Disputatio juridica inauguralis ad legem Corneliam de sicariis. By Jacobus Wilh. Hillebrants

11쪽

INAUGURALIS.

Legem Corneliam de Sicariis.

udiciori imponianorum lumma divisio est, quod sint vel civilia vel criminaliaci Criminalia iterum distinguuntur , quod sint vel P ublica vel Privata: haec quae illis tantum competiant quorum privatim interest, veluti furti, Legis Aquiliae injuriarum c. Publica sunt in quibus quibuslibet datur accusandi potestas, idque ex lege aliqua publicorum judiciorum . . I. d. pubi Mic. I. . eod. Iudiciorum Publicorum ruris quaedam sunt capitalia, quae a dam

12쪽

dam non capitalia. Capitalia Iure Civili Romano sunt in quibus poena est laetor aut erilium id est, quaei ignis interdicti, per has enimice

nas eximitur caput de civitate: nam caetera non exit.

lia sed relegationes proprie dicuntur: tunc enim civitas retinetur ita disserit Paulus in I. r. subtic. judic nec aliter Ovidius lib. s. Trist. se relegati non exsulis utitur in me

dc alibi Ni nisi me patriis jussit abegse focis.

Non capitalia sunt , ex quibus pecuniari , aut iidi corpus aliqua coercitio, poena est. d. I. a. f d. sub judic inter capitalia judicia minimi pretii non videtur esse judicium Legis Corneliae latae de Sicariis, quae ex in praesentiarum Disputationis nostrae erit materia, ergo ad rem ipsam. I. Legem hanc tulit Lucius Cornelius Sylla qui post victum Marium , rempublicam sibi vindicavit , dictatorem perpetuum se creari curavit, qui magistratus ceteroquin ultra semestre spatium officio suo non fungebatur ad coercendos grassatores homicidas , qui ex licentia bellorum civitium erant frequentissimi Pomponius in I a. g. a. ... orig jur lata est haec lex praecipue de sicariis de veneficis. Si-

13쪽

III. Sicari autem sunt , vocabulo stricte sempi qui homines icis occidunt, vel occidendi causa scas gestant. Sic autem erat brevior gladius, ut este tegi posset , eaque re aptus ad subitas caedc velapsa in turba patrandas. Vetus Scholiastes ad verba Horati quae Occurrunt lib. I, Vm Sat. v. . . Si qui erat dignus describi quo malus, aut far, o Moechusforet , aut sicarius, aut alioquin

Sica, inquit, gladius essermodicos , quem sol bant male sic in acutis e re, et ex in idiis a Lquem inter cerent, unde dictisunt siciari Ta:1- tum de derivatione vocabuli. V. Sub hoc autem titulo Sicarii latius appellantur, non modo qui sicas gestant, sed etiam qui quovis alio telo, vel strumento ad necandum apto homines dolo malo occidendi causa utuntur uti do cet Imperator in . . . pubi nic/G in *3ybssae Verb. Sign. Venefici sunt qui homines veneno occidunt vel

hominis necandi causa venena mala faciunt, vendunt, habent lygring. I.ssa L .corta. d. Si

14쪽

diciliatur venena mala , quia etiam dantur venena bona, nam medicamenta venena sunt sub nomine venenorum enim continetur omne id, quod adhibitimi naturam qu , cui adhibitum cst, mutat. I 36. f. de Verb. Sign. I. Tene tu hac lege omnes hi qui hominem dolo malo, qui omnino requiritur ut legi Cornelia sit locus aec in hac lege lata culpa pro dolo accipitur . . h. t. secus ac in contractibus I. 3r. . e s. occiderunt, vel quorum dolo malo incendium factum est , quive hominis occidendi causa cum telo ambularunt: praeterea teneturi ille qui hominis necandi causa venenum confecerit , dederit quive falsum testimonium dolo malo dixerit, quo quis publico judicio rei capitalis damnaretur, Item dc is tenetur cujus familia, sciente eo adipiscendae vel recuperandae possessionis causa arma sunt- serit,is caeteri qui enumerantur in I. I. grol. 1.

V b. t. I. 3 gros. I. U .F. eor I I. Quaeri autem solet an is qui hominem occidi

mandati ille hoc mandatum exsequitur in eadem sint causa, id est, an ambo ordinaria legis Corneliae a na teneantur verius esse putamus quod ambo, tam mandans quam mandararius, teneanthir, totunda enim est decisio in Las . f. . . b. t. argr

15쪽

tervener1t, veluti si pater vel Dominus, filio vel servo imperaverit ut hominem occideret quod enim dicitur mandatarium illum, qui sub potestate est, aliquando eXcusari, obtinet tantum m minus atrocibus. Ad ea quae non habent atrocitatem facinoris ignos itur servis , si vel Dominis vel his qui loco dominorum sunt veluti tutoribus vel curatoribus obtemperaverint. I. s. 7 gr. d. R

exemplum est in Loo g. v. f. de his quis

VIII.

Transeamus nim ad aliam de mandante&mandatario quaestionem, qua quaeritur an is, qui mandavit vulnerari, occidi autem prohibuit, si mandatarius hominem occiderit, teneatur Lege Cornelia. Alii Negant, alii assirmant puto distin- suendum dicendo, teneri mandantem si mandatarius per imprudentiam hominem occiderit, sane doliis ei omnino requiritur, sed quia versatur in actu illicito, re pessimi excinpii, hoc in locum doli videtur succedere ex . 6. degoen.& scire debuit mandans vulnera ad mensuram non posse infligi, nec hoc si in potestate mandatarii accedit quod nihir intersit ipse occidat quis an causam mortis praebeat. Iris Ire . h. t. nec novum est caedem imputari ei qui ipse caedem non

16쪽

his dicendum videtur tam mandantem quam mandatarium hac lege teneri. X. Hu)us loci porro est quaestio illa tralatitia, an is, qui cum ilium interficere vellet Sempronium interfecit, in hanc legem Corneliam incumrat quo videtur esse ponendum extra omnem dubitationis aleam quid enim si ille, qui telo instructus hominis occidendi causa ambulavit netur, uti est in I. I. pr h. t. , multo magisvi ille qui& cum telo ambulavit hominis occidendi causa, se hominem occidit tenebitur, licet illum quem voluerit, nec non dederit. Sic cum alicui fit injuria ab eo tui est ignotus, aut siquis putet se Lucium Titium cum sit Crius Seius, certe ille qui injuria astecit C tim Selum ipsi injuriarum tenebitur, praevalet enim quod principale est injuriam eum Caj Sejo facere velle. I. 18. g. 3.1. Aecia

Potest aliquando fieri, ut ille qui caedem fecit absolvatur, Me contrario ille qui caedem non fecit legis Corneliae poena afficiatur, secundum Divi Hadriani rescriptum, quod exstat in I. i. g. 3. b. t. quod primo intuitu rationi non satis convenire alicui forsan videretur: sic rescriptum hoc omnino adtemperatum est rigori legis Corneliae , qu n

17쪽

quae ut dictum dolum desiderat, unde igiturn

cessario sequitur, eum , qui dolum hominis occidendi causa adhibet, hac lege teneri, mlata culpa dolo ei non aequiparetur, sequitur quoqtae, eum, qui sine occidendi animo hominem occidit , dimitti debere, cum in maleficiis voluntatem spectari non exitum idem Imperator in I. I . V b. t. reicripserit,m crimentum demum contrahitur, si voluntas nocentis interveniat Caeterum ea quae ex aliquo impraeviso casu potius quam fraude accidunt, fato plerumque non no zeci

putantur. l. 1. Ca L. Corne dicare

X I. Vidimus qui teneantur hac lege obcommissum delictum, videamus nunc qua paena assiciantur, olim poena , quae est delicti coercitio LI3 s. d. V. S, ex hac lege fuit deportatio, omnium bonorun publicatio I. . . . F. h. postea delinquentens eperunt capite puniri , Praeter honestiores, qui in insulam deportabantur, a. f. s. I. 3. Juitinianus vero in . . in s. d. sub judeiimpliciter gladii poenam proposuit, quae poena juri divinoi naturali rationi maXime convenit: nam qui sanguinem hominis effundit ejus sanguis effundetur, Deus enim hominem ad imaginem sitam fecit Geu 9. 6.

Sunt

18쪽

S qni etiamsi occiderint ab hac poena excusantur, neque tenentur hac lege in iis est infans, quem innocentia consilii tuetur . I a. . h. t. cujus nullum est animi judicium. g. I. I. Plib. nou es perm. Furiosus quoque non tenetur hac lege, eum enim fati infelicitas excusare dicitur, in I. I et . f. ad L. Corn. de Sic te quem satis ipso furore pimiri scriptum est in I. I .st L .graesiae Adde quia mente caret. g. I. Ins quis non es perm. Dein ille,

qui non excessit moderamen inculpatae tutelae, Omnino absolvendus esse videtur eXI. a. 3. . . h.t.

Nam jure hoc evenit, ut, quod quisque ob tutelam corporis sui fecerit, jure hoc feeiste dicatur. l. 3. V de Ius S Iur vim enim vi defendere omnes leges omniaque jura permittunt g. . f. ad L. Aquil adstipulatur Cicero pro Milone his verbis: Hoc inratio doctis , S nec Pas barbaris mos gentibus , feris natura ipsa praescrip sit tit omnem semper vim , quacunque ope osseat is corpore , ὰ capit , invita sua propulgarent. Idem quoque docet Ovidius dum canit. Armaque in armatos si ere jura munt.

Sunt qui impune occidi possunt, inter hos est transfuga, qui ad hostem transitu. 3. f. o. f. horiit.

19쪽

sit qui militiam deseruit . a. C. Eavdtac. D. ne jur ubi, latroni comparatur: ut nocturno tempore agros populatur. LI. cod. dirito tit. Furnocturnus si telo se defendati parci ei sine periaculo non possit. I. 9. . h. t. &ui occidens id cum clamore testificetur . . . I. V. ad L. Aquit. Qui filiamfamilias, quae sub potestate est, adulterat, potest ab eo, in cujus potestate filiasamilias est occidi I. ro. . ad L. Iul. d. aduo Eum quoque, qui stuprum sibi vel suis italarentem Cccidit, dimitatendium Divus Pius rescripsit. i. I. g. s. . h. t. X I V. Postremo notandum est , nihil inter esse cujus conditionis homo sit occisus Nobilis vel Plebejus, liber an servus I. I. g. a. . h. t. Nam quod deservis praedicatur eos pro nullis haberi, eatenus tantum spectat quatenus non sunt cives Romani neque eorum uribus potiuntur, nam quod adjus naturale attinet omnes homines aequales sunt. I. 32.

. d. R. I., quod in Lege Aquilia bestiis aequii

rentur, ideo fit, quia in commercio uti bestiae had bantur gr. I. d. Leg. quia Haec sunt ea quae de Lege Cornelia stribere erat animus, ampliorem si quis explicationem desideret Iuris interpretes consulere poterit , dc notum est Benevolo Lectori haec non tam ad explicandam hanc legem, quam adde ea disputandum esse

20쪽

proposita interim si quid minus recte scriptum vel probatum sit Lectorem Benevolum ut boni consula rogo. Nunc manum de tabula tollo. t. que huic sit Disputationis nostrae terminus.

patibabitio patris Nuptias facit retro legiti-

I. Pus accrescendi non transiit in emtorem hereditatis.

I I. Condictio fusiva datur Moersus heredes furis insolidum. V.

Re adhuc integra tam morte mandantis quam mandatarii solvitur mandatum.

Tutela recte manassubticum dicitur.