum, aut succus citreorum, nitrum, mixtura salina iverit,

Sec. Effectu vero acidi egetabilis in sudore eliciendo sunt admodum exigui et incerti; ejusque usus plane tribuendus est opinioni

parum