Quinti Horatii Flacci Opera cum notis selectis. Tomus 1. 2.

71쪽

omnes insanire, etiam psos Staicos dum hoc ducant. SIC raro seritis, ut toto non quater anno Membratiam poscas, scriptorum quaeque retexens, Iratus tibi, quod vini somnique benignus NII dignum sermone canas. Quid fiet λ at ipsis Saturnalibus hue fugisti; sobrius ergo sDie aliquid dignum promissis: incipe; nil est. Culpantur frustra calami, immeritusque laborat Iratis natus paries dis atque poetis. Atqui vultus erat multa & praeclara minantis, Si vacuum tepido cepisset villula tecto. xo Quorsum pertinuit stipare Platona Μenandro λEupolin, Archilochum, comites educere tantos Invidiam placare aρὶ paras virtute relicta λContemnere miseri vitanda est improba Siren Desidia: aut quidquid vita meliore parasti, IsPonendum aequo animo. Di te, Damasippei deaeque Verum ob consilium donent tonsore: sed unde Tam bene me nosti J Postquam omnis res mea Ianum Λd medium Σοὶ fracta est, aliena negotia curo, Excussus propriis r olim nam quaerere amabam, a

Quo vafer ille pedas lavisset Sisyphus aere at ,

72쪽

Quid sculptum a infabre, quid susum durius esset,

Callidus huic signo ponebam millia centum ἔHortos egregiasque domos mercarier unus Cum lucro noram: unde frequentia Mercuriale asImposuere mihi cognomen compita. Novi, Et morbi miror purgatum te illius. Atqui Emovit veterem mire novus, ut solet, in eorΤrajecto lateris miseri capitisque dolore: Ut lethargicus hic, cum fit pugil, & medicum urget. ao Dum ne quid simile huic, esto ut libet. O bone, ne te Frustrere: insanis & tu, stultique prope omnes: Si quid Stertinius veri crepat a1 : unde ego mira Deseripsi docilis praecepta haec, tempore quo me Solatus jussit sapientem pascere barbam, 31 Atque a Fabricio non tristem ponte s23 reverti. Nam male re gesta cum vellem mittere operto Μe capite ceto in flumen, dexter stetit, &, cave faxis Te quidquam indignum: pudor, inquit, te malus urget b , Insanos qui inter vereare insanus haberi. 4o Primum nam inquiram, quid sit furere: hoc si est in te Solo, nil verbi, pereas qu4n sortiter, addam.

Quem mala stultitia, & qmecunque scin inscitia veri cum agit, insanum Chrysippi porticus di grex

73쪽

Autumat. Haec populos, haec magnos formula reges, 4TExcepto sapiente, tenet. Nunc accipe, quare 'Desipiant omnes, aeque ac tu, qui tibi nomen Insano posuere. Velut . silvis, ubi passim Palantes error, certo de tramite pellit, . Ille sinistrorsum, hic dextrorsum abit: unus utrique soError, sed variis illudit partibus: hoc te 2..c . Crede modo insanum: nihilo ut sapientior ille, Qui te deridet, caudam trahat as . Est genus unum Stultitiae nihilum metuenda timentis r ut ignes., Ut rapes, fluviosque in campo obstare queratur: ssAlterum & huic varium a , & nihilo sapientius, ignes Perrmedios, fluviosque ruentis; clamet amica Mater, honesta soror, Cum cognatis i pater, uxor: Hic fossa est ingens, hic rupes maxima, Ser a: Non magis audierit, quam Fusius ebrius olim, εο Cum Ilionam edormit 16 , Catienis mille ducentis, Mater te adpello, clamantibus: huic ego vulgum Errori similem cunctum insanire docebo. Insanit veteres statuas Damasippus emendo: Integer est mentis Damasippi creditor λ esto: fis Accipe quod nunquam reddas mihi, si tibi dicam, Tune insanus eris, si acceperis 'an magis excors Reiecta praeda, quam praesens Mercurius seri λScribe decem a Nerio et : non est satis; adde Cicutae et 8 Nodosi

74쪽

Nodosi tabulas centum; mille adde catenas: ro Effugiet tamen haec sceleratus vincula Proteus. Cum rapies in ius, malis sa ridentem alienis; Fiet aper, modo avis, modo saxum, &, cum volet, arbor. Si male rem gerere, insani est; contra, bene Sani; Putidius multo cerebrum est mihi crede) Perillῖ, sDictantis ας , quod tu nunquam rescribere possis. AudIre, atque togam iubeo componere, quisquis Ambitione mala, aut argenti pallet amore: Quisquis luxuria, tristive superstitione, Aut alio mentis morbo calet: huc propius me, to Dum doceo insanire omnes, vos ordine adite. Danda est hellebori multo pars maxima avaris: Nescio an Anticyram ratio illis destinet omnem. Haeredes Staberi summam incidere sepulcro: Ni sic fecissent, gladiatorum dare centum 23 Damnati populo paria, atque epulum, arbitrio ArrhFrumenti quantum metit Africa . Sive ego prave, Seu recte, hoc volui, ne sis patruus mihi. Credo, Hoc StaberI prudentem animum vidisse sb . Quid ergo Sensit, cum Summam patrimon I insculpere saxo soHaeredes voluitὸ Quoad vixit, credidit ingens Pauperiem vitium, & cavit nihil acrius: ut si Forte minus locuples uno quadrante perisset, Ipse videretur sibi nequior: omnis enim res,

75쪽

ιο in HORATII FLACCI

Virtus, sama, decus, divina humanaque pulchris os Divitiis parent: quas qui construxerit a , ille Clarus erit, sortis, justus, sapiens etiam tb , ct rex, Et quidquid volet. Hoc, veluti virtute paratum, Speravit magnae laudi fore. Quid simile isti Graecus Aristippusὸ qui servos projicere aurum 3 o I oo In media jussit Lybia, quia tardius irent

Propter onus segnes: uter est insanior horum pNil agit exemplum, litem quod lite resolvit. Si quis emit citharas, emtas comportet in unum,iNec studio citharae, nec Musae deditus ulli: IosSi scalpra & Armas non sutor; nautica vela Aversus mercaturis; delirus & amens Undique dicatur merito. Quid discrepat istis, Qui nummos aurumque recondit, nescius uti Compositis, metuensque velut contingere sacrum λ IIO Si quis ad ingentem frumenti semper acervum Porrectus vigilet cum longo suste; neque illinc Audeat esuriens dominus contingere granum, Ac potius soliis parcus vescatur amaris:

Si positis intus Chii veterisque Falerni os

Mille cadis, nihil est, tercentum millibus, acre Potet acetum: age, si & stramentis incubet, undeoctoginta annos natus, cui stragula Vestis,

uin contraxersi Mures in . duo Pulm. b) sapiens et Iam plures M . sapiensne λ etiam Bembis

76쪽

Blattarum ac tinearum epulae, putrescat in arca: Nimirum insanus paucis videatur, eo quod reto Maxima pars hominum morbo jactatur eodem . Filius, aut etiam haec libertus ut ebibat haeres, Dys inimice senex custodis, ne tibi desit λQuantulum enim summae curtabit quisque dierum, 'Ungere sἱ caules oleo meliore, caputque IasCoeperis impexa foedum porrigine λ quare ,

Si quidvis satis est, periuras, surripis, aufers Undique λ tun 'sanus p Populum si caedere saxis Incipias, servosve, tuo quos aere pararis; Insanum te omnes pueri clamentque puellae. 13o Cum laqueo uxorem interimis, matremque veneno,1ncolumi capite esὸ Quid enIm Neque tu hoc facis Argis,

Nec ferro, ut demens genitricem occidit Orestes. An tu reris eum occisa insanisse parente λAc non ante malis dementem actum seriis, quam r3s1n matris iugulo ferrum tepefecit acutum λ in ex quo est habitus male tutae mentis Orestes, Nil sane secit, quod tu reprendere posSis: Non Pyladen serra violare aususve SororemElectram: tantum maledicit utrique, vocando I 4OHanc Furiam, hunc aliud, iussit quod splendida bilis. Pauper Opimius argenti positi intus & auri,

Qui Veientanum sestis potare diebus Campana solitus trulla 3 i , vappamque profestis. Quondam lethargo grandi est oppressus, ut haeres 14s

77쪽

Iam circum loculos & claves laetus ovansque Curreret: hunc medicus multum celer atque fidelis Excitat hoc pacto; mensam poni jubet, atque Effundi saccos nummorum, accedere plures Ad numerandumr hominem sic erigit: addit & illud, r so Ni tua custodis, avidus jam haec auferet haeres.

Men' vivoλ Ut vivas igitur, vigila: hoc age. Quidvis

Deficient inopem venae te, ni cibus atque Ingens accedat stomacho sultura ruenti. Tu cessas λ agedum, sume hoc piisanarium oryzae. III

Quanti emtae λ Parvo. Quanti ergo λ octussibus. Eheu lQuia refert, morbo, an surtis, pereamve rapinis pQuisnam igitur sanus λ Qui non stultus. Quid avarus Stultus & insanus. Quid λ si quis non sit avarus, Continuo sanusὸ Minime. Cur, Stoice λ Dicam. 16o Non est cardiacus, Craterum 32 dixisse putato, Hic aeger: recte est igitur surgetque λ negabit; .

Quod latus aut renes morbo tententur acuto.

Non est perjurus, neque sordidus. Immolet aequis Hic porcum Laribus 3 3 : verum ambitiosus & audax . 16sNaviget Anticyram: quid enim differt, barathrone Dones quidquid habes, an nunquam utare paratis Servius oppidius Canusi duo praedia, dives Antiquo censu, natis divisse duobus Fertur, & haec moriens pueris dixisse vocatis 17 Ad lectum: Postquam te talos, Aule, nucesque

Ferre sinu laxo, donare & ludere vidi,

78쪽

fATYRARUM LIB. II.

Te, Tiberi, numerare, cavis abscondere tristem; Extimui, ne vos ageret vesania discors: Tu Nomentanum, tu ne sequerere Cicutam. 17y: Quare per divos oratus uterque Penates, Tu cave ne minuas; tu ne majus facias id, Quod satis esse putat pater, & natura coercet. Praeterea ne vos titillet gloria, jure Iurando obstringam ambo: uter aedilis fuerit, vel igo

Vestrum praetor, is intestabilis & sacer esto 34 . In cicere 33ὶ, atque faba, bona tu perdasque lupinis,

Latus ut in Circo spatiere, aut aeneus ut stes, Nudus agris, nudus nummis insane paternis

Scilicet ut plausus, quos seri Agrippa, seras tu, 38 sAstuta ingenuum vulpes imitata leonem λNe quis humasse velit Ajacem, Atrida, vetas cur λRex sum. Nil ultra quaero plebejus. Et aequam Rem imperito: ac, si sa) cui videor non justus, inulto

Dicere, quae sentit, permitto. Maxime regum IsoDI tibi dent capta classem reducere Troia: Ergo consulere, & mox respondere licebit Consule. Cur Aiax heros ab Achille secundus putescit, toties servatis clarus Achivis, Gaudeat ut populus Priami, Priamusque inhumato, I9s Per quem tot juvenes patrio caruere sepulcro λMille ovium insanus morti dedit, Inclytum Ulyssem,

79쪽

Q. HORATII FLACCI

Et Μenelaum una mecum Se occidere clamans.

Tu cum pro vitula statuis dulcem, Aulide, natam Ante aras, Spargisque mola caput, improbe, Salsa 363, 2 so Rectum animi servas λ Quorsum λ Insanus quid enim Ajax Fecit , cum stravit serro pecus λ abstinuit vim Uxore, & gnato, mala multa precatus Atridis: Non ille aut Teucrum, aut ipsum violavit Ulyssem.

Veruin ego, ut haerentes adverso litore naves et os

Eriperem, prudens placavi sanguine divos. Nempe tuo, furiose. Μeo, sed non furiosus. Qui species alias veris sa , scelerisque tumultu 3 in Permistas capiet, commotus habebitur: atque Stultitiane erret, nihilum distabit, an ira. arta Ajax cum immeritos occidit, desipit, agnos pCum prudens scelus ob titulos admittis inanes, Stas animoλ & purum est vitio tibi cum tumidum est cor Si quis Iectica nitidam gestare amet agnam, Huic vestem ut gnatae paret, ancillas paret, aurum, II sPusam aut pusillam b adpellet, sortique marito Destinet uxorem: interdicto huic omne adimat jus Praetor, & ad sanos abeat tutela propinquos. Quid λ si quis gnatam pro muta devovet agna , Integer est animi λ ne dixeris. Ergo ubi prava aeto Stultitia, hic summa est insania: qui sceleratus,

sa veris Coae. R. vetust tr. MSS. Crua. vero unus Crita, veri vulgo,

b pausam aut pusillam plures MSS. rufam aut pusillam pυ δρων, pupam aut pupillam qui am, Disiligod by Corale

80쪽

Et suriosus erit: quem cepit vitrea fama, Hunc circumtonuit gaudens Bellona cruentis 38 .

Nunc age, luxuriam & Nomentanum arripe mecum. Vincit enim stultos ratio in Sanire nepotes. 22sHic simul accepit patrimoni mille talenta, Edicit, piscator uti, pomarius, auceps, Unguentarius, ac Tusci turba impia vici, Cum scurris sartor 3 9 ,cum Velabro o omne macellum Mane domum veniant. Quid tum p Venere frequentes; et 3o

Verba secit leno: Quidquid mihi, quidquid & horum

Cuique domi est, id crede tuum: & vel nunc pete, vel cras. Accipe quid contra iuvenis responderit aequus: In nive Lucana dormis ocreatus, ut aprum Cce nem ego: tu pisces hiberno ex aequore verris a): 23s Segnis ego, indignus qui tantum possideam: aufer: Sume tibi decies, tibi tantundem, tibi triplex Unde uxor media currat de nocte citata. Filius A sopi detractam ex aure Μetellae, Scilicet ut decies solidum exsorberet aceto 24ODiluit insignem baccam: qui sanior ac si Illud idem in rapidum flumen jaceretve cloacam λQuinti progenies Arri, par nobile fratrum, Nequitia & nugis, pravorum & amore gemellum, Luscinias ἔoliti impenso prandere coemtas. τε sQuorsum abeant λ sani ut creta an ear ne notandi λ b

a ante Lambinum vellis.

φὶ notati alii.