장음표시 사용
141쪽
142쪽
rursu remotas Malabaris insulas, & intima paenitus aestuaria petiere; quinque circiter ab initio belli menses e Maxerant. eo toto tempore Zainorini copias valde imminutas esse conitabat. pestia lentia, mortalitina ad tredecim millia absumpserat; totidem ferme
huc illucque distulerat metus. variis praeterea certaminibus, mamolia parte nauium ac tormentorum ait illa, ex ipso militum robore millia plus quinque ceciderant. Zamorinus infeliciter iam to ties in arma coortuS, c mi ed hyems immineret, &noua insuper δLulitania clatiis adest e diceretur; abjectis belli consiliis , ip diui
Ioannis Baptistae natali die vasa collegit, ac retro ad Pananem tristissimus abiit. Brachmanae auguresque, quod belli suasores &impuliores sesci per fuit lent, verui ne in ipsorum caput calamitas verteret; culpam tantae acceptae cladis in male obseruata ausipicia, neglectas religiones,& vota minus fideliter persoluta, cuncti exco inpolito reiecere. Hisce artibus mendaciisque sacrilegi imposiores existimatiouem suam egregia simulatione tutati, Zamorino, vanis superstitionibus misere obnoxio, ingens dirarum injecta formido, regni administratione vicariis tradita, ipse interim
ger animi, ac moerore paene confectus, in auiani studicum exiguo comitatu, ad placandos commentitioineos dc exqpianda peccata secessit. At Lusitanorum, eo toto bello, cum omnium, tum vero Eduardi praecipue Patieci virtus enituit. Is & ante
prima signa sortiter dimicando,& insidiis mature praecauendis; αdispolien/o in ilue, Sc muniendo ubi res postularet;&omnia militaria munera impigre obeundo , acerrimi simul bellatoris &G-cis exim ij laudem omnium testimonio est consecutus. Quamquam attenti res belli progressum & ei lentum aestimantibus , di . uina potius quim humana tota res visa. quando tam multis Ma labaribus ex utraque parte cadentibus, Lusitanus tot praeliis desideratus est nemo, ac nauium insuper aluei non semel trajecti auperforati sine ullius dano feruntur;& fulmineo exculsae rotatu ferrea pilae, irrita plaga quis credati obuiis quorunda exceptet pectoribus. Quas ob res Christo, salutis hii manae pareti, supplicationes habitae. eg solent ritu, pro ea quae tum luppetebat copia, saerificata est. Redeunte e praelio Patie cum Trimum para per quam arcte co. miterque coplexus, immortales eius virtuti ac fortitudini gratias egi traiec modo regnum, sed vitam salutemque Lusitanis haud uno iam nomine acceptam ingenue tulit. Interca multo litteris & nuntiis certior factus Emmanuel, quanto in periculo res Indica versa. xetur; Lupum Soari uin Aluarengam cum nauibus duodecim
subsidio suis laborantibus miserat. is, quaquam ab Eduardo pari Ela iam
143쪽
tanica negotia stabilienda,momentum attulit. Siquidem Zamorinus&quocidiano matris conuitio, & assiduis populariu precibus
in Patriam reuocatus, Rum,eadein qua deposuerat leuitate, reparare terra mariq; instituerat. Iaq; ad Cragat orem oppidu terrentes naualesque copias intentiore delectu habito contrahebar.
Eius rei fama Cociuum allata, Lusitani circiter mille, Naires ad duo millia confestim ed profecti ,recens aedificata ab hoste nauigia primi expugnant, praefecto rei maritimae cu duobus filiis interemptordein exstensione facta, eodem impetu Naubeadarini peditatam fundut fugatque. tum Cranganori oppido injectae flamaei Christianorutamen tectis, ac praecipue sacris M A R i K Virginis de Apostolorum etdibus,temperatum est. Pcr id e lepus Rex Tanoris, i quoque Malabarica est regio cum finitimis bellis admodu prea meretur,a Lusitanis auxilium petiit; seque ni aspernarentur, Emmanuelis vectigalem fore proicisus est. misit extemplo aliquot Lusitani manipul1: quo ille subsidio, ctam breui superior hostibus eua sisset;certis,uti receperat, legibus in Regis Lusitaniae societatem
ditionem oncessit. Inter liqc, Indico mari ab Lusitanis vehemeter infesto caleculana commercia magis in dies imminui. negotiatores & inquilini partim ad suos lares, partim in aliena regna migrare. In iis mercatores Arabes, omnium ditissimi, cum ad MN cam reditum pararent, pecuniam & pretiosissima quaeq; in naues imposuerant, sub Lusitanicae classis discessum illico vela facturi. No sesellit ea res Aluaregam. Continuo Pandaranae portu scaphi audacter inuectus, onerarias Arabum septendecim instar muri inter se colligatas,omni teloru genere ornatissimas,&propugnatoribus refertas,ui cepit, ac direptas incendit. Pertinacibus animis utrinque certatum est. e Maho metanis duo millia; e nostris viginti quinque, non amplius,interfecti: vulnerati ad centum 5 triginta. Inde, rellisto cum tribus nauibus ad Cocinum tuendum Emmanuele vasconcellio, opimis spoliis onustus Aluarensa Lusitaniam petiit, comite itineris Eduardo Patieco: cuius egregiae virtuti, imis ortalibusq;erga se promeritis, Trimum para debituita testimonius,iptri ad regem litteris tribuit. Et testimonio cum aliorum etia φlitterae sermon Esque astruerent fidem; Emmanuel talem ac latam indolem in obscuro latere nequaqua est pallus. ac praeter caeteros honores, aduenienti Eduardo publice priuatimque habitos, praeclara. quoque viri facinora pro concione diligenter exposuit, ornauitque Regis iussu lacobus Ortizius Visensis Episcopus: idemq; teris in oppidis Lusitaniae factitatum. dein,ut in communi cauta
144쪽
commune gaudium estet; ad Christianos omnes Reges principes que, ac Romanum praecipvc Pontificem , Emmanuel in cancem sententiam accurate perscripfit. dincelebrari sermone omnium nationum tam noui Iamq; admirandi rerum euentus; grai ubiaque ingentes actae Deo; ne ς parum inde Lusitanico generi acn mini dignitatis accessit.
O c tam secundo successu re m, Emm n uel Orientis opes imperiamque animo& spe in dies majore complexus,percuncta-do a regionum peritis & nauigationis i bulas, quae ex India depictae subinde reser bantur, at lcntius cotemplando, ita comperiebat: Indicς negotiationis prcsidia &qu si claustra praecipua esse tria : Adenum Arabiae, & Armuriam insulae Geru l Ogyrim olim fuisse quidam haud absurde cojiciunt praenobiles urbes, quarum altera Arabici altera Persici si ii iis ostium obsideret:itemque Malaca, Sincapura. no impositam freto;quo, propter loci opportunitate, Sinarum, de Lequiorum,& insularu paene innumerabilium mercimonia commearent: ergo, ad ea loca vel foedere sibi adjungenda;vel armis,ubi res exigcrct, occupanda; si xultu omne cogitationeq; conuerterat; ratus,id quod res erat, eam unam expeditissima rationem esse totius maritimi quaestus ac mercaturae ab AEgypto Syriaque in Lusitaniam transferendae. Non fefellere ejusmodi cosilia Saracenos &Arabas viros,& in suis occultandis voluntatibus,hin alienis od randis explorandisque admirandae sagacitatis. Itaq; Zamorino per aulicos ci Brachmanas persuadet,ut quonia Indicas classes Lunt nicis & robore nauium & armorum apparatu inferiores tot iam
euentus ostenderint;ab Egypti &Arabiae ac Syrtet Rege Capsone,
145쪽
quem sultanum appellabant, aduersus ccmnrirnem liosem nuxllia accersat Militis in eam legationem cu amplis muneribus Maiis mames, Mahometanae superstitionis cultu notissimus .is, miscendo consi in in precibus, modo Campsoncm obsectabat, ut religio nis auitae causam sui caperet, ac piophetae sepulchrum, S populares, amicosque & consanguineos a quotidianis I ns ta noruni iniu-xijs ac latrocini js vindicaret: mcdb suadebat, ut sibi quoque vectigalibusque suis mature consuleret. en tam ab ultimis orbis terraeterminis in partem Indici commercii vix ante quinquennium precario admissam, tantos iam sibi sumpsisse spiritus, ut leges Oraeti dare, iura publica intradere, Asaticas opes per summam audaciam intcrucrtere, quibus denique visum sit. nauigatione ipsa in-ce, adultam iam & grassantem, non nisi ruina opprimi S cxtingui. Proinde nascenti malo pro sua pictato ac prudelia quam primum
occurreret. Ad extremum peteba , ut classem aduellus Lusitanos
uantam posset ma ximam, remige ac milite instruis tam , ad Imiae littora mitteret. Calectitanum commeatuS, pecuniam, po tus, ac caetera necessalia affatim praebitur xl m. in candem scntcnxiam orator etiam ab A deni regii lo, vir clarus e pseudoprophetae stirpe, disieruit. Haud vana afferebant. etenim Campson ει Maho metici dogmatis se praecipuum assertorem , ac Meca nae domus, quae in eius erat imperio, prasidem ac tutorem serebat: ut imminutum eius cultum negligere salua dignitate non pol set:& post Lusitanorum in Indiam adiicirium, ac merces in Occidentem auersas, maiora in singulos annos rei pecuniariae damna sentiebat. igitur & regum sociorum sua tu, & sua ipse voluntate ad I ellendos ex India Lusitanos vehementor incubuit. In praesentia, egatos quam optime sperare iussos, S promissis ip pcntibus regio more oneratos, dimisit. Caeteriim mox de apparatu bellico, deque ratione perficiendae rei, deliberanti multa occurrebat, quae quamuis incitatos hominis impetus admodum retardarent, primum communis Mars & incerti bellorum euentus; dein periculune, Lusitano oppugnando, totius Europae arma in se conciret; postremo aedificandae instruendaeq; classis difficultas: quod & mate- Tia caedua cum in A. gypto non iuppetat, i Agissime petenda: & in-foim triremiu aluei me bratim a Cairo seu Babilone, quo inter-BLo Nilo Mepheos obiacet antiquae ruinis, Silerium Vsque, rubri
maris emporitura , per solitudines arenosas & auias transuehendi spreuis
146쪽
serent, atque ibi denriam compactis carinis ornandi deducendiq; Qilo circa, antcstiam ancipitem belli sit biret alcam, sibi te tandit m existimauit, Ruin quid denuntiatione nias ni alicuius periculi ac minis apud Cl Histianos proficere posset. Primum igitur, per idoneos homines rumoribus distipatis, Omniti aures besticis terroribus cCplet. dein artificiose submittit, qui Maurum monachuHispanum, aiati sitam templi eius, quod in Arabiae monte S nare liquias diuae Calliarinae virginis martyrisque cCnseruat, metu , nc quid in sacram adcm grauius consulatur, supplicena ad se compellant. Hunc crgo, simplicitatis antiquae virum, qui regum
ignorarct artes, pauemcna ac trementem, Campson cum minacibus litteris ad Alcxandrum eo nomine sextum Romanum Pontificem mittit. in quibus crat; se a duobus Chrisianis Rei ibus Fernando &Emmanuele iamdudu in tot crandis iniurijs amci. ab altero Maho metanos omnes Baeticae finibus, nulla ipsoru culpa, per summa indignitat cm exterminatos. alterum, Africae, & Arabiae,&Indiae ora annuis classibus infestam habere; nautas& mercatores in seruitutem abducere; aditu religios stimae aedis, quae ad Mecamst, plurimos Cinnium nationum mortales arcere. quod hac Rex uterque, socer ac gener, nulla prouocati iniuria, contra ius nat urae
ac gentium audeant; se quoque vicissim Christianos, quotquot in suo imperio sint, ad Mahometica sacra metu proscriptionis & cxiiij copulsurum: ac praeterea antiquissima tu religionum ChristianaS ad c S ac In Cnumenta; quaeqtie in AEgypto & Arabia, quaque in Iudaea ac byria visantur, cum ipso Christi sepulchro euersurum& c Ocrematur u esse. Quae si Ponti sex salua clipiat, ac suorum incolumitatis curam gerat R ege utrumque pro sua potestate qua in primum ab ea mente consilioque deducat. Has crco querimonias minasque Campson ad POtificcm maximum detulit, haud dubius, cas magni utique apud Hispaniae Reges fore momenti, quib' prope haereditario iure nihil Cnristiana religione prius aut potitis eias e didicerat. Alexander, Senatu super tali tantaque re hahito, monachum ipsum ad Emmanuelem, ex quo coram susus cuncta cognosceror, mittit. Hunc demissε precantem, ut ab lacessendo .gypti Rego desisteret, ac tot Christianis mercatoribus, tot religiosi S n manibus, ta .venerandis Christi Sanctoruq; reliquijs pro sua pietate coluitum vellet; bono animo esse iubet Emmanuel. m que enim Capsone studio Malio meticae superstitionis, aut abc minandi monum et i cura, sed imminutis portorijs reditibusque i Crque. xi quae detrimenta suando ita vehementer homi dem excruch nt;
nequaquam comissiuuari, ut Cluisianis negotiatoribus cluore
147쪽
no pellendis, Sc celeberrimis templis, ad quae ingens quotanni'
Gminum Vis , religionis caula, magno cum ipsius cmolumento onfluat, eucrrendis; nouam insuper iacturam certissimi qliasius& vectigalium iaciat. Nam quod Fernandi loceri iniurias , de
quibus ad eam diem questus non sit, quarto decimo demum annos tot enim ferme a pulsis e Baetica Mauris c fluxeraut j adeo acerbe, tam dolenter expostulet; cui non apparere, causias quae x . accusationum & criminum;& fordidistimae cupiditati auaritiaque inanem speciem caritatis religionisqiae prauenoi t Proinde Chri-hi famulus poneret metum, nec barbari fremitus iiisve tauto pere perhorr sceret. Hisce verbis co offirmatum antistit cm , pe- eun ijique ad exornanda Orientis templa, ac pauperes alendo S, copiole instructum, Rex Lusitanus Romani remittit; ac sua ut ip- sirin Pontificem Maximum per litteras ore ni Iblicitudine liberat. Ipse vero, qua erat prudentia de animi magnitudine, tam dira Sullani comminati ope adeo non exterritu S est, ut magnam etiam
voluptate inde perceperit. praeclaru quippe sibi Emmanuel ducebat, immanem bellua. quae ad eam diςm Liisitanica arana supeIbet conlepserat, quasi adactis ad vita Ita telis, deniq; conio ueri. Quocirca ad coepta prosequenda, duplo ps; ne maiorem, quam superioribus annis, cla item instruxit . eique praesecit Franciscum Alincida,
virum cum caetera illustrem , tum quod sortem ac fidelem operam in Bettica expeditione Fernando nauarat. Huic magnopere In dIΓ- cetrii pira cepit, ut quoniam ad ea, quae lanad bdum agitabat animo,& assiduitate copiarum ac ducum, & sp tio temporis opus csiet; arces aliquot opportunis Africae Asiaeq; locis exstrueret, quae Lusi-'tanis & facilem in remotas regiones excursum ; & tutum, qhiotiescunque res postularet, receptum darent. Pr*fcctus, cum ad VI, I.
Kalend. Aprilis, qui dies coelesti ad Virgine niuio est sacer, nauibus: duabus & viginti faustis ominibus Olii pone soluiiset anno millesimo quingentesimo quinto, Franciscanis aliquot fratribus & clericis alijs rei Christianae causa in eam percstinationem asu Ptis; octauo Idus Aprilis ad Hesperidas pro cc siit. inde cum ad superandum Bonae spei promotu orium nauarchi in intridiem curium extendiis ni; vehementi Aquilinae vique adeo in remotas ab Sole regi opes proue icti sunt; ut classiari; s prae nimio frigore manus propemodulii obriguerant. Inde ad Orientalem Africae oram extemplo flexere, dc secunda nauigatione paucis diebus Quiloam est verum .ibi Abrahemum tyrannum callide tergiversantem,& anuum sipcndium Emmanueli recusantem pendere; AImeida cum armatis defccntione facta, ex urbe rer vim exegit: es usque loco Maho-- metem
148쪽
netem Aneoninum, acceptum incolis virum, & expertae in Lusitanos fidei, Regem, solenni cum apparatu imposta capiti aurea. orona, constituit. Dein stu ad maritimos aditus aeque ac terres res in primis commodo, arx aedificari coepta ingepti alacritate nauticorum & militum. cumque labor in orbem uex, ipse que Alineida & caeteri principes, ad exemplum, suam obirent vicςm; non
die non noste interna illum opus,vigesimo die absolutu cst: arcique ab Diuo Iacobo inditum nomen, qupd eius Apostoli die ipso natali urbem expugnassent, ac tyrannum inde expulissent. Constitutis Quiloae rebus,&firmo praesidio arci imposito, it que nauigijs ad oram tutandam relio is, Mombaetam petijt classis: Ea urbs in parua eiusdem nominis insula, quam aestuarium effiςit, excelso ad conspectu tumulo posxa, portum habebat duobus propugnaculis muniturin quibus tot meta eLusitanico naufragio iiii per extracta, , t supra diximus, barbari collocarant. ijs cum aduentantem classe aditu prohibere conarentur ; nostrorum ictibus breui disiectum utrumque castellum, ac liber introitus A lmeid ς patuit. missis de in .ὰe ad tentandi reguli animum nunt ijs, cum nihil pacati responderetur; Αlmeida trifariam adortus urbem,Α si umptae in coeluna MA-n in Virginis die festo vi cepit, ac direptam incendit. multi ex hostibus interempti, multi in seruitutem abducti. Regulum, inter ipsam dimicationem desperata victoria, fugientem sylvae texere. Transmisso inde sexdecim diebus Oceano, Ap chediuam insulam tenuit e lassis ea insula, quod in littus imminet Indicum, ac tutam sationem nauibus praebet, ibi quoque ex Emmanuelis praescripto castellum excitatu. Hinc Almeida Cananorem Iraiecit; ac summet Regis voluptate ad tuenda mercimonia optipro loco arce exstruis, it, praesidioq; communij t. Per idem tempus Lusitani qui ad Col num agebant, contracta temere cum incolis si Arabibus rixa, ad unum omnes interempti sunt.Eius rei cognoscendae ac sedandi tumultus causa, Laurentius Almeida Francisci filius elasse prosectus, cum superba responsa tulisset, commisso praelio, Arabum qnerarias ad vigisti magno ardore militum captas incendit. quo i-tε in praelio illud in primis accidit mena orabile; pila e maiore torin mento in scutum Ioan his Hominis Lusitani coloria, ad ipsius pedes sine )lla prorsus laesione defluxit. Interea grauis iam aetate Rex Cocini Trimum para, de gentis more deposito subernaculo, se insolitudine ad colendas Bracbmanarum 1 uperstitiones receperat, ac sororis filium Naubeadoram natu minorem haeredem relique-τat regni, maiore prsterito, φ nuper in bello Caleculano ad Za. Morinu una cum alii principibus defeci siet. is dolore incensus a-
149쪽
potismum capite Christus excepit. Ea recordatione ad omne oecus ac pietatem ita censi Lusitani, vicissim vitam pro Clitisti oomine effundere gestiebant. Itaque tanto inferioribus copiis, nulla sericulum recusare, caput libenter in discrimen offerre, & pericuo nilimas expeditiones certatini sibi quisque deposcere. Eduardus
'quoniam multis partibus uno tempore dimi eandum fore non dubia conjectura prospexerat, primuiri ad Repelini vada nouas aiu-hitiones objecit dein Cocinensi arce multis locis instaurata, notin insuper propugnaculum ad portus introitum excitauit. ad haec, Baiies & scaphas maiores, ut ad subita occurrerent, omni genere elorum ac tormentorum instruxit. At Zamorinus, uti proximo Lello fecerat, Repelini traii situm & vado,&actuariis longo ordine conlertis tentauit primum : dein magna suorum caede bis tervereptilius, cum in angusto loco se multitudo impediret, & a nostris ita consertam turbani irrita nulla jacula inciderent; Repelinensis dy. hastae monitu ad loca minus vadosa, verum patentiora descendit. ea re cdgnita, Patiecus cum ea peditis celeriter anteuertit: ratus ;paucitatem consilio adjutiandam, noctu sudes praeacutas toto par
sim vado figendas curauit: postridie hostes magno impetu transtro Eo nati; partini se praeustis cuspi dibus induerunt, partim accedente testu obruti, partim assiduis millilium nimbi ulnerati occisique: hars etia, quae vel nandi peritia vel beneficio liti trium in ulteriore Euaserat ripam, acriter dimicantibus Lusitanis, aut caesi, aut in stamen detrusi. Zamorinus,'bi aperta vi parum proficere se intelligit: Edi risidias de more coversus,pereus soles, transfugarum specie, ita Eduardum occulte summittit: hosce ille diuinitus deprehensos conuicto R; Trinita parae tradidit, in quos arbitratu suo consuleret. pretio dein conducti, qui veneno iniicerent aquas: eo item scelerepet indices patefacto, excubiae ad fontes intenta cura dispositae. Rumor ad haee de industria dissipatus, Concinense praesidium caesum, naues captas Sc in cetast ac solicitati circa populi, ut in nostro sum stationes & apothecas impetum facerent, nonaeq; Lusitanum omne delerent. ea quoque fraus Dei beneficio patuit. Quo tam in- selieirer a eue tu clim valde angeretur Zamorinus; tu ad infringendos eius conatus, dira ni orbi lues accessit: qua multi ex ipsius geret tu sorde absumpti; multi etiam & contagionis metu & belli dissicultate perterriti, diffugere. tamque susceptet expeditionis auctores exsecrantem, ac desperitis paene rebus, de pace ac de reditu cogitantem, injecta repente spes confirmauit eae pugnandi Lusitani- eas in ipso Coeine sit portu naues; quo uno subsidio, ut supra dixi. mus, Trimvmparam vel maxime niti non ignorabat. Mahome
150쪽
tamis quidam erat, Coies alles nomine, machinarii iri peritus. is ad Christianorum nauigia superanda, tria labaricis imitto ceuiora, eiusmodi artificium ingenti omni uin approbatione commetu Selii
Binis paronibus, valido & a puppi & a prora tigno inter se comissis, turres eri Febat; c quibus deni amplius homines in sit bjectas
onerarias tuto ejaculari polient. Huiusce generis machinas octoc sim adornasset; Zamorino ignaro talium rerum , di adulatorum turba circum que ii, tanta victoriae siducia subi id accessit; ut Eduar- dum ad te vinctum perduci sine mora imperauerit . Verum ille per
exploratores tota de re praemonii', nouas vicistim in onerariis machinas excitarat . acq in die commisi ina est proeli tina, i is erat in eoelum alcen denti Clicillo Domino facer nauium puppes, ne a tergo circuiri pollent, ad littus applicuit: praeterea , ad arcendum Congressum, prominentes a prora malos objecit: precatusque immortale De uiri, ut in ea quoque sibi pugna, sicut Lia caeteris, propi lius ad ellet; in uicto animo, perexigua manu, ducentorum ferme nauigiorum impetum excςpit. Ardetes primum pyrae ad Christianas naues inflammandas immissae: quibus accessu prohibitis,& inco spectu omnium frustra consumptis: tu demu turrita nauigia Deo Pui zqtia admoueri caepta. Si quidem praeter ipsam machin e formauplici prς sertim clatio, ad regendum inhabile, aestus quoq; mari Stum sortὰ rapido accedens tracta, guberna di arbitrium nautis ademerat: ergo , & magistri gubernacula huc illuc frustra torquere,.& remiges irrito conatu in aduersum maris impetum tedere; de infesto rostro in nostros directa nauigia repete modo in obliquum, modo in cotrarium sistimihil iam loci consilio vel arti esse: neque
moderatores in ter se constare; nec remigium clauo, neque clauu Smagistris parere: alio naualis turba, al; o duces & propugnatores vocare, alio cuncta simul aestus abripere in eo tumultu, cuin lagiz-tarum multitudo caelu parue in umbraret; & crebris hinc inde fut-getris , horribili cum strepitu radiantibus, omnium gene tu usquequaque tela volitarent; e turribus octo vix duae ad onerarias aegreta de appulsae. in quas destinato ictu majores globi a nostris subici
de contorti: laxatisque c6pagibus, partim aut ilia e suis sedibus tabulata, cum ipsis epibatis in aquam in agno sonit hi decidcre; partim dissilientibus undique fragmetriis, consauciati permulti, ingentem pauorem ac trepidationem caeteris intulere. Ad eum casum clamor a nostiis terra marique sublatus; & integrata pugna tanto militu ardore; ut Caleculani, multis passim occubentibus, at doniti patientesque certati in terga conuerterint. neque ullis ducu RC-
si e ipsius aut minis aut hortamentis sisti fuga potuit. contento cursu