Subsidia Diplomatica Ad Selecta Iuris Ecclesiastici Germaniae Et Historiarum Capita Elucidanda : Ex Originalibus Aliisque Authenticis Documentis Congesta, Notis Illustrata Et Edita

221쪽

scripta tamquam rationabilia approbamus, collaudamus & validamus, ipsamque litteram in suo robore ct firmitate permanere decernimus, ct declaramus per presentes. In cujus rei testimonium sigillum nostri minrici Decani predicti quo nos Iacobiu predictus utimur ad presens pre1entibus est appensum sub anno Domini Μ' CCCC'ijjj. die decima mensis Novembris.

FUNDATUR.

Νοs Taliberus divina permissione 9 gratia sedis

apostolide abbas Monasterii Hornbaeensis ordinis sancti Benedicti Μetensis diocesis pro nobis &nostris suceessoribus Abbatibus , ct nos Emericus DeeanuS, totumque capitulum eeclesie Cellensis Μagunt. dioces. omnibus tam presentibus, quam futuris presentem literam inspecturis cupimus fore notum. Cum nemo mortalium omnipotenti Deo, condignas pro reoeptis bonis gratias valeat eXhibere, nullum tamen gratius eidem obsequium impendere quis probatur quam si divini cultus ministerium de rebus suis pro viribus studeat ampliare hine est, quod discretus' vir dominus Eberbardus sacerdos pastor parochialis ecclesie ville Enselacheim Μο-gunt. dioeef. predicte, pia devotione ductus insue, tuorum progenitorum ae beneficiorum animarum

s alutis remedium , divinique: cultus laugmentum,

222쪽

henefietum saeerdotale perpetuum in dicta Ecclesia Cellensi omelandum I deserviendum per Fd0neum

sacerdotem apud altare beatorum Martini Myeolai

ct sancte Ratherine virginis ct Martiris instituit &dstat per presentes eum redditibus quadraginta maldrorum siliginis annue pensionis Cellensis mensure ct unius carrate vini pro dimidia carrata fran- 'conici pro reliqua vero dimidia parte hunatici erementi ejusdem cellensis mensire dandis ct assignandis, ad beneficium prenotatum salva re emptione

eorundem reddituum cum certa summa peeunte per nos abbatem nostrosque sueeessores AbbateS, ae

conventum Monasterii nostri predicti facienda, ct in alios redditus beneficiales ad dictum beneseium dandos commutanda prout in literis nostri abbatis S conventus nostri predicti sigillis sigillatis desuper editis ct confectis plenius continetur. Ρreterea prefatus Eberbardus beneficium per ipsum institutum per se vel per alium ydoneum sacerdotem fructus S redditus benefieii hujusmodi benefleti reeipientem ad tempora vite sue offetabit, 'seu ossiciari procurabit vel si voluerit ad predictum beneficium ct

quodiens opus fuerit ipso ViVente duntaxat, ydoneum 1acerdotem bone conversiationis ct literature competentis ipsum beneficium possidendum sua collatione Decano ct capitulo Ecelesie nostre Cellensis presentabit eodem vero Derhardo mortuo, cum deinceps prefatum benefietum Vacare ceperit, ejus dem beneficii collatio ct investitura alternatis vicibus facienda, in modum subjacentem, ad nos Ab- batem nostrosque successores Abbates Horiabaceno

223쪽

ses, ct Deeanum ecclesie Cellensis pro tempore eX- istentes libere pertinebit. Ita sane quod si post mortem memorati uerbatas redditus benefietat es pre-dim per nos Abbatem nostrosque siuecessores Ab-' bates ct conventum Μonasterii hombaeensis pre- dicti non fuerint rempti, tempore vaeati0nis pri- me beneficii prelibati Deeanus Ecclesie Cellensis pro tempore existens , predilhim benefietum saeerdotale conferet prima Viee ydoneo saeerdoti honeste conversationis ct literature competentis infra duos menses post notoriam sibi vacationem benefieti predicti proxime subsequentes, ct deinde Abbas Horn-baeensis pro tempore existens beneficium hujusmodi cum proxime vaeare ceperit conseret viee altera ydoneo sacerdoti ut presseribitur infra duos menses elabendos post notoriam vaeationem sibi per Deeanum Leelesie Cellensis tune existentem notificandam, si vero post mo tem memorati Gerhardi beneficio prescripto prima vice vaeante ejusdem benefieti redditus reempti fuerint per nos Abbatem aut nostros siueee res abbates ct conventum Μ0nasterii nostri, prefati extune abbas Monasterii horn-baeensis conferre beneficium prenotatum prima

Viee, eum Vaeare ceperit ydoneo sacerdoti infra duos menses post notoriam vacationem sibi denun- tiandam per deeanum ut prefertur, o Deeanus Cellensis pro tempore existens, conferet altera Vice infra terminum duorum mensum presentatum,

O si hujusmodi benefieii collatio per Abbatem Hornbaeensem facta fuerit in personam actualiter in saeordotio non existentem ipsa collatio sit facta sit

Diuitiasti Go lo

224쪽

sit nulla, irrita ct inanis ct Deeanus Cellensis pro

tempore eXistens, defectum Abbatis stupplendo, beneficium conferet ydoneo saeerdoti infra terminum duorum mensium deinde proxime subsequentium ut presertur 9 si Deeanus Cellensis conferret benefietum hujusmodi in personam actualiter in sacerdotio non existentem, Abbas pro tempore eXistens desectum Dedani supplendo, beneficium conseret ydoneo saeerdoti infra terminum duorum mensum prelibatum, sie quod Abbas Μonasterii hom-haeensis S Deeanus ecclesie Cellensis pro tempore existentes collationem predicti benefieti provide

laetant Vieibus alternatis tempore perpetuo in yd0neos 1aeerdotes seeundum Deum ct in suas eonseientias prout Verius divinam gratiam Voluerint promereri, ceterum beneficiatus in dicto beneficio existens, nobis Abbati, ct nostris Rieeessoribus Abbatibus ct Deeanis edelesie Cellensis pro tempore existentibus obedientiam faciat debitam ct eonsuetam in licitis & honestis omnibusque horis Canonieis legendis aut musiee in Ecclesia Cellensi eantandis intersit preseneias Chorales ut reliqui viearii prebendati ibidem deserviat ct percipiat, missam eottidie induo altari aut in summo cum in suo altari celebrare commode non poterit celebrabit, nisi minutus aut infirmus, vel alias legis impedimentis fuerit prepeditus. In testimonium ct robur evidens perpetue duraturum omnium & singulorum premissorum nos predicti Waltherus Abbas Emericus Decanus ct Capitulum Eeelesie Cellensis ct Bectardus fundator beneficii prenotati, presentes literas nostris sigillis, una cum sigillo ossicialitatis

225쪽

, i tatis prepositure Eeelesie Wormatiensis, quod ad preces nostras presentibus est appensum presentes literas dedimus sigillatas, Et nos Omeialis recogno- seimus presentes Litteras ad preces dominorum Ocapituli predictorum nobis factas sigillo ossicialitatis nostre sigilasse. Datum ct actum Anno domini Μ. CCC. Quadragesimo nono Jn vigilia beatorum Symonis jude apostolorum.

SCENDENS. In nomine Domini Amen. Solet sepe contingere

eXperiendia edorente , quod ea que cirm minora provisa sinat, in majoribus plerumque magis sibi locum vendicant O requirunt, sane dudum per nos eX certis causis ct racionabilibus tune nos moventibus per certam ordinaeionem nostram insertintis redactam ct per nos juratam ae sigillo nostri Capituli sigillatam proviso de viearijs ae alijs beneficiis in & extra eeelesiam nostram institutis ad collacionem presentacionem seu quamvis aliam disposicionem nostri Decani ct Capituli eommuniter spectantibus conferendis, summo opere eXpedire arbitramur ut de majoribus beneficijs sellicet Cano-nieatibus O prebendis ejusdem nostre ecclesie cum vacaverint conferendis 1alubriter disponamus, a tendentes igitur quanta retro actis temporibus tam

226쪽

in spiritualibus quam id temporalibus propter as

1umpcionem ct eleecionem personarum quandoqdeminus potenetum quBndoque minus litteratarum &ydonearum ad canonicatus I prebendas ejusdem nostre ecclesie ad importunas preees ct instanetas magnatorum ipsa nostra ecclesia pericula ct incom

moda est perpessa ct quod disciplina choralis periji

ct divinus cultus est diminutus ex eo quod quando- que hujusmodi persone quibus hujusmodi canonicatus O prebende simi collati ct ad eos assumpti vel de eorum poteneia confisi vel alias ignari noluerunt vel non potuerunt in divinis ossicijs prout locus o ordo ae tempus requirebant ministrare aut alias deservire nec ad hec potuerunt juXta conswetudines ct statuta ipsius ecclesie cohereeri, NOS Frodericus Decanus johannes ScolasticuS totumque capitulum Ecclesie Sancte Marte ad gradus Magunt. premissa in nostro Capitulo volventes sepius ct revolventes multis capitularibus tractatibus internos preliabitis qualiter hujusmodi perieulis dampnis &ineommodis providere valeamus eupienteSque eisdem quantum cum Deo possumus obviare, eum ubi majus vertitur perieulum si caueius providendum, tandem ad obviandum predictis dampnis ct incommodis nee non ad honorem ct utilitatem dicte ee-elesie nostre ct discipline chori observantiam ae divini cultus conserVaeionem ct augmentum omnes ct singuli in hoc concordavimus pari consensii ct unanimi voluntate nemine discrepante O hae in perpetuum valitura ordinaeione statuimus volumus &pre1entibus literis ordinamus ut omnes ct singuli ea-nonidatus O prebende ejusdem nostre ecclesie quan

227쪽

doeunque ct quotiesaseunque inposterum vaeaturi per Decanum ct Capitulum ipsius nostre eeelesie seu per personas presentes in ae de nostro capitulo

existentes absentibus non Vocatis nec eciam aliquatenus expefiatis ad petieionem singularum personarum dicti capituli primo videlicet Decani ct deinde aliorum prelatorum ct Canonicorum Capitularium in asseeueione prehendarum ecclesie nostre seniorum & priorum secundum ordinem successive dilacione contradiceione ct impedimentis quibuslibet cessantibus vice ct nomine prefati nostri capituli conferantur. ita videlicet quod ille quem ordo tetigerit aliquibus canonicam ct prebenda Vacantibus infra tempus duorum mensium a tempore notidie vaeaeionis hujusmodi Canonicatus I preben- de computandum pro una persona ydonea ct litte rata, in quo petentis conseienciam oneramus, petat 9 petere possit S debeat ejusque preces per De-eanum ct capitulum seu personas capitulares presentes eciam si tres dumtaxat eXisterent quas in presenti ca1u vices locius capituli representare Volumus, debeant modis omnibus ut prefertur exaudiri, Verum si aliquem ex dicto nostro Capitulo, quem tune ordo tetigerit tempore Vacaeionis aliquorum canonicatus O prebeiade ct pelicionis per ipsum faciende pro hujusmodi canonicatu ct pre-benda eX quaeunque causa abesse contigerit eidem talis sita absencia prejudicare non poterit neque debet quin ipse pro hujusmodi canonicatu petere Valeat extra locum ct similiter eXaudiri, si autem eundem in tali loco esse contigerit quod vaeaeionem dictorum canonicatus S prebende non possit infra

228쪽

uo duorum mensium spadium ad ipsius notidiam devenire, tune idem absens expectabitur per capitulum per

alios duos menses predictos duos immediate subsequentes,infra quos si personaliter venire non valuerit per sitas certas ct indubitatas literas pro aliqua Persona ydonea ad tales Canonicatum O prebendam per Capitulum recipienda ct admittenda poterit supplicare cujus preces penitus debent exaudiri aesi presens esset ut presertur. Porro si talis quem tunc ordo petendi tetigerit pro canonicam ct pre-benda tune vacantibus infra quatuor mensium spactum k tempore vaeacionis hujusmodi computandum petere scienter negligeret seu non curaret ex

tune jus petendi quod tune sibi compedierat ad alium situm suceessorem proximum Capitularem in asse-cucione prebende seniorem illico devolvetur. Insupersi idem petens per potenciam Vel proVisionem Apostolicam vel alias quocumque modo absque eulpa sua impediretur in pelicione sua quo minus effectum debitum sortiretur illi salvum erit jus pe- , tendi pro alijs canonicatu O prebenda prorime vacaturiS , VolumuS eeiam petieiones pro hujusmodi

eanonicatibus O prebendis fieri absque omni labeo victo Symonte, specialiter quoque ob tranquilli-

talem ct paeem inter nos conservandam duximus

ordinandum quod si quod absit aliquis vel aliqui ex nostro Capitulo illum quem tune ordo petendi tetigerit ex odij fomite vel alias injuste in petieione

sua presumeret Vel presilmerent impedire nos omnes

alij ct singuli dicto petenti contra prelatos impeduentes per juramenta nostra fideliter assistemus, Premissa quoque omnia ct siugula juravimus tactis

229쪽

238 saerosanctis Dei Ewangelijs nos perpetuis temporibus firmiter servaturos ct ordinavimus speetaliterct expresse ut omnes ct singuli qui ad nostrum Capitulum eX nune in antea recepti fuerint & admissi premissa omnia O singula similiter jurent O jurabunt se una nobiseum perpetuo servaturos. In quorum evideneiam ct memoriam pleniorem sigillum Capituli nostri presentibus duximus appendendum. Actum in loco Capitulari Ecclesie nostre . antedicte Anno Diai Μillesimo trecentesimo tricesi mo septimo quarto Kalendas Decembris.

' Turnus in genere est ordo, quo quisque vice sua aliquid peragit, chacun a fon tour. sic apud Lobine lum Toni. I. bis. paris p. III. col. i. Capellani

Canonicorum ad sua turnum hebdomadae ad totum teneantur fervitium. & ibid. p. I 6. col. 2. Completo uno turno incipit alius. Turnus in materia praetenti est ordo a Capitulo stitutus, secundum quem Capitulares ad beneficia vacantia nominant. Turnus major comprehendit beneficia majora , Canonicatus nempe & praebendas; vid. nros. XXlII. XXVI. Sc. Turnus minor autem Vicarias , capellas, altaria &e. vide nros XXIV. XXV. R XXVII. Qui in ordine nominandi est, Turnarius appellatur; hic dum nominat ad canonicatum vel vicario am &c. nomine ct vice totius capituli nominat. O do nominandi plerumque juxta senium possessionis primae inter capitulares observatur. Post Primum in turno si nominaverit, vel nominare noluerit aut ante nominationem Vita excesserit, tu nus sequentem in ordine capitularem ad nominationem vocat, & se pergitur usque ad ultimum. Turnus subin renovatur antequam ad ultimum in

turno fuerit perventum; Residui prioris turni ponuntur primi in turno novo. Quod si hi residui jη-

230쪽

re suo nominandi usi fuerint &e. incipit Turnus novus. Inventus est turnns , ut jervaretur pax reconcordia capitularium dc ne beneficia diu nimis va

carent.

Singularis est nominandi modus per turnum sic dictum errantem, quando nempe capitularibus certi dies aut menses per annum assignantur , intra 'quos si canonicus &c. decesserit , turnarius illius temporis assignati nominare poterit ad canonica

tum tunc vacantem. Turnus errans occurrit in

fra nro XXVIIII. Sic quoque Capitulum Metropolitanum Mog. novissime anno sc. MDCCLXIX. statuit erigere Turnum errantem pro conferendis varijs beneficijs ct ossicijs suo tempore vacaturis. cuilibet XXIV. Capitularium assignatis triginta di bus integris a die prima januarij I 77o. inclusivo usque ad la ora in Iamam nocturnam aa. mensis Decembris ITTI. In quibusdam ecclesijs majoribus Maguntina ctc. usuveniunt nominationes utiles, vi quarum capitulares turno inscripti vel succestive vel simul ae. semel una eademque hora, prout libuerit, candidatos utiliter nominare possunt ad canonicatus suo tempore vacaturos. Qui sic utiliter nominavit, usus est jure suo, licet nominatio effectu careat. Si v. c. nominatus morte praeveniatur, aut statui clericali se mancipare nolit dcc. liae nominationes secundum ordinem turnariorum ad effectum deducuntur.

XXIV.

ANNO ΜCCCXXXV.

In nomine Domini Amen. Quoniam sepe multa negotia ad collegia vel universitates spectaneia presertim ecclesiasticorum beneficiorum c0llationcs TVm. I. O . l