장음표시 사용
421쪽
P. III. CL. II. CAP. XII. C A P U T XII De Sudoriferis. x. C Udoriferum Graecis, ci dictum vocatur illud omne lMedicamentum, cullus vi mador fensia lsitis per Cutim, exhalat, &consequeuter quicquid per eam Cutis partem quae Fistulis Sudori dicatis donatur , Liquida sensibiliter expellit. Hae Doris ro Fistulae sunt vel Emissaria Glaadularum Subcutanearum, vel minima Vasa ex Arteriis Lymphaticis exorta, vel earum ultimi fines. a. Inde igitur patet, materiem Suis doris ab Arterioso Sanguine derivari,
non autem excrementitium Humorem
esse, ut Nulgo putatur sed Liqum
rem omnino necessarium ad flexilitatem nostrae Machinae conservandam: ut enim Corpus flexile maneat, plurima debent esse inter partes illud componentes interstitia, Pori vocata; ne vero Pori isti , concretione partium Solidarum , evanescerent, unde Corpus inflexibile evaderet , Natuis rete Author Liquidum SANCTORIA-NuM dictum , perpetuo per hosce o Poros
422쪽
De sudoriferis . 36t Poros effluere constituit : hoc autem Liquidum est ipsa Sudoris materies . atque pars mobilissima , subtilissima ,& Nervis amicissama, quamdiu in statu naturali versatur ; nec magis e Corpore debet educi quam ipse Sa guis , nisi ab alicujus Morbi natura corrumpatur : & quidem ipse Sudor Munquam in statu fano Corpori sub- oritur; verum simul ac applicatur Co fori aliqua causa, quae inter Vasa &luida contenta aequilibrium tollit, ita ut vis Liquidorum resistentiam Vasorum exsuperet , simul &Funistio quaedam nimis augeatur, tum demum Sudor se mani seitat. Sudor igitur semper indicat Corpus aegrotare ', dc hoc aegrotare perseverabit, donec causa Sudorem excitans dimoveatur , ejusque corrigantur effectus. Sudoris itaque materies, quae quidem in statu natiuali stib nomine Terspirationis issent Vis exit, est valde blanda , & summopere ab Urina differt: Sudor vero fen illis , si multum urgeatur , ad Urinae naturam prope accedit ; quandoque crassuS, Ο-leolus, & foetidus est , imo nonnunquam fere sanguineus evadit , ut in
Bajulis nonnullis videre est , quorum Sudor axillaris linteamina , Sanguinis ad instar, aliquando inficit. Q. Sudor
423쪽
P. III. CL. II. CAP. XII. q. Sudor autem, non secus ac νesis, quinque modis promovetur ; nempe, I9. Emissaria laxando , omnibus Liquidis iisdem manentibus . 2 . Sanguinem dilueudo & solvendo : Iam vero Sanguis dilutus dicitur , quum ejus pars subtilior tenuior partem rubram excedit; solutusque vocatur , quando moleculae rubrae resolvuntur in istas sex minores ex quibus constant, ut alibi' dictum est . ) 3 o. Applicando α) Sanguinem eundem
manentem, ad Emissaria eadem quoque manentia, mavori velocitate : OT Sanguinem solutum & dilutum , ad Iaxata Emissaria, accelerata velocitate; quo in casu Sudor ingens suboritur. 6'. Sanguinem ad extrema Comporis determinando : unde quicquid mutat cursum Sanguinis ab interioribus versus exteriora, Sudorem , deri. vando, excitabit ; ut Animi Pathemata . 30. Spasmos in villis ultimis Glandularum Subcutanearum excitan
. Sudorifera variari debent , pro diversa materiae evacuandae natura. Sudor enim est multiplex; & fit, I . EX acqu fa Potulentorum parte : 20. Ex crudo
Chylo; hinc etiam omnibus iis qui de
424쪽
De Sudoriferis. bilia habent Viscera, eo tempore quo Chylus misceri debet cum Sanguine, Sudor prorumpere solet ; ut in Phthisicis, & nonnunquam in Puerperis lactantibus, observatur : 3'. Ex Sanguine cocto, maxime vero in ob
sis hominibus, quibus in dies imminuitur Insensibilis Perspiratio , propter pinguedinem Vasa obstipantem ;Verum iidem etiam in dies plus sudant. M. Εκ Sanguine nimis dissolu.to, & Vasis nimium , producitur Sudor rubescens, pinguis, acer ,
terrestris, & salinus , adeo ut ipsi Cuti quasi infiκus adhaereat. TACHE NIUs accepit Lixivium illud in quo sordida Indusia fuerant macerata &lota; tum hoc Lixivium ex Sale al- catino solo constans) distillavit , indeque Salem habuit Sali Urinae distillatae similem, non tamen ita ste tentem a . Sic etiam in Equorum Sudore deter maxima copia Salis Volatilis invenitur b). Hic autem Sudor plerumque erumpit , ubi Sanguis
violenter admodum per Vasa sua move tur; ideoque in iis qui multum defatiagantur observari potest: . 30. Sudor est aliquando & hic maxime v
425쪽
1ius est: interdum enim plane acqu sus existit, ut in Puerperis & Phthisicis, in quorum Sudore Vix odor , color, aut sapor observantur; adeo ut videatur esse pars Sanguinis dilutissima: nonnunquam autem est viscosis smus, flavissimus, ruber e quandoque Vero maxime foetet ; qualis est Sudor Peste laborantium, qui aegros a morbo liberat. S: Iam sequim tur Sudoriferorum Classes; quae vero sunt quatuor. I. Classis continet ea omnia quae Vasa laxant; suntque vel interna , vel externa. Porro interna Sudorifera La-oeantia sunt omnia illa quae memorantur inter Diuretica , iis exceptis quae specifice Renibus famulantur ; sic A qua calida, Melle edulcorata , Sudorem copiosum excitat , ita quoque , in Febribus ardentibus , Decoctum Hordei, vel simile quid, egregium est Sudoriferum, quia Vasa constricta relaxat. Huc pertinent etiam spasmum asorum tollentia , sive Demulcentiadi acrimoniam temperantia; sicut Opium , Oculi Cancrorum , & Absor
Lentia terrestria . Iam vero externa Laxantia sunt , I' Frictiones Omnes,
Vapores quicunque tepidi , & imprimis acquosi . Huc etiam pertinenthalnea; verum ista Corpus nimis premunt
426쪽
De Sudoriferis. 36 Inunt, unde saepe suboritur animi deliquium. Huc reserri quoque debent Inunctiones per olea blanda, pingueridines, medullas, &α quae Cutim la xam & mollem essiciunt : licet per se Sudorem potius sistant ; quema modum patet ex antiquis Athletis , qui ante certamen oleo Corpus suum inungebant, scilicet ut Artus mobiles redderent; Sudor enim hoc pacto prohibitus erat. Huc denique spectat Corporis Lotio per acquam sapon
Ceterum usus horum Sudoriferorum convenit, I Q. In omni Morbo oriundo ex maximo frigore; quod quidem externam Cutim & Pulmones maximo laedit, eorum Vasa rigida reddens, ct Fluida coagulans . 20. In Morbo quolibet ubi sordes , crustae ulcerofae, aut morbo se , scabies , ulcera elephanti is vel lepra Cuti adhaerent.
39. Ubi Emissariorum spasmus adest ;qui vero cognosci potest ex siccitate& duritie Cutis . Quotiescunque ab Oecri quodam externe impacto Mor bus accidit; ideoque cum Pestis sit de, natura Veneni externe applicati , d eam profligandam haec Sudorifeνa plurimum conferunt. 3'. In Morbis aeutissmis , ubi ad interna Viscera ve- . Q 3 heme
427쪽
366 P. III. CL. II. CAΡ. XII. hementer tendit Sanguis , ut in Variolis; in quibus autem SYDRNHAM provocationem Sudoris per Cardiaca& Sudorifera sortiora merito damnat a): verum hac prima Sudoriferorum Classe feliciter tunc utuntur Medici ,
quin etiam dubitari potest , an non Sudoris provocatio Sudoriferis hisce tentata, plurimum valeret in Morbis. Inflammatoriis quibuscunque curaudis a II. Classis complectitur dissolventis 3e Sanguinem , quae recensentur in secunda Diureticorum Classe : porro summum Diluens est Aequoe, cujus is cultas augetur per calorem hinc Acqua calida maximum est Sudoriserum. Non nulla autem Solventia dantur quae Liquiada immediate solvunt; horumque uni cum dumtaxat in Acutis tutum est, scilicet, Vitrum, ejusque praeparata: alia
vero disponunt Vasa ut in Liquidum agant, idemque di Glvant; sic Acetum, Melle edulcoratum & in Acqua dii ,
tum 1 a Praesertim pag. I 39. I 6 . I s. I rit 363. 364. sso. 6c s9I. Edit. Lugd.
428쪽
De Sudoriferis. 367 tum , optimum .est Sudoriferum in
meis q. s. Diluantur in Acquae S xjj, vel xj'Sumat aeger, instar Theae aut Casse , & in Lecto Sudorem expectet. . Hoc est remedium H I P P o C R ATICUM. Acetum autem simplex , modice sumptum, non coagulat Sanguinem, nec ulla Acida fermentata diluta ca) . - . III. Classis cum tertia Diuveticorum congruit, exceptis tantum iis quae Liquida determinant ad Renes : ideoiquaecunque fervida assumpta , ut 8c
romatica calida, Optata , nec nota: Motus vehemens, hic maxime Sudori-ifera sunt.. IV. Classis includit ea quae Liqu .res ad exteriorem Corporis habitum deo terminant; uti sunt, Io. Omnia quae externa laxant. 26. Quae diluunt, sol vunt, & versus externa movent . Io, Quae pressonem Aeris externam minuunt. V. Quae vim Cordis, si ve hujus ictus quoad numerum & robur , adaugent: hinc igitur omnia Cardia-
429쪽
' 368 P. III. CL. II. CAP. XII. ea sunt Sudorisera ; ut Vinum Rhe nanum, Succus Citri recens, Aromata penetrantia, Sales Volatiles , &α ' Quae externe stimulant; ut eria quaecunque Cuti applicata: qualia sunt Acetum, & Zingi r , quod quidem subtile & penetrantisin mum est , mul tumque laudatur ab HELMONTIO a). 6' Denique possiunt his accenseri ea quae Motum impeditum in intemnis restituunt; sic, eκ. gr. , Respirationem, impeditam restituunt Animi
Ceterum, quae de Sudoriferis v et is praedicantur, ea pro nugis habenda sunt; haec enim omnia tum demum Sudorisera evadunt , quλndo
Corpus ad Sudorem dispositum est , alioquin nihil praestant : ita quippo Theriaca, licet ad J j sumatur , nisi Corpus ad Sudorem dispositum sit ,
exsiccabit solumnodo, Sudorem vero non ciebit: neque quidem ullam unquam Medicamentum Sudores Deci ce movet, sed ea quae istud praestare
putantur, hoc agunt solummodo, vel I'. quatenus materiam ad Sudorem suppeditant; aut a'. quatenus impedimentum Sudoris inserunt; vel 3'.qu tenua a In Hact. cui titulus est , TARTAε
430쪽
De Sudor feris. tenus ad Corporis peripheriam Sa 'guinem determinant. Ceterum, intechaec Specifica ab AUCTORIBVs recensentur nonnulla ; qualia sunt , Terra
Sigillata Folia Scordii , Aselepiadis;
dcc. nec non Lapis Bezοar, Pedra de
ca Lapidui horum historiam , onanium' eoptime descriptam , videsis apud ENGELBERT Κ,EMPFER , Amoenitat. Exotic. GasciC. II. Mel. 3. pag. 39 I. ad Ao6. Quod
vero pertinet ad Lapidem Malacensem, 1ive Pedra det Porco, de eo jam superius, PART. II. CAP. LV. pag. r9 . ct seq. satis fuse egimus. b Lapis iste vocatur a Lusitanis Pedra Cordial, & conficitur Goa in Indiis a RR. PR SOCIET. JES , ex Speciebus Cordiali- bus & Alexi tericis, quas & Lapis Begoar in- 'greditur. Consectus est primo a R. P. GA SP. ANTONIO, undo quoque nomen sit musit; 'dein a R. P. NICOL. MANUCHE , quem . priori dignoscimus litteris N. M. in stiperficie
impressis , dc in opposito latere signo Caprae, vel alius quadrupedis . Fgura elus ovata , Veι rotunda eth Color intus cinereus , extus nugricans splendens , aurei sque maculis di-1tinctus, & nonnumquam totus deauratus Usus frequens ell& probatissimus inter Europaeos Orientis. Uenditur ad libram: Minde , pro Varia magnitudine , pretium Variat α