Dissertatio juridica, de adulterio impunito, quam Deo adjuvante, sub ductu & moderamine Dn. Johannis Tesmari, ... pro virili publicè defendendam suscipiet Georgius Berghoffer, AlsfeldiâHassus. ... Aprilis ..

1쪽

PATRONIS

2쪽

ADULTER IMPUNITUS

Sive

Dissertatio in L. ast. C. de adust.

Quae, ita se habet:

Vae adulterium commisit, mrum Domina cau- onae,an ministrafuerit, equiri debebit,sit 1 equi amutiraservili, ut erums ipsa intemperantiae vina praebuerit: us Domina ta-ibernaefuerit, non ita vinculisjuris excepta. Si veropotantibu miniserium praebuerit, pro visitaterjus, qua in reatum deduci r accusatione exctus, liberi qui accusiotur, abscedint cum ab his farminis pudicitia ratio requiratur, quae Iuri nexibus detinentur, se matris familia. ramen obtinent. Hae ratem immunesajudiciaria severitate suri se a linii praestentur, quas vira utilitas dignis legum observatione non credidicMultis illa est offendiculo, crediturque quid continere ejusmodi, quodpjetati&justitia est contrarium: canitatem enim, pudicitiamque, praecipuam Christiani hominis virtutem, non ab omnibus, ut debebat, sed aselis exigere videtur matronis; punireque violationem thori non semper, sed tunc demirin, quando nobilior persona venit in reatum Carierum non est, quare quid gravius,

3쪽

gravius, iniquiusque seu de innocenti hac lege,seu deca itussim ejus auctore statviamus.. Constat utrique luar ei, namq;: lex sana, salubrises egregia est &Icinceps non everQr, sed conserVator puta citiae non qui impunitos dimittit adulteros, sed qui graviter,5 quod amplius sit,scundisin leges divi sim eos animadvertit. Ad

Lata illa primum est a Constantino M. postquam ille discussis gentilium tenebris,abjectaque profanitate, fidem, Euan tium tuerat amplexus, annovidelicet instauratae salutis CCCXXVI.aui, secundum fastosGrae corum CCCXXVII. Imperii ejus XX Constantino A. VII.&Constantino C. IU. Cosso Ut non inepte mirari videantu ili, qui legem hanc tanquam incivilem ae

impiam,tollendam allansiresecandamque ex communita facraro eorumordines, quomodo salva pietate, salva iustitia tam insilens regula tradi potuerit praesertim ab eo Principe; cujus auspiciis habita fuit Synodus Nicaea, quo praeeunte tam acriter fuit pugnatum adversus geniatiles non tantum, sed S hereticos, Donatum, Arium, similesque & quidem cotempore, quo doctrina Christi, tanquam castissima virgo Contra furorem, impetum

tot impudicorum procum erat munienda quo non a trociatamum illa,& contra naauram ipsam tendentia, scd ea quoque vitia erant reprimenda, quae oculis, quae corde& sola cogitatione, aueoque legibus genti vinimpunita l. Ist. f. de an committebantur.

Ait ergo,quae adulterium mmisit, id est datam coniugii fidem violavit, conicendem thorunt, a quo se cundum divinas, humanasquc lcges abst nere debebati Neque enim hic loci cum Monimo quodam , qui non

4쪽

ira pridem ivit in lucem, disputareProlixius Volumus, in quo natura Messentia adulterii conlistat num in solani

biduae& intemperantia Prout communis cri opinio; muri vero in dialociatione quoque Niolenta corpors, animique abstractionc ab co,cui aete nam, ut sic dicam,

fidem, cui perpetuam promisisti cohabitationem. Quando autem dicitur, qua commisit adulterium,antelligere id non debemus de solis farminis, exclusis ina ribus, sed utrumque metito corriplecti sexum.Quam vis enim vulgari modo loquendi particula qui clui, noninasculos tantum,sed Qt mrnas compreliendat, i. e. e ver g f 3.f. is fis N.ges'. OGin oratero Cluent contra cro sub vocula quae, stamina tantum plerumq; comprehendauir cur exemplo sit pessimum, testeJCto in I. spr . e Legat. Linlrs de Lege, foeminino voca lbulo etjam contineri masculos. Secus tamen existimo lic particulam persem sua naturafoemineam,mares quoque includet et, quando de regendis moribus, de compescendis affectibus, imo de pinnis 5 premus, uti in hac lege agitur Allegari in hanc sentent jam tblc lo .s G desecund. Aut ubi paenae secundis nuptiis in minas

conluturae,ad viros quoquciextenduntur. Adde Galila. fyyno. nb.MLL .dei. S nasi. Et quid mirunt; aequeenim Vir,fuam mulier castitatis regula cli adstrictus; non minus pudicitiae ratio ab uno quam ab altero sexu requiritur. Hieronymus ad Oceanum de morte Fabiolis Euicquidviris Iubetur, lo consequenter edum dat infaminin neque enim adultera uxor dimit enda ess, ct mi nurchus retinendm. Et paulo post ludnos, quodn τί es forminis , aeque non licet viris, vadem servum parraeonditione censemr.

5쪽

Pergit Constantinus, S in cognitionem trahendum ante omnia censet, priusquam sentetitia feratur, ut tum adulterii rea Dominast caupos, Vel avoma, uti habet codex Theodosii, an ministra. Ministra cauponae hic est humilis abjectaque peria sena,ministerio seu peregrinantium,seu compotantium in diversoriis publicis vacans per dominam vero hic intelligi potest seu illa, quae Domina elus quidem est, at eam in persona non exercet , prout multi illustrioris quoque ordinis viri,matronaeque Domini quidem,Do

minaeque cauponarum sunt, at non carum CXercitores:

In quam sententiam capio DE. . . L. de heredit et ubi

dicitur multorum hon forum virorum praediis exerceri lupanariaci quatenus videlicet honesti quidem illi viri Domini sunt praediorum, at non exercitores cum alias fieri nequaquam posset, ut qui ccxerceret in praedio tu panar,&nihilominus maneret Vir honestus. Aut etiam e)usmodi quaedam, quae cauponam conduXit, emitque,&cam exercet, non quide, instar famulae, vilia quaelibet faciens ministeria,sed rei prospiciens oeconomicae,rejectis sordibus in famulos&ancillas. Est enim res caupo. naria, qua talis, ex genere permissorum, minimeque gentium pugnat, esse honestam, Virtuosamque matronam&vacare usui&recreationi peregrinantium, hospitumque quippinsidoliet rapinae absint, nihil aliud sunt

hospitia esusmodi publica, quam receptaculum hominum egentium illorumque, qui destituti certa lede, necessariisque ad tolerandam vitam mediis , recreandi omnino sunt Antiquissimis quidem temporibus cauponae, sive hospitia eiusmodi in usu, altem ita uti nunc, minime erant , sed di vcrtendum in peregrinationibus Crai

6쪽

erat, sapud amicum quendam, cum quo hospitii jus intercedebat, vel ita coelo, extraque tecta erat commorandum prout passim, inprimis quoque ex historia

cis igitur, politisque esus modi gentibus acceptum ferre debemus, quod publicae cauponar, in quas divertere fatigatis viatoribus fas cst, erectae sint fit carum mentio apud Demo enem dea bertate Rhodiorum, apud Ciceroximis officiis a. ix apud Thucydidem de bella Pelop. I.p. m. i71. plures alios; at cum de cauponis seu hospitiis ejus. modi publicis brevi mentem nostram plenius simus reddituri, hic nihil aliud subiungemus, praeter unicum hoc, videlicet cum judicio S moderatione capiendum esse, quod ex Conciti Laodicensis an a . in disinctionem

L .C.a.telatum est, scilicet non oportere Clericum, ordinis Eccl astici Viros intrare cauponasse tabernas e sunt etenim honest quoque tabernaea admodum necessariae; nec intamat ingressus in cauponam qua talis, sed mala intentio, perversaque ingrcdiendi eam ratio. Illumma,pertinet ad osscius udicis, quando de adulterii crimine agitur, ut fidelitcrinquirat in conditioncm persone sitne illa ancilla vel domi na,libera&sui iuris,an potestati alienae subjecta: imo,& quod mirandum sane est, turpis, vilisque, an honestae vitae. Sequitur mox hujus rei ratio, quare in quaestione de adulterio discernenda sit Domina, iman stra cauponae; videlicet ministram ob-

θα famulari servili se plerumque intemperantia vina m. hoc vero siccus esse in Domina. Duplex

causa, adeoq; duplex ejus examen instituendum. Et prima quod attiniet famulari ministra obsequiopervio Sco,es quidem non in vita lege,male illam facere, quod famur Ab tur,

7쪽

etur n5 dicam servili sed turpi potius ministerio Quamvis enim In omnia, quae sub mensuram humanaeimbecit litatis cadunt, ministerium ancilla debeat hero suo; non opinor tamen eousque hanc extendi necessitatem, ut pudicitiam quoque ei subjiceat quippe peccatum illud involisit, a quo, ut abstineat, lege iubetur divina, quae omni liumano imperio longe fortior est. Egregie ICtus Alphenusint. 2o. ff. de obligad&act. Servus non in omnibus rebus epaena Domino dicto audiens esse solet, cutis Dominus hominem occidere,autfurtum ineni facere servum, si stet Euare quamvis Dominiislsuservus piraticam se- citet judicium in eum pol liberratem reddi oportet. Et Se- nec 3.ω benefeto. Non omnia aut nos,berepo sumus aurinomnia strvrparrere coguutur: contra Eempublicam imper a non facient, nulli scelera manus commendabunt Et Plianius ib.3. Ep.9. Necessarium credidi elaborare, ut cons et, ministi rium Himen esse. Adeoque jure civili auxilium promittitur ervo, seu ancillae,contra intolerabiles D minorum iniurias Magistratum invocant x. I. de huqui sui. Facit Seneca 3 de bene 22 Dei ura Domano rum inservos,qui audiat,positu eis, qui sese itiam ortibu-dinem se in praebendi advictum necessariis avaritiam compestat. Si itaque servus, ancillaque in committendis jussu Dominorum delictis non excusantur,quanto minus persona libera licet famula sit, humiliquem in sterio dedita Quantum ad secundum, quod imiailtra cJusmodvina praebeat intemperantiae reipicere legislator videtur ad fragilitatem humanam ipsa enim illa pCCCanc facilitas& occasio, ipse illa cum hominibus libitarios conversandi necessitas , quae in ministra cauponae escum ad peccandum vehementer invitet, excusarc in

8쪽

dammodo peccante ac si non tollere, mitigare saltenν debet poenam Prout enim ma Orillaudo est dignus, qui in corrupta civitate, di medio lupanali castitat Iervat; ac ille , qui ductus, tractusque per curas,& disciplinas virginum vestalium cui hunc ars& necessitas, illum vero natura ipsa,. fidelisque habitus a peccandi licentia revocet ita quoquc masti,t,leviorem esic transgressi nem illorum, qui continuas peccanauillecebris irritati, aliquiindo impingunt quam qui claustris lagum, oculisque honestorum virorumcustodithu uti volunt, errare ire non possunt Egregie Claudianus in IV. Hom

- Proetivior, In peiora datur, suadetque ticenti. luom, Illecebris effrena favet. Tum vivere caste erim cum promtix emG. Tum durius ira Consulitur, cum pararat latet.

Et MusIadinus in rosario suo ρα. Si quis cum puenformonsi imam convisibi de cariores inusi teneat, rivales dormiant, assectus stimulet , atque libido aestuet, perinde ut Arabs ait, Dac lusmararuit, neque hortutinus quominus carpatur prohibet: Num qui putas, religiose pietatis conficia entia, um in 'uptu ore t Ressonde alter Etsisie orimas me a incorruptu manserit, a maneaerentium tamen cur lamniis non incorruptus erit Et Cap. 8. sui consortium Hset cum masis, etsi ipsorum ingenium non corruperit,i rum tamen consertio corruptuae audiet perindeo quis tabemna, requentans, non sibis preces facere sis vinum potare

propositi hominum contulernia se oommercia, mustumnia

sunt hi phia agit autem de Ascetis, seu primae EcclC-

9쪽

. . nibus piis qui, ut bonis operibuet eo rectius va-at, ab oculis hominum in hortos campestria se a se subtrahebant Iam vero non potest tantum, sedia debet omnino ad fragilitatem lub eclorum respicere legislator, minusque exigere ab his, qui infirmi sunt, debilesque&multas expositi periculis, quam a fortioribus, diligentique custodia circumdatis equidem ob id iusti.

citati multa in ure condonantur, quae alias exiguntur.l.

Sed ad ipsum totius negotii caput. Sequitur ergo, si Domina tabernae fuerit, non eis a vinculis juru exceptas vero potantιbus ministerium abuerit,pro vilitate ejus, qua in reatum deducitur, liberi, qui accusantur, abscedant ex quibus clare pater, lege Iulia de adulteriis non humiles vilesq; personas, sed illas tantum teneri, quae honestioris sunt ordinis. In verbis nihil dubii, quare ad mente legis Tenen sum igitur est,sic omni jure caveri, ut optamus quisque maxime e bus sit alligatus,5 quo quis cminentiori fastigio pontus, eo magis verecunde de cilcumspecte vivere debeat. Qui enim dimissi in obscurvitam agunt, inquit Caesar apudSatis ber Catilin. .srquid di liquere, pauci sciunt fama atque fortunae eo pares sunt qui in cxcolso aetatem agunt, corum faec uncti mortales noverunt, ita in maxima fortuna, mirma licentia est. Non recusabit ergo mat cria milias, qui

nomen honoris dignitatis plenum scimus esse, lege hanc severitaIis subire, quam non tantum sibi, sed ombus scriptam intelligit, qui remoti paulum sunt a picde conditione vulgi, Is.C.ad. S.C. orsi tanto magis, qilla more majorum pudicitiam ac fidelitatem marit C

10쪽

pollicita quia per bonas artes ducta&enutrita, a primis incunabulis clidicit quid turpe,quid honestum, quid 1-giendum, quid imple cndum quia posita in luce, di gnitate, peccare nequit absque olffensione publica quia denique iustos, verosque liberos dcbet, non spurios, non suppositos, non immissis ex alieno. Quae omnia si scit, si debet ancilla, certe non ad tantam summam debet,

adeoque peccans, non erit tam atrociter&sevcre putri enda, verum ut jusmodi, quae sine cura educatione

adolevit qua virtutum 'onarum artium rudis 'penon intelligit vim praeceptorum quae quasi privatim peccat, nec ostendit exemplo mores populi; qua peccat nec estitate quadam, cum obsequiofamulatu eruiti certe, quod negari nequit, quae non ta e composito,irameditato,ut materfamilias,cui castaevi pudicae,certe sobriae esse licet, verum occasione, per intemperantiam, quam libidinum matrem Z fontem recte dixeris AEquum a temese, ait Demostheries, his, qui cum divites t , mali

sent, magis irasti, quam his,quos egesta impe it. Nam apud humanitarententes judices, necespit- aliquid adfert venia, cxmsi qui rerum a uenti injust uni, nihil habeantpraetextipi abilis, ut verissimum sit illud Terentii

Duo eum idemsaciunt, sepe Potes dicere, eicet impunefacere huic, id non licet, Non quod dis miliaresst,sedquod, qui facit.

Videmus ergo nihil novi habere legem , verum alummodo antiquum hoc ad personas aptandum esse; us: nil forte hoc quis velit contra Cntcm, entcntiamquere gae a solis matronis exigi rationem pudicitiae,ancillis vero impune esse, quicquid turpiter Δ indecore faciunt: Dominas tantum plecti ob adulterium,ministras autem

sine