De immutabilitate et mutabilitate juris ad ductum §. 11. inst. de J.N.G. & Civili, ... praeside ... Wilhelmo Lysero, J.U.D. ... disputabit Johannes Fridericus Hertzog, Dresdens. in auditorio JCtorum ad d. 19. Mart

11쪽

effecisse: polygamia vero simultanea ex sententia recentiorum quorundam contra Jus naturae non est, qua ratione nec nobis opponi poterita Sed sit ea tamen contra Jus naturae, ceu verior sententia autumat, nihilominus toleratam eam non probatam in V. T. dici poterit.

Quaecunque responsio placuerit, certum est D EUM T. O. M.Jus naturae, quod imago & effectus sanctitatis divinae est, non plus mutare, quam se ipsum negare post . . XII. Quid vero nunc ad AD.de' sy&ea, pes quae Ius Civile, mutationem juri naturae inferre videtur respondendum erit e Equidem si legem illam penitius inspicimus, verba illa: Itaque cum aliquid addimus vel

detrahimus &c. mutationem quanda in involvere, pro babile videtur. Rem tamen ita se non habere sequentia docebunt. Scilicet hic notanda est l. Divisio praecepto rum Iuris naturae, quorum alia sunt negativa, alia assi maliva, horum omnia, praeter id solum, DEUM esse colendum, limitationem patiuntur, illa vero nequa' quam , . a. Notetur aliud esse addere & subtrahere, aliud

immutar . Addit Ius Civile juri naturae triplici potis

simum modo: M quatenus praecepta Iuris naturae ra tione circumstantiarum, vel secundum speciem actos determinat: Ea ratione adhuc defendi potest justitia suspendii. ' Cum enim natura sontem esse puniendum dictitet, adeoque hic actus ratione exercitii sit necessa

rius, Ius Civile determinat saltem poenam, additque ali quid, prout salus Reipublicae id postulat, non tam ea mutat Ius naturae. β)Quatenus praecepta Iuris Natura arctius conservat & implet, quo spectant illae prohibilio

nes graduum ulteriores in contrahendis matrimoniis.

γ) Quatenus substantialia quaedam addit pro usu Rei publicae particularis. Ita Ius naturae duos sufficere dicit testes ad rei probationem, Jus Civile vero septem requi

12쪽

rit adtesta mentum legitime eonfectum. Hi ne recte dici. tur in ea d. l. 6. quod Ius Civile non in totum juri naturae serviat. Quando vero mentio fit detractionis, id intelligendum esse putamus non solum de iis quae sunt juris naturae, per in directum ita dicti, permissi vi, sed etiam praeceptivi. Cui posteriori Jus Civile duplici imprimis modo detrahere solet. ranas sit stentiae & effectuum civilium denegatione, qua ratione ut ut jure naturae pacta servanda sint, quamdiu tamen nuda pacta sunt, Iure Civili non dabitur obligatio. Contingit haec detractio in permissione actuum quorundam juri naturae non adeo convenientium, quod fit v. c. quando Ius Civile permittit divortium viri & uxoris, etiam extra casus adulterii & malitiosae desertionis. Quae tamen omnia,

aut secundum vel praeter naturam, non tamen contra

eandem fiunt ac constituuntur. Sic puto constabit Juris

naturae immutabilitas.l XIII. Restat, ut de Iuris Mutabilitate ea, quae ad rem faciunt, addamus. Mutationem autem in se recipere Ius Civile tum ab objecto, tum causa e ciente,&sinali patet. Objectum sunt indisserentia, hoc est, ad quae

ante legem citam nulta erat obhgatio inae agi re omitti poterant , citru violationem honestis, secus ac objectum Iuris naturae sese habebat. Horum autem quaedam indifferentia sun a simpliciter, alia secundum speciem actus, vel similem circumstantiam , cum interim ratione exercitii sint necessaria . Quae quidem posteriori respectu ad Ius naturale, sed priori ad Ius positivum pertinent, quatenus determinantur ad certam speciem vel circumstantiam , jure naturali non definitam, ubi forma, propter quam id etiam quod alias indifferens erat, nunc pro necessario

habetur, & justum appellatur, est sanctio Legislatoris σβ s maysatis

13쪽

prout e Republica esse putat, legem latam hoc vel illo

modo interpretari, abrogare penitus, aut circa eandem vi suae potestatis dispensare, qu4n imo contrarium legi abrogatae introducere nullo modo impeditur, dummo do non sit juri naturaecontrarium, ut ut quandoque pr. ter naturam Ius Civile aliquid constituisse videatur.

g. XIV. Modus quo mutari Jus Civile dicitur in

L nostro duplex e st. Consensus tacitus, & lex de novo Iata .. Per consensu in tacitum, ni fallor, conlaetudo intelligitur, de qua nonnulla rem uberius declarantia, huc apponere non pigebit. Scilicet consuetudo tum ad jus naturae, tum ad ius positivum referri potest. Quod mirum forte alicui videri poterat. Id vero ut ex place mus, haec notanda veniunt. Regula juris natore caetaEquum est, ut unusqui' que in causis indifferentibus, se A suas actiones conformet actionibus reliquorum

qui vivunt in Republica . Quo ipso ad Jus naturato consuetudinem spectare , palam est. Jam vero Getiam ad Ius Civile referri possit in subsidium aecer sendae sunt LL. de Muibus causis s. g. r. l. II. σ37. Q CL. Sciis τώU. confise. Quae leges cum consuetudine valere velint, eas vero leges principes postmodum tan Avam jus positivum approbaverint 3 apparet, effecisso eos, ut pars juris positivi consuetudines essent. Et sano rectissim . Quia enim omnis ratio ferendi iuris ten dere debet ad quietem Reipublicae commodumque sub ditorum: & enim instituta, quae tacite & sensim popul iapse introducit, sine dubio optime genio populi con xeniant & a populo ipso pro commodissimis bab cantur .aqvissimum erat, vel citra approbationem Magistrati consuetudineos honestas viger . Sed cum ita solo aequi

14쪽

tatis vinculo nitentes in foro ei vili sine effectu obligandἔ

futurae sint, merito approbatio magistratiis, si non ex pressa, tacita tamen requiritur. Quo posito, non solum quando nuit a lex contraria adest, consuetudo obtine d Ia. D. de LL. Scio cae sing. comet. Sed & quando lex eo traria introducitur & invenit consuetudinem particularem , per cap. I. II de Consi in si, idem cum Zoesio adiit. cis. obtinere statuimus, quia Legislator, cum non cognitas habeat singulorum locorum consuetudines, non praesumitur etiam illas abrogare vel l . Quin imo, quod ad nostrum scopum potissimum facere videtur, consuetudinem legi expresse sancite derogare dicimus D. de LL. tu N iani comet. f. I. Leges enim, ut supr/instruavimus debent ferri quam fieri potest ad genium

populi: unde causa nulia est, cur bonus Princeps conis tudinem honestam contra legem suam introductam valere nolit, vid. Zoes te. n. a s 1. Nec obstabit l. a. c. Ura sit long. conse G. Consuetudo enim vincit legem non supervenientem sed antecedentem, de qua priori textus Codicis loqui. videtur. Praesopponamus tamen legitimis actibus & tempore, eam esse radicatam ac confirmatam, cujus utriusque numerum arbitrio judicis linquimus, cui duo quandoque actus suis cere possunt. g. XV.. Alter modus est lex superveniens & d. novo lata , quae cum, ut principis placitum, vigorem habere debeat ex II. D. Const. Princip. cae L 1. Inst. de J. N. G. cs C., eum priori tamen consistere non possit, alte utra obligationem amittere debet: Itaque constitutiones tempore posteriores, potiores esse his , quae ipsas praecesserunt, constitutum est ι D. cit. tit. Nec sine ratione : Cum enim e Republica esset, ut v. g permitteretur

15쪽

cetur antea subditis aliquid, saeeeta temporis eo pro lhiberi eosdem satius erat. Hinc legis prioris abrogatio& immutatio.

me de I mutabilitate & Mutabilitate pro 'pro ingenii tenuitate di seruisse si ciant. CHM

utrimque naturam , si non exacte repraesentavimus,

desineesse proderit, ad exemplum pictorum, qui ut

corpora ab initio saltem adumbrant, pinmodum vero, cum temporis sevccessu ars incrementa ceperit, rite absolvunt ac perficiuvi, ita Nnobis nemo vitio terret os in primitiis hisce Academicis quaedam minuae accurate aut terse dicta inveniet. Emendabimu

enim N i hunc naevum, quam primum cum DEO redis ad altiora feria