Tractatio quaestionis, quo iure episcoporum residentia debeatur, per f. Ambrosium Catharinum Politum episcopum Minoriensem

2쪽

REVERENDIssI MO ET ILL V Domino D. Ioanni Mariae de Monte' s. R. Eccline caerd. Episcopo Praenestino, ersinctifimi Domini nosti i Papae 'IN G E N ER A L l .S. s I N O DO Bononiensi Legato F. Ambrosius; tharinus Politus Episcopus

EMINI sTI Reuerendigimeatque Idustrisime Domine, quκMageremus Tridenti, quoi nodo omπnes patres abominati segnitia atq; socordiam prauorum Antistitum, eleganti Decreto innovantes antia quos canones, Cr poenas grauiores adiicientes, ipso rum debitam residentiam unanimiter statuerui. Neste fugit aliquos eam introducere quaestionem uoluisese ibi definiendam uidelicet, eiusmodi residentia sit iure diuino praeceptu,quod er tu,et amplisimus collega tuus,prulenti consilio non periniistis,cum sane

perspiceretis eam rem ad reformationem,quae solita modo desiderasatur,parum coducere, er ipsum qμα stionem habere deficultates er nodos, non a qMesset fortasiis fucile explicubiles. Num nec inter Patres coueniebat:ego enim etsi non indicarim aperte quidsaenorem, palam tumen dixi eos qui iure diuino praecempti esse assererent hoc rationibus non eruncere. Qua de re cum nonnullos audissem submurmurare , qμ)d

3쪽

e putare it diit inise, aut potius gratis, queritatis,ed me essὶ interloquutuat clim tu etiam euridem quae nos probare videreris, duxi tunc in arumsi

meae sententia rationem in scriptis exponere, er inridicare ijs qui secus suspicarentur, me serium potius esse disputatorem,quam blandum assentatore. Quod Cr certe ab animo. mco Deo gratia est alienifimuni semper fuit. Veram cum alia studia me alio trabeis pcnt, distuli opus, m iam abierat in obliuionem,d

nec tundem amici meι nuper in hunc operam me dei truserunt, quorum grasse appuli animum,unum aut 'alteram lucubrationem huic tractatui impendere.Ee

ecce nutum est opusculu,quod er tibi dono do,ut quun grauioribus tuae legatiovis negotiis fueris feriasus, i Cr a podagrae chiragus doloribus quibus interduri paul) Duius opprimeris) inductus aliquas obtinueriris, legas quae de ea scripsi,m inresistas, er iudicitet tuum proferas,quod quanti faciam fi expresspero uereor ne rursumis aliquam ablationis fustitioneri incurram,tametsi magnis argumentis ullus ostentaverim nescire me in huiusmodi cuiquam mortalium adurari veram quis prohibeat quo mini usticentur homines ut libet s insid mihi oberit Aqνod osscst mei est,inoffenso prosequar pede scilicet ut in pulcbera rimamsolius ueritatis leni intuitum oculoru nieσ mmdlgens,nihil isti praeferam, ut par est, nec me ipsam' Vale Domine,ac patrone numererendi inaeo ut stri me. Bononia. s.cul Maias '

4쪽

ON Puto aliquem

adeo uel desipere, liel insolescere, ut eχisti met,aut ausit etiam asserere,episcopum nuteneri personaliter residere in loco ecelesiae tibi c5ntistae,nis uel necessitas quae sera subiecta non est impediaquei maior eo elesiae utilitaη aliud requirat, cum caninnes hoc abominentiir se puniant.Sed illud uertitur in quaestionem, utrum harς obligatio ad residendum sit iuris diuini, an potius canonici & ecclesiasticu Mit to hic inquirere,an de ilire naturali:qu ius naturae norat ecci risam

5쪽

iniam ,-illa Isosita.non est dissidem

dimYratione natiuati,id est, ratione quae alumine nanirali uenit, posse disquiri, quatenus haec residentia ab episcopo debeatur:hoc enim faciemus nos dissereti tes,quod facere no possemus, nisi quod circa hoc detis eatius ipsum diuinum,&canonicum, siue ecclesiasticum, praeia

uerimus .

Igitur pro huius rei intelligentia, prius oportet definire quid est,quod dicimus este aliquid iuris diuini Hic enim accipiendu est ut distinguitur ab humano, uel naturali, uel ciuili iure, uel etiam eccle- hastico . Primo igitur & proprie, iuxta doctri nam D. Thomae & ueritatem, illud esseditiinum ius intelligo, quod Deus ore proprio loquutus est δc exeressit:& co sequenter ex eo quod est expressum manifesta,& necessoria consequentia dedueitur,ut non sit opuS nouo aecepto,cusatis in eo,unde deducitur, contilatatur,

exempli gratia. Praeceptum charitatis expressit Dominus ore tuo: Proprie ergo, ac primo, diuini iuris esse noni dabit

6쪽

nius. Ex hoc autε praecepto clare deIVcitur usuram non esse licitam,cum princuldubio non diligat homo proximum suum sicut seipsum,qui illum usuris premit. Quamobre usuram diuino iure esse prohibita, etiam si nullum aliud expressum inueniretur dei praeceptu de illa minime dubitandum est, nec opus esse diceremus ullo hominum praecepto utili licita fieret,forte ut declararetur lio mi-aribus improbis, aut sensu imbecillis. Nec decipiatur quisqua existimans hoc pacto P quaecunq; nobis praecipit ius canonictuit, iuris diuini dici possint, eo mnecessitas illa seruandi sit i uris diuini, dicente domino, inii uos spernit,me spernit. Ut enim sit aliquid iuris diuini oportet ut super illud diuinum praeceptu ca dat,& non super necessitatem obtemperandi: exena pli gratia. Debere sacerdote Lontinere,dicimus esse ecelesiastici iuris non diuini, cum non sit hoc ulla diuina uoce expressum, nec ab expressis neces saria consequentia deducatur. Et nihilominus hoc, quod huic praecepto ecclesiastico debeat obtemperare sacerdos iss

7쪽

ris est diuini. chio in loco etiam consi.

derandum diligenter animaduero tendit ne erremus, longe aliud esse col iij aliquid de scripturis ut praeceptum, aliud uero ex illis accipi ut praecipiendu. Caelibatus enim sacerdotum,& si in scril turis no uideatur praeceptiIm,nec uere it,attamen ex ipsis scripturis accipitii usesse boniim S utilem, dc couenientena tanto officio & ordini, ac propterea diis snum ut ab ecclesia praecipiatur,sicut d factum est, Nouo enim ecclesiae praecepto fuit opus in hac re. Concludo ergo quod scut haereticus est,non solum qui negat s expressa sunt in scripturis, uerum etiam qui ea uegat, quae in iis,quae sunt expressa,c6tinentur, re inde necessaria atq; euidenti conse quentia deducuntur, ita diuini iuris praeuaricaror est, non solum qui transgreditur quod ibi expresse praecipitur,uerum

etiam qui id quod inde euidenter deducitur,praetermittit.

His praemissis, si sic accipitur ius diui. Diana, ut declarauimus, re scut re uer

debet secudum distin in re propriam sisnificationς

8쪽

significatione uocis sicut dicitur ius naturale,quia a natura dictatiir, dc ius limmanu quod a ratione seu dictamine liti manae rationis descendit, res iacientes nunc ad quaestionem,primum dicimus,

Non illud quaeri, utrum residentia epi/scopi sit iuris diuini,tanqua sit expresse

uerbo a Deo praecepta,Na si ita esset,ni mis turpiter in quaestionem uerteret Quis enirn,praesertim catholicuS,aude.

at quicqua opponere uerbo Dei sed in hoc quaestio est,utrum ex aliquo exprecso Dei praecepto ui cosequentia euidentis hoc deducatur. Sunt enim qui hoc proculdubio existimant & his modis argum Mitin f piscopatus,id est,ordo ipsere officium,sine dubio a Deo est,& iure diuino institutu,& ad hoc institutum ut curentur oves Christi. Vnde B. Paulus Episcopatu bonum opus appellatiCura igitur pastoralis de iure diuino est. Haec uero absq; personali de assidua residen tia praestari non potiPersonalis ig:tur residetia,et illa assidua,turis est diuini. Qia ienim certum quid praecipit, etiam illud praecipere censendus est, sine quo Praece

9쪽

pto illud prius praestari no sotest. Quod

ii quis dixeritetiam sine alsidua resideli tia praestari posse curam:quia episcopus per alios pastoralia munera exercere po test,cum nullum sit non delegabile,C6tra hoc instant, primo, quia tactum est Petro,Pasce oves meas,& non est illi ductum,mitte alios ad pascendum. Quod autem dictum est Petro ut pastori,etiam omnibus episcopis dc pastoribus,in eius persona dictum esse recipiendum est. Secudo,qilia Dominus ipse designat nobis bonii pastorem in illo qui intrat per ostium, qui oues uocat nominatim, dc mittit eas, dc ante eas vadit, dc caetera qprosecto praesentiam pastoris uidentur

requirere,

Tertio, iscopi dictitur succedere in locum Apostolorum: Apostolis autem ita fuit demandata cura evangelii praedi

di,ut hoc per seipsos facere tenerentur. Vnde B.Paulus. Vae mihi,si non euangelizavero,necessitas enim mihi incubit. Quarto,quia quum consecratur episcopus,expresse ei dicitur, Vade &piadica populo Dei, dc non clicitur, mitte alios

10쪽

ad praedicandum, Quinto, quia Apostolus ait Oportere episcopum esse doctorem. Frustra autehoc si per alios posset praedicare & docere. Si ergo ut per se doceat necesse est, prosecto praesenna dc residentia eius est necessaria:doctrina enim in aures instit laturiDenim sunt alia multa episcopalia

munera quaeaut conuenienter requirutipsius episcopi praesentiam,aut etiam ut quidam uolunt necessario.Est enim primum debita uisitatio, quae etsi per alios seri posset, non tamen ita conuenit: ad hoc enim illud prouerbiu trahi potest. Pes domini impinguat agrum,st ocu/Ius equum. Et scriptum est pastoribus, Agnosce uultum pecoris tui. Nam quae illi debentur, longe couenientius a pro prio dc ordinario praestatur,q a vicariis di subdelegatis.Haec sunt enim pastoris officia apud Ezechiele, lanare egrotos, cosolidare infirmos, alligare costactos, reducere abiectos, reuocare deuios, re/quirere perditos, deni 3 bene habentes custodire dc c5seruare.haec autem absudubio magis colluciut,ut laciat epist