Disticha de moribus, nomine Catonis inscripta, cum Latina & Gallica interpretatione. Epitome in singula ferè disticha. Dicta sapientium, cum sua quoque interpretatiuncula. Omnia recognita, nonnulla adiecta, quaedam immutata

111쪽

Miraris verbis D nudis me scribere versis Hos bre litas sensus fecit coniungere binos.

Hoc dicit, Propter breuitatem nudis verbis & binis versibus haec scripta sunt, A cause de breuere ces presensen eignemem potu composet en simple langare , s mu en

A N miraris me scribere quod ego scribam, Vesbahis

tu si rescri. Versus nudis verbis simplici eloquio,& citra ornatum poeticum, veri en siimpletariage: a dire,sam ornementpocrique Breuitas sensus compendium sentetiae, videlicet quia sententiae breues sunt, La breuere defentenci .c est adire, La cause que les sentences stu breues. iFecit ME coniungere fecit ut coniungerem,ut co necterem, Ma Dici coisitoindreier,s metire ensemble. Ilos su b. tversus Les uers de ce prepent liure. Binos) Drux Cy deux.

Finis distichorum de mgribus.

Consule de dubiis, sapiunt qui pectore toto. Ne sine iudicio plurima forte legas.

Τaciturnitatis fructus in cohuictu. Tutus & acceptus si vis conuiuere ubique, Tantum audi atque vide. garrulus esse caue. In eandem sententiam. Gratus eris cunctis multosque parabis amscos: Ac vives tutus,si taciturnus eris.

112쪽

Dicta insignia

SEPTEM SAPIENTVM

Graeciae, cum interpretatione. GUou M les beauix dicis des sepe sages de Grece, auee leuν δε-

Omnibus placeto.

Hoc est , da operam ut tua culpa neminem offendas. u au Ire de tout te mode: C'est a Dre,inis pelae de nefasebis ou UfηUer persenne par ra fauite. Bona reS, quies. Sub. test) Hoc est, tranquillitas animi, bona

res est. Bonnechose est tranquillite: Cest a dire, repor restris s diis de conscience.

Periculosa temeritas.

Temeritas dicitur,cum quis omnia temere sicit: Hoc est. sine consilio,ratione,& prudentia, Temerite sarpiste,quand ung bomme fiat toures chostes a la uolee s a i aduenture : CVst a dire,sum conpil, ou sim advis,sans conside ration,ssans discretion.

Quicquid promiseris, facito.

Amicis aducta fortuna utentibus, idem esto.

A res amis seis en aduersite Tel que tu μι en leur prosperite.

113쪽

in D IcTA sAPIENT V M.

Infortunium tuum celato, ne voluptate afficias inimico3.

Veritati adhaereto.

Tim tu a ueriter 'est a dire, Ne la deluisse tamais.

Violentiam oderis.

Hoc est. nihil per violentiam sacito. N fau rien par uiolence.

Age quae iusta sunt.

Traiae ebosis iustes s raisennaster. Domus curam age. Domus: id est, rei domesticae.

Pe e de ton me P.

A maledicentia temperato.

Ne te ipsum praecipite; in discrimen.

Hoc est, caue ne teipsum temere in periculum coniicias. Ne te meispoim Diemem en darier.

Temperantiam eXerce. Hoc est , assidue labora in coercendis voIuptatibus. Exerce to en attrempance: C'est a dis e,Tra ille eonflauestemenea mauer les plai 'irs charneb du corps.

Moribus probatus esto.

Hoc est,cura ut bene de tua vita iudicetur. sou approuue en bonnes mors : C'est a dire, Fay quon ait bonne estime de ea ule.

Calumniam oderis.

Hoc est,ne falso accuses,neve inique litiges. Ne βίου potne eatimniareur: Clast a dire ,fauix accusateur : Ne

114쪽

Turpia fuge.

Voluptati tempera.

Hoc est, ne sis voluptati deditus. Ne pis Abierit au plasir si corps.

A iureiurando abstine. .

Ne iure piant.

Pietatem sectare

Noe est, officiosus esto in patriam, in paren tes ,caeterό' u e sangu in e con tu n ctos. esse a Dire plaisir a tonpas, a ton pere a mere, satoM

autres de ea parente.

Laudato honesta. . I

A vitiis abstine.

Beneficium repende. Recompensi te bien quoni'a Dis.

Supplicibus misericors esto.

Adie pitie des suppliam : C 'est a dire, De ceuix qui resupplient a

leur arde, ou qui te requicrem merci.

Litem oderi S.

sapientum utere consuetudine. ,

Id est versiare cum bonis. Hante lea Jageb: c'est a dire, Les gens de Men.

Lsberos institue.

Id est erudi aut erudiendos cura. En si ne res ensam, Ou les far ense ncr.

n. a.

115쪽

Bonos in pretio habeto.

Audi quae ad te pertinent.

Probrum fugito.

Id est, ignominiam. Garde tost de diffame . .

Responde in tempore.

Ea facito quom non possis poeniteret.

Fo lis ebosis de quo tu ne te pulses repensis.

Ne cui inuideas.

Quod i ustum est, imitare.

Bene me itos honora. Id est, dignos. bonneur a ceuix qui en sone dignes: C'est a dire, Ausqueb il

Spes foue.

Iloe est, semper bene sperato. Tousimurra e bonne esperance.

Affabilis esto.

Cum erraueris, muta consilium.

Hoc est, incoeptum relinque,aut aliter age. Quand tu auras fuisti, change consilir costa dire, Laisse tone rreprisse, ou la Ddi aurremem. '

Diuturnam amic Itiam custiat.

Hoc est, quam diutissime poteris.

116쪽

MIGarde ton allianee languemem: Cest a dire, Le plus long tempsque rupοurrvi. Vel sic, Eam potissimum tuere amicis etiam , in qua diu permanseris , Emxerien specialimensi assiance,en laqueste tu aurαι long temps dono ure.

O mnibus teipsum praebe.

. Concordiam sectare.

Magistratus metue. Craim lis ossiciers de la chine pubiique.

Ne loquaris ad gritiam.

Id est, in fauorem. Ne parte pesne enfauein. b

Ne tempori credideris.

Hoc est, ne fidas prauenti fortunae. Ne lesie potvi au temps: C'est a dire, En ta prosperite.

Teipium ne negligas.

Hoc est, te ipsum cura. Ne μὰ nonchalant de lodi: 'est a dire,Post L eoumesme. Seniorem reuerere.

Mortem oppete pro patria

Hoc est, ne timeas pro defensione patriae ex ponere te mortis pericuso, si opus fuerit. Neura pour ton pa4: C'est a dire,Pour Γfense ton pau ne craim pοim a te metire en da ger δε more sit en est beDinet.

' Ne quavis redoleas.

117쪽

Ne efferaris gloria.

Cede magnis.

Hoc est, ne contendas cum potentioribus. Aut aliter, Potentioribus ne aduerteris. Ne pro poseu question Ou debat a gens plus pulsam que ro Ou autrement, Ne ua polite a lencontre diceuta.

Opportunitatem ex pectam.

Mortalia cogita.

Hoc est,altiora te ne quaesieris. Pense eboses mortetis: 'est a dire,Ne pense poseu de Dieu ebosis rop bauites, s qui passent ton cntendement.

Lar re cum utilitate.

Hoc est,ne dederis quod nocere queat. Donne a prouisit: 'est a dira,Ne donnepotvi ce quι repe liniare

Dolorem fuge.

Garde to de doubur s despiasance. Mortuum ne rideto.

Amicis utere. Sub. tin tempore

De lecta amicos.

Consule inculpate .

Hoc est,Τale consilium cape,ut sis inculpatus:id est,ut quicquid acciderit,culpa tamen careas. Vel sic,Tale

118쪽

De numine ne male loquere. Quid sit autem aut culta.

Ne blasime potM Di mais appren que e est de tu . De numine id est,de Deo. Quid sit sub. tipsum numen) id est Deu ς. Ausculta diligenter audi: sub. ta sapientibus.

Audito multa: loquere pauca.

Prius in t silige: deinde ad opus accede.

die ob diustias laudaris virum indi

gnum. POur les richeses ne love potvi uet bomme indigne; Cest a rire,

Principem honora.

Amscos probato.

Hoc est, ne cui temere fidas, donee perspectum eius animum habueris. Elprouue tes amu:c est a dire,Ne te se pomi luteremet en aucu

Nemini promsttito.

Ne promers a persenne.

Similis esto tui.

Hoc est,ne sis ipse tibi contrarius,ne sis mutabilis. Sou tousotira semblabis a roum me : cest a dire , Nehu potne

Quod adest, boni consule .

119쪽

ho de rout te monile.

Gratior officiis quo sis , mage charior esto: Ne nomen subeas quod dicitur officiperda.

o tu sis id est, visis, tu Iou. Gratior officiis sub. in te collatis Plus reconvolsane desbiens quon t'a Dis. Esto charior mage)pro magis id est potius. Hoc est, ab eo cui beneficia debes,stude potius amari:sub.tquam ipsa beneficia referre)

Quod v v L G o dicitur) Lequel est dis commune ement. Officiperda) id est, homo in quem collatum officium Perditur, Ung bomme en qui tout bis aici est perta.

Gratior officiis qud sis,&c. Obscura quidem est huius versiculi sententia r sed tamen haec videtur effe, Ut gratus habearis apud eum qui in te beneficium contulit: hoc est, ut certius agnoscat te, & memorem &gratum effe, nec te ingratum existimet da operam Potius ut ameris ab eo, quam ut ei gratiam referas. Nam si retuleris gratiam, iam nihil ei debere videberis:atque ita se abs te conteni putabit: quod quideest homini liberali molestissimu . Non enim solet in te coferre beneficiu, nisi qui te amat. Quod si amat, Vu It abs te quoque redamari:hoc est,cupit ut se mutuo diligas: neque aliud,si vere liberalis est, in remuneratione postulat. No potes autem illi manifestius amorem tuum patefacere, quam si des operam sem-Per ut ameris ab eo . Neque enim dubitabit quin se ames,qui tam studiose quaeras ab eo diligi. Exempli gratia ponamus aliquid manifestius, Qui captus est

120쪽

amore mulieris, omnino studet ei placere, ut ab ea redametur. Et mulier quidem id animaduertes, non ignorat ab illo se amari,sive amet illa,si ueno amet. Hoc igitur est quod hic dicitur, Mage charior esto:id est, stude potius amari ab eo cui beneficium debes, quam,&c. Amaberis autem,si modis omnibus absit itamen adulatio omnis & assentatio) laborabis ut illi placeas,si debere te ostendes,si cavebis offendere. Ne nomen subeas,&c. N ullus enim verius dici ingratus potest, quam qui non amat pro beneficio. Nam multi quidem referre possunt officii gratiam: at qui Vere ament, quampaucos inuenias . Vnde& benignissimus ille caelestis Pater pro suis omnibus in nos beneficiis nihil aliud, nisi amorem exigit. Quod dicitur,&c. Ita locutus est author,significare lectori volens, trunc vocem officiperda vulgare esse, non mere Latinam. Verisimile est enim fuisse eo i Pore triuiale nomen, quod per conuitium vulgus in hominem ingratum usurpabat. Est autem officipe

da) nomen ita fictum ut e frugiperda apud Plinium

lib. I 6. cap. I 6.

Si suspiciosus fueris, semper eris miser.

Si tu es suspeconncux, tu seras tousiours miserable : C'est adire, Tu n auravi iamais repos en ton esprit.

Suspectus caueas, ne sis miser omnib' horis. Na timidis & suspeciis apti cima mors est.

T v FAC V T caueas suspectus ut fugias suspiciones, Meti petae de Dir so pecon: C'est a dire, Garde tos d'6lre

Ne sis miser) in elix.