Opusculum de sena ... Accessit Proclus de arcanis naturae

21쪽

OPVSCVLVMDEsENA cdria, Italis Sena, Aphricanis. Arabibus, ac Mauritanis medicis, Sene, Persis teste Damasceno Mesue, A- balet emer, patrio vocatur nomine.

Senae deseriptioli 7ura, deliniatio.

s NA herba est sol is constans

glycyrria ae sub pinguibus de 'crassis, caule cubitali, a quo flexiles i

ori modo exeunt ramuli, flores o ς 3 ii .

illi adsunt aurei, veluti brassicae ' purpureis venulis intercursantibus: quibus falcati succedunt folliculi, tenui pediculo e ramulis pendentes adeoque natura compressi, vi inferior membrana superiori adhaereat. laturescentes impetu ventorum facile deturbantur , con

tento intus semine quod ex nigro

22쪽

Serapio in libro de sm

ANTONII MIZALDIsubui rescito uuarti vinaceis usque ad eb simile habetur, ut non facile alterum ab altero, prima oculorum obseruatione distingui possit. Serapio Arabs medicus, lunatas siliquas de oblongas illi ascribit' in quibus semina per ordinem digesta clauduntur, de ab opinionibus, impinguandis ovibus, ubi deciderunt , diligenter leguntur. Planta haec frigoris summe est impatiens, unde Maio mense debet seri nec ultra Autumnum viget. Prius sata facile perit , serius hyemem non sustinet. Senam non esse eandem cum colutea,

de utriusque discrimine, i iura.

FALLUNTVR qui arborem

eam quam Theophrastus Co- luteam appellat, Sena esse ob id ar-

23쪽

bitrantur, quod folliculos habeat sagina dis ovibus a pastoribus summe expetitos, ut de lunatis liquis Senae, paulo ante scripsisse diximus Serapionem : Vertim id discriminis inter utramque intercedit, quod Colute vocati, arbor sit non orba Cuius descriptionem, qualem ex ipsa arbore mihi licuit in quodam horto amoenissimo excipere , hic proponere non grauabor. Itaque , Colute arbor, in hoc Parisiensi agro, ut etiam

in aliis frequens: De cuius stinite Cq- μή prodeunt rami quamplurimi, sur- 'g' '

culo admodum tenues a seYile, hinc inde spargentes , e quibus

exeunt folia, foeno graeco, vel gly-cyrrhira non multum dissimilia, aequali utrinque series, iumero ubique fere via denario perbelle

24쪽

discreta, sed sub autumnum flatu escentia, leuique ventorum agitatu, vel aliter, cum suis surculis cadita a. Ex eorum alis, maxime ad ramorum cacumina, suo tempore emer

gunt virgulae quaedam , agnata di

cas foliis ubique viduae quae summa extrema sui parte, flavos caureos diffundinat flores singulos alicubi, binos alibi, ternos, quater nos, quinos, vel plurimum senos glomeratim. Qui, genitiae modo, in facultavineaticae quia i , aut scripiculae formam paulatina desinentes, totidem vesicularum, quot illi fuerunt , rudimenta ex

primunt. Quae quidem vesiculae, ex pediculo admodum fragili, gillatim pendulae in ventrem dc carinatum gibbum pedetentim ex- crescunt viridi primum d herba-

25쪽

ceo colore, tum demum subrubescente de rufo In iis pars carinata, gibba de convexa, neruo, ceu septo quodam oblongo veluti dia phragmate, in duas parteis dirimitur, aeque ac si mai concaua re Vera peram pastoralem, vel piscatoriam nauiculam esse dicas, sese hinc inde proferentibus a cauda capit , ceu a prora de puppi,

quibusdam appendiculis, quae li

gamentorum vicem ac modulum

prae sic ferunt. Dictae vesicula vel I ii mauis, triculii folliculi crescentes, usque ade distenduntur&pellucent, ut immisso flatu, quis factum fuisse non temere sibi persuadeat Cum tamen natura, non

arte id fieri certo constet , spiritumque distendentem ibi inesse palam arguat crepitus erumpens

26쪽

ANTONII MIZALDIvbi pedibus vel manibus, aut aliter, instar vesicularum in piscibus premuntur Mebranei huiusmodi solliculi tadem flaccescunt semina includentes ad rectam lineam miro ordine utrinque digesta, parua, de

ubi maturuerint, atra ac rotunda,

letis e iugi e Sed in Colute pictu rai descriptione versatum satis. Qv d ad plantam Senae attinet, non habeo quod in praesentiarum

de illius historiari deliniatione aliud proferam , quam qubdiau

lo ante ex Andrea Matthiolo dictum fuit. Nam hactenus vivam , t ρυ- dc in sua radice vigentem herbam

videre mihi non licuit. Vt ut fuerit, in eo discrepat Sena a Colutea, qudd pressis de lunatis, sic satis, solliculis siliquetur,qui nec turgent pi c distenduntur ac pellucent, ut

27쪽

nulis sane luam simile. Quibus

addes,quod Sena paucorum mensum est herba Colutea vero multorum annorum arbor, semine

ouillo fimo praecipue nascens, ut tradit Theophrastus: Qus etiam autore, seri debet sab Arcturi occasum praemacerato semine, cum in aqua pullulare coeperit. Caeterum&s Colutea Alexandri Magni aetate non temere alibi quam in Lipara nascebatur, iam diu tamen in Gallia multis ut diximus locis viget, ac nomine Bague' naudier omnibus innotescit. Errant itaque meo iudicio, qui ei facultates omnes innoxie tributit

quas una Senalibi peculariter venaicat Nam praeter quam quod C. -

28쪽

ANTONII MITAL DIvomitiones,non siccus quam genistae semen, promouet Colutea, etiam ventriculo summum nego cium facessit, tormina multa excitat necnon statust intestinorum rugitus: Qusrum omnium

expers est Sena, ut paulo post oste-

tior, essicacior, purgantior Sena.

mascenus, in Arabicorii medicorum co iurgio summus celebris,Senam folliculo quam soliis, flacaciorem esse, praesertim si is exm G -m viridi nigricet, sit modice amarus, Ozi dis absolutus, subas ringes, reces, desse' V men contine amplum ac pressum,

29쪽

nam vetustate exanimatur. Qui

subalbidus est solliculus d imperfectus, non probatur folia viridia sunt praestatiora subalbidis; crasis tenuibus surculi vero inutiles. Hactenus Mesues.Qui,utata diuisti, Senae folliculos in deiicieda aluo, foliis longe efficaciores ac praestatiores facit: reclamante,non dicam Manardo errari est, sed etiam diuturna&assidua medicorum experientia etsi rasau olus, qui Me suem tueri videtur, contrarium sentiat. Actuarius siliquos fru- stu, a Barbaris vocato,uti videtur. Andreas Matthiolus suis in Dio-Libro tertio scoridem doctissimis Commenta 'v'7φriis, hanc controuersia, sanequam recte, mea sententia, ad hunc modum componere satagit Scien

dum, inquit, quod Senae folliculi h

30쪽

ANTONII MIT ALDI

qui siccati asseruantur, duorum sunt generum . Vnum per se ca-s.hὰ bria ducum,&in sua planta arefactum, 'ρ semen eximunt nigrum ocprorsus euani dum Huic nullas, vel saltem paruas facultates tribuunt. Alterum , ante maturita tem dc metitur, crassum,pondero

sum de succo praegnans Quod tegetibus expasum, in umbra venula dandum exsiccatur. Huic, inquit Matthiolus, sicuti millies periculum fecimus, non minor vis deiectoria inest , quam soliis. De eo itaque sensisse vidctu Me sues. Cui de experimento subscribit idem . . Matthiotus,assirmas se aliquando

tum hiat integrum Sena campum eunte

et quales in Hetruria, & praesertim σβρβ' rii Florentino agro quam plurimini visuntur ut illius solliculos vi-