장음표시 사용
31쪽
Reeens ste cus hortis inutile. olerib steria
dum instercoris penuria. Q naena obseruanda in stercorando hono.
ANTONII MIZALDim menimuero i l lu d pne om n ibus & ol itoribus Jc colonis summe est obseruandum, ne annuo stercore, si fieri potest, utantur: nam praeterqua quod nullius est utilitatis, bestiolas etiam quapturi inas gignit trienale ualde bonum existimatur : longiori enim tempore quicquid habuit sorti si ac mali vaporauit:& si quid durum inerat,
remollivit aetas . Vt ut fuerit, stercus omnium optimum herbis ac oleribus centetur esse cinis tenuissimus, natura calidus. Nam pulices hortenses, uermes, rucaS, limaces, ac animalcula alia stirpes depopulatia, occidit, uel abigit. Praedictorum tamei nopis, in usum uenire poterunt reliqua, ligonibus saepenumero transmutata SI confusa. Sed non ignorabis aquosum hortum maiorem stcrcoris copiam desiderare, siccum uero minorem. Quod si nullum stercoris genus suppeteret, sabulosis locis cretam iniicere op imu m crit: crctosis uero ac nimium densis, sabulum. Atque ita hortesia non solum laeta excitabuntur, sed etiam pulcherrima cuadent, quemadmodum adnotauit Columella Romanorum hortorum cultor diligentiss. & doctissimus.
Sit hoc Plini) postremum: Quocunque te-
32쪽
pore hortum, uel agrii stercorare libuerit, ualde curandum est, ut ab occasu aequinoctiali spiret uentus, sitque Luna decrescens ac sicca. Nam obseruatione tali mirum in modum augetur ubertas: sicuti post Gne-cOS, adnotauerunt Latinae rusticationis do
De hortensium satione,& teminibus. Cap. VI.ANtequam de hortensium satione ali- Ηorto mul-
quid scribam,iuuat primonere, mul x ' consertum conserre horto iter commodum
ad domini p sentiam. Qui libentius per
illu m commeabit, M acta aut agenda obseruabit, sino resormidet uexationem, eritq; tuestigium illius stercorinoco, quemadmodum scripsit M. Cato, rerum agri priscus interpres ad unguem factus. His positis ad rem uento . No sum nescius quosdam p cepisse hortum uel agrum non essedissemi se D ndum, nisi cum terra pluuiis permadu i*44 h erit. Quae si tempestiue & opportune descendant, non improbo. Si,quod nonnunquam euenit, tarde labantur, quantumuis sitienti horto uel agro semen committi po
33쪽
A NTONII M Ι Z A ID Iterit, ex Columellae sentcntia. Quae res in quibusdam prouinciis, ubi coeli status talis est, usurparis ict. Nam quod sicco solo ingestum est,pcrinde ac si citet domi reposit9m, non corrumpitur. Atque ubi uenit imber , multorum dierum sementis uno die surgit: sed ab auibus &formicis interim periclitatur: nisi ante sationem ei succurratur illis auxiliis, quae proximo capite expoHorrcsis phi nemus. Vt ut fuerit, dabitur opera ut hor-αὰ '' tus uel ager qui uere conseri debet, sub sine
autumni ante gelicidia pastinetur. Et qui autumno oleribus aut herbis uestiendus e- rit aestatis initio conuertatur: uthybernis
frigoribus, uel aestiuis Solibus de magnis hortis loquor) gleba soluatur: ex Maronis praecepto hunc in modum scribentis:
-glebasque iacenteis ' Pulverulenta coquat maturis Solibus aestas.
Adli cui prauarum herbarum radices ne- Quaenam a- centur. Cumque sationis appetet tempus, bMzbi quod unicuique regioni suum est ac pro tarensium. prium , runca lus erit ac prorsum exherba dus hortus: dein quo dictum est modo stercorandus. His peractis in areas digerctur: quae ita informandae crunt, autore Columella,ut runcautium manus ad d1midiam . latitudinis
34쪽
latitudinis partem facile peruenire possint: ne dum herbas inutiles illae persequuntur, semina pedibus interim proculcet olitor. Verti summe adnitcndu erit, ut sationi se Poris es renitas,dc teporis clemetia succedat. Na fa-
uente coelo, tepentibus locis 3c a Sole illu- na. strati scitissime prorumpunt ac pullulantssemina: quibus aetas etiam nonnihil conferre solet. Quapropter uidendum erit, ut scribit M. Varro, ne uetusta,exucta, mista, emaciata, languida, aut adulterina sint semina: quin potius uegeta, recentia ac succulenta. Qinesum proiicientur, boreales dies ac ualde frigidi uitabuntur . Nam in his, terram ueluti horxidula & occlusam, semina aegre recipere ac fouere manifest 'est: diebus serenis aetemperate calidis, co-tra. Quod Virgilium georgicae disciplinae doctorem eximium sic praecepisse audies.
Nec tibi tam prudens quisquam persuadeat autor, Tellurem Borea rigidam spirante mouere :Rura gelu tum claudit hyems:nec semina iacta Concretam patitur radicem assigere terrae.
Si uero timor fuerit ne frigoribus, pruinis, ardoribusue perurantur, paleis contegi poterunt: quibus transuersae uirgς imponen tur, dc uirgis arundines aut sarmenta, ex Columellae praecepto. Sunt apud Graecos
Frigidis temporibus neca dum ,nec serendum Satorum defensio.
35쪽
ANTONII MIZAL DIrerum agri scriptores, qui semetem augescente Luna, a quarta scilicet usque ad plenam, facere clinsulant, dum sub terra est. Alij securiorem uiam excogitanteS, sationem praecocem non probant: quare in duo Satio quan- & tria, & quatuor tempora illam partiun- Δ'' tur: futuri temporis incertitudinem hoc 'modo uitare satagentes: & rusticanum Co, lumellae adagium in memoriam reuocantes, Serere ne dubites.adhaec Virgil. illud,
It dubitant homines serere, atque impendere curami
. quod ad cer lium sationem potius detorquerem, quam hortensitim Opprtebit itaque eum qui seriam. olerum plantationem instituit, uidere ut proba sint semina, terra
superiorum apta, stercus bonum,&aqua prompta. Na
ae ingenio- lia efficient: terra apta, sibi credita optimes - seruabit ac foecundabit: stercus succulcntiorem reddet terram, adhaec laxiorem, ut aquam facilius admittere possit, quae radi- . cibus impertiatur: aqua uero, quasi exubere omnia alet ac fouebit. Auxilia & secreta pro hortesibus seminibus,tam ante satione quam post: ne ab aliqua cum interna, tum cXterna
afficiantur iniuria. Cap. VII.
36쪽
FRustra sudabit hortensis colonus, Aquiliis alius, si sata a bestiolis ladan-
tur, uel ab alitibus depopulentur, aut alia quavis iniuria assiciantur, siue intus illa contingat, siue foris fi t. Quod ut uitare possit, opportune ad sequentia auxilia secreta animum coiiuertet. Si semina secreta pul- terrae mandanda succo semperuiui paulo iseiu a , in ante sationem madefacta fuerint, ab aui- terra seminibus, formicis, agrestibus muribus, &aliis h*β-bsiqvς hortorii praedonibus, non solum illaesa seruabuntur, sed quae inde nas atur, etiam praest antiora euadent de Africani experimento, ut in Graecis rerum agri Commentariis illius adnotatum, dc a Latinis agriculturae autoribus repeti iam obseruaui. Quod uerissinium esse tametsi docuit ex- . perientia, tamen qRia herbae huius larga ubique non potest esse copia , fuligine quς supra focos inhaeret, satis omnibus inco- ut se
lumitatem tueri etiam licebit, si collecta, i m' '
pridie quam satio fiat, cum seminibus mi sceatur: uel illius aqua semina ipsa cospcrgantur, ut tota nocte succum trahant ac c-
bibant: quemadmodum scripsit Columella. Eadem a malis omnibuS δchortensibus . ... - . monstris tuta seruari tradunt GraecI geo- uersus m
37쪽
semina ab M litibus depopulentur. Res mira de
decocto. Vt semina ab omni corrosione libe
ponici, A post illos Plinius & Palladius, si
equae, aut asinae caluaria, sed non uirginis, intra hortii ponatur: uel in eius medio, affixa pso erigatur. Na quaeciique spectabit, sua pr sentia foecudabit Sc ilicsa custodiet. Addit Plinius esse alliu in aruis, alum nu-cupatu,quod aduersus improbitate alitum semina eruentiu ac depopulantium, costha ne possit renasci) utiliter objicitur. Hoc
quae deuorauere, stupentes manu capiuntur. Africanus ad eam rem modicum frumentum uel hordeum uino incoctum, aut
infusum, ueratro admiscet: ac ficis per arearum horti ambitu disseminari. sata quς uis ab auium iniuria hoc modo uindicans. Sed cas mortugs, uel inebriatas , arundini ex pedibus suspendi iubet . Nec omittit cacrorum fluviatilium. decoctum, quo si semina consperseris, ab alitibus res mira nunquam aggredientur: imo uero quae ex his nascentur, du rabunt saltia dc immunia ab omnibus bestiolarum iniuriis. Sunt qui plantas sola decocti huius aspergine, Delici succcssu, tantum perfundant. Quae res mihi,& amicis plus millies suit probata, sed certa lunari periodo. Nonnulli contusa cyparissi folia, seminibus remiscent, ea-
38쪽
que miscellaneam subactae & stercoratae terrae committunt,& ita ab omni corrosione, inde nascentia liberant. Alij cerui, aut elephantis cornu siccum & concisum, uel derasum aut climatum, seminibus remiscent: uel aqua madefactionis illorum spargenda semina imbuunt. Virgilius nitro aqua diluto eadem ireorada, uel amurca tingenda consulit.
Semna inquit uidi equide multos medicare seretes, ex Virressi Tt nitro prius,ac nigra perfundere amurca, qGlandior ut sextus siliqvis fallacibus esset: Vt quanuis igni exiguo properata maderenti
Gnecus Apuleius illa uino conspergit, atque Ita minus aegrotatura existin at. Quae ctiam iuuabuntur aqua dc amurca respersa. Sut graecς agriculturae doctores aliquot, a Columella, Plinio & Palladio probati & agricolarum laudati, qui cucumeris sylvestris radices to incretu pro tam diem & noctem aqua macerant . eam si mi ' b' pHique seminibus, repetita aspergine, suffundunt: & postii dic, pallio uelata semina illa, terrae committunt : hi lc arbitrates meliora euasura, & a malis omnibuS certo Gripienda. Idem Apuleius letem modicam dum seruntur, illis remiscendam censet. nam aduersus uentorum molestias natura resistit. Vult praeterea pro satorum incolu
Graecorurir& Latinoruagricolarum
39쪽
ANTONII MI ZAL DImitate, ante pastinationem & sessionem xubetae ra- ranam Rubetam Grecis phrynon dictam,
magnum. noctu circa hortum, uel agrii deferri : pos ea in fictili uase inclusam, medio horto, uel aruo adobrui: quae appetiente sationis tepore effodietur, ac procul abiicietur : ne ibi nascentia, amara & insuauia cuadant. Sed pulchrum erit huc proferre elegantici ' simos Columellς uersus,quit ' medicame
ta seminibus sane ἀ apposite praescribit.
Columellae Profuit interdum ait medi cantem semina,pingui. medieamet, Palladia sine fruge salis,conspergere amurca: 'pro semini- Innatave laris nigra satiare fauilla: . bus tuendis. Profuit α plantis laticis in fundere amaros Marrubij:multoque sedi contingere succo.
Aegyptiorum, Graecorumque agricolaruschola tradit semina incorrosa, & a bestiolis illaesa permanere, quae Luna semiplena terrae mandata fuerint. Hic pen pr terie-Demoeriti ram physicum pro seminibus 8c platim c-physςu ςxpς mocriti expcrimen tu, a Neapolitano Pal-
illumetis aut ladio diligenter adnotatum. Paguros m- pecoro laeda- quit) seu marinos cancros, uel fluuiales,no pauciores quam decem, In vas aliquod aqua plenum missos, tegito a & sub dio ex ponito, ut diebus decem insoletur: postea semina quς uoles in terra ilicsa permanere, aqua illa ad dies octo perfundito: idque Q-
40쪽
Ehonis diebus peractis, ut uult Palladius, repetito, donec quae optaueris solide adolescant: experimentum miraberis. Nam ex seminibus illis quaecunque nascentur, non solum a se iumenta & pecora arcebui, sed etiam bestiolas quasvis . de quibus paulo post scribemus, & sparsim de aliis seminum auxiliis, ut se proferet occasio, dicemus. 4De hortensium sarritione, runcatione,& rigatione: cum prognostico fertilitatis,uel sterilitatis cuiusque sementis. '' Cap. VIII. PEracta rite semente, sarritionis seques
debet escte curaae qua inter autores agriculturς non admodum conuenit. Nam quidam negant eam quicquam pro Cotrouersia sicere, quod hortesium radices sarculo de- inter agricullegantur, & plerunque succidantur: atque si frigora incesserint, gelu prorsus enecen- &eius modotus. Ex quo fatius esse putant runcatione & ῆς tempore. expurgatione tempestiue uti. Pluribus tamen sarriri placet: sed neque eodem modoncque iisdem temporibus: pro incolarum consuetudine, soli ingenio, dc coeli statu. Vt ut fuerit, his locis in quibus sarritio desiderabitur, non ante aggrediemur, quam