장음표시 사용
251쪽
. 23 et se, to α ). Ex quibus sane verbis certum omisnino est Augustum Caesarem Geographiae libros deseripsisse , in quibus Italiam in XI. regionibus des gnavit: verum nunquam ipse divisit, sutile
quidem enim tune temporis fuisset opus , quum neque Correctoribus , neque Consularibus , neque Praesidibus ejus partis cura committeretur reur igitur dividi opus fuerat λ Nec quidem Αugustus universam Italiae depressit libertatem, ut Correctorum, Consulariumque judicio eam comin
Petrus Iannonius vir praeclarissimus in suis
historiarum libris s 3 in , quatuor Italiae divisiones
recenset , quarum Auctores Romulum , Augustum , Hadrianum , & Constantinum demonstrat. Sed per Deos immortales, tantum ne ipse credidit Camillo Pellegrino, ut tam foede ab illo deiscipi sinat Romulus neque tanti erat , ut Ita liam describere posset , neque integra dominaistus , vel peragratus est , ut ejus divisionem posset saltem designare: & mihi certum est neminem antiquorum scriptorum talia loquutum suisse. Augustum vero descripsisse, non verum divi-ssse Italiam certum est ., quum dividere sit jurisdictionum, & populorum fines statuere, quod ab Augusto nullo quidem pacto factum accepimus: per ejus enim designationem , neque jurisdictiones, neque populorum fines distincti sunt. Quod ι etiam nobis Plinius demonstrat in tertii libri elep-eho, quos se ex Turannio Gracile , Cornelio Ne pote, Tito Livio, Catone Censorio , M. Varis rone, Divo Augusto, aliisque geographiam exce psisse testatur is Et Suetonius, capiterultimo, Augu- G g a stum
252쪽
23 astum breviarium totius Imperii scripsisse auctor est. De reliquis divisionibus paulo post dicetur.
Quod vero ad rem nostram attinet, certum omnino est Augusti temporibus Venusinorum ανωτονοριιαν ea solum parte immutatam suisse, qua
Suetonius Tranquillus monet, scilicet in serendissolum de Romanis Magistratibus suffragiis )rnam de jurisdictione Colonicorum Magistratuum Hhil sane adfirmandum est b, quum neque Dio
Cassius, neque quis alius nos moneat.
De divisione vero Italiae, quam abs Hadria. no iactam putant, sciendum sane est magnopere hallucinatum fuisse Petrum Iannonium , nimiam Pellegrino credulitatem praebendo, quum scripsit Hadrianum Italiam in septendecim provincias diuisisse. De hujus sane divisione , neque Dio Caiasius, neque quis Antiquorum alius loquitur, praeter aelium Spartianum , de quo magnopere Salin
masius queritur, quoniam rem tam magnam tribus solum exposuerit verbis: ait enim : Quatuor
Consulares per omnem Italiam iudices conseituti s s ): quod manifeste Italiae divisionem denotat, quum -ejus iurisdictio quatuor distincta fuerit partibus, quod Iulius Capitolinus , quum de Antonino Pio
loquitur etiam adfirmare videtur : ait enim : ,, Ab,, Hadriano inter quatuor Consulares, quibus Italiari committebatur, electus est, ad eam partem It
M lite regendam, in qua plurimum possidebat , se ut Hasianus viri talis, & honori consuleret, M 3c quieti so). A Certum igitur est Hadria. num omnem Italiae jurisdictionem quatuor Consularibus demandasse, & sngulis suam provinciam designasse . Hinc hallucinatum Cl. Salmasum
253쪽
puto , quum Apuliae , & Lucaniae Correctorum Hadrianum auctorem fecerit . Quo in loco etiam admonendum est Cl. Causabonum peccasise , qui Hadriani divisionem ad Macrini usque tempora perdurasse scripsit , quod non adhuc dum nobis perspectum .est , potissimum Appia
- μετ' α-ν ἐπέμεινεν ἐς βραχ' 7). Quibus ex verbis manifestum omnino est, Appiano adhuc vivente, Hadriani divisionem immutatam fuisse : atque tunc temporis primum Iuridicos per Italiae Regiones missos puto, quos primum M. Aure
lium Philosophum instituisse apparet 8 ).
Verum num & . ipse Aurelius Imperator Italiam in XVII. regiones divisis et , cum singulos iuridicos cuique regioni adssnavit, dissicile quidem adfirmarem. De juridicis Apuliae frequens in priscis lapidibus mentio est : hos sane, uti& ceteros Italiae juridicos annonam in suis provinciis curasse certum est , ex Dionis, seu Xiphilini
loco, Macrino Romanum Imperium obtinenter
σου Μαρκου δικαζον res sy ) . Praetores, quibus ludorum cura ab Augusto jam demandata suit, eum in muneribus edendis populo frumentum, aliasque res largiri debuerant, ex Italiae regionibus tantum expetebant frumenti, ut jam in eis caritatem s cerent; hine Iuridici huic malo adversantes se menti collectionem Hrιι vetuere. Cl. Reima.
rus ex priscis lapidibus in adnotationibus ad hi
254쪽
storiam Dionis Cassii , demonstrat Iuridicis omniis
bus suae Provinciae annonam curae fuisse . Iuridici verum quando desierint, non satis quidem nobis compertum est, quum nullus an
liquorum nos aperte doceat : puto tamen teristio labente Christi saeculo , vel ab Aureliano, vel a quodam alio Principe prius sublatos , monet enim Trebellius Pollio Tetricum Galliae
Tyrannum ab Aureliano victum totius Italiae anis nonariae Correctorem factum. ,, Pudore tamen ,, victus vir nimium severus , eum, quem trium-
phaverat, Correctorem totius Italiae secit, idest Campaniae , Samnii , Lucaniae , i rutiorum ,, Apuliae, Calabriae, Hetruriae, atque Umbriae, ,, Piceni , & Flaminiae, omnisque annonariae reis,, gionis IO). , , Legenda omnino sunt, quae eruditissimus Salmasius de annonariis Provinciis ad hune Pollionis locum scripsit. Verum vereor magis, atque magis ne τὸ Correctorem , Cura is rem potius legendum sit, quod annonariis Prois vinciis magis convenit: & quidem AZgypto, quae annonaria Populi Romani provincia fuit, praeter Iuridicum, Curatorem etiam suisse ex aemiliatii
Tyranni vita II 3, aliisque Latinis, Graecisque
scriptoribus, certum est. Lapides prisci praeterea Curatores saepe annonae exhibent non vero Cyx- rectores. Mendum propterea librariorum ideo in
Tetrici vita incidisse puto. quoniam ipsi in V pisci libris Tetricum Lucaniae , & Brutiorum C ratorem factum fret in legerint quod haud diLcile evenisse, nobis sententia est . di Isitur magno Constantino Romanum orbem moderante, Apuliae Correctores primum apparent.
255쪽
3c sarie quidem tunc demum 1taliam in septem , & decem regiones distinctam puto , ejusque administrationem duobus Correctoribus, Consularibus octo, & septem Praesidibus demandatam, quum
Romanorum Imperatorum nemo tamdiu vixerit,
ut bellis omnibus sedatis , Italiae administrationi consulere potuisset. Et ejus sane aetatis aelium nostrum Restitutianum credo, quod ratio etiam nominis suadet , Constantino enim imperante &. Cf. Plotianum , & Melichium Hilarianum , &octavianum Correctores novimus . Restitutiani prae instantissimus Venusiae titulus extat , eX quo conjectare est. templum aliquod ab eo extructum , &in honorem splendidissimae Venusinorum Civitatis consecratum. Certum sane est Apuliae, Calabriaeque Correctorem Venusiae consedisse , ex eo enim loco commode utramque Provinciam regere pote
rat . Lapis sic se habet i 3 in.
. LUCULLIANORVM . PROLE . ROMANA . AEL . RESTIT IANVS . V . Ρ. . COR R. APULIAE . ET . CALABRIAE . IN. HONOREM . SPLENDIDAE. CIUITATIS
VENUSINORVM .iCONSECRAVIT Quis Imperatorum primus Correctores, &Praesides instituerit adhue dum obscurum est ;duos sane certum est in ' Italia Correctores factos fuisse, quorum primus Apuliam, & Calabriam , alter Lucaniam , & Brittiam regeret. Tam Lucaniae Correctori, quam ceteris, qui per Pr vincias Romani orbis missi sunt, dignitate Ap liae , . di Calabriae Corrector praestabat, quod ex
256쪽
libro , eui titulus est Notitia utriusque Impresi, The
dosio juniore imperante conscripto, certum est .
Ex eo libro haec habentur: si Sub jurisdictioneis viri Clarissimi Correctoris Apuliae , & Cala-- briae Provincia Apulia , & Calabria π: OLis ficium autem habet ita. Principem ex eodem is officio. Cornicularium. Tabularios. Commen is tari ensem. Adjutorem. Ab actis. Subadjuvam. Exceptores , & ceteros cohortalinos , quibus se non licet ad aliam transire militiam , sine no-- tatione Clementiae Principalis I4ὶ . ,, Correctoris praeterea insignia perhibentur Oppidum &liber his literis inscriptus FL. UAL. COR R. IVR
Principis, squem ita appellatum putant eXem. plo Principis primae cohortisὶ litisantes ad Coris rectorem citare, atque omnia judiciorum acta exequi, munus fuisse certum est Is ). Iudicia saepe etiam actori dictabat, atque libellum reo ede dum componebat, particeps ideo omnium spori larum, quae a litigantibus solvebantur, erat IM, eaque de caussa leviores sportulae ab eo solvebanis tur, quum litigabat I7): exigendorum tributois Tum praeterea cura ipsi inerat, majusque ipsi sti. pendium ideo solvebatur. Cornicularium Pancimius suisse putat, qui jussa,
sententias, & decreta scribebat, atque publicabar, verum aliter Accursius, &Alciatus: intererant quidem quaestionibus, quae de reis criminum habebantur. Commentarienses sunt, qui carceribus praeerant .. actis, qui diversa contrahentium , & aliorum negotia coram judice acta, chartis manda. bant, fidemque de eis faciebant. Exceptores erant,
257쪽
qui acta iudiciorum in caussis appellationum scri .
hebant Ceteri cobortalini sunt Adjutores, Subadjuvae, Numerarii, Curatores epistolarum, Regunis
darii, Singularii, Ducenarii, Primi pili, quorum
munera, uti etiam Principum , ceterorumque , uberrime Cl. Panci rotus exponit in praeclarissimo Commentario ad Notitiam utriusque Imperii , ex quo pauca nos excerpsimus, & reliqua conticuimus , ne coctam crambem reponeremus s38ὶ . Quo vero tempore Correctores desierint , paulo post aperiemus, nune solum velim adveristas magnopere hallucinatum fuisse Petrum Ianis nonium , quum Correctores, Italiaeque di visionem Hadriano tribuerit. Ae demum illud monendum puto, quod, quum ex Notitia inriusque Imperii Correctorem Apuliae Clari matu lanctum appareat, ex nostro lapide honorificentissimo Praestantissimaritus titulo decoratum cognoscimus. Ex eodem praeterea libro Correctores, Consulares, & Praesides Praefecti Praetorio Italiae paruisse demonstratur , quod Constantini demum aevo factum est, i pie
enim primus, quum Romanum orbem in quatuor divisisset partes, Ρraefectum Ρraetorio Italiae oris
dinavit , qui Africae, & Illyrico praeesset: ve
rum antea ab Correctoribus, ceteritque appellario ad Imperatorem erat.
Iamdudum supremam huic capiti manum imis posueram , quum mihi allatus est liber Francisci Mariae Prat illi de Campaniae Consularibus , in quo quum Italiae etiam divisiones recenseantur, & Au gusti divisio maximopere praedicetur, eo studi
sius, quam oportuerat, perlegimus. Peterem sa- ,
258쪽
rit linguam Τ objurgat enta Cl. Masseium squedi
jam dudum de Italiae divisionibus loquutum comis . perimus) , quoniam Augustum Italiam divisse ne gat: Plinius enim, quem solum auctorem Pracilius ceterique compellant, haec scribit: sua in re praeis fari necessarium est auctorem nos D. . vinum seisi isturos, DESCRIPTIONEMQUE ab eo factam Brilue. Deerant forte Pratillo Lexicographi, ex quibus quid desciiptionem valeret, addisceret . Hoc mihi etiam argumentum est D. Lucae libros nunis quam a Prat illo sorte perlectos fuisse , scriptum enim in eis est. A Factum est autem in diebus is illis: exiit edictum a Caesare Augusto, ut deis is scriberetur universus orbis - Haec descriptio
is prima facta est a Praeside Syriae Cyrino, Ip). -& sane certum est neminem eruditissimorum virorum Augustum universum Orbem divisisse, chartis mandasse. Reliquum Prat illi opus nullum certe laudis aurictori praebet argumentum: ex eo sane mihi tem Perare nequeo, quod quum ipse Augustum omnia nn Italiam divisisse putaverit, Consulares etiam
Campaniae suae Augusti saeculo adstruit. Et primum M. quendam Aquilium Proconsulem ex quodam lapide profert, cui neutiquam ego credam, quum plene hunc scriptorem cognoscam ) r verum si ipse Pratillus epigraphem non effnxerit, quinista linea CAMPANAE . COL. omnino scriptum est . Rursus Iulium Rufum Augusti Saeculo Conis sularem profert, quum in ejus titulo Clarissmus
vis, aperte Iegatur. Nonium etiam Balbum Herisculanensium Patronum ridiculis argumentis Camispaniae suae adscribit. Ac demum L. Neratium Pri
259쪽
stum ψ Vespasiano Imperro moderante, Procon sulem Campaniae ex nova inscriptione ipsi solum visa, posteaque deperdita , exhibet . Poterat sane iteram eonfingere inscri pi ionem, Romulo adhue dum Urbis muros aratro defigisante , novi ique Consularibus Campani ρα suam donare. Quam cuperem ut eruditissimos Sigonii libros de antiquo jure Italiae , Pratillus perlegisset,
priusquam suis libris manum imponeret nondum enim ei innotuerunt Italorum hibertates , jura. Universa Italia. vel liberis , sive foederatis Civitatibus, vel Coloniis, vel Municipiis, vel Praefecturis, vel Conciliabulis, aliisque componeba-xur civitatibus. Colonis ad Urbanum Fraetorem postremis Reipublicae temporibus provocare licuit, quum ceteris, laederatis exceptis, ad Peregrinum provocatio esset . Neapolitanis, qui scedere s Ium Romanis adjuncti sunt, neque Peregrino , neque Urbano Praetori provocatio suit, tum maenim jura suos pene Magistratus fuere . Liberetatem , quam nemo bonus, nisi cum anima simul
amittit, Pratillus noster Neapolitanis adimit, eonque Consularibus suis subdit, atque huius sacinoris , neque Caesarem , neque Imperatorum quem. piam auctorem compellat. Demonstret nobis sautem , quo ex sente haec biberit. Desinat tandem Pratillus Clarissimum Carolum de Franchis lacessere Patronum disertissimum , cujus sane viri vivit , vivetque semper gloriosissima memoria , neque quidem deinde habebimus, qui cum ejus doctrina , & eloquentia comparari possit, sciat enim Pratillus, nos multa in ejus operibus habere, quae
260쪽
II. Camulus peregrin. disc. 2. Camp. fel. et Plin. MAnat. lib. I. Cap. 6. pag. 1 9. vers. I I lib. I. Cap. 3. Pag. Io. edit. prim. Neap. 4 emn. in Aug. cap. 1 Aia. Dan. in Hadrian. cap. aa. 6 Iul. Capitia. in Anton. Pio. eap. a. Appian. Alo. Mu. ciυ. lib. I. pag. 633. Tunc enim erant, ut videtur, Proconsules gubernantes Italiam per partes, quem morem & Hadrianus quasi imitans, multo post tempore, Imperator Romanorum factus, renovavit, &post uasum duraturum brevi. 8 DL in Marci Ca i I. Dioub. 78. pag. I 329. ς At postea morem illum distribuendi quaedam in ludis istis majoribus, quos Praetores curant e ceptis qui Florae fiunt Iuridici Italiam administrantes abol Verunt, prieter statuta a Marco, ius dicentes clo TrebelLPML in vita Tetrici sen . II Idem Trebeth in vis. go. I 3ν. Ia Vopiscus in Aureliano. Cui adde Atirelium Vis rem. I3 Extat ad fontem magnum prope superiorem portam
Urbis : de υeritate huius inscriptionis nonnulli dubitarunt, v rum lapis ingenuus omnino es, s literae saeculi barbariem etiam sapiunt. Venusinι, ne hujus upidis memoria deperiret, alitiae Mis iis Gnxere proximis annis, s in Turri Campanaria Catheis Galli adseruxere.' i Notitia utriusque Imperii eum Pan Areto. edition. Stephani Gamoueti Ioar. pag. is is) vide integri tit. Coae de mine. agem in reb. O. i5 leg. iat. C. de re militari i7 Coae de prine. Mend. I 8) Pancisoti iam datissmum commentarium habes etiam in VII. Tomo Thesauri