De peste perbrevis tractatus. In quo descriptio, caussȩ, signa omnigena, curatio admodum lata, & integra valentium praeservatio, accuratissime preponuntur ... / [Prospero Borgarucci]

11쪽

uiter, quam tenues ingeni mei uires efficere possent, aliquam describerem rationem,ac unam,qua faciliter,iuuante Deo,pestilentem hunc morbum euitaretis. Quod eo lubentius seci, quo mecum pressius consideraui non luea, quae tibi Bernardine pro amore nostro fraterno debeo sed etiam pro singulari tua erga me beneuolentia, pro humanitate,pro consilijs,& monitis lapientibus,quibus me ad studia semper

excitasti. Quae certe res omnes me admonent in praesenti, non ut te hoc selu opusculo, idque etiam colunctim cum alio exornem sed si quid sit maius,tuiseque in me beneficij dignius,id totum praestem. Verum de hoc alias. Nunc has uigilias meas, quales illae quidem

sunt, tales uobis mitto atque etiam rationem studiorum meorum,quq hos quinque annos, tum consilio uestro,

tum mea etiam uoluntate in arte medendi consumpsi In quibus certe methodo, qua potui optima, describendis, uix tantum temporis adhibui, ut M a mearum

12쪽

mearum cogitationum primum fieret exemplar, quia subito a Vobis secundae ad me literae uenerint, quibus accipiebam pestem cessasse, omniaque in pristinam salutem esse restituta: Vos sanos,saluos, Mab omni infirmitate liberos esse; quae quidem res quam mihi

fuerit grata, quamque certum me uestrae ualetudinis effecerit, Vos,quaeso, iudicate Prosecto ego quantum quisseque cogitare potest, animo conquieui,Deoque Opt.Max gratias egi,quod ad preces meas tam misericorditer uobis tale donum concessisset . Nihilominus tamen,ut ij facere solent, qui post magnam aliquam tempestatem subito non acquiescunt, seseque tranquillat; cum iam res omnis, ut uolebam, composita, perfectaque esset, nec in ea ego meo iudicio stare uellem,decreui hanc Operam cum Medicis istius Academi peritissimis conferre, eosque obsecrare, ut de ea quid sentirent, libere pronunciarent: Vt ita demum scirem, esset ne hoc de peste non dico argumentum

13쪽

tum,sed ipsa bla tractatio satis conueniens,quae ad Vos mitteretur,in ea prς sertim loca,in quibus magis quam alibi uspiam studia medicinae florent: quique ea sequuntur amplioribus honoribus assciuntur dubitabam enim,&sibinde uerebar,ne haec tota pestis curatio satis a me esset imperfect e tractata. Quae postquam ab istis perlecta erat,

non eo certe animo ut sub nomine uestro in manus hominum publice ueniret sed potius ut descripta priuatim mitteretur, nam ego nihil aliud cogitabam,quam breuem aliquam, ut dixi, rationem reddere studiorum meoru , tibique Bernardine; quod Iulius propter suas occupationes non potuit; ali quem modum praescribere, quo te ab omni pestis infectione liberum, et sanum conservares); niuersi dixerunt, tuere magnum erga me debere fuisse semper amorem uestrum, de quorum

ego periculis ta anxie cogitassem.hocque factum meum plus illi laudarunt, quam me ipsum decci ad uos scribere.

14쪽

Sed opusculum meum satis quide perfectum esse,illudque in se pietatis exe-plum habere, quod certe dignum sit

non solum inter nos conuersari, ueruetiam per uniuersum orbem Christianum propagari ita ut a quibus ego existimarem reprehensus esse, tanquam ut in opere errassem,ni quidem quo- ammodo reprehensus, sed quod huc laborem supprimi, nec in uulgus exire noluerim Coactus igitur sum eorum hominu auctoritate, quibus ego nihil negare uel possum, uel debeo, hanc breuem de peste tractationem chalcographis promittere,ut ea sub uestro nomine in manus hominum prodiret.Sic enim Qre affirmabant hi, de

quibus ia dixi, ut omnes homines clare intelligerent,uestram erga me beneuolentiam,meamque in uos pietatem, desideriumque aliquo modo gratificadi sic meam promptam uoluntatem, nostramque fraternam unionem quae

quidem quam grata futura sit Carolo Borgarutio Patri nostro, homini iam seni,

15쪽

seni, quantumque ei profecerit ad longiorem uitae cursem peragendum: demum quantum allatura sit uoluptatis alteri nostro fratri Borgariatio a Borgarulijs,omnis,qui filios ipse, uel fratres habet, facile poterit iudicare. Quoniaergo sic est uisum, ceptoribus meis, ut haec tractatio diuulgetur, uolo ut ea sub uestri nominis patrocinio exeat, non quasi illa uobis a me dedicetur, sed ut potius fratribus amatissimis gratificet, eo modo,quo possim hoc tempore commodissime Vestrum autem erit , non conuertere oculos ad huius

operis exiguitatem quos ego fateor maiori remuneratione dignos esse 9sed a quo animo profectum id sit, hoc solum considerare. Valete. Patauis. Pridie Non. Decembres.

Mi LXIIII.

16쪽

Ad lectorem.

Peste malum nullii grauius peste odimus oes. Omen: in tristi nomine pestis inest Hac fugere optamus si forte premamur ab ipsa, Ne ue premat coelum uertimus, atque colu . Scilicet id sapere est,ueniet occiirrere morbo: Quaeque futura forent,ante cauere malis. Quod si es facimus,cupimus a salute potiri, Debeat nummis carior esse salus, Aere quid exiguo cessas opus istud habere, Quo duce securus tempore pestis eris

17쪽

DE PESTE

TRACTATUS,

Nunc primum in lucem editus ab Exceli Medico Prospero

E M ILENTI , seu pessis,quam Graeci λοιμονώιcunt, aliud nihil iuxta H - .pocratis sentetiam uidetis V πρς- esse libro defatibus Ga lenitertio de Orbistiust. δές μribus , nisi mala, uel potius psima, semitiosa admodum fibris,uulgaris, communisque,ab ipso aere ortum ducens, qui nos quidem undequaque circundat, adem corrupto Aer itaque nobis continuo contractusspiritus nostros internos principio Ddit: quibussuccessu ossensi occurrunt humores, cordiumque humiditas innata, di ita deinceps febris quaedam accensa omnium quidem nocentisima consequitur quam idcirco Princeps noster Avicenna in pri.quar. febrem mali mo Auicen. di appellavit,quod latenter aegrum percutiat,gsimque necet. Quod praeterea morbus iste pestilens;

18쪽

Mi et Tractatus

pestilens;sit morbus quidam uniuersalis, uel

communis, videmus nos eunt omnes communiter inuadere, o breui quidem tempore homines necare quemadmodum istud idem dedi H pqς clarare Hippocratis uerba eodem de Flat bus lib.ostendunt,quae huiusmodi sint nobis lai tinfinterpretata sunt febrium duo genera, ut hoc quoque nunc attingam , quorum alterucommune omnibus pectis appellatur quibus deinde uerbis eodem lib.haec alia praepones sub iungit. Communis febris propterea omnibus accidi, quod eund spiritum omnes attrahunt,fitque ut mili corpori simileispiritui similiter permixti miles febres gignant. Sedes inquit postea eodem libro fortasse qui dicat , ut quid ergo non omnibus animantibus,

sed alicui eorum generi incidunt hi morbi e cui egos responderim. Disser corpus a corpore,natura a natura , O nutrimcntum a nutrimento. Non enim omni animantium gen ri eadem aut non conferut,aut commoda sunt.

sed sun t alia alsis magis conuenientia. Omnibus itaque consentientibus morbus iste pectilens ebris erit praua eum sima,ac pernitio si ima, communis ac uulgaris ex pestilentiaerifflatu proficiscens erit,inquam morbus xtique contagiosus , maximum quidem bellum termiam ac mortem, O mirabile admodum

19쪽

. De Peste is

dum diuinum erga mortales flagellum. Ad cuius curationes antequam accedamus, antequam causas gna, prognosticasseneratione, praecautionem ordinesubtiliter perquiramus, Aeternam ipsam Monarchiam qua humilitera deuote deprecari, orareque semper debemus, ut ab hoc praedicto flagello intacto, nos omnes relinquat . Post quas preces, facilius, ct commodius,ac melius ad praedictarum rerum inquistionem tandem accederes

terimus. Causas igitur istius contagiose sis au ecut ab eis exordiamuro multas quidem esse

opinoriquas omnes non recensendas esse duco, ne breuis se noster tractatus perprolixus nimium appareat, qui postea uel clarior,aut utilior, c facilior minime succederet sed potius forsan obscurior isscilior, ac magis lectoribus permolestus euaderet, si praesertim, qui breuibus rem totam legere, ac simul percipere desederant ubisi quidem, ut commodius nobis eueniat in causa erit posthac, ut de eis tantum causis pertractemus, qua nempe magis nobis necessaria huic nostrae declarationi uidebuntur, ct a quibus absque ullo dissicultatis timore satis alias uniuersas unusquisique rectὸ cognoscere post. Divlices itaque talium morborum causas essestatuemus sicut etiam hoc idem ex Galeno pri.de' .feb.cap.quar. pa Galenus.

20쪽

r Tractatus

ret,ac ali plerisque in locis; sed non ea duplices:quas quidem, qui altius rem tot aperscrutari uolunt acinare conantur; Terrae nempe alteram,alteram coelo adscribentes quandoquidem se ipsos, artem ac omnia potius subuertere uidentur, quam boni quicquam ostendant,ut inferius declarabimus; Verum enimvero si eas minime spurias causas, uel dicamus ineptas perquirere desideremus, sed legitimas tantum accipiamus, aeris tantum malam coinquinationem, O humorum nostrorum corruptionem Uignabimus. Quae quidem ambo satis nempe uiolenter polem nobis afferre poterunt,etiam si ex corrupto tantum,atque uitiato malo aliquo inquinamento aeris nascatur morbus iste. .ere,inquam,qui morbidam excretionem in se habens, quae ueneni instarsit, stillii pellitentes, contagiosos parit morbos, si Galenus lib. de Theriaca ad Piso his uerbis bellifyme expressiἴ es usus, inquiens. Pestis tanquam ipsa existat quaedam bellua,haud paucos interimit uerum Ciuitates quoque totas depascens, ale conficit. Quippe subdio

praua quaedam aeris ad corruptioncm prompta mutatio Jcitur, homines cum respirationis necesitate periculum euitare nequeant, ipsum aerem ueluti uenenum quoddam ad se per os attrahunt. Quod quidem oe rursus idem