Itinerarium Alexandri ad Constantium Augustum Constantini M. filium. Edente nunc primum cum notis Angelo Maio...

41쪽

EDITORIS

I inerarii auctor quem hactenus Anonymum nuncupaVi. Primum igitur indicia exponam , quibus si fidas , Iulii Valern opus

EXIstIInes: tum eadem refutabo , telamque omnem ita retexam ut plane controVersiam

in medio relinquam. In codice quidem ambrosiano Post tertium Iulia Valeria librum, nullo limite spatiove interposito , immo e R- dein mediaque in pagina unoque Versu scribuntur haec : EXPLICIT OBITVA ALEXANDRI. INCIPIT ITINERARIvM EIvsDEM. Tum ipsum

Consequitur Itinerarium. Quem Iocum videsis tu specimino codicis quod aere incidendum curavi. Ea facies codicis et ea verba quem vis facile in eam opinionem pertrahant, ut

bitretur. Ρraeterea Carolus Cangius in glossario mediae et infimae graecitatis voc. εβέλ- λινος loco quodam Callisthenis, ut ipse ait, Producto, haec addit: sesopus eiusdem Callisthenis ingerPres, qui et υeraionem Suam Gn- stantio Constantinι 'Μ io Hcapit, tamarisci νιrgam Nerrat. IamVero nisi et Iulius Valerius. opus suum Constantio dicavit quod secus videtur , sequitur ut Cangius codicem viderit ambrosiano similem , in quo Itinera-xiuin Constantio dicatum coniungebatur Cum Aesopo seu Iulio Valerio ; idem liue existimaVerit, utrumque Opus ad Aesopum rectius ad Iulium Valerium ) esse retirendum. Quare de Cangit quidem sententia Itinerarii Parens videretur idem qui operis in codice Praecedentis , nempe , ut nos scrIbimus , Iulius Valerius. Denique et Clavilius Chiilletius

42쪽

PRAEFATIO

in vita Ammiani Marcessini ait, huic syn- chronum fuisse Iulium Valerium. Unde ad porro cognovit Chiffletius Θ Non aliunde piis tem quam ex Iecto codice Iulia Valerii olim Itinerario scuiusmodi codicem habet bibliotheca ambrosiana 3 ex cuius Itineraria quod item Iutri Valerri iussicavit prooemio aetatem Iulii Valeria collegerit. Sed enim

hisce sive indiciis sive argumentis ego enimvero Ievissime moveor. Et quod maidem ad codicem ambrosianiana adtinet, quoniam Iualtero opere ad cuiusque libri caput et calcem nomen Iulia Valeria accurate perscrIbitur, in Itinerario non item, idcirco vehementi dubitatione det reor, quominus uir ωIue o Pus unius auctoris esse putem. Iam Cangius tot paene errores quot veri a. Nam Callisthenem dicit qui Aesopus est, Aesopum autem

qui est Iulius Valerius. Tum fieri potuisse iam monui, ut sive Cangius sive etiam Chimetius, sallaci codicis specie decepti . alter qui dein Itinerarium tribuerit Iulio Valerio , alter ex Itinerario , ciuem putabat Iulii Valerii, huius

aetatern denniverit: ideoque argumenta ex Catagio et Chimetio a nosis nuper prolata nullana fere auctoritatem prae se ferre Videntur. Utriani Iulius Valerius tres libros suos ad Constantiu in scripserat nec ne, codex quidema Inlbrosianus, quia caret initio, non docet.

Id tamen integriores Iulii Valerii codices aliquando definient. Τum vero, si ad Constantium scri se turn esse opus constiterit. Cangius et Chimetius de Auctore Itinerarii non videntur locuti; si minus illud constiterat,

43쪽

Anetor necteliristianus nee inter- Press

Cangit rursus et Chiaeetii auctoritas, ut dixi, incerta est. Adde quod itineraria non res solum sed stilus a Iulio Valerio satis disserre videtur, quod alibi latius disputabo in. Ergo Itinerarii , quod nunc editur, Auctor hactenus quidem latet. Duo praeterea super hoc Auctore observare me memini: scilicet ipsumet ethnicis religionibus fuisse obnoxium s in , et hanc lucubrationem non ex aliena lingua ad latinam transtulisse , sed per se confla-Visse , quod postremum ostendit cum dicit , se et Pluribus usum auctoribus . et operi suo non en ITINERARII sponte iri liitisse sΑ . Haec habui de novi Libri Auctore quae dic Tem. Nunc Iam famigeratum illud, lector optime, mihi liceat usurpare :Siquid noυιsti rectius istis,

aὶ Conser certe Itinerar. capp. IV. XII. XLvIII. LI. LIII. XCVII. CXIV.

44쪽

Historiae,

quae editur,

I UVAMQVAM in re historica sincerum et

stinplex scribendi genus me prae ceteris adamare nuper professus sum s λ, tarnen inVentani Iulia Valeria in ambrosiano codice λvalde fucatam et redundantem historiam , nullus plane dubitavi quin s1 Protinus Ede-Tem , bene mereri de ea facultate viderer. Et de scriptoribus qui leni tum Aesopo a quo graece conditus liber est, tum Iulio valerio a quo ad latinos translatus, nihil fere habeo quod dicam, quum funditus omnem notitiam aetas deleverat. Sed enim ipsius scripti vetustas ut iam de codice ambrosiano sileam qui mille ferme abhinc annis exaratus est luculenter se prodit, quoniam vel Iulius Valerius , vel certe Aesopus id opus adornabant vigente etiamnunti Alexandriae templo Serapidis s)λ incolumique Alexandri tumu- Io ΑΦ , eiusdemque die mortuario sollemnibus adhuc ritibus in ea urbe sacrato IamVero

45쪽

ΕDITORIS

quum Serapeum anno post Clitis turn natu in Coo LXXXIx. Theodosia imp. edicto solirium esse constet in; divus item Ioannes Chrysostomus Alexandri sepulchrum de medio sublatum

eiusque Bunuam Inermoriam inter homines extinctain sua Iam aetate testetur λ; sequitur ut hanc historiam seu latine seu certe graece Oinnino ante id tempus colas craptam putentus. Etsi autem e duobus argumentis , quae

dixi, tantummodo arguas, hanc laistoriam saltem primitus, nempe graece, Post illud sae-

eulum non esse consectam; tamen omissa

graeci exemplaris clii od Periit mentione , siquis interpretis Iulii Valerii stilum et quasi

forniam considerabit, Is hunc et lain latinum auctorem intra tertiunt aut quartuna chri-StIani aevI saeculum Prorsus Continebit. Vocabula enim et elocinio et tota scripti natura siquid sensu callemus et auro illam utique aetatem Clanaitare videntur Oin. Εἱis,d.in ΙΙ. Confirmata scripti antiquitate siluae vel historiae elo-- laus in his rebus habetur iam ipsa in oratio. 'Mn historicam facultaterii breViter consideren ius. Primum quidem huius historiae elocutio satis mihi abhorrere videtur

rὶ Narcellinus Contes in Chronico Timasio et Pro

a Locum Chrysostonii videsis inserius ad lib. III.

caP. XoII. P. 228. in nota. 3ὶ Iuliu in sane Valerium ante hane aetatem floruisse non arbitror. AesOPum multo fortasso antiquiorein quis iure neget y Praesertim si nullum remotioris antiquitatis non est indicium quod nos ex libri III. capite LXXXVIII. p. 223. n. I. Proserimus : cui tamen indi-eio parum sidendum existimauati

46쪽

abs genere Itineraria. Id autem nurn ob Ingenium diversi auctoris contingat quippe ego Iulium Valerium Itineraria parentem

esse non rebar in an interpretationis natura, an alia quavis de causa nonduin explico. Sane Iulius Valerius valde se a consuetudine compendii abstrahit , sonatque contrarIum

Itinerario : tum Iulia Valerii ad illud collata longe fluentior quaedam splendidiorque

cendi copia est , mulioque rotundius et mollioribus numeris explentur sententiae. Quamquam reapse In Isine rario plena est animi ac vigoris et incitata et vibrans oratio , at Ililia Valeria humaniores musae interdum flac-Cescunt. Iam quum duo sint genera historiae runum quod Particeps est artis , alterirmarte Caret ; est ars quidem in Aesopo vel Iulio Valerio qui commentatione sua res scribendas adorna I; caret arte Auctor Itinerarii qui cognita per se vel ., litteris coni mendat. Iinmo elucet in historiae latioris scriptore mirabile illud Graecorum ingenium , quo Variat et inuat, Omnesque scribendi tum narrans tum disserens Persequitur gradus : adeo ut saepe non tam ad historicorum morent quam ad rhetorum pona-Ρam sese ornare Videatur. Conciones igitur , epistolae , edicta , disputationes , carmina etiam et oraculoriam effata et lapidum inscrteptiones in hoc Auctore dominantur , nec est artis in eo moderatus usus oratoriae. Quippeis ab ea varietate non discedendum putavit,

si Praelatio ad Itinerar. cap. VI.

47쪽

quam Herodotus et Τhucyssides et Xenophon et Diodorus ac Dionysius affectaveruui. Etsi autem ad haec divina exemplaria nihil fere

ex omnium temporum litteris , nedum nostrum Auctorem , comparaudum Pu tauri s , multa tamen ubertas nec Contemnenda silva

dicendi apud Iulium Valerium est. III. Veruin enImvero qua ratione Vel quatenus Itineraria tulitque Valerii elocutio a se i tu tuo disserant, id demum eruditis definieciduin ultro concedo. Illud prolie exploratum est, duo scripta haec In immani rerum diversItate Versari. Quod ut protinus fiat pa- Iain, in mentem quaeso lectores revocent Itineraru seriem et summam , tum Iulii Valerii deliinata capita, quae paucis heic a me Percurruntur, ne graVentur Cognoscere. Iu- Iius ergo ValerIus narrata Alexandri genitura et puerili eruditione quae Pars historiae a mea editione propter codicis ambrosiani Iacunam abest olympicos Paridit agones, ibique octo regiorun iuvenum competentem facit Macedonem , eun de uiriue curuli simul VIctoria faustoque vaticinio elatum in patriam reducit. Ibi quum Philippus Olympiadi uxori Cleopatram pellicem importune superduceret, Valerius prudenti sanes persona Alexandruna induit, a quo primum amari Ombus dictis, mox eloquentia lenissima Philippus pater ad saniorem Inentem retrahitur , atque in Olympiadis coniugio retinetur. Τum urbem Mothanam rebus novis studentem oppri init Alexander, et Persarum satrapas negato tributi obse Plio Macedonia

48쪽

Iulium Valerium Pli1-

prope more recitata , Cum Pausaniae Interfectoris supplicio et post quae . Iana rex Alexander Macedones cete- Tosque Graecos concione In Persam exstimulat, Veteranos in armorum studio confirmat , militem novum scribit, navigia instruit, . Pecuniam et Commeatum Conficit ,

tum Τhraciani et aliquot occidentis regiones Victoris specie percurrit , et denique ad Libyam at liue Aegyptum classem appeΙlit. Heio vero pars historiae sui texitur, meo quidem Iudicio pulcherrima nempe peregrinatio ad Ham Inonem , et Praesertim urbis Alexandriae natales , quos nemo quIsquam ante Iulium Valerium neque tam recondita erraditione, neque diligentia tanta, neque pari sortasse prolixitate litteris consignaverat. Quippe et oracula copioso carmine edita , et prodigia nascentem urbem auctorHate firmantia, mirandi aedificia constructio, atque cum alias urbibus InaXIIIa Is comparatio, religionum lue Agathodaemonis , Ρrotei , Serapidis iue descriptio , Pluraque eiusmodi magna lectore intum Voluptate perfundunt , tuin etiam doctrina augent. Aegyptiis rebus Peractis, ad Tyramoenia ducit Alexandrum Valerius , .quam urbem Postquam rex per litteras frustra monuit , Inox capit excissioque subvertit. Hinc Iuculentae et magnificae sequuntur littera o Darii, Alexandri atque satraparum , quae antiquam illam et graecani scribendi gloriam

quodammodo. suscitant: Veterum enim Valerius interdum est similis. Post in uas exigit. Sequitur apud lippi mors , ScenICO

49쪽

provocationes et minas , atrox Machdonum

Persaruinque certamen Conseri necesse erat,

quod Valerius satis probabili facultate describit. Ρulsus in fuga in Darius dum ad hellum instaurandum infinitas copias contrahit, interim et ipse Alexander novis auxiliis quae- retulis deditus Asiam minorem Graecian, lue concursat, Orphei sudantem statuam In Iratur, Achilli ad Ilium muneribus versibusque dictis Parentat, et. maeoticam L Sque Pa- Iudem arma transfert: indeque redux RgrI-fentinum Aetoliae oraculunt adit, Thebas resistentes expugnat , neque auloedi flebilieantilena cohibetur. quominus urbis excidium peragi iubeat: quamquam paulo post thebani athletae merito, qui ludis corinthia- eis spectante Alexandro vicerat, urbem restitui frequentarique per Ittit. Atque hactenus primi libri contextus EXCurrit. s.evtivi im Ver. Pars alterius libr1 sena-hes somnia- torIO et graVi orationum geliere continetur. Hum, Nam quum Alexander magistratum quemdam Plataeis violasset , idque gravius Athenienses nitIssent , magnum inde discordiarum incendium exarsit : quo factum est ut et Alexander pluribus litteras cum AtheniensIbus expostulaverit , et hi celebrata per urbem Con Ione de bello in Macedones decernendo deliberaverint. AC Demassis quidem lingua , quasi flabellum seditionis , aras magnopere Venti- Iabat; verum Aeschines atque Demosthenes Tein ita composuerunt, ut Alexander , Pace AthenIs imperrita , calamitatem belli Lacedaemona transΡortaverit: cuius urbis fastu

50쪽

compresso, Darium sibi denique Bello internecivo exterminandum Proposuit. Tum Iutius Valerius Persarunt noDis CurIam TeSerat, in qua Darius de re summa sollicitus satraparum rogat sententias , fratrisque Oxyatthri oratione ad bellum totis viribus d Ibellandum corroboratur. Interim Alexander Cilicia occupata morbum ibi iuvenili confidentia contractum aegre sustinet. Ab hoc autem Ioco ad Darium supremo Proelio Profligatum lacuna codex laborat. Dei.ceps oratoriis ornamentis denuo Valerius indulgens, litteras ad Porum Darii, huius momentIS cum Alexandro colloquium , duplex Alexandri ad Persas edictum , litteras denique mutuas Alexandri Rogodunisque , quae Darii materfuit, consueta stili facilitate confingit, et Darii filiam Roxaneni Alexandro collocat in

matrImonio, qui est exitus secundi libri. Taevi In,fi V. At Vero tertius extremusque liber res summarium. indicas Alexandri multi generis multaeque eloquentiae complectatur. Ecce enim sta iam Alexander suos ad belli patientiam oratione cohortatur. Mox Ρori minaces litterae cum Alexandri rescripto recitaritur. Tum gravissimo Proelio conserto , Porus etiam singulari certamine ab Alexandro conficuur: quo casu simulque prudenti Alexandri conciono moti Indi pacem faciunt. Hinc Brachmanaaadit Alexander , mirosque PhilosophIae Sensus non solum ab iis au tit Verum Ipse quoque disputat. Exin Iulius Valerius epistolam non mediocrem ad instar voluminisolaborat, qua de itineribus suis Per Ialinam