장음표시 사용
91쪽
AP iii Minoitens maximum: ex radice oblonga albida, dc pro plantae magnitudine tenui, ita prodeunt, pediculis palmaribus, Sessesqui palmaribus, stilatis, pallide virentibus,tripartito primum divisa,quorum quodli- bet rursus tripartitur, ipsaeque particulae triplo quadruplove, quam in Petroselino vulgo dicto majores, per ambitum incita pallide virentes :inter haec caulis cubitalis sesquicubi talis, tenuis, striatus exurgit, in cujus summitate folia oblonga,angusti, minime incisa, a pictore praetermissa Umbellam habet parvam,albam,eXI-guis stosculis resertam,quibus semina Petroselini forma, sed duplo triplove majora ,'gustu non nihil aromatico donata, succedunt. Nomine pii Anglicani,primum apud nos fatum. An sor te hoc Selino Anguillara opinione . Diatelligendus, quod in universa Graecia , pol illimum in Chio Creta pro Setino habetur. Hoc in Phy- topinace descripsimus, in Matthiolo figuram exhibemuS. Amu M peregrinum soliis subrotundis,Clusus sub Selino peregrino pri ino descripsit: at quia figuram non adposuit,eam hic propo
92쪽
inferiora solia ex radice prodeuntia, Apik Iiis similia sunt, in complures particulas oblongas divisa oblongis pediculis donata, per ambitum profundius laciniata,pallide virentiat quae vero in caule sunt cubitali,stilato, non sub- rotunda,nec duplicia, ut in communi Smyrnio peregrino, sed eorum primum quidem, uncias sex longum,tres latum, rambitum profundius incisum superiora vero per quae caulis ad eXortum transit, dc simplicia sunt, uncias tres longa, duas circiter lata, superna quae leviter crenata sunt, sensim minora fiunt caulis in summo brachiatus,vi cuilibet alae,ramuli quaterni rarius quini, hiunciales insident, festucis aliquot, umbellam exiguam flosculorum luteolorum sustinentes: quibus semen nigrum,subrotundum, succedit radicem non vidimus. Hoc in horto
D.Camerarii crevit,& D. Doldius transmisit,
cem habet crassam Sc fibrosam, ris pullo cortice tectam, intus albam, redivivam Scodore medicato caulem cubitalem,in breves a las brachiatum, parte inferna, paucissimis pilis cinctum, nigrum folia Angelicae sylvest sive Podagrariae aemula,in alas, modo binas, modo ternas, easque aliquando uncias quatuor longas,tres latas,aliquando vix unciales, divisa, in ambitu profunde incisa atrovirentia , hirsuta, quarum pediculi hirsuti asperi sunt umbellam habet parvis floribus albis resertam, quibus semen oblongum nigricans succedit. Hanc eX Lusatia,nomine herbae Podagrariae cognatae, D. Francus misit,cujus in horto Lusa tiae meminit.
93쪽
I. PHONDYLiuM hirsutu soliis angustioribus: hoc a vulgari foliis tum differt mam cum vulgare foliis sit amplis,plerumq3ex quinque partibus latis subrotundis compositis: hoc
solium habet, in lacinias oblongas, angustas, acuminatas hasque in alias, inordinate tamen divisas,& per marginem cre natas. Hoc in pratis alpinis Rhaeticis observavimus, dein ex Lusa tia a D. Franco accepi IMUS. II. SpuoNDrLIuM alpinum parvum DeX radicet eaulis exurgit pedalis,qui in summo in alterum ramulum triuncialem, dividitur quem folia cingunt pallide virentia,longis pediculis donata, quae in partes tres, vel etiam quinque alias
subrotundas, alias acutas, per marginem crenatas rati si itas , dividuntur umbella flosculis candidis, latis tamen, summo cauli insidet,quibus semen plenum, latum ac tenue, succedit. Tota planta levissimis pilis pubescit. Ex Auin strice alpibus, D. Burserus misit. III. Spilo DrLiuM alpinum glabrum: radice est crassa, eaque alba,caule bicubi tali, geniculato foliis ficulneis,glabris, quae absque pediculo, palmum longa,duas lata sunt, communiter tripartitis, sed non usque ad pediculum divisis,per marginem crenatis: quorum inferiora pediculis palmaribus , hispidis subasperis donantur: caulis summo, una bella flosculorum candidorum, sed quam in reliquis speciebus minorum, insidet semen succedit subrotundum, planum, cujus summitati apex infigitur. Hoc solum hi monte assertall&quidem ab anno I 's usque ad praesentem annum Ic18. Iulio mense&fl rentemvi semine praegnantem,observaVimus.
I. Is Noris lati solia, aquilegiae Iio: radice Lia est cras a fibros a cortice inaequali, quasi
rugis transverssa siperata, fusciq; coloris, tecta, medulla candida, amara , modicum quid Aroma inristolochiam sapore redolens ad cujus caput, pili tanquam veterum soliorum defluxorumsbrae solidiores&nigret: etenim solia, quae numerosa ex radicis capite longis pediculis
emergunt,una parte quasi vaginato exortu nimirum ea quae crassiora clatiora sunt,ut ita quae eae caule prodeunt eundem, tanquam me-branacea siliqua circumdant, articulo cridiore, lineaque transversa quae cras a sunt,rigida, glabra,viridi ad splendentia, subtus candicantia, fibris maioribus subpurpureis transcurrentibus, quae licet instar foliorum Aquilegia dividantur, non tamen omnia in pares lacinias Aquilegia laciniis latiores)ti illa sunt in seriora lata .aque insegetiore planta, plerumque quinq; folia habent,ex triplici rami di visura,alias tria, tribus pediculis insidentia Caulis unicus est, cubitos
tres quatuorve superans, rotundus, striatus, no
dis distinctus, subalbicans, puniceo colore ali quando admixto, in tria, quatuor, vel quinque
94쪽
biachia distributus,quae umbellam magnam,eXIongillimis festucis foribus albis parvis compositam, sustinent semen succedit longum, Ia-
tum, striatum,geminum,puniceum gustu subamarum, Cumini saporem imitans, aromaticum, modice excalefaciens,& salivam ciens. Hoc D. Doldius Norinberga ex D. Camerarii horto, nomine Seseli AEthiopici folio Aquilegiae misit,cujus Cameram', sed sine descriptione)in sui horti Catalogo, sub Seseli Phthiopico altero meminit,& semen odorein sapore aliquantulum inamomum repraesentare scribit. II. LIBANOTis lati folia minor semine crispo: haec a vulgata potissimum foliorum magnitudine S numero, seminisque forma differt cum in vulgata singulae foliorum alae, magna ex parte quin folia habeant, uno extremam alam occupante: at haec in primis duabus alis,tria tantum,& in media ala,quinque obtinent, per ambitum
communiter serrata,quaedam tamen unam alte
ramve profundam incisuram obtinent superne atrovirentia,inferne vero subcineric ei quodammodo coloris,magnitudine unciam, vel sesqui- unciam vix excedentia Caule cubitali, glabroum bella parva flosculorum alborum insidet, quibus succedit semen breve,subrotundum,eleganter crispatum. Hanc e Italia D. Neu dorm-rus,nomine Costi amari semine crispo, attulit.
ARVI alpinum planta palmaris estri glabra,ex radice oblongiuscula nigricante, a romatica, solia emittens oblongis pedicum
lis donata, soliorum Carvi modo,in paulo tamen maiora segmenta,divisa,pallide virentia caulis modo unus,modo duo,tenuis, ad uncias sex ex urgens, supra medium nudus, in quinas sena sive festucas instarum bellae abiens, quarum singulae flosculos aliquot, quasi in capitulum unctos, eX flavo rubescentes, custinent. In Pyraneis monti bus D.Burserus legit.
I. I IMpiNSLLA saxi fragia tenui solia: ex radicet oblonga,caulispedalis viridis, laevis,stria
tus,geniculatus, statim ad radicem in rammos,&hi in tenues alas divisus, exurgit: talia habet in tenues primum, d cin pene capillaceas partes divisa flosculi exigui, pauci,albicantes, in parva umbella; semen non vidimus,copiose ad lacum Genevensem pro Venit. LI. 1MpiNELLA sangui sorba inodora: haec a sangui sorba minore vulgata, dister foliis χ- dore: nam in hac solia longiora sunt, quae in illa magis rotunda sunt in facinodora, in illa odora. Hanc Pimpinellae minoris Hispanicae nomine,D.Gillenius misit.
95쪽
I. EsEL montanum Cicutae solio sub hirsia. Otum: ex radice crassa, lia Iata, Cicutariae,
perante,rotundo,striato, nodoso, superne in ramos brachiato foliis instar Pastinacae tenui liae sylvestris divisis umbellam habet ex parvis albis floribus compositam, qui b. siccedit semen parvum aromaticum, d tota planta pastinacae odorem refert in pratis udis Michelialda pro
SEsEL palustre lactescens. cum Camerarius in suo horto sub Seseli palustri descripserit, ejus figuram praetermistam,addere placuit.
solium caule eli tenui cubitali, in alas brachiato,quq umbellam albam parvam sustinent, liis paucis, segmenta angusta, oblonga, peucedani instar sed longe breviola)divisis,quae in alis, fere capillacea prope oppidum Stain Austriae, D. Burseius legit.
FI LirzNou L minor: radicem habet rufescentem,in flamenta cX tenuatam, sed per e X trema glandulosam folia duas tresve uncias longa, semunciam lata, e segmentis pluribus, tenuissime divisis ambitu serratis composita, 'c- Iuti Potentillae, duriora tamen: saturatius virentia, interritis cauliculus palmo minor in medio soliolo cinctus,exurgit; aliquando simpleX, aliquando in summo bilidus,ovi coma flosculorum albidorum, stiminutis praeditotum, aliquando quasi in capitulum compactorum, insidet siccedit semen, instar racemi parvi coactum. In asperis circa Mon spelium legimus.
vel Myrrhidis Fuch sit instar, in multas alas divisa, nigri cantia, levissimis pilis, praesertim ipsi pediculis aspersis, subaspera caule sesqui- cubitali& altiore,crallo, striato, cavo nodoso, pilis paucissimis donato, in alas brachiato soliis paucis, prioribus similibus, sed minoribus cincto in summitate,umbella magna alba floribus succedunt semina oblonga, gemella, tenuissimo IZ RisTA Galli umbellata: radice est tenui, apice donata, Carvi sapore. Hoc in altissimo parva, caule palmo parum altiore tenua monte Masteriali,etestate florens,inter saxa repe- erecto: foliis paucis,unciam longis,an rimus. gustis, per ambitum crenatis cauIis summo flOII. EsEL pratense tenui solium,sive Daucum res plures, lutei, quasi in umbella Cispositi, tri pratensis tenuiselius caule est cubitos duos a plo majores Solatiores,quam in VuIgari, quibus valv
96쪽
valvula latae membraneae, semen continentes, succedunt. In Castiliae agris, D. Albinus legit. II. Risτ galli angusti solia montana harecaule elicubi tali, anguloso, soliis oblongis, an-
montibus urbi vicinis provenit. Valeriana alpina prima. gustis,acuminatis, margine crenatis,binis sibi ex . TALERIANA palustris major profunded opposito correspondentibus, ex quorum alis se V ciniata haec eradicibus albis, oblongis, Jiola minora prodeunt, S plerumque caulicuia illosis , intricatis S odoratis, plures ius,unam alteramve unciam longus minutissi quam quinquaginta emisit caules, latos, foliis mis foliolis cinctus ipse vero cauli , in ramos Valerianae eX uno latere caulis dependentibus, semipalmares,etiam longiores, dividitur: qui sed multo majoribus, Scincisuris proflandioribuS flores pallidi,eo, quo in vulgari, ordine, sed ius in aliquibus duplici serie luxuriantibus longe minores insident, quibus valvula, semen propendentibu S,Vestitos quae,ut radices, latiusculum includentes, silccedunt Haec in Horem Valerianae vulgaris habent: flores non vidimus. Haec prope urbem Pudistinam in loco palustri, a D. Franco seniolae in veniat eruta. II. VALERi AN palustris inodora parum laciniata ex radice fibrosa, leviter Valerianam redolente, ita subrotunda, minime laciniata,paulide vitentia, longis pediculis donata,prodeunt: inter quae caulis cubitum superans, Xurgit:
quem rara folia,primis,sorma dolongis pediculis similia, bina ex adverso respondentia, cingunt, quae aliquando ad modum Valerianae ho tensis, ad exortum in lacinias divisa inodora sunt: caulis summo,flores quasi in umbella sparsa pallide rubentes,insident. In palustribusn stris Michel feldensibus frequens,licet raro cum flore reperiatur,cum in scenisecio abscindi consueverit. III. VALERIANA alpina prima ex radice oblonga,odorata,caulis unus rarius plures cubitalis striatus, prodit soli ad radicem plura, longis pediculis donata, ex rotunditate acuminata, sinuata, aliquando laciniata 8c in renas profundiores divisa, pallide virentia quae vero caulem ambiunt, pauca sunt, bina ternave uncta,oblonga, incisa, binis alis pleraque donata: flores in summo caule pallide purpurascentes, veluti umbellae insident, quibus semen exiguum succedit. Iulio mense florentem in monte asseriali collegimus, ut in Phytopinace O
nuimus, quam etiam ex montibus Gene-vens .accepimus.
97쪽
solio. I V. VALERIAM alpina scrophulariae solio: radice est nigri cante, aliquantum torosa nodonve caule cubitali de qui cubitati,cavo. striam,viridi aliquando pluribus solii senis, septenis, longis pediculis donatis insident, quorum
quaedam si brotunda, quaedam oblonga, quaedam leviter sinuata : at quae caulem cingimi, pauca sunt, strophulariae foliis aemula, uncias tres longa, sesqui unciam, vel unciam lata,acu minata, leviter crenata,bina semper juncta cau- lis,in summo, in longas tenues alas brachiatur,
quibus flores pallide rubentes, Valerianae sylvestri similes insident: eodem loco ubi Λ prior provenit: utraque sub Valeriana montana prima altera in Phytopinace proposita suit Videtur Clusius utramq; una descriptione dc figura eXValeriana peregrina purpu
pressisse,Valerianae sylvest.alpinae primae latiso
liae nomine. V. VALERIANA alpina minor planta palma minor, foliis ad radicem, primis quidem parvis, subrotundis, subsequentibus sesqui uncialibus, scabiosae parvae instar in lacinias acutas divisis: inter quae cauliculus unciarum sex exurgit, binis ternisve soliis, in ternas, vel quaternas laci nias angustas divisis, cinctus in summo, um- 'bella , flosculos purpurascentes sustinens ex montibus Pyrenaeis,D.Burserus attulit. VI. VALER I AN A peregrina purpurea alba Ve ex radice parva, fibrosa, albicante,caulis exurgit pedalis,rarius cubitalis, tenellus ut saepe in terra reclinet)viridis,cavus, striatus, nodosus,& ut plurimum ad singulos nodos in binos ramos divisus, horumque aliqui, in alios breVes
98쪽
ramulos subdividuntur. Folia habet pallide vi
rius duas,lata, Nardi montanae similia, exadverso bina sita,mollia, crassiuscula , quorum superiora interdum sinuosa,& ad exortum in crenas divisa, Se fere insipida: ramulorum summis flores inodori, elegantillii me purpurei,vel albi, plures in caput congesti longiusculi, extrema parte aperti, & in quinque lacinias divisi, quorum duae superiores breviores latiores, inferiores tanquam labra pendulae, Media reliquis longior; quibus succedunt vascula oblonga,latiuscula, calices reserentia incurvavi fibrosa, in quibus semel, ,altero tamen vasculo inclusum, quod crassiusculum, fungosum, nigricans. Annua est planta,singulis annis serenda,quq pro tempore sationis , citius tardiusve in hyemem usque floret.Sponte quidem in Latio provenire audio,in loco quodam Siculo dicto unde Valeriana Sicula Se in Sabinis ubi flore albo D. Vors ius observavit utramque jurpureo albo flore in horto meo habui. Hanc ante anno Viginti tres D.Paschalis Gallus,Valerianae Indicae Imperati nomine, Patavio misit dein Nardi Creticae nomine, semine a Casabona missis, in horto Montembelgardiaco crevit. Verum nobiliss Cortusus,Tripolium esse voluit,cujus opinioni favet icon Tripolii in manu scriptoCodice Dioscoridaeo, quem Illust Pinellus Patavius in sua Bibliotheca habebat. InPhytopinace &Μa
thiolo descripsimus,& utrobiq; fguram adpo fuimus: nunc a Cluso Valerianae Indicae appellatione proponitur. VII. VALERiANA rubra angusti folia haec a Valeriana rubia dicta, potissimum foliorum angustia differt,quae lini foliis angustiora,breviora,in acumen desinentia, rigidiusculari pallida caulem rotundum, nodosium inordinate cingunt: Verum tota planta, altera minor est,& in monte Baldo collecta.
NARDocellicae similis inodora: radicula est
oblonga, rufescente, capillata, ex qua folia aliquot oblonga, in latitudinem paulatim sese laxantia, longis pedi cellis donata, viridia primum,dein flavescentiaeXurgunt, in te' quae cauliculus tenuissimus, palmaris, rarius altior, effertur,circa cujus medium soliola duo oblonga,angustissima: cauliculus in pedicellos abit,qui flosculos oblongos,pallidos, ut in Celtica sustinent,qui in semina exigua abeunt. In odora est: hanc in Baldo& Alpibus Sumano con terminis, legimus,' in monte Traia insitin Austriae D. Burserus collegit, salerianae alpinae parvae lati folia nomine, misit.
99쪽
'olanum tuberosum esculeritum. I. O OLANuM tuberosum esculentum caulem, habet ad duorum triumve cubitorum, a rius in viri altitudinem eXurgentem, crassum, angulosum, stilatum, leviter hirsutum, in multos ramos infirmos, in terram, nisi adminiculo sustineantur, procumbentes, brachiatum, ex quorum alis pediculi crassi, angulosi, flores sustinentes, prodeunt. Folia quae primo nascuntur,Barba rear similia sunt quemadmodum figura nostra Sc Matthiolo huic libro addita eleganter, cum omnibus plantae partibus, eX- primit ex atro purpurascentia, subhirsuta, cor teris pallide virentibus, absque pediculo, palmmum longis, in sex,octo, plures& pauciores par tes,eX una colla dependentes, divisis, ex rotunditate oblongis, integris, quibus singulis, duo sextuplo minora interjiciuntur,&semper pars una, quae septima vel nona,caeteris major, alae summo additur. Flores elegantes, exterius ex purpura candicantes, interius purpurascentes, Vel ex caeruleo purpurascentes flore pleno in Austria haberi ajunt)deni, duodeni aut plures,
100쪽
alii clausi, pauciores aperti , qui magni malorum insanorum forma, singulari folio constantes , quinquanguli , lineis vel radiis qui-ia is subflavis , vel herbaceis per longum dissicurrentibus, ex quorum medio staminula rufescentia, vel etiam flava communiter quinque,
stylo subviridi prominente,prodeunt: fores,
odorem iliae florum quodammodo referunt. Hos fructus rotundi excipiunt, plures simul qua si ex racemo dependentes,longis pediculis, ut in Solano vulgari, donatis, quorum aliqui parvae nucis, alii avellanae magnitudine, alii minorα
immaturi atrovirentes: maturi atrorubenteS,rarius albi Iriati, humidari albicate pulpa pleni,qua seminibus multis, parvis, planis, subrotundis , Solani semitifici secundi Arma, fuscis,
conferta est. Radix tubero a est, aliquando pugni magnitudine, aliquando oblonga, aliquando minima, rarius singularis membri virilis forma, inaequalis, quibusdam vestigiis donata, unde germina anno sequenti emersura sunt, cute fusca aut atrorubente tecta , medulla sue carne frina alba & quandoque tuber eX quo planta nascitur, cum eruitur, inane maccidum reperitur. Ad caulis exortum, radices plureS,mbrosis, oblongae, albicantes per terram spars de, quandoque in profundum descendentes, cui aliae tuberost radices ad nascuntur, ita ut plantam tib emem VersuS erutam, ultra quadraginta alii quinquaginta notarunt tubera diversae magnitudinis notaverimus, quas pIerique eruunt, ne per hyemem putrescant, S sicco loco, calidiore
tamen, alii in vase terra sicca pleno, reponunt, Vernalique tempore terrae rursus committunt: ex ramis etiam reclinatis, terraque tectis, Bur
gundi propagare sistent, quo plura tubera acquirant Florent apud nos in Iunio, Sc saepe ad Autumnum usque, a primis pruinis offenditur. Haec ex Insula Virginea primum in Angliam,inde in Galliam alias' regiones delata est. Hujus radices in Virginea Ope nanch dici, ejus historiae autor monet. Petrus Cieca in sua Chronicas&Gomara in sua Indiarum historia generali apas locis Quito vicinis vocari scribit: Belizoni ,Pape, Sc Iosepho Acostae in his .Indiae, Papas hinc Papas Indorum vel Hispanorum dicitur,IfalisTartu soli,quo nomineri tubera nominare solent, Germanii rii blingbaum id est, tuberum arbor dicitui illantae hujuscum an-
n Is9o .iconem suis coloribus delineatam, a D. Scholizio,Pappas Hispanorum nomine accepissem,& a nemine descriptam invenirem, in Phy- topinace sub Solano tubero ,&in Matthiolo, subsolano tuberoso esculento, figura addita,descripsimus, ejusque iconem D.Clusio transmisimus. Solanum appellavimus, propter fori nam aliquam foliorum cum malis aureis : florum, cum malis in fanis frui tuum,cum baccis Solani
vulgaris seminum,cum Solanis pene omnibus: denique, propter totius plantae odorem, quem cum Solanis communem habet. An veteribus cognita LPycnocomon Dioscoridis,nobili T. Cortusus censuit,motus eXemplari Dioscoridis manu scripto,cui similis figura ad-
picta. Et sane notae florum ac radicum pycnoco-
mi Dioscoridis, huic Solano conveniunt floris kseminis non item : Clusius denique in sua historia Arachidnam Theoph. 1 uspicatur,&Papas
Indi radicibus panis Ioco utuntur quem Chun novocant radicem e Vuliam solique eX- positam siccant, siccatam in partes diffringunt, ex quibus edulium Chunno nuncupatam, ad modum diu durans conficiunt Papas adhuc e ro viridis, interdum quoque Vel costa, vel allata
manducatur haec Acosta Nili addit, Maliud Papas genus in calidioribus sundis plantari, ex quo fercula, Locro appellata, parant. Sic in Insulae Virginea,apud quos in humidis talu
sis locis nascitur,radicibus in aqua,aut aliter coctis. utuntur. Sic nostrates, aliquando Tuberum modo sub cineribus assant, lauticula ablata, cum pipere comedunt alii assatas, is and tas,in taleolas dissecant, c jus pingue cum pipere affundunt comedunt, ad Venerem eXcitandam, semen augendum alii& tabidis utiles
Volunt,cum bonum alimentum praebeant non
minus quam castaneaeri pastinacae alunt,&fatulentae sunt. Relatum mihi, nunc apud Bu gundos harum radicum usum interdicium, persuasi earum esum Lepram causare,& Artis cohos
Indicos Vocari. II.SOLANuΜ racemosiam cera serum forma: vel Cerasse amoris acemos i rubra ex radice fibrosa,caules exurgunt bi cubitales,angulos,aliqua tutum hirsuti, in multos ramos late se spargentes divis,qui infirmi sunt, & nisi ridica sustineantur,inteir procumbunt succi pleni: cau-