장음표시 사용
281쪽
ii Asit ut si Novi erit ob. Quid de Hubvio dicam , qui dum adobescentulus a scholari dis ciplina hinc a fugisset, Parisius veniens sanctae Genoueta canoniacis adhaesit, ubi muliorum scholariuna instructor fuit: ubi cum ali retiet quandiu Domino Notgero ignorante, moraretur, tandem canonica episcopalis sententiae exequutione,compullus est redire, pluribus relictis studiorum at impralitatis insignibus Cuius vitam bene satis imorigeratam accept.insepiscopus, gratia ac donis muneratum, ad virtutis studium amplius accendit. Idem postea sub Pontifice Babdrico Pragam, Boemiae ciuitatem transmissus, cum nonnulla ibi dem christiana religionis docunaenia dedisset, ad nos iterum cum honore remeauit Multi quoque ali sub tanto patre educati, religione studiis liberalibus, diuersa illustrauere loca: quorum vita religiosis moribus doctrinis insignita, paterna probitatis euidens est documentum. Nec hoc silendum 'ubd inter aetera pietatis opera, prudenti as Pre .ec te modum usus consilio, in tres aequas portiones, praedia ecclesiasticas 'i ' i' dies fit, quarum unam sibi, suisque successoribus retinuit alteram
Hi au ecclesiiso monasteriis impertiit tertiana militibus, qua ecclesiam
aram protegerent, habere concessit.
Virdunensis, Haymonem. IIi II morat medimus octaim episcopus
Virdunensis creatus mino Domini Joa nat e Germanus, patria Bauarus, proce ni nobilissanctitate O eruditione clarus qui Vocatus ad aesamienrici Ducis Ba-
uariae potimodum imperatoris, ut illi a consili, set tantum apud eum profecit, ut ipse murator nomen sancti merueritSide Richartam deri assebouet Archidiaconum Virdunensem in stet antiquitatibus rig3 det Imperatore, quasi insta scemus ad caecem capituit.
De bonis eius moribus. Araris a VII. DET ut de sanctis eius moribus aliqua adhuc breuiter enarremus,
erat pauperibus mitis superbis diuitibus terribilis, bonis quibusque lenis ac mansuetus iniquis tamalitiosis hominibus metuendus, potentibus venerabilis, mediocribus amabilis, admirabilis sapientibus, indoctis eruditor clementissimus, senum ac debilium sustentationis baculus iuuenum, adolescentium cori eptor tammis ex studiosus. prouidus in consilio, circumspectus in facto,clarus in cloetifex quio, discretus in silentio. A
282쪽
nibus praesulum Cisalpinorum, suas ei vices iniunxerit Imperator vero, in disponendi, regni negotasi praecipuum procuratorem habuerit.
Nunquam torpori in se locum dedit, a suis familiaribus,desidiam animi, pro posse semper expulit. Cum clericis diuina paginae quaestionibus enodandis, quoties vacaret intentus, etiam laicos adolescentes,quibus educandis instabat, aetati ordini suo congruis a tibus implicabat. His Clamilibus insistens laboribus pater venerandus,triginta sex Rexite is in episcopatu peregit annos, multosque a nobilitate paterna non Pisidegenerantes, reliquit filios Inter quos piae memoria Dominus I -
aso, prae caeteris enituit: qui cum in eius capella, primo quidem pet tales. .
abie mis librorum, abacique gerulus coaluisset,succedente paulatim misit in valentis ingenis progresua, tandem ad regendas maioris Ecclesiae scholas episcopo iubente, conualuit Cuius hexemplis instructus, et doctrinis imbutus , adicctis insuper diuino ex munere propriss virtutibus, magistrum repraesentare studuit, nostris quoque temporibus, sicut insequentibus ostendemus.
IIabes in codice aurea vallis, hanc annotationem reginalem. Anno Domini
millesimo primo Otto icritus Imperator, filius Ottonis secundi,&C Dominicae Theophaniae Imperatricis expeditione iam tertitim uens in Italiam, contra recellantes Romanos, prius subaetis host-bus, eneno a muliere dato, vita decessit, quinto Lalend. feb anno regia in Imperi eius i . Corpus eius quas grana ante altare Sanei ae Mariae, in choro conditum est. Vbi ipse Dominus Notgerus, tutor eius, viginti octo canonicos Iarim de suis praedijs, partim de reditibus ecclesiae Capri montis, constituiti addidit quia in dicta Aquensi ecclesia postquam vastata extitit a Normannis , non erant nisi duodecim: sic modo sunt in ea quadraginta cum Sanctus rolus, qui eam flindauit, dicatur viginti clericos, qui Domino, re sua genitrica nocte ac die, sub regilla Beati Augustini episcopi, in D ea seruirent, statuisse.
283쪽
multu pro h nore Imperqe decore domus Dei, ex antiati Iab ribus.
construit m tia perium sa- per oenum.
Ab Aegidio additum. IGittir,deductis Notgerus uniuersis laboribus,quibus aclinonorent Iinperii in decore ni domus ecclesia Dei bona fide, de bono fine, diuersis in locis de temporibus, sceliciter laborauit, unde Icriptum est, Qtiatuor expleuit partes extenta plagartem Fama suis meritis, Constituto super Rhenum monasterid Sanistimonialium, in villa Iulica, sicut priuilegia eiusdem ecclesia in Bible conscripta testantur, rediit Leodium, iam in processa aetate inibi episcopali ossicio, verbo laxemplo, clerum inpopulum ad meliora prouehere soblicitus fuit. Vnde scriptum est: Vulgari plebem, Clerunt sermone atino Erudit, insatiat, magna dulcedine verbi, Lac teneris praebens solidamque valentibus scania CSponte cadunt haereses sub forti milite Christi, Fraus icta fides timior commenta iugantur, Et deprensa tremunt, tanquam sub iudice morunia.
Hospitalis adeo fuit, ut de ipso scriptum sit:
Nusquam sic colitur totis asserebus hospes, In laribus putat esse suis, qui venerat exul: Pauperibus victus nudis non delit amictag. Ita, Sermo Dei tuus inescax, pratetrabisor omnialadio ancipiti in eo fuit; ut quisquis decretorum ecclesiae violator extitisset, si post comm nitione in contumax, quasi lapidatus cordis duritia fuisset,poenam Pobdurationis sit 8 portaret,in quem episcopali auctoritate,maledicta congessisset. Vnde scriptum est: Nam sumus experti, quicumque fuit violator Ecclesiae pol quam hunc feriens, anathemate vinxit, Corporein exclusit, sacro vel sanguine Christi: Iuit in exilium, resipiscere ni properasset, Si rabie caruit, sed non prurigine turpi, Et reliqua scabie quam postea nemo piaret, Aut fregit collum, vel amatos perdidit artus. Talis erat reprobis, tam sormidabilis omni Periuro
284쪽
Periuro, praedoni, furi, non perfidus ausus, In faciem venisse suam.
Et in criicibus aureis, quae sunt in eccIesia sancti Lamberii, quas ipse seca, scriptum est de eo:
Certa salus vitae, Notgerum seruat ubique. Quando ergo a maioribus negotiis, ad quietem euadere poterat, Feriatu agra
ad sanctum Ioannem se conferebat. Ibi in domo adhaerente interio
ri claustro, quam sibi aedificauerat, domi erat tibi,tanqualia in familiari sinu operis sui, orationi lectioni,& infirmorum vilitationa, Fro S. Ioah pauperum alimon ip vacabat ibi,tabellarijs de scriptoribus scriben adhriente.o. dacii stabat Epistolam operis eius , sententiae valetudine hornatu ratium,sessi
verborum lucidam de puelitia beati Lamberti inmerito Ladoaldi Qq
conse ris,sciandrada virginis oppido Flandriae, Candi, in eccle et i iacti,disia sanctitationis legi, viscun es nobis,copia dice si stilum ipsum seueri. matellati personae conuenire. Et ideo loca ipsa in quibus scripta ipsius, vel de ipso reperiuntur, versus aliquos antiquitatis de multitudine exceptos eisden verbis inmetro, quo in antiquis. libris imitenti sunt, annotare curauimus, ne ex fauore magis quam ex cognitione loqui videamur. Et si in assertione veritatis, in commendatione bonorum qua ipse fecit, stare vellemus, valeremus, peccare nOS non crederemus. Ipse enm Domi ius pastor noster Notgerus, ecclesiam beati Io R., - - , , annis Euangelistae, in exemplum eruditionis Moperis, siccundum , id . .ecles claustralem disciplinam, bonis personis initiauit Unam praeposi S.Ioamsi detum,in decanum , de ipsa congregatione fratriana, elegit e custo per . id dem, magi trum scholarum, scantorem attributo unicuique dignitatis suae ossicio Sc laboris solatio,constituit,et dispossit istam erum bainibus, quae in viis Canonicorum , vel sectandum canonicam dili re istiuo, S. I, gentiam pertinent. principale altare in hortore beati Ioannis Euan annis, minagelistae, manu sua consecrauit, stolam ecclesiam, intus: extra, propria, cultui diuino dedicauit constituit iis
Oratorium beati Remigii, tabeati Hilarii, in eadem ecclesia, sin hiil fias ibis
gulari fauore constituit, lis consummandis, quasi uniuersi operis oratorium sui supremam manum imposuit:ab ordinatione enim sua per annos i Remigij sexies sex .in episcopali opere laborauit,& tunc Cursu conium malo, fide seruata, septimo annorum linario, ad sabbathum quietis depin , iis iis sitione carnis, migrauit.Vnde scriptum est in versibus praedictae antiquitati,r Praemit Ecclesiae per septem lustra,vel annum.
Et quia sine dolore noli perditur quod cum amore possidetur, et patria in tota ciuitas, tota patria oblequio funeris astitit senes cum iu ' nioribus, pusilli cum magnis, asiluunt de castelligi oppidis . Clerus, tanquanta familia spiritualis ad plangendum suum Ff et patrem
285쪽
115 Aristi Mi CANovi erigo D. patrem familia a conuenitum, ut breuiter dicam de tota regione, cateruatim ruunt ad flendum super eum qui vixerat laetitia ni ulto
Itaque,non suffecit vespereric mane dies unus ad solemnitaten Singulaecch exequiarum , quia quaelibet principalium ecclesitarum, quas ipse in spere mere ciuitate fecerat, vel perfecerat ad vitandam ingratitudine nia iu-d in isto corpori se debere singulares exequias professa est. Prima si-e me i e luctuosae celebritatis in ecclesia sancti Lamberti deducta citi Secunda, in ecclesii sanctae Crucis Tertia, in ecclesia sancti Martini. Quarta, in ecclesia sancti Pauli. Quinta, in ecclesia sancti Ioannis, eperum in ubi ipse supremae voluntatis suae testamento AEquod nulli,in signum ip sertiatae, sin finem humilitati ostendit)in angulo criptae humi Petet Graioris, in oratorio sancti Hilarii, se sepeliri constituit. Qtiod staurbam, Do faetum est, anno Dominicae incarnationis millesimo septuno,qua mini ioo . to Idus Aprilis, fastigium regni Imperij, post mortem Ottonis lim pri terti , tenente Henrico secundo.
r. Quod nulli in signum seruata usque in finem humilitatis ostem dit. J In codicibus Groesbe an Oiqucinoruni deest ollandit. a. Anno Dominicae incarnationi millesimo septimo J Lambertus
paruus,sacerdos se monachus Benediae;nus abbatiae S. Iacob:Leodios, scrip t chro Cnica ab anno Domini JS. V. , ad anniis p. quo florebat,qua dema cum hacfrib rem ad manus meas deueneruiit Uic dicit Noeerum obtuse anno oo sic elum ille:
Anno oo8 obiit oigerus episcopus Leodiensis celicis memoriae: Baldricus successit. s. Quarto Idus Aprilis. J Consonat liber reclassia Leodiensis exitio legum, commemorationes fratruinis ominum delium defunctoruin ad primam, sub pretiosi Sic enim ib; habes. Quarto Idus Aprilis, Commemoratio Dinmini Nolgeri Episcopi noliri pro quo habemus amam vini de stan-geis: duodecim modios spetit in granario nollro,in dicto anniuersario distribuendOS.
De Baiarico episcopo, qui ei successit. A P, T LIX.
Cuius posterior pars ab Aegidio addita est. Vadragesimus septimus episcoeatum suscepit Baldricus , g 'neris horum nobilitate con picuus. Qui cum bono antecessiori suos iideret assimilata, in hon
' '' eat, disce e sit, earumque rebu augendis, magnificus fuit, adco ut nullam in episcopatu suo ecclesiam nullum praeteriret coenobium,
286쪽
quod non aliquo vel agrorum, vel decimarum fruistia donauerit,ec ex praedij sui patrimonij,Christi pauperes in ecclesiis Deo seruientes, haeredes fecerit. Allogiam an Inde est, quod valens allodium, Pannardum nominatum, malo hardum donatri ecclesiae, ad sustentandos ex eo viginti quatuor pauperes , perpe eccle/- Leo, tuti contradidit sedi comitem Arnulphum, cum sua coniuge Ii si
beris orbatos monitis ad hoc perduxit, ut ecclesiam sibi haeredem,
pro animarum suarum remedio facerent. I, , ees fiam Eius etiam temporibus Gerardus Cameracensis episcopuS ciam haeredemia- fratre suo Godes rido Florinense oppidum, cum monasterio incio siluit. nore sancti raptime Ioannis in eo constructo, Leodiensis ecclesiae et rem epis L subiecit dominio cui monasterio, ne quid ibidem Deo seruientibus fiet Ti.-o minus suppeteret, duas ex sua parte praefatus episcopu Baldricus, d seido si is egratis addidit ecclesias oppidui FIo- Ipse praesente Coloniensi Arctiepiscopo, videlicet Heriberto, ri'erLeodie sanci a Mariae, sanctique Lamberti ecclesiam dedicauit Post cuius 'set' dedicationem Beati Bartholomae ecclesiam, a Godcschalco aso ii .ris ecclesiae praeposito constructam, cum eodem Archiepiscopo,die
Postea in beati Apostoli Iacobi honore, monasterium aedificare gestiens fundamenta quidem Basilicae iecit, sed subripiente mor- C tis die, cum usque ad vitreas opus perduxisset, imperfecturn reliquit. Criptam tamen, in qua nunc corpore quiescit, cum perfecisset, Cc in honore Apostoli Andreae dedicas et pauca ibi praedia ad usum ibi Deo famulantium constituit, & paruo post tempore, morti prinpinquans, ipso die eademq; hora qua in Flardargensi proelio maxi-ima nostratiunt strages facta est, decellit. Additio Aegi j. Ipsc praesente Coloniensi Archiepiscopo, cum sancto videlicet Heriberto, sancta Mariae sanctique Lamberi ecclesiam a venera et ee n bili Notgero, venullo opere constructa, quinto Calendas Novem 'bris, dedicauit, quando duarum olsuarum, scilicet Simonis audae, ... hctum natandus agit memoriam, dedicas. Poth cuius dedicationem tertia die, non minori deuotione utriusque sexus, aetatis multitudine,pene in extremo ciuitatis nostra: tam , uterque dedicauit ecclesiam, in honore Sancti Bartholomaei H. i f., Apolloli: qtiam vir nobilis GodescalcuS maloriS eccleuae praepou S. Iarthol tus, aedificati t. in eadem sicut usque in praetcntem diem cernitur, mei.
Nam antea quaedam ecclesiola ibidem fuerat in honorem Beati Seruati aedificata, sicum inTraiecto ecclesia, cius Beati Seruati continet membra, usque ad illa fere tempora, in honore Apostoli Eartholomaei fuerit dedicata,feritur quod placuerit Imperatori ac epit-
287쪽
copis, quod earum patroni mutarentur, insic Traieis ensis retinuit Anomen sancti Seruatij ista dedicaretur, sicut di mina est, in honore Apostoli. Dicitur quod sanetiis Vibertus gloriosus ardet in ea quiescat, cuius festiani agitur decimo quarto calend.Nouembris. In usus etiain duodecim fratrum, quos ibi aggregauit, quorum numerus Apostolico congruebat ordini,sua stadia deputauit
r. Vir generis iobilitate conspicuus .a Nicenm Balaricti fuit natus Arnu hi comiti Losseclis, ut insta habes, cap. 62. a. Episcopatum suscepit. Tanno Domini toos.secundum debertum in chro Inagraphia. s. In honorandis ecclesiis eariimque rebus augendis. J Quae inter alia Rexsenricus secundus, hoc Balarico instante, donarit ecclesia Leodiensi potes cognoscere ex duobus diplomatilius hic subi resu,qua ex primo libro chartarum ecclesia Leodiensis desua simus.
Tie nomineri es indiuisi. Trinitatis.
Henricus, diuina fauente clementia, Rex. Si ecclesia Dei alicuius doni incremeto meliorare studuerimus, nobis id profuturum esse, minime dubitamus. Quapropter omnium fidelium nostrorum , praesentium scilicet Cac futurorum, industriae notum esse voltimus qualiter nos diuini amoris instinctu, necnon Heymonis, sanctae Virdunensis Sed is praesulis atque Hel Zelonis Comitis interirentu,quandam iuris regnam stri restim intra istos fines adiacentem , hisque terminis praeci im stant: Ex uno latere,fluuioli Polerat Ederari ex alio Suma fluuiolus: ex tertio,i rata Inaperialis,quae a Summa tendit usque ad villam quae nominatur Ponsana perit rex quarto, Mosa hinter ortunia Polerq Summae sylva quae dicitur Heua, cum banno nostro, caeteri ue eius pertinenlijs, seu, cum omnibus quae quolibet modo dici, vel scribi possunt,utilitatibus, secundum collaudationem comprouincialium inibi praedia habentium,sanetae Leodiensis ecclesiae episcopo,eius i Drectori, B drico videlicet antistiti, per hanc nostram praeceptatem paginam concedimus, atque largimur, de nostro iure ac dominio, in eius ius io miniima, prout iuste degaliter possumus, omnino transfundimus: ea scilicet ratione,ut praedictus Baldricus episcopus, si uiue succes res, de iam nominata foresti ,eiusque pertinenlijs liberam de hinc habeant potestatem tenendi, fruendi, vel quicquid eis libuerit faciendi, omnium hominum contradietione remota. Et, ut haec nostrae donationis auistoritas stabilis Minconuulsa omni permaneat tempore, hoc praeceptum inde conscriptum, manu
Propria corroborantes, sigilli nostri impressione insigniri iussimus.
288쪽
Sigissum Domini Henrici Regis inuictissimi.
erhardus episcopus de cancellarius, vice illigisi archicapebiani, recognouit. VBatum calendis Iulii indictione sexta, anno Dominicae Inca nationis, millesimo octauo anno ver5 Domini Henrici secundi regnantis septimo Actum Coloniae, eliciter, Amen.
I Nnominesnctis est indiuidua Trinitatis,
Henricus, diuina fauente clementia, Re P.
Notum sit omnibus nostris fidelibus, praesentibus scilicet dii
turisu qualiter nos interuentu atque petitione Heraberii Coloniensis archiepiscopi, baianum nostrum bestiarunc Baldrico sanctae Leodiensis ecclesia prae suli, necnon Baldrico comiti super eorum proprias sylvas, quae sunt inter illa duo flumina quae ambo Nitho vocantur,m tertium quod hila nominatur, sitae, inquae pertinent ad illas villa Heiste Measten, ac Badfrido, necnon MaelmeS, nominatas, quod tamen totum auerwald appellatur. In comitatuver, Cotiponis comitis, qui Antiner dicitur, situm, per hanci stram praeceptatem paginam concedimus atque largimur, te nostro iure, in eorum ius ac dominium transfundimus rea videlicet ratione, ut praescripti Baldrici, de praenominato banno eiusque vis D litate, dehinc liberam habeant,quicquid sibi placuerit, potestatem faciendi, omnium hominum contradictione remota. Et, ut haec donationis nostrae auctoritas stabilis de inconuulsa omni permaneat tempore, hoc praeceptum inde conscriptum, manu propria corroborantes, sigillo nostro insigniri iussimus.
289쪽
iis vitetur CANONrci Leto, Sigidum Domini Henrici Regis inuictissimi.
Eberhardus cancellarius vices illigisi archicapellani, recognouit. Datum pridie Idus Septembris, indictione sexta anno Donainicae Incarnationis, millesimo octauo anno verti Domini Henrici secundi regnantis septimo Actum Treuiris, taliciter, Amen. q. Duas ex sua parte praelatus episcopus Baldricus, oratis addidit ecclesias. J Notatio marginalis desidi sic habet. Ecclesiam ceater iuxta Leodium, Eanctae Mariae in Rouera. s. Ipse praesente Coloniensi Archiepiscopo, cum S. videlicet Heriberio. 1Molam ad martyrologium Dardi Die, inquit, I 6. Martii, Nat te Sancti Heriberti Archiepiscopi Coloniensis Husus venerabile corpus in monasterio uiciensi ad Rhenum honorifice requiescit, quod idem vir sanctus in honorem Sanctae Dei genitricis a fundamentis erexit. Si plura de hoc scire demeras lege vitam illitis per Rupertum, Tiniensem abbatem nouost lo descriptam, qua habetur apud Surium fripserat enim ante rapertum etiam illius vitam quidam Lambertu Leodiens , monachus Tmciensis IIuiusvieriberti meminit quoque Sigebertus in chronographia ad anxium Domini py Heribertus, inquit, ordinatus Coloniensiuni episcopus, magna sanctitate claret.
Pomodo castrum apud Huguardis aedificari voluit. Odepugna eius cum Duce Lovaniensi DC A P, T X.
HIs diebius, idem Baldricus episcopus, pro salute ac munimento ecclesiarum,quae sua subiacebant potestati, super allodium aere caiirum suum, quod Huguardis erat situm, disponebat aedificare.
Wri et q. strum. Cuius opus nuture instituens, prinao,ad tutelam eiusdem castri,
290쪽
stri, optimum praecepit fossatum fieri quod adhuc,ut illius villae testantur incohae, perscuerat. Huic incoepto, comes Lovaniensis Lambertus, cognomento Bar ii,
batus, vir prophanae mentis , inmoribus, vehementer ediscopum ., et
offendit, te fieri debeat, directa legatione contradicit, fateturqUerivivi comes illud castrum 'uod intendebat construere, multum oppido sucios Loum Ulificere Benigne respondet episcopus, pro salute tutela ecclesia csmruuit. rum se id opus instituisse oppido eius nihil ollicere, nec sibi, nec n. -gu . suis rebus bene consulere, si huic negotio contumaci obviaret an i ii , et mo, infidelitatem quam sibi Eancto Lamberto fecerat, irritam faeces Stadiui. ceret:se ab incoepto nullo modo velle desistere, ut id fieret sine suo 'hrum impedimento, multum suppliciter orare. Ad haec Duxi remere incipiens, coepit minari sua potestitis tyrannidem , pauperum oppressionem , ecclesiarum rapa nam Quid plura Qtio immatus fuerat, adestectum perducit, in bona ecclesia bon manus extendit, nullo obstante invadit, inde suos milites, magis r. pinae aptos, quam militiae dicatos ad maius episcopi detrimentum
Cuius tempestati ne prim5 inconsilite iret episcopus obuiam,
gatos misit ei, ut a publicis ecclesiae detrimentis manum cohiberet, De cogeretur suum exerere gladium in anathematis intorquere ia- culum. Ille, obstinato animo preces episcopi cum legatis respuere, his s. Isti. Pacem resutare, nec Deum, nec hominem reuereri,parum de futura
excommunicationis censit ra, timeret.
Vbi aduertit episcopus cruentum hominem ex industria insani L. At hi, is re, iec ratione, nec tempore posse sedari, ad sua prosiliens arma, i ,- . .,
virga utitur palloralis citrae,hunc anathematicvinculo ligat viam communicat probitatem illius tali saltem catena coerceat. At ille, quasi malo Lovaniensem.
renas irendi nactus occasionem,ccepit magis infestus esie,villasq: ram crimc agros vastare Proclamationes interim ad episcopu super hoc nego 'tio perferuntur plurimae, tam pauperum, quam ecclesiarum .in dies fiunt querimoniae Tot infinitae voces fleetiint episcopum ad cle mentiam . nec sine graui gemitu suorum filiorum , luctuosam valet audire historiam. Inter maxima piae mentis suspiria, animaduertit huic malo non esse alium defensorem, prpter Deum, seipsum : Ecclesiae damnis, orphanorum lamentis consulendum potentiae insani hominis ne magis insolesceret per licentiam, mi liter occurrendum. Rursus a men ad superbum Principem legati diriguntur, qui obsecrant, ne patientia episcopi abuteretur sed iterum, sicut prius cum minis indignatione respliuntur. At episcopurum, veritus ne ultionis dilatio, maior fieret filiorum a in G, Dei desolatio, decernit pro ecclesiarum defensione, huic pestima dilatu T.
ture occurrere, inquasi ferrum de manibus extorquere talem e ectairrerec
nim illum cruentum expertus fuerat, ut nec pudor, nec patientia,