Vergil's Gedichte/ erkl. von Th. Ladewig .... 2, Aeneide Buch 1-6.

151쪽

thyias, ubi audito stimulant trieterica Baccho

orgia nocturnusque Vocat clamore Cithaeron. tandem his Aenean compellat vocibus ultro: Dissimulare etiam sperasti, perside, tantum 305Ρ0sse nefas tacitusque mea decedere terra nec te noster amor nec ist data dextera quondam

nec m0ritura tenet crudeli funere Dido quin etiam hiberno moliris sidere classemet mediis properas aquilonibus ire per altum, 310 crudelis 3 quid, si non arva aliena domos Ille ign0tas peteres et Τroia antiqua m3neret, Troia per undo Sum peteretur classibus aequor mene fugis 3 per ego has lacrimas dextramque tuam te quando aliud mihi iam miserae nihil ipsa reliqui - 315 per conubia nostra, per inceptos hymenaeos

si bene quid de te merui, suit aut tibi quicquam

dulce meum, miserere domus labentis et istam 0r0, si quis adhuc precibus locus, exile mentem.

te propter Libycae gentes Nomadumque tyranni 3200dere, insensi Τyrii; te propter eundem

extinctus pudor et, qua sola Sidera adibam, sama prior. cui me moribundam deseris, hospes

vium celerrimuS.

0 d. XV, 329.

152쪽

P. VERGILI MAR0NIS quid moror 3 an mea Pygmalion dum moenia frater 325 destruat, aut captam ducat Gaetulus Iarbas saltem si qua mihi de te suscepta suisset ante fugam Suboles, Si quis milii parvulus aula

luderet Aeneas, qui te tamen ore reserret, non equidem omnino capta ac deserta viderer 330 Dixerat. ille Iovis monitis immota tenebat lumina et obnixus curam sub corde premebat. tandem pauca refert: 'ego te, quae plurima sando enumerare Udies, nUmquam, regina, negabo promeritam; nec me meminisse pigebit Elissae, 335 dum memor ipse mei, dum spiritus hos regit artus. pro re pauca l0quar. neque ego hanc abscondere surt0 Speravi, ne singe, fugam nec c0niugis umquam praetendi taedas aut haec in foedera Veni. me si sata meis paterentur ducere vitam 340 auspiciis et sp0nte mea componere cur3S,

325. quid moror, nam . Zu Ster-ben, S. V. 323.

IX, 609.

153쪽

urbem Τroianam primum dulcisque meorum relliquias colerem, Priami tecta alta manerent, et recidiva manu p0Suissem Pergama Victis. sed nunc Italiam magnam Gryneus Apoll0, 315 Italiam Lyciae iussere capessere SorteS llic amor, haec patria est. Si te Carthaginis arces,Ph0enissam, Libycaeque aspectus detinet urbis, quae tandem, Ausonia Teucros considere terra, invidia est 3 et nos fas extera quaerere regn3. 350 me patris Anchisae, quotiens umentibus umbris nox operit terras, quotiens astra ignea Surgunt, admonet in somnis et turbida terret imago; me puer Ascanius capitisque iniuria cari, quem regno Hesperiae fraudo et satalibus arvis. 355 nunc etiam interpres divom Iove missus ab ipso

testor Utrumque caput - celeris mandata per auraS

detulit; ipse deum manifesto in lumine vidi

intrantem muros Vocemque his auribus hausi.

desine meque tuis incendere teque querellis; 360

Italiam non sponte Sequ0r

Τalia dicentem iamdudum aversa tuetur huc illuc volvens oculos totumque pererrat luminibus tacitis et sic accensa prolatur:

342. primum, Vor Bllem.

344. manu deui et die ih 1lige

345. Gryneus Ap. Apollo balteoinen beruliniten Τempei in dem Hain bot der Stadi Grynium an dersis sie Aoliens in Elein asten. 346. Lyciae sortes. Apollo halte in Patara s. 2u V. 143) ein Drahel, das an Rulim dem delphi schen wenig

154쪽

Ρ. VERGILI MAR0NIS nec tibi diva parens, generis nec Dardanus auct0r, 365 perfide; sed duris genuit te cautibus horrens Caucasus Hyrcanaeque admorunt ubera tigres. nam quid dissimulo aut quae me ad maiora reservo Τnum fetu ingemuit nostro 3 num lumina sexit num lacrimas victus dedit aut miseratus amantem est 3 370 quae quibus anteferam 3 iam iam nec maxima Iuno, nec Saturnius haec oculis pater aspicit aequis. nusquam tuta fides. eiectum litore, egentem excepi et regni demens in parte l0cavi;

heu suriis incensa serori nunc augur Apollo, nunc LSciae Sortes, nunc et Iove missus ab ipso interpres div0m fert horrida iussa per auras. scilicet is superis labor est, ea cura quiet0S sollicitat, neque te teneo neque dicta refello; 380 i, sequere Italiam; Ventis pete regna per und3S. spero equidem mediis, Si quid pia numina p08Sunt, Supplicia hausurum scopulis et nomine Dido

Person - βetu nostro Dat. Wie aratro G. I, 45. 371. quae quibus anteferam' quibus haec anteponam' i. e. quas his peiora esse possunt' Melchem

sine hominum opera habere pOSSemus'

372. haec, die I reulosi glieit undUnempsin dii chlieit des Aeneas. Oculis aequis, mit gelaSsenen Augen. 373. Der Τreubruch des Aeneas eterst6rt usilli g thr Verirauen. Vgl. Cai. 64, 143 f.: nunc iam nulla viro iuranti femina credat, nulla viris speret Sermones esse fideles. - eiectum lit. Caes. b. g. V, 10und 0vid. met. XlII, 536 verbinden eiectus mit in litore. 375. Die erregie Stimmung der Dido vera illassi die geugmatische Verbindvng in d. W.; aus dem a morte reduaei naml. ist der alige- mei ne Begriss serDaDi fur die W.

amissam classem Zu entnelimen.

von Aeneas betonte nunc.379. is labor, ea cura, S. Z. A.

II, 171.

383. hausurum, Seltenere, aucti

mende Form flir hausturum. 384. sequar atris ign. Der Ge-

155쪽

et, cum frigida mors anima seduxerit artus, 3850mnibus umbra locis adero. dabis, improbe, poenaS. audiam et haec manes veniet mihi fama sub imos his medium dictis sermonem abrumpit et auras aegra fugit seque ex oculis avertit et aufert

linquens multa metu cunctantem et multa volentem 390 dicere. Suscipiunt famulae conlapsaque membra marmoreo reserunt thalamo Stratisque reponunt.

At pius Aeneas, quamquam lenire dolentem

solando cupit et dictis avertere curas multa gemens magnoque animum labefactus amore, 39biussa tamen divom exequitur classemque reViSit. tum Vero Τeucri incumbunt et litore celsas deducunt toto navis. natat uncta carina frondentisque serunt remos et robora silvis infabricata fugae studio. 400 migrantis cernas totaque ex urbe ruentis. ac velut ingentem Drmicae sarris acervum cum populant hiemis mem0res tectoque reponunt:

it nigrum campis agmen praedamque per herbaSc0nVectant calle angusto, pars grandia trudunt 405

curram furor, petamque vultus umbra curvis unguibus, quas υia deorum est manium, et inquietis adsidens praecorduis pavore Somnos auferam. Suet. Ner. 34: confessus eae itari se materna vecte , verberibus Furiarum ac taedis ardentibus. 388. medium Sermonem, S. ZU

401. cernas. AlS mod. potent. der

402. Uelut . . . cum, S. ZU A. I,

148. - populant, Vgl. G. I, 185. 405. calle ang., Ugl. G. I, 380.

156쪽

P. VERGILI MAR0NIS obnixae frumenta umeris, pars agmina c0gunt castigantque m0raS, opere omnis semita servet. quis tibi tum, Dido, cernenti talia SenSUS, qu0sve dabas gemitus, cum litora fervere late proSpicereS arce ex summa totumque videres 4l0 misceri ante oculos tantis clamoribus aequor limprobe Amor, quid non mortalia pectora cogis lire iterum in lacrimas, iterum temptare precando cogitur et supplex animos submittere amori, ne quid inexpertum frustra moritura relinquat. 415 Anna, vides toto properari litore circum; uddique convenere; Vocat iam carbaSUS aur3S, puppibus et laeti nautae imposuere coron3S. hunc ego si potui tantum sperare dolorem, et perferre, S0ror, potero. miserae hoc tamen unum 420 DXeqUere, Anna, mihi; solam nam perfidus ille te colere, arcanos etiam tibi credere sensus; sola viri mollis aditus et tempora nor3S: i, S0ror, atque hostem supplex adfare superbum: n0n ego cum Danais Troianam excindere gentem 425 Aulide iuravi, classemve ad 1'ergama miSi, nec patris Anchisae cinerem manesve revelli: cur mea dicta negat duras demittere in auris

aucti A. VII, 15. G. I, 200. A. IV,

422.423. aditus, S. ZU V. 293. 424. supplem adfare. Die eigent- liche Bitte solgi gwar erst v. 430;aber aucti die vortiergehenden Verse

bringen Soll.427. manesve revelli. Wurden

157쪽

quo ruit 3 extremum hoc miserae det munus amanti: expectet sacilemque fugam Ventosque serentis. 430 non iam coniugium antiquum, quod prodidit, 0r0, nec pulchro ut Latio careat regnumque relinquat tempus inane peto, requiem Spatiumque surori,

dum mea me victam doceat fortuna dolere. extremam hanc oro Veniam - miserere sororis -; 435

quam mihi cum dederis, cumulatam morte remittam I alibus orabat, talisque miserrima sietus fertque refertque soror. sed nullis ille movetur fletibus aut voces ullas tractabilis audit; sala obstant placidasque viri deus obstruit auris. 440 ac velut annoso validam cum rob0re quercum Alpini Boreae nunc hinc nunc statibus illinc eruere inter se certant; it stridor et altae consternUnt terram concusso stipite frondes; ipsa haeret Sc0pulis et, quantum vertice ad auras 445 aetherias, tantum radice in Tartara tendit: haud secus adsiduis hinc atque hinc vocibus her0s tunditur et magno persentit pectore curas mens inmota manet; lacrimae Volvuntur inaneS. Tum Vero infelix satis exterrita Dido 450.. 430. υent fer. , S. A. III, 473. Uber die Allitteration s. g. A. III, 412.433. tempus inane, ieere Frist.434. dum mea me victam, Vgi. Ovid. Heroid. 7, 178-180: pro veconi sit tempora parva peto. dum freta mitescunt et amor dum femperat usum, fortiter edisco tristia poδSe Pati. 435. veniam, die Gunsi, Vpl. Oben V. 420 und Ter. Ηec. IV, 1, 29: mi

gnate, da veniam hanc mihi, re- duo illam. 436. cumulatam remittam - ω- mulate referam. morte Ablat. der

441. robore, Stamme. 443. altae proleptis ch. 446. aether., S. Zu A. I, 547 und

158쪽

Ρ. VERGILI MAR0NIS Mortem orat; taedet caeli convexa tueri. quo magis inceptum peragat lucemque relinquat, vidit, turicremis cum dona imponeret aris

horrendum dictv - latices nigrescere SacroSfusaque in obscenum se Vertere Vina cruorem. 455h0c visum nulli, non ipsi essata sorori. praeterea suit in tectis de marmore templum coniugis antiqui, miro quod honore colebat, velleribus niveis et festa fronde revinctum: hinc exaudiri voces et verba vocantis 460 Visa Viri, nox cum terras obscura teneret; solaque culminibus ferali carmine bubo saepe queri et l0ngas in fletum ducere Voces; multaque praeterea vatum praedicta priorum terribili monitu horrificant. agit ipse starentem 465 in somnis serus Aeneas; semperque relinquis0la sibi, Semper longam incomitata videtur ire viam et I yrios deserta quaerere terra. Eumenidum veluti demens videt agmina Pentheus et solem geminum et duplicis se ostendere Τhebas, 470 aut Agamemnonius scaenis agitatus 0restes

selben Mythus, dort sagi Pentheus v. 9 12 L: καὶ μην ὁρῶν μιοι δυο μὲν ἡλίους δοκον, δισσας δὲβας καὶ πολισμύ ἐλτάστομον. 471 ff. Auch der Mythus vom

159쪽

armatam facibus matrem et serpentibus atris

cum fugit, ultricesque sedent in limine Dirae. Ergo ubi concepit furias evicta dolore

decreVitque m0ri, tempus secum ipsa modumque 475 exigit ac maestam dictis adgressa Sororem consilium voltu tegit ac spem fronte serenat: inveni, germana, Viam - gratare S0rori quae mihi reddat eum, vel eo me solvat amantem.

Oceani finem iuxta solemque cadentem 480 ultimus Aethiopum locus est, ubi maximus Atlas axem umero torquet stellis ardentibus aptum: hinc mihi Massylae gentis monstrata SacerdOS, Hesperidum templi custos, epulasque draconi

quae dabat et sacros servabat in arbore ramo S, 485 spargens umida mella soporiferumque papaVer. haec se carminibus promittit solvere menteS,

hern bearbeliet, Z. B. Von Aeschylus und Pacuvius. Aus der Τragddie des letetteren bericlitet Servius: a Pacuvio Orestes induritur propter vitandas furias Pyladis admonitu ingressus Apollinis templum; unde

cum vellet eaeire , invadebatur a Furiis; hinc ergo est: sedent in limine Dirae. 477. Spem serenas: sie l1sst die

nee talis hianti mella dabam ac nostris nutribam fida venenis. soporifer, dicht. v. nachkl. 487. solvere, Von Liebe gu be- laeten. promittere verbindet aucti Cic. einmal mit dem Ins. HaeS., p.

0uinct. 7, 29: ut 0uinctium sisti Alfius promitteret, und dann aucti

Sen. nat. q. VI, 1, 1: quOS vacarea tali periculo maiores nostri So-

160쪽

P. VERGILI MAR0NIS quas velit, ast aliis duras inmittere curas; sistere aquam silviis et vertere sidera retro nocturn0Sque moVet manis; mugire videbis 490 sub pedibus terram et descendere montibUS OrDOS.teStor, cara, de0S et te, germana, tuumque dulce caput, magicas invitam accingier artis. tu Secreta pyram tecto interiore sub auras erige et arma Viri, thalamo quae fixa reliquit 495 impius, eXuviasque omnis lectumque iugalem, qu0 perii, SUperimponas: abolere nefandi cuncta viri monumenta iuvat monstratque sacerdos haec effata silet; pallor simul occupat ora. non tamen Anna novis praetexere funera sacris 500 germanam credit nec tantos mente furores concipit aut graviora timet, quam morte Sychaei. erg0 iussa par3t. At regina pyra penetrali in sede sub auras erecta ingenti taedis atque ilice secta 505 intenditque locum sertis et fronde coronat funere3; Super exuvias ensemque relictum effigiemque toro locat, haud ignara futuri. Stant arae circum, et crinis effusa sacerd0Slebant promittere, und 10: quis illis promittit melioribus frandamentis hoc aut illud solum stare r489. sistere aq. fluv. filiniich wieliter heissi es bet Apollon. Rhod. III, 532 von der Medea: κῶ ποταμους τησιν αφαρ κελαδειναρεοντας, ἀστρα τε καὶ μή;νης ἱερῆς