Cosmographia Pomponij Mele: authoris nitidissimi tribus libris digesta

72쪽

Soea psae expositio vocabulog

Que necessaria videbatur vi rei u Geograpbicar cognitione breuiter Hoiecusse Tenui satis sit muco vocabuloς cosmo apbie pstularim recta acceptione pauca subiicieoasut ne isenoratis vocabulis sterilis sit pomponii lectio:ari eade plerucl3 vocabula in diuersis scientii psepe diuersa habeat significanos Terra et i a Min singularistotu elementum signincat id est ipm orbe terres nisi quico adiiciatur, terra GermaniciTerra ferontis.In plurimu aut terras aliquas significamus Diro asDubium ille terris iactatus et alto. boni timet in singularii regione

vel prouincia. Cicero.Eorum qui in hac terra fuci ut que tu noarebat magnam Greciam institutis sceptis erudierunt. Inde Conterranei dicuturiqui ex eade terra oriundi sunt Tellus dea terre.Solum terra solida.Iovinus terra humida: Hccipiuntui:

timet hec tria generaliteri terra:Uirgi.Tellure sub ima:Hlba soa erritoriano recubans Et humi nascentia staga. Terra dicitur Territoriu3:locus comuni, qui circa oppidum colonis relini, quitur:Siue uniuersitas agrorum intra fines cuiusmiiiiiinis. Uictu ab eo vel in maxime teratur vetu magii aliis eius loci intra eos fines terrendi id est summotiendi ius habeat. Res Regio gio dicitur a regeret prius*iuincli fierent:regiones sub regib' erant atque ab iis regebatur: hostea maiores in Urbe partes regiones dici cepere a similitudine earu regionum in quas orbis diuiditur Quippe Quattuor fuere antiquitus Urbis Rome rogiones Suburrana terquilana Collina et palatina: nam et Celi Quattuor regiones suu Ortus occalus meridies et Septetiario Metus et occasus mobilia et varia sunt aroeridies et Septentrio pperito statu permaniciest emortus Equinoctialis Soliticialisiatque oremalis Similiter et triplex occasussis eide terre semper idem meridies et tis seque idem Sepetris. Regnum Regnum regio est:que a Rege minetur prouincia provicia regio dicitur .pprie loge ab Italia bello acquisita:* ei Roma nus populus prouiceritiis prouinciariis: alie erant Cosulares retes retorie. ιν edigere aut regione in prouinci forma nibilaliud eltlcg regionem subucere Romano Imperio et ad ea μή

Sucatus bernandam pretectum mittere. Ducatns vero dicis regio

cui dux dominastri ducatus au ediolanensis geri ariensis Gel

73쪽

ide Expositione vocabulonii m

rensis Maiori mauarios eculiariter in datus est hoc nomm Spoletane vi bificiniis regio Um,ia dicitur: nonunc8 et imi ducis dignitas prefectura et Imperiit:Ducatus dicitur Scriobit em inpridius Ioeliogabalu Meposituras et ducatus et ossicia palatina vendidisse.

Decollactivis hominum corum. nominibus. Eae viii.

Inatio est genus bominu vi inqiiit festus qui no aliud matio. venerunt:sed ibi nati sunt:Quos et Hborigines vocatis Gens Gens. esst multitudo ab vito principio orta: de Gentiles Miti eiusderit familiel et Cognomines diciis in aute matio principalim In qua possimi esse multe gentes: Sepe in . nationegens acclapitur:Uirgi.Quas gentes 'ain aut quas no oraueris urbes. populus est multitudo mitis ciuitatis ut popleus Noma populas. nus:Uirgi Munc popululate rege3.Cicero. populus inquit multitudo est bonamuslpuris consensu et concordi comunione

sociata ebs eli vilior pars populi in quacri inquit plebs Gellius inentes ciuium patricie non insula Uicitur et Uulg'Dirgim veluti magno in populo cu sepe coborta est Seditio lseusti animis ignobile vulgus Urbs oppidum dicitur Urbs

muro cinctum:HNuruo aratri curuatura: vel ab orbe et sulcusis orbem duceretur. Nam antiqui iunctis Hobus Tauro fit Vacca Ethrusco ritu in Goendis Urbibus interiore aratro circum agebant sulcum:intra que urbem edificarent.Jooc faciebati digionis caula die suspicatotv Urbs fossa murommimita esset.Uirgi. Hpta dies legitur/qua mentissima aratro int per Histonomasiam pyrio Roma Urbs dicitur vi papa in urbe sedem babet.icum adiuncto alat M aliis oppidis stare potest ut Corinibus Urbs opulentissimi Babylon Urbs maxima. Ciuitas est Colonoru multitudo qui ciues dicuntur:Urbs ciuitaλaute ipsa mimira.Uirg.Urbs antiqua fuit Tyrii tenuere i σloni.' uleius:Quod omnis ciuitas approbauit:Hliquido Ciuitas dicitur ius ciuiu Cicero: Qui cillitate donat' est usurpasset pro orbe:Inunc vero ciuitatem Iuriscosurivocat jn qua sedem habet Episcopus Emporium lociis mercatus et temporiui nolitaria: Eatine dicitur Emptoau:ubi res venales exponunL

oppinum di omnis urbs pter Roma: Et dicit vel ab ope oppiduin

74쪽

De Expositione vocabulorum

danda et opis causa cingatur vel ab opi' ut in eo homines opes suas ab hostium in causu madicaret mitia ab opponis Caslidum do se bostibus.Unde et duplici pp. in versu scribis. Castelao ciis. una est partius viciis mitris ci cudatus. II Picus pars vrσbis ex inniplcati: domibus constituta:v Nonae viciis CiprFUiciis sociis: Capitur ala propago ubi plures domus rusticane coii te init et aliquo spatio ab Urbe remote ostmodo noNagus sini ineuibus carist. 3 1-ο ssit simul posite ille:hoc est dona' riistic e in vult coagmetate.Scribit em Cesar Civitate; Deutetia inqiiattuor mi regioties que pagatim babitans. Dilla dicis domus extra urbem quasi Uebiliasin in cana fruatis ex agris couehebat 'penox litigua Pille magalia dicunt:Uirgi. Dira molem Eneas magalia quodam dicuntur et mapaliamniae quoque dicuntur Cale:Uel a caualido et antique catiatas rupes inhabitabat:vrviguria a cadendo et lactu cadat. Tugurium quom rustica dicitur habitatio qlias tuguritim et stramentis vel arundinib' aiit palus stri viva tegar b iis normnim diciatur Urbani Uppiodalii Castellatii Vicini pagani/Uillani.

De Nominibus morum Agroru

,Montes mons dicitur terre tumor altissimus ab emineiado.*emi, neat reliquis teire partibus ut mons inmiassii, CaucasusIOlympus sens rubias.H monte dies monticulus et montiscollis taliis. collis est minor motis quasi monticillus: Unde Ronia septicogis dicta est et septem olim coillas mersib intra se C imis lausit Clivus quoque pro colle ponis testem lociis molli R pes ter aroti':Ouidius principio clivi panhelat equus εἶ miis pes vero dicinitur prerupte partes terre I ppin altitudinem ac procliuitatem inaccesse: D:citraturin et montium latera rupes. Ocinex. Uerter summitas et motis eminetissimu Sin que minascus tur/ptim in dextra rotis in sinistra vertuns Dicis et iugulet in Dissis gas et in acumeas actioici iustist et Cacumen. Uallis cit auic es duobus laterib' inclusa disi bascatin hinc vallata sit. Conualus conmilis vero or planicies ut inquit Parim ex omni pie cos fauces mensa motibus collibusve cisi cauata vallis fauces vero dici'al cras et usi uincta vallem linter duos montes ubi angusta est vii Dreimus et claustra Q cui rebus ob loci angustia via claua

75쪽

e Expositione vocabulorurn.

--in pibus. campus est graiade et amplu pactum campus terre plane Oicidia capiendou alaim aliaum reru multititorio facile capianUiide paciose platae Hreem campi quoqkoicianuvi Rome Campus martius. erotasqnmcimvectu Merterritonii alicite urbis vel prouincie ut riger capanusi picei 'forentinusuet sic includit in se nemora saltus pascua laesinii milia et celei a quom territorio suntMnm p eooe sumus Hyria flet possessio Mopte inqua ipi Territoriisque priuia i Rus ab alui possipes Temiti'. Ex meo vipinquo agro hoc capio co modi pseque agri rem urbis diu me unqua secipit nobi0cietas cepit fieri comitto ocilia .Qnque ager significat loci in ruretque colimus siue araiano siue costi endoatin' li.vit. lbestileiates alanta inopia fi ligni neglea cultu agrovcvt pleria' vitaecepit rim vero ab arando dicit Hger arat' necoia satus qui tu nium sementi das.Salusti Quia numme pabulo pecoris magis quaaruomiden maluistin quo adicipienda fructumfalce stratum nutarat opus est ex eo dictu . sine ope paratu sit ad relictu layciendi pascita dicatur in quies pecudes pascitur siue ager pa pascuascuus sit siue pratu sitie mons. Sylva nonicia est arborum riuavi Srlua Dodonea in Epiro Sylva loer nia in Germania: micis aut Sylva Minis cui cedo eu loocili que habes iniusvsum ut ex ea materia cedas liue ad edincandu siue an coburendum.Uicis ab hyle qo Greci*materia accipitat. Eiic' nomicus est ceditus eo manu situs reli issici, meo aut boisa licuius cineri sacratus circa deliitu dei vel sepulchri Uirgi Eucus in urbe fuit media letissimus umbra traicus Oiane. Et qualem clegatisti te describit. ω.in tercio qui tat circi Dassiliam. Sali' est sylva in uia ubi piri an eltiuare bimemare vepecti Saltus

oes solet. Inem' voluptatis cati a costatum plenuamolli Remustatis. II Uirgultu multitudo est virgaru pullulantiu Sic fi magustu. licetum. inetum Saucetu Uinetum dicitiirix vi crescuntfrutices spine salices vites.

76쪽

Pς' -- vocabulorum

I. mς m. pyrie nemore ac stondibus redimitus: Capitur tamem fidei aurei promimo. fluctus et Unda Oprie sunt aque ea rettQlvetii sag tate. Ripa est margo seu littus numis:

nuoi rit aute per i maniam

Madum orbem occuluitque caput qfadhuc latetfostia septem da dicunturioca aquaria batio protundatque .ppter breuitates aque pedibus transiri queunt: Sui.aio Vada meandri cocis nit albus olor.Minc flume aut mare vadom dicim' u quod vadare:io est pedibus transire possimus Ginde In vado esse 9--. 't Usse Piculo esse Terei .emnis res in vado esL per ιiapeatm Ego inportunaiugo. Eacus'ociis Dicitur Dotundus aquis perpetuis ibidenatis ut Eacus Hobastite Benactiis rimanus Cumanus sic dictus quasi aque locus.

o I ω β ub me in 'umia flumia in steta decurrutilat aut inragnum tant novistulit ri-- Staserum enistas habet aquam tignante ue plerum byemeto, mi solet emite istam iis mare quom dicis dum sola exiumrein Gncro inundat ac stagnam Egypto emcit Naius itis ubi paulillum aque in altitudine lacius in nimiis interdus ericcatur:Quales sinit paludes circa Rauenna. piade palustres dicimus Ranas' in paludibus negant. in micii dicitur Mam Tacitna Sunt aut Eacutae fosse ut inquit Seruius In quib' collecta aqua consuetiit:Uirgi.Unde caue tepido sudaiat humo, tae cui coicii et ea mira que ad siccandos agros parata est.2lterna Cisternalest locus in quo colligitur aqua pluuialis:que per

Ducuia glaream immissam et spongias purificatur. pisci op prie stagini in quo vivi pisces conseruatur Dicis alio nomine vivarua: preterea aque que circa Balneas in usum natalidi collecte suntisine calide siue frigide sumntiiscine quoque dicinatui focer .Eaciorem piscinam voluissem ubi iactata brachia non Arme offenderens medicunsaque natura calidemiae pia

77쪽

De Expositisne vocabulorum.

raliter Q alie ad altu morbum sutidotiee. Balneum ibat Balneanea: Saliae quom et Balnearia dictitur aque que a nobis ca laliunt igni et in eas o cedimus vilauemur:Ea quoque loca que fornice igni calefacto lauandi sudandi ve usibus deputata sunt: Saliae tucunti uo Grecos Therme utrunm diculurimam ei mei calidiim significat.Hpud Romanos et voluptatis et mundia aru causa mei me Baliarem constitute fiunt.

De nominibus maris marini

mare uarum congregatio generaliter dicitur: et muste mare collectiones aquari pro locorum diuersitate diuersa sortiuntur nota ut mare ponticu Hegeum Ioniu Thyrrenia Sicillu:ete. Scean mare est q6 uniuersam circuit terram.Hugustii ' Oceanus mari magno cingitur terra qui voca oceanus:de quo influit quoddam enm in medio terraim:Et facit ista maria nota no bis/que nauigiis frequentans.oceanus a littoribus plerum. nomen accipit:vt Iovi Gaditanus I Britannicus I Germa incus Gyticus: Illinc Hilanticus i topicus Indicus. intus maris est eius accessus et recessusno et inquietudo estiis fluxus et remi rus:IDe eius causa in scdo meteorop.dissmiim'. in Eltus Solis est calor siue feruor. 4 Sinus dicuntur in Sinusiores recessus maris in terranimbi curua littor quasi brachia mare amplectunBInsigniora aut Sinuu vi refert stolomeus ii vii primus pariter et mannius est Gangeticus: Saeus pei sicusfTertius is qui magnus dicis post auream Cherronesum

Quarrus Hrabicus Quintus icthiopicus Semis ponticus Septimus Hegei plagi octauus paludis noeotidis Inonus Horiaticus/Decimus Sinus opontidis amnores sunt *plurimi vi Baianus: Tarentinus: L eis retum:ab undarum fretum fremitu dicitur:ictrem mare angustii inter duo latera sibilauice .ppinqua feruens ut statim Siculum retum Gaditanum. Euripus:dicitur stetit,angustiaeQualis est alaui minitaήtius in Sicilia I Hltera Gibori qui septies interdiustocles' Gmpiis noctu refluos agit meatus Bosphorus:us bovis tram Sopi or' tus inter angustias sten.Sunt duo Bossphori.Unus uixta Gy3antiu qui Thracius dicitui per ipsum pontusianopus iliuinipontida unituit: ultero introitu meotidis in ibontur Pe

78쪽

vie Expositione vocabulorum

qiio ouidi ait Mossyborus et Taems superant Scytbiem pas portus Miloes podius iust lociis coctussus quo importans merces et inde exportans nausijs.let ubi naues hyema noe portitor dicitiqin vectigal pori' quod portoriu dicitur Aoiaduxit: Hut qui traducit botes ac vebit vel de naui ad liti' et de littore anuauim Siue etia ad ulteriore niiminis ripas Sic apud inferos nitruo secundu fabulas deibet fluuij portlitoroticbaron. Einus diciturici ra que ab aqua tangis.Peli alluit veli ibi aqua eliditur Hucq fluctibus oblimas. pioprie maris est siciit riparuiminis oui Cainpom recepti oberioris aquei ripis litto

nggci ra pulsatat gger amota aut teire coaceruatiJe significatque facio vallo .ppius poliis. Vides proinde littus esse naturale Hgger vero malivisci'.fitem agger ne exuta et aqua ubi sit Ora tus aut ripa fluxus impetu sustinet e nequeat. oracli littos ratis regio seu terra maritinia. loinc soluere ora dicimus adit. torali terra discedere nauiu soluendo retinacula Quintiaiaus.st mittamus vela ventisset ora solliciatib' bene precemui Capitur etia generaliter piuiusque rei extremitate ut ora vestimetati. in στon si icberronesius et Coersonesus et raeit fere unoim mmcin. sus cta. erros italam male dicit et Inesos iiisula:Qualis est Laui in Gram hs insignior peloponesus et ea quo rea opyilbinus in India. Isthmus est terrestincturasque inter ouo maria porrigit' Quasi chersonesii collo.Quidi.Qua duo porrectus longe freta detinet libinos.Sunt alat duo tilbini: Uuus Homc' in quo est Corinibus qiiattuor milibiis passuu Egeu ab ionis submovcs. tate Thracius qtii vi refert Soliti 2 stibus aliguit jsipontidis ora ins aut Hrcti qui e maris cuius littera r promoto bes utrinque secus ostentant. promotorvi monte significat rivum in mare viminente: ale est Scinita in Italia Sacra ui hispa beninsula nia Tetiariis in peloponeso c. miruta dicis quasi pe/4ae visula id est terra loge in mare porrecta a cotinente in non di

est terra marivi; im septa. Insulcinsigniores sunt uti Ptole. melis i.vij.enumerato prima quide Taprobane Soea Albioli seu Britania Tereia Ioibernia.Quarta Sicilia Sulla Sardis nia Secta Corsica Septima Creta Octava cypros. ponit in/ter priores adbucoiia 3.Hitrea Tiberi oncsum et peloponesum.

ut quia mari non viloim claudunt Insulis no conumerauim'

79쪽

meoinci aut illis adlugere possent innilas antimis igno Iussule an

tas magia duae in insignes:yn Septrionaliquidem Oceano liquitus in monimiam Sueciam Gomiam:jumeridionali dii eae sub comae. Tropico capricorni Dadagascar mutilaru omniu maximam.

Et in orietali Elpanin omniu remotissmiai Circa uadia Engama; petita et Seula Sed de sis prisci Geographi Distoricique titillam fecere usi mentione. Sunt preterea et in fluuiis insule Insule mi. ut meroeindinis pelice in Istro:possunt indici mediam uiorum aes quasi in medio amnis possite lynsule enim dicimii quast in salo id est mari posite.

Breuis Germanie descriptio tua rebus gestis. morib'

os populorum nun a locorum itu: Bb eodeDαocleo octo capitibus digesta.

De Detustate et rebus gestis Ger manorum. pitulinii. i.

Merinanic et Cornelio Tacito placet indigeiae sunt m. memici 'nialiaru gentiu aduetib et hospiciis mixtimuida aut siccita vetu indiget'ς statis pilii essent appellatoes. Darsos Gambrinios. Sueuos Uandalos a mat.ieam vera et antiq nota Ceteru Gerinante vocabulii reces et nust Voltu: Quoniaη primi Irenui iuressi Gallos expulerutfnuc Tungri minc Germani vocati sunt.JDe Undendi Corneli' ieipcordat Straboli.vij.bis viis Stati sis in mei ioci ρquit regione tras immin ad ortu vergῆte Germani colui natio manis: in ne Gallica pauli imitates et ferimus abundantia et M atate Sti bolae corsem et colore statio.acum reliquis in reb et sorma et moribue et vivet critib' pares existat:Quales Gallos dium':yoco Ho mani cillis nome iure indidisse mihi videns: perinde ac eos fratres legitumos sane gallis Iod voluerit:Yegimini nam n xs Romano sermone Germani inmuguntur.Nec Strabo eterr

80쪽

De rebus Genlulminu.

Tripla ptolemeus Germania in tres divinit partesun Superiore

Germania an fontes Hbem:Interiore ad ostia ribent:Et magna trans Qvim Ger Rbenu ad Hibim,sm eaeditur. preterea emiam Germanorumano*ge genera enumerat 'milius i. v. sesimum quidem Vindelicosnera Hlterum ingenones quor pars Cimbri Teutoni et cmucorugentes.Tertium Istitiones Rheno primi quorist pam Gmbri mediterranei.Quarti aDermiones xlnim Sueui mei manduit Chatti ici erusci.Quintia genus pelicini dicti Baltariae termi Mairim ni Pacis. II filii fama vetustiores Ombri Domeri etate milibrorum uia agitauero vi refert possidonius usin a naeotidem paluήdem qui ' certe Cimmeri' Bosphorus dictus est maioreciscimbros sommerios votami mecto insust Bospi oro Io niam vastaverut Sardibus captis. Ioec ante Roma coditam annis is o.gesta stunt 'it florente iam Roma post eius ortum

Hiin, coacimbri deuictis sibim associatis Ballis populabudi peruagati ut Illyricu Gallia ispanias.. papirium cinis

exercitu moerutim.Iunium vicerunt et elima Romanis sedes

agrosque petierunt quibus no obtentis . Cassius trucidarunt: D. Scauria fuso exercitu ceperunt:C. Mantiu et Q.Seruilium prelio victos binis castris eriterui:Saaginta milia militu cella calonu ac lixaru milia d. a Catulum .pcosulem ab Hipib' Ηιgaueris.Htizmari' suo et Q.Catuli e rei citib'ustri irinidiros prclio vicit in quo crea tradunξ Cimbrou coatu et uoraginta mi Uriovises lia:captate.Teutolais Umbronibusque deletis postea o Rei offer uiliciis Elarmanori Rex primus Germanos in Gallias ad Ee

manici manu lacii traducit Unde Hiemani dicti suo is .ppter bellicas virtutes amicus 'o mo a Senatu saluanis est:vicius in a C. Cesare in Germaniam rediit Crebate binobella cum Sueuis

Cesar tras motu gessitisociauit' sibi milites Germanos 4rsi opera in plerismordiis vicit pcipue quidem I duxit, 'barsaliacotra pompetu pugilaret Him sui corpis custodes ob fide ac

Uicte diu integritate ipsos delegit bilissimas postea Hugusti legioguili legio nes apud imitos ad internitione us' deletierunt:Q. Varum ues cum tribus legιonibus legatist et auxiliis otianibus trucidariatdua clade ita piternat' fuit Hugustus: ut per continuos meses barba capilloque submis Ivociferaret sepe: Quiti Uare legioes redde:diemque cladis citatris mestum lugubrem haberet Debinc Tiberi armis Vindelicos aggressust breui discedere coact' ot