Diui Alphonsi Romanorum et Hispaniarum Regis, astronomicae tabulae

발행: 1545년

분량: 307페이지

출처: archive.org

분류: 미분류

92쪽

Ahimaduertenam quὀdii quando in tabulis aequatio m adesset parastravitiis, tune in disserentia,& superae a inferne ponuntur A N M vel e contra, unaq; subnectitur ster . Tune litera stiperior siue exterior deseruit digerentiis quae sunt stipi a paragraphum. Inferior autem iis quae paragrapho subiacet Verum s qiterae huius m i fuerint inferius annotuiti infima deseruit differentiis γω sui it insta para graphum. suprema aute di serenitiis supra aiactum paragraphum annotatis. Sed ne forsitan decipiaris,aduerte si numerus aequationsitum ascendendo tum descendendoexerestit, tunc in differentiis cribatur A: si vero decrescit M. A ita non aberrabis. Modum eorrigenes tabulas aequalium sue meaiorum motuum argumetorumq; subnectere Et fi libuerit nouas fabricare. Numerus in prima tabus inea scriptus,est motus unius dici,que dupla,& prosiliet motus duorum dierum,cui adiicito primum quoque numerum, di proueniet motus trium dieriam disic deinceps donec perscias. 6o. lineas de costpretierit tota illius medii Hotus tabula Sed si dubitas de aliqua linea virum sit bene seripta videas lineare immediate paecedontem allaHeeuius veritate dubitas,& eam seri finieorsum: cui adde motum unius diei utpote primam ta-hulae lineam,& qui prosliet numerus erit ille de quo dubitabas. Verum si dubitares de s Lma linea seorsum scribe qualicuque libuerit sineam. Dein maiorem immediate sequentem di subducito minorem a maiore,& proueniet mimeriisprimaelines qui est motus in una die. planetarum passiones perscrutari. Luna non dicitur directa neq; retrograda,sed cursu velax,tarda,MI qualis Nam pasisiones ita rearies Si argumentum lunae te atum sue verum fuerit minus unc .signo DP s. sco cum dimidio, vel plus quatuor erit dimiduo, erit cursu tarda. M vero fuerit plas uno θvino eum dis idia & minus. .eum Aimidio erit cursu ve oae. Si denique suerit pi se unum gnum cum dZ idio vel Drecise .ci .cum diimulo .erit cursu aeausis. v

Habito motu lunae verriqucras lucum eius verum in altera die satim sequente,& sub strahe minorem a maiore,& numerus ex tali sthtrare e proueniens s adaequabitur. G 13M. I I .aequalis cursu vocabitur. D autem minor,iar3a. si maior,velox si argumetu Ablvique uatu suetit G1n

l ortu

ecam 1 vesper os ortu occasus Matutino

Apparere ' , . .

93쪽

1 H.sγ serentiassici modum e regione signi in quo Derit planeta Ingredere sequentes tabellas

sub ore lati no uu extino, veluti praecedens problema edocuit, & gradus ac minuta ibidem reperti,s fiterint plures grailibus differentiae , erit planeta - fctus ii Masi uvis-α occultus; nec videri poterit: i vero pauciores,erit spientes ia apparens. Verum s loeu; Θ& fherit maiori eo O,sae econtra,& differentia erit planetae Tunc in eislem tabellis subonus ioccasu vespertino ag maε ε μ piatis reperto, eius planetae sgnum illicit ineret etiam tibi

quosdam gradiis & minuta, uui si fuerint plures gradibus differentiae, planeta ipse Aeetur

Nunqu4d tres siperiores I, v P sint os iam vel Oasia psieito differentiam eoru ae solis veluti in Q &η diximus,& si differentia erit planetae, intra eum eius signo in tabellam occasus vespertini,& gradus cum N .ibidem coperti,si sue rint pauciores gradibus digerentiae inter planetam & S,erit planeta apparetis in occidente: sn plure erit tectus ae latitans stab radiis stlaribus si vero viserentia erit O, ingredere t bellam ortus matutini eum signo in quo fuerit planeta, gradus ibidem annotatis fuerint plures gradibus differentiae,erit plancta occultus: si pauciores,orientalis & apparens. V.; εἰ εεν Quando 2 x mane sissem anteeedunt sue iusticula Desuntur ante sosem, & er consequenti Geidunt ante S,ita serum gradus sim pauciores gradibus S,orientales de nominari consueuerunt.Dum vero solem insequutur, ' oriuntur atque occidunt post solem, gradu; squidem is rum sunt plures gradibus S,occidentales appellabuntur .Tres aut si1 periores orientales dieuntur qubdiu S ab eis post co11iunctione ad oppositum ipsoru Jgreditur. Qua oppositione peracta occidentales appellantur, nec iterum eis complicabitur. Planetarum velocitates, tarditates, & aequalitave reperire.

mandocunque verus motus planeta fuerit maior suo medio motu,dicitur suo cursu ve minor ardas:s adaequantur verus ac medius motus, erit cursu aequalis

Vtrum planeta si accendens. vel descendens in suo circulo deserentis,i dita . Cum fuerit centrum planetae aequatum ab uno gradu in p. 3 . erit descendens in suo ecce- trire seu deserente,& ab 3 .in s.ascendens Ille planeta qui fuerit propinquior summita . st . bus suorum circulorum dicitur Heuatus super illum qui fuerit remotior a summitatibus

h suoium circulorum, inrod ipserum argumenta suorum circulorum, quod ipserum aliumenta commonserant. Si enim gratia exempli,aria gumentum aequatum Martis fuerit P. 1 g. 2s.M. 3o Iouis veros . 3 . G.3 G. M. f. tunc es

Aj foret eleuatus supra Iovem. E conuerse tamen de a in epi elo: quia ex suo in superiori parte sui epicycli mouetur contra suecessionem Innorum,inferioli ver3 secundum Ideo in f, prima medietate sui epi est ascendit,in secunda autem deseendis Vtrum planetae sint directi,retrogradi, vel stationarit,inuestigare. Cum centro arquato intra tabulam stationis illius planetae de quo huiuscemodi passiones scire desideras,' nationem primam in eius directo repertam subtrahe de s. ignis, &pros liet statio secunda: Postea vide s argumentum aequatum eiusdem planetae fuerit aequase sta tioni primae in s .G.m.erit praneta sationarius statione prima,incipiens tamen retroeedere. Si vero fuerit plus staticine prima re minus seeunda,eu retrograἡus. sed s suerit aequale stationi mundae erit stationatius statione secunda. Qi d si fuerit plus statione seeunda,

tu aequatui fuerit laus statione

prima & minus secunda eir gradus..

94쪽

MOTVM argumenti planefariam in uno die persertitati. In tribus superioribus motus argumeti in uno die proueniet, subtrahendo medium motum iu uiusque eorum in uno die a medio motu totis in uno die . In i .& z aequiratur in propriis tabulis mediorum argumentorum. Petica utari tempus quando incepit dirigi si argumentum messium illius planetae fuerit plus statione secunda, subtrahe statione se-

cundam de argumento medio, & quod post subtractionem remanserit diuide per morum

argumenti planetae in uno die si poteris,& habebis in quotiente dies. Si ve diuidi non poterit quoniam maior sortasse erit diuisor nam diuidechis,multiphea illud per so .es smiliter s post prima huiuscemodi diuisione aliquia remanserit,' productu diuiti per id quod prius,& habebis in quotiente M .dierum. Er s post hane diuisonem aliquid remaserit,multiplica etia per Go .ct iductum diuidatur I eundem diuiserem,& habebis in quotiente ierun quae omnia teducito ad ACras & horarum fraetiones. Illud rempus se repertum subtrahe a tempore in quo tuum planetam aequasti, de remanebit tempus quo planeta ineepit dirigi. Si veta argumentibillud fuerit minus statione prima subtrahe statione seciuida de s satus,': Mia remaneti adde arquinetuae tu & totu istud aggregatu diuide ut dictu eu,& nescitiare vi pri' iis . si argumentum medium fuerit nihil, stationem primam diuide moao iam diari: te sui ex hae diuisione productum subtrahe ut prius,' habebisantentum. In estigare tempus quando retrogradati incipiet. Si argumentum medium fuerit i us stationes unda , si bus ae s is ruinae viti addas stationem primam,& totum aggregesu diuide mota iam dicto,&. tempus m hac di uisione productum addas tempori in quo tuum Planetam aquam,ct resultabit tempus quo tuus planeta retrocedere incipiet. si argumentum medium fuerit minus natione prima, subtriae ipsum Θe statione prima, di restatim diuide ut prius,& tempus habitum es hae ditiisione addas vi suprὲ,& habebis initiuretron adationis eiusde planetar. si arguntentu meaisi fuerit nihil ,totam stationem stimam diuide modo iam dicto,& tempus resultatum addas &c.de habebis intentum. Inuestigare tempus in quo planeta retrogradus incepit retrocedere. Stationem primam de eius argumento medio minue,& resduum diuide scuti docuimu , ad tempus ex tali diuisione proueniens subtrahe a tempore quo tuumstanetam veriseasti. Et resultabit tempus quod quςritabat. Inuenire tempus quando dirigi incipiet Argumentum eius medium minue a statione secuta,&residuum diuide ut prilis,' potactst

te inpiis addas tempori quo tuum planetam aequasti,&fies vinorum compos . -

Buth Quoia planetarsi'. est motu ipsus planete diueissi aequatu in uno die pscrutari.

1n linea numeri, cum cecro aequato cape motu centri si puncti,cum argumento agit di uato motum portionis, de s superne in tabella hon fuerit scriptum retrograiatis, coaceruato hias ducis motus,ct prosliot motus diuersus in uno die.si veror supra ipsum scribatur retrogradus& suerit motus portionis minor motu cetri subtrahe minorem a maiore: de res luti est motux

planetae in die,& planeta adhuc est Airectus.Si vero motus portionis maior fuerit motu i ui est planeta retrogradus,tunc etia accipitur residuu post subtractione , ea sit motus diue sis in die per retrogradatione. si aute ii duo motus fuerint aequales, erit planeta pationarius, vere, motus planetarum pos aliquot dies repetie, c-- si planeta est directu invenias motum eiusdiuersum in uno die.Derdum dies motum eius Mirum scire desgeras,& collectum eY his erit motus planetae verus in diebus praepostis, quem adiicito motui Planetae prius supputato,& habebis locum planetae ad dies tuos.

95쪽

Sed si pluithi, fuerit retrogradus, seues planetae Arecto lassidisti, subducito ex retrogrado, & habebis intentum. si volueris scire loeam eius in diebus elapss. ante diem in quo tuum planetam supputasti,& fuerit directussubtrahe quod per illam multiplicationem inuenisti. Si vero retrocedens, adiicito,& habebis quod tota mente petebas. Latitudinem inuestigare Cum argumento vero intra tabellas i sub sineis numeri, de virosque tam declinationis

quam reseditonis numeros ex directo repertos seorsum 1cribe. Dein eius centro vero ad

μυρ surrat de g. so.& cum residuo abiectis 6.sgnis si oportuerit)ingredere easdem lineas numeri,&minuta proportionalia ex directo reperta seribe etiam ad partem. Tertio eum iis & d clinatione superius seruata fac partem proportionalem seuti infra docebimus , & prosiliei: prima eius latitudo examinata quae proueniet ex declinatione epicyest. Quae quidem meria diana appellabitur,s argumentum verum & centrum verum cui oc g. addidisti, erint in eadem parte circuli,hoe est,si ambo snt comperti in superiori medietate tabesae , aut ambo in medietate inferiori: sed si unum fuerit repertum in una parte,alterum verti in altera,erielvitudo septentrionalis. Circa igitur hane latitudinem scribe septen .vel merid. Diei tui etiam in istis tabellis medieta superior vel inferior.

Qua centrum vel M s

i Argumentu fuerit ab M in f Superjor

. 1 3 o ad 4 3o Inferior

Quarto cum simplici citro *prii 4s reperto scilicet antequam seret sibi additio I .gra A duum,assumito minuta proportionalia, quae in duobus Jocis seorsum scribe , postea accipe partem proportionalem reflexionis secundum proportionem horum minutorum proportio natium ad c . de liaee erit rectedito eYaminata septentrionalis quidem , s centrum illud sim- pleY fuerit repertum in raedietate QDeriori S cum hoc argumentum verum fuerit minus 3. Quis ph seis : si veri plus,erit reflexio meridiana . si vers centrum verum suerit in i t. medietate inferiori,di argumentum verum minus T. 3 . erit reflexio illa meridionalis. Sed iis argumentum verum fuerit plus r. 3. dicetur ressexto septent. Quae quidem erit latitudo se cundd examinata proueniens ex resexione epic. - - . . , sia inlines de minutis proportionalibus in altero loco seorsum scriptis actine seYtum par tem, qnar erit latitudo tertio eraminata proueniens ex deuiatione deserentis ab eesiptiea, estque semper ista latitudo septentrionalis. Istas denique latitudines adinvicem collige, i si omnes suerint in eadem parte verum s una fuerit in parte septent.& altera in meridio P, . nati aut e conuerso,subtrahe minorem a. maiore,& residuum erit latitudo ῖ verifieata sept. vel mei .iuxta titulum maioris. Latitudinemn supputare Cum argumento vero accipe declinationem atque resexionem , easque seorsum se ibe. Dein si centrum 'verum suetit in .superiori. medietate ex so a reflexione decimam partem verὰ in medietate inferiori, decimam partem res.xionis super dictam refleetione

m et tu adde,& quod post additionem et subtractionem prouenerit loco prima: reflexionis serua

ad partem, prima dam deleta postea centro vero adde s . .G. 3 o. abiectis tamen s . s.s oportuer1t & eum residuo vel cum eo ouod fuerit mitius cane M. rnortionalia cum oui,

si oportuerit 3r eum residuo vel cum eo quod suerit mitius cape M., ortionalia,cum qui bus & deelinatione seruata ad partem fiat pars proportionalis vii infra Meebamus. Quae voSta in cabitur latitudo primὸ examinata prosiliee eY deelinatione epicycli scies autem nunquid ilia arealis australis,veluti in * problem: te docuimus . Deindet centro vero.

96쪽

i L . lde s .3 .& Tongeries illa insinuabit ista M.proportionat in duobus locis Innotanda cum . quibus di refleditone seruata ad partem De partem proportionalem, quae resexto examinata oppellabitur si s centrum verum cui s . 3. exaggerasti e regione cuius M proportionalia flsumpsisti, uerit in medietate sustoli , operare sicuti in sὸ pro habenda latitudine seeunddexaminata,quae prouenit ex resterione epi et1.Nee est differentia,nis Odd lik oportet ne Mesari cum centro vero & suo addito,ibi aute eum simplici centro serise ergo eia, & no- η mensuae partis, & postmodum actae de proport. in steAJocerum seruatis quartam partem & itimidium uuartae ina vasa cutis sis dimidia erit' aratu in tertio examinata, quae semper est meridionalis Dein has tres latitudines adinvicem collige sicut in i dictum est. Hi Repertis igitur latitudinibus S risupputabis easdem ad io. dies post, ct si videris eas angumetari,& fuerit latitudo sept ipsa erit ascendens:sn autem diminui etit latitudo se prente.descendens:vereim si latitudo foret meridiana ct augeatur,appellabitur Descendens, s minuatur, Ascendens. -

Latitudinis E τ indagare. Centro Martis aequato nihil addas,sed centro aequato Saturni gradus ue o . adlieito ab Ιε uis autem a c. diducito,& quod e regione ipsorum comperies de minutis proportionalibus .ashmito. Dain cum argumento vero planetae in tabella propria aecipe latitudinem sept. si centrum verum planetae simplex in P,vel cum eorum Udito aut diminuto in reliquis soerit in parte supeliori tabularum. Si vero huiuscemodi centra aequata suerint in parte in feriore,assumito latitudinem meirdianam .Postea de hae latitudine accipe partem proportionalem secundum proportionem minutorum proportionalium ad sc . ct illud quod pro ueniet,erit latitudo planetae,in parte in qua inueneri, eam. Dein si latitudo ipsorum fuerit septentrionalis,ct argumentum verum minus signis 3 . erit ascendens: plus,descendens: e conuerib autem erit .s eorum latitudo foret meridionalis. Partem proportionalem in istis tabellis quae per

6. augmentantur reperire.

si centrum & argumentum aequatum praecise non poteris reperire inissis tabellis, prin intrabis eum numero minore proximiore, o quod in directo reperies,stribe ad partem. De in eum maiore illieet sequente, es quicquad e regione reperies etiam scribe seorsum altera sub altero & diducito minorem a maiore,& residuum erit differentia, quam multiplica pere essum tui numeri,cum quo hasce tabellas initare debueras,ad numerum minorem in tabesti repertune', &produinam diuide per s. & in quotiente prosiliet pars proportionalis, quam adde aequationi primae, i secunda suerit maior es subtrahe,si minor. MAM OD. 4 me in s.

97쪽

Lineae numeri communes

s Statio

primal

Tabella diuerti motus

nis s

Motus Motus Decli

viso si

puncti

portio centrionistio

Occasus

ni 1

spertinus matulans os

iari

as Is

o 42

et Iaps

II 16 IOs

et 1

Ortus maoccasus I

autinus

Itinus I 2.

1 12

V336

27 I

Retro l

sol i

121 2

ia a

1 12

q26 I

isso ueli l

ia et

98쪽

TABULA passionum Tabula vis num & occu1- ltationum

Lineae numeri i

Statio s

a abella latitudinis

centri inis

tio l

spertinus matutinus

1 11 1

3 oliues

ss1 8

122226

4 24

Cues

34434

CCIo

ss s

tutinus Oecasusve stinus

2a. a.

a a. o

l a s

3348

2. 2.

. o. 1

i 11 1IO

383s

mi 1143 s

100쪽

Tabula visionii di occultationum Iouis

Statio prima Tabella diuersi

motus in uno

Tab Ella Iatitudinis

viso v

Motti, i Motus puncti Joortilonis Deelinatio septe Ddesinatio

iasi, Ortus

matutinus

38 8.

I 2II

ro II

443 48

3 oli

Retr.

4 62 6

3 ueli 2

23 Is

I 22

SEARCH

MENU NAVIGATION