Domitii Calciati Novariensis Fragmentum poeticum de bello Gallico in insubribus gesto nunc primùm in lucem prodit edente, ac notante Lazaro Augustino Cotta de ameno i Riparia s. Iulij dioecesis Novariensis. Ad perill. & reverendiss. d. Ioseph Calciat

3쪽

OMITII CALCIATI

NO VARIENSIS

Typographia Caroli Iosephi Quinti. Superiorum permisi .

Fragmentum Poeticum

BELLO GALInsubribus gesto

tunc primum in lucem prodit Edente, ac Notante LAZARO AUGUSTINO C

MEDIOLANI MDCC.

5쪽

Per Illustris, ac Reu. ' D.

Omitd Caietati egregij, praestantisque

Poetae opusculum , quore in Moseo Mo-υariense notaυeram, re B bliotheca B auis ebiniana, se υe e Codicibus m. Avustret Valerij in ea asservatis exscrini , publica luce digvismum urgeor pro Noυariensis nominis fama praelo committere . In hoc vides gloriam , quam etiam ab ata tuo accipis, qui floruitiam fere supra annos bis centum, quique GAUDENTIUM MERULA Myro ne libabere encomtassem. Siquidem cum ille de ClaWis Familiis scriberet , Calciatos nedum dicis bone. si1fimos Fori Lebetiorum municipes, sed etiam suos conterraneos, si bique assises testatur, eo rue magis, magisque illustraria literario splendore Domitu , quem latinam Grenem alibi

vocat quaedam ipsius referens carmina, signanter ea, quae edidit in Laυaerum aquae Iustralis Noυariae , cuius tastu centum dies υeniae concessit Cardinalis Antonius de Monte Episcopus μυariensis. Rurses eum laudat in Terentiano pag. I 6. in Memor ab Itb.4 cap. 37. ω in Gallor. Cisa inori antiquit. lib. r. cap. 1. raυique elogio ipsum exornat ANDREAS ASSA

RACUS SARACCUS No-riensis, e pago Uespotato

in Triυultiade pag. 1 se nonnulla eiusdem Epigrammata babet AURELIUS ALBUCIUS in libereulo Cissianarum Virtutum, Θ paucula eiusdem earmina ex hoc opuscula d sumpsi ad illustrandum Macaneum. Tantus vir anno Is 27. mense Iulio interdi, sed perenni apud bomines υλit fama, qua posteros ad litterarum amorem pro eat. Et sane Iosepb patruus tuus cne tot alios repetam inter nonicos Lateranenses disertissimi Oratoris , nobilisque Poetae nomine praeclarus,ruusque frater D. Baptista I. C. eum υix ad υiriles annos Λ Σ acce

6쪽

accederet, iam Praefecturis Domo ceIoa , Passantina, Abbi rassi integerrime, religiose gessis , patrocinioque rebus Ffealibus in Curia Deinensi prellito praeexercitatus, immature. tibi ereptus , Domitium vel suspexere, vel Amtilitione Iaudanda peresti superare sunt nisi , tuque imitari con rendis , nonnisi urgentibus literaturae meritis dignitatem insequutus es, maiora exigis,' non nisi patrocinante doctrina tueris Ecclesiae tuae iura,' postulante virtute maximi aruis confodalibus aestimaris . opusculum itaque Domitii tui ,

Vis spectatissime , I ioribus notiaticinculis illi rare studui , ω in Museo N ariensi cui dixto recitaυi, bilari fronte excipe ,--Ititi simulum ad amoeniora studia capessenda tuis conciυibus propone , musta . uec ne dedignare accipere cex Oppido Ameno in Riparia Sanlii DIJ Diaee. N variensis o. Cal. Mab MDCC. P a

Tui Obsequentissimo

i Lar. Aug. Cotta.

7쪽

ARGUMENTI M.

Elici stylo ,& prope exundanti carmine, ac plane turgido exorditur Historiam suam egregius Poeta noster Domitius Calciatus. A paci is igitur connubialibus 1 Valentinae filiae Ioannis Galeatij Uicecomitis Mediolanensium Ducis initis anno 1387. cum Ludovico Aurelianensium Duce, caput sumit narrationis, tangitque caedem Ducis Mediolanensis Ioannis Mariae Uicecomitis , qui sine liberis decessit anno i 11. mox Ducis Philippi Mariae fratris, S successoris obitum 1447 ) nulla relicta prole mascula. Haec causa, di origo fuit terribilis contentionis, dum Rex Neapolitanus, Veneti, Imperator, nec non Galliae Rex, ii iisque pro suo iure huic Dominio inhiat assectanter.'Armorum strepitus ubique: nam & Mediolanenses opportunam captandae libertatis an sim rati, exercitum quoq; suum parant, Colleone accito in armorum Moderatorem ; sortem tentaturi aciem instruunt, insurrectionem meditantur, potissimum in Gallorum copias a Ray- mundo Cardona traductas, Divertit author ad Caroli VIII. Francorum Regis in Regni Neapolitani possessionem nanciscendam robur, & victoriam , sollicitante Ludovico Maria Sphortia agnomento Mauro Mediolanensi Duce anno I 49 .co Verum idem Sphortia , cum poenituisset vocasse in Italiam Gallos, opus pariter suum induxit ad eos expellendos valido, quo plus datum fuit, conatu, Venetis confoederatus. Tun fuit, cum acriter super hac re anno I qs. 6 Hulij certatum , di

8쪽

icit. ad eius fluminis oras) seu mavis ad Forum novum oppiam, quod oc hodie For novi nuncupatur, a Parma decenia circiter milliaribus dissitum . Tunc Novariam Ludovicus Aurelianensis Dux occupabat : Dux autem Mediolanensis ipsam obsedit G post memoratum praelium, fame domuit fusis ad pagum Numennonium Gallis suppetias ad eandem urbem serentibus. Et hinc eodem anno I s. Io. Octobris pax icta , eademque die Galli ex urbe abiere. Carolus VIII. moritur anno I 408. 8. Aprilis, mox Ludovicus Aurelianensis tria. Regem salutatur. Progreditur author narrando praelium ad

Riottam campum videlicet inter Novariam, di insigne oppidum Trecatum ad tertium pene lapidem ubi non minus strenue, quin & sorte atrocius anno Is II. 7. Iuni j sub Maximiano Sphortia filio Ludovici interim anno ruero vita suncti Gallos ducentibus Io: Iacobo Trivultio, di Tramulio, ita cru, det i internicione pugnatum,&actum est, ut si constanti accolarum traditioni fidimus, alveus Terdupli torrentis interlabentis dicatur per triduum effluxisse rubens ex caesorum sanguine, &horrorem expumans. μὰ Caeterum is campus Martis apud scriptores hoc uno facto percelebris,in presens bubulcis tantum prostat, ct aratro, paucis mapa Iibus contentus. Prosequitur Poeta edicere mortem praedicti Ludovici Galliarum Regis Is I3. I Ianuari j adorsus aliqualem morientis perorationem, qua Tranciscum I.igenerum sutim, di haeredem in Mediolanensem Ducatum vi comparandum, tamquam sibi debitum, impelleret. Ea propter is Regnum eodem anno auspicatus,

non tam a Regio fastu, quem iam Pariiijs absolverat, quam a bellico apparatu, quem Lugduni disponebat, proceres, di belli

duces illuc accitos, ferocienti pene oratione in Insubricam e peditionem concitavit ardentius. Deinceps ad eam ventum aest eodem anno i sis. sub Duce Carolo Borbonio, ipsamque

9쪽

oeta & Iargiori stylo consulto exponit, ut sonoram inducat prout Gallici moris est iactabundam,& altitonantem comminationem . Mox praeceps, di pene clam μ) subducta in

Italiam irruptio, di repentina prorsus. Interim Dux Maximia-nns Sphortia audiens Gallorum apparatum, iustoque tim te concussus, di in extremo discrimine positus Helvetios in auxilium vocat, neglectis paternis monitis insistentibus, ne huic genti non semper constanti fideret. Eos igitur per legati nes alleXerat, urserat magnis sponsionibus. Ipsorum conuem tus, conspiratio , S apparatus ab authore describitur singillatim per partes. Cum his adfuere, & Sedunorum seu mavis dicamus Ual Iesianorum in turmς, ductante Card. Matheo Schiner qui ad arcendos Gallos iam insederat Pineroiij una cum nonnullis veteranis Helvetiorum manipulis, sed irruentibus Gallis, di tumultuantibus Helveticis copiis, quae nuper adu nerant , se in arcem Novariae recepit, quae praesidio Helvmtico firmabatur. Vertim ulterius procedente Gallo, hisque praesidiariis abeuntibus, Novaria rursus in potestatem Gali tum venit sub mensis Augusti dimidium. Itaque non bene ominatus Helvetiorum auxiliariorum adventus , quorum efferam plusquam militarem in depraedando licentiam author inducit, deinde exosam , dc turpem postea defectionem cD a promissis , dc iniquam cum Gallis pactionem condictam , aerecessum usque ad decem mille per ostelam Uallem Diceresis Novariensis. At certe Cardinalem ipsum nullatenus com sensisse in perfidiam, certo certius constat ex eo, quod in fine sui carminis Poeta eleganter recitat: & hoc quidem non pe iunctorie factum, aut inconsulto, sed ut huiusmodi notam penitus abigat procul a tanto viro usquequaque integerrimo. Indecora igitur,quam dicebamus, Helvetiorum desectio totam Insubriam indicibili trepidatione concussit, Mediolanenses

10쪽

praesertim,quos Poeta inducit veluti memores miserandae stra, Us,quam Galli patrarant in Brixienses anno Is Ia q. Febr. & it, Ravennates eodem anno II. Aprilis Interi m Rex Franci cus satis sua arte contentus, quod eos venales gregarios a Maximiani partibus abduxiliet, Ticinum R. cum pleno commeata superat, re quantocius Mediolanum prope castre metatus est. Quare S ipse Maximianus prae omnibus eX terrefactus intra artam se recipit, & Ciuitas oratores ad Regem destinati plicabundos, qui inducias petant, despondeantque insimul se dedituros, ni intra condictos dies veniant suppetiae. Tum Rex

condolentis facie legatos amanter eXcipit, bono animo esse iubet, meliora sperarent , quam ipsi perperam extimescerent. Legatorum orationem Poeta exponit mirifice , ac Regis responsum grave sane, ac Maiestatem redolens recitat. Hoc eodem tempore ecce Ioannes Iacobus Trivultius 1οὶ iamdudua Ciuitate Mediolano profugus, proptereaque Gallico Regi addictus urbem ingreditur inexpectatus omnino, exiguo stipatus equitatu, &ut amantissimus ciuis e longo postliminio redux gratulanter excipitur ab urbis primoribus. Inumbratur extemplo Mantinianus 'uasi is Regis prodromus anteuerterit

straturus hosti viam, S accessum j plebem per emissarios vicatim in arma concitat. Hinc tumultuaria populi MedioI

nensis irruptio in Gallos: & hinc Regi commota bilis, quam

cautior prudentia cohibuid opportuniorem eventum expecta.

turam. Melenianum postmodum ipse prosectus, ubi decimo ab urbe lapide castris politis, acieque instructa se ad dimi cationem paravit. Interea Card. Schiner Helvetios c biciapites , ideoque voraciores amphisibenas, .rursus evocatos debitam in fidem succenderat, ac intra Mediolanum coegerat ad imperium Mediolanense Maximiano tutandum, firmam dum. Eos ipse Melenianum ducit, in acies disponit, vehementique