Succini Prussici physica & civilis historia cum demonstratione ex autopsia & intimiori rerum experientia deducta auctore m. Philippo Jacobo Hartmann

11쪽

H LIM I. HISTOR.

maniae litori b. esse insutim, vocarique eam Ostrictam, cedri genere silvosam: inde d fuere in petras.. 1. Niceas solis radio-irum seccum intelligi voluit. Hos cirea Oc-.easum credidit vehementiores in terram actos,pinguem sudorem in ea parte Oceani relinquere , deinde aestibus in Germanorum litora ejici. Ita etiam Avicennae, ipso. referente apud Bochartum in Menoroico ex quodam qui in litore maris Germanici varia frusta reperit, auditu cognovit. ni-

stus, Oceano id exaestuante ad Pyrenaipromontorium ejici; quod SI Xenocrates credidit, qui de iis nuperrime t. t,ὶ scripsit. India. si.) Niceas: Item in India nasci,g tiusque thure esie Indis. Et ipse Plinius in ea fuit sententia; naici, inquit, & in India, Certum est. Archelaus, qui regnavit in Cappadocia illius cortice inhaerente advehi rude, polirique adipe suis lactentis incoctum. 2. Ctesias indis flumen esse

H pobarum, fluere a Septentrione in eXoriativum Oceanum Juxta montem silvestrem,

arboribus electrum ferentibus. 3.) Sophocles ; ultra Indiam fieri dixit e lacrimis Meleagridum avium, Meleaegrum deflentiu ,

12쪽

sUCCINI PRUSS. CAP. I. II quem Plinius perstringit acriter. Italia L.) Huic unice vulgo gloriam natalis succinr vendicatam patet ex eo, quod Xeno- . crates hanc sententiam impugnet, quando non tantum in Italia, verum etiam in alliis

allud locis generari asserit. a ) Poetae de arborum populorum lacrimis juxta Eridanum amnem, quem Padum Vocamus, ex

fabula Phaetontis & sororum. 3. de Demostrati Lyncurio: alii dixere Langurium,&esse in Italia bestias Langurias. Zenoth mis Langas vocat easdem, & circa Padum iis vitam affirmat. 40 Theophrastus in Liguria effodi dixit , Sudines arborem quae gignat in Liguria : In eadem sententia &Metrodorus fuit. Numidia: Xenocrates

alios putare in Numidia gigni. Scythia philemon fossile esse , & in Scythia erui

duobus locis : candidum atque Cerei Eoloris, quod vocaretur electrum: in alio loco fulvum , quod appellaretur Sualterni- eum. Xenocrates luccinum etiam Thi

um vocari, a Scythis vero Lacriu, quoniam& ibi nascatur. Septentrionalis Oceani Insimis: Ita ipse Plin. & a Romanis, quod Ge mani glesIum appellant succinum, unam InsularumGlessariam appellaram, Germassico Caesare ibi classib. rem gerente λ Αu-

13쪽

straniam a Barbaris dictam. Nec alienus ab hac sententia Tacitus fuit, quin dextro Suevici maris litore Astyorum gentes allui , illosque solos omnium succinum inter vada atque in ipso litore legere, tradit: Ex quo fecundiora nemora lucosque , sicut Orientis secretis, ubi thura balsamaque sudantur, ita Occidentis insulis terrisque inesse credit, quae vicini solis radiis expresia, atque liqvcntia in proximum maret hantur,ac vi tempestatum in adversa litor exundent. Et Cassiodorus ; in Interioriai bus Oceani Septentrionalis. Albertusum , abundantur inveniri in mari quod Aquilonarem partem Theotoniae attingit. Antiquissimus Herodum a Septentrionali Oceano electrum provenire fama accepi Sstria: forsitan juxta Niceam, Verum non

certo id afferimus, quod dubia loci explia

g. III. Sed ut opiniones illas eXCutia..mus,&quid veri, quid falsi contineant dispiaciamus,de Adriatico mari s*nteutias meras esse fabulas, easque tales, quae nulla fide Historica innitantur , secus quam in aliis poematibus fieri suevit, deprehendimus: In Adriatico enim mari neque Insulae Eleiactrides, neque arbores illae in rupibus suriesitae

14쪽

siae. Eadem Italiae ratio, nec Eridanus Padus suc cina vehit; neque in Liguria fodi, vel de arboribus stillare monumenta Scriptorum fide digna testantur: Ita etiam de bestiis Langurii, vel Langis figmentum Cerebelli otiosi erit. Εjusdem forte furfurti sunt, quae de Africa, AEthiopia, plo, Numidia, vel etiam de India nonnulli somniarunt, nulla enim inter rerum commercia,

nativa se genuina Succina , Prusscis per omnia resondentia ex istis locis tanquam nata-bbin unquam exportata legimus. Asiride India nartationi dicendum aliquid veri subesse, rejectis nugis de arboribus & aviabus, quales nondum,frequentatae licet crebrius hoc seculo terrae, hospitibus conspiciendas dederunt si ambram Priscis in rellectam evinci posset, aut si succinum, quod Orientale dicitur , revera tale probaretur, de quo inferius in Phet sicis c. . g. I.a. disserendum. Ita& Africam succiniferam Rat. Cordo in Diosc. largiend. foret, qui Assaru- bE & Mnesiae auctoritatem Confirmans,

20s utrumque, inquit, verissima ori isse

credimus,non variis argumentis indueriti:pri mum quidem quoniam apud nos eodem modo stle calefactae lacuna se putei, e limo emittunt itumen aqua innatans. Deinde, quoniam

15쪽

16 LIB. L HISTOR. certo comperimus etiam in Aphrica reperiri jucrinum idque ea parte qua Canarias ectat Insulas. Nam eam Ophricae oram stlanticum mare asiuit. Misit ad nos ex Antve ia phricani succini unam at alteram flebam unium natione 'stu qui ea loca lustra

mis, se ipse id in ripa fluminis cujmdam ibidem legit noserati adeo similem ut dignosci

nequeat, quas inrer caetera quae chara nobis

sunt eo libentim reposuimus , quoniam ct Mnesa st Assarabae s dem se auctoritatem firmam nobis faciunt. Iruare immerito Plinius eorum tradita aliorum Graecorum commentis adnumerasse videtur. H. I. Idem in subseqq. Ubicunq; succinum, ibidem etiabitumen gigni asserens, ri41ptum se Mauritaniam allegat. Neque tame dubium movere alicui debet, quod M. Cordus Africanum nostrati simillimum testetur, quoad externam enim faciem hoc cum aliis Orientalibus habet commune, virtus reliqua aute dissimi lima, uti P sica l. c. docebunt. De Britannia & Hissania quid statuendum, sequentia aperient. Ad Veritatem autem ex Antiquis proxime accesserunt, qui Ba liam vel Balliam a qua Peninsula Ballic inrimare , non a baltheo dictum , Manthus contra He oldum dilputat succinum gC-

Diuilita

16쪽

sUCCINI PRUSS. CAP. I. Inperare tradiderunt: Propius, qui non tam 3alliae, quam Septentrionalis Oceani Infulis illud attribuerunt. Quippe cum Battia Scandinaviam Antiquorum, sive Sueciam cum Norvegia & annexis regionibus significet, quibus rarissimum legitur succinum, lassulae Septentrionalis Oceani commodius de Prussa & vicinis locis, in quibus uberrimum nascitur , explicari possunt. Quamvis communis error utriusq, partis fuerit,quod Insulas finxere, quae non essent Insulae, quaeque vix Peninsulae sustinerent nomen. Neque enim hic Ctaverim svir alioquin nova antiquis solertissime conjungendo in Geographica peritia nulli secundus) audiendus , quando Insulas ad Prusii. am collocat, ut Electridas habeat antiquot tua', obnixe simul dans operam ut Eridanus Rodano suo respondeat: Si quidem mihi minime persuadere possum, illam antiquitas faciem Prussiae fuisse, quae nunc est. Alluvionibus enim maris obnoxiam fuisse

hanc regionem , mutationes vadorum , portuum , litorum avulsiones , qua-

sum damnum vel nunc destructum in ambia Sancti Adalberti templum loquitur , ostendunt. Simile collium malindrum detecta juga indicant. Illam enim B a. Filici

17쪽

13 LIB. I. HISTOR. FrischNerung, quae unica Insula nunc Prussae videtur , olim aquis immersam fuisse, plurimis Historiarum monumentis evinci posset; sane sub undis traditur latuis sis, non aliter quam nunc ad Brusteram scopulos aliquot millia passuum aquis tegi certo constat. Praeter memoratam vero nullae adversus litus maris Ballici, quod Prussiam Cingit, extant Insulae. Sambia cnim &Curonica excurrens Insularum nomen fugiunt. Vero etiam ne simile quidem, Vocem ignobilis fluvij, iid quod testatur m Ἀ-nenbe in Cata fluviorum : Rodaun Ziust

QBaffer benominens &c. ut historiam

originis mittam, testantur idem antiq.liO- res Scriptorum' Polonorum , quibus CX ignobilitate, vel ignotus fuit, vel nominari non meruit) quem nil nis1 inclytum tandem Gedanensium nobilitavit Emporium, ad Herodotum a quopiam delatam, ita ut notitiam maris, in quod per alium B. domum exoneratur, habere potuisset. Tanta tunc temporis harum terrarum notitia erat minime, quippe alta silentu nocte sepultae jacebant incognitae. Ut alia omittam, quae meris conjecturis, iisl dubiis admo-

18쪽

' SUCCINI PRUSS. CAP. I. T'dum& infirmis, Cluverium affectibus ob noxium niti arguunt. Goropium Becanum aemulando superare Contendit, ille etenim Vistulam in Eridanum effingens, multum sibi Gedanum debere voluit; plus sane Cluverio debebit, qui Rodanum ipsi proprium hac auxit gloria. Becani haec sunt L.β. Veneti. semper,be. yy4. quam ob rem Gedanum se Visula post omnium Scriptorum memoriam hoc mihi soli perpetuo debebunt, quod primus hoc iis retulerim ornamentu, oec. quantum autem hocsit munus, ct quanti apud homines generosos aestimandum, quivispoteis judicare, nis tam plumbeus sit ac corneus, ut vetustissimam gentis claritatem contemnat, ac pro nihilo ducat, &c. Alia Vero quae a

Cluverio Germ. t. L.R. passim. c. JG . o.

In primis c. . de Electridibus & Eridanoe Xponuntur, Veterum errores praeclare detegunt. Non male autem in Scythia succinum nasci fuit creditum , Cum quidem revolvimus, Antiquioribus , praesertim Graecis, Scythas Septentrionales minus cognitos dictos populos. Neque prorsus a veritate aberrarunt, qui Germaniae litoribus, crediderunt advolvi, tam quod subsequens illud probaverit aetas , quam quod nondum distincte tunc cognitis litoribus,

19쪽

facilem manicum cum Baltieis

g. IV. R ecentior aetas, similiter ac scurum tradit historia ex omnibust obrum partibus succinum asportat. Astiea Valerii Cordi, Ze alibi sin P0fe. L) Agricolae testimonium dedimus. 2M ,hesius in Sarepta af Pomarium ex Africanis Historiis in Nilo album succinum , & in crocodilis particulas reperiri scribit. Et in insula Mauritii atque Madagascar si num non contemnenda copis legi ,sunco asserunt ; In merica Septentrionalis LMexicanae nova Hispania inveniri in Lest Petrus Maror Dec. I. L. rer.

Qui eum prius de Electri fodina, a se

.ein conceptioni in Cibavis montibu&, retulisset; non longe, inquit, ab ea arce Conceptionis, in iisdem monti sicci

copiam non parvam inveneris. νγ f seqq ubi quaestioni, cur Hispani n6n auri ea Copiam, qualem gossyph M succini,at , ierint,respondet. F ηαν mi Par. Vt st sani Rechi L. AEllantarum,animaliutii mineraliumMericisorum Hi ria se genus Succinorum in Mexico, comm Mnomine Aporonata: inveniti

20쪽

sUCCINI PRUSS. CAP. L rrhisce addi, Xochipalitet ii, quod eisdem

cum succino viribus gaudeat. Asa China Lecinum subministrat. CAldrov.

Met. L.s, II.p. II. Pariter ex Cinasuccini magna quantitas extrahitura , cum referae Alvarus Par. I. Relat. Cin. c. t. loquens de provincia Numan , aliam mercem inde non extrahi. Hanc materiam Fuccinum nostrate

rubicundius esse Usirmat. Et i f. Martinii Atlas Sinicus in descr. Provis. Suchuen: quod duo genera succinoru in hac provincia reperiantur, flavum & rubicundum. India praeterea, uti ex Aldrovando & Goropiosecano in Physicis clarum, & apud Pomarium Mathesius in Sarepta. Indicum album

succinum auro contra Carum depraedicat.

Par. IV. der Orienta Indien Iob. Dupen vota mischolunt sec. p. D. & in Cambua reperiri Alambre, sive succinum , suti verba Auctoris volunt) ex quo anulos , globulos precum , & id genus alia conficiant , multumque ejus esse usum. Acta Philosophica Angl. Soc. R. anno Isiost. d. Io. DI. Inter observationes de Iapania.

num. I . Iapania varia mercatoris mer

cium genera producit , sed praecipue succinum , lapides pretiosos, &c. Val. Cordus in Diosc. Ubicunque succinum