De S. Clemente papa et martyre ejusque basilica in urbe Roma libri duo. Auctore Philippo Rondinino faventino

141쪽

1o4 D CMM NN PAM ET MARTYRalegitur nomen quod etiam observandum est in privilegiis Pontificum Alexandri II. Gregorii VII., Alexandri III., aliorumque, iis exceptis, quae vel Berardi aevo curata sunt, vel in tabulario pridem interscripta fuerant, in quibus Pontifices abbatis monasterii sancti sementis martyris, vel beati

Climentis tantum meminere. Quapropter fati.

perque perspectum hab coli sicariens monasterium alterius ancti Clementis nomine ob ejus corporis illuc translationem inseriori sarculo vocatum suisse, quod veterum tabularii chartarum scriptor si csti Clementis Pontificis falso putavit, unde cetera de illo subjecit fabulamenta ac propterea ab ejusdem commentis sancti Clementis Papae, a tyris vocabuli in posteros fama descendit, quam postea Berardus in se chartario velut legitimam deceptus agnovit. VIII. Uerum tamen ad nostram tuendam opinionem probasse fati est Pisicariensi coenobium nunquam sancti Clementis Papa eorpus obtinuisse, novam illuc translationem Ieve fuisse figmentum. Ad quod magnopere confirmandum accedunt aliae, quibus ejus narratio respersia est, aniles fabulae, scialicet inopportuna cardinalium congregatio ab Imperatore praecepta, indecorus ciet consensius ab eodem Ludovico alta vore expetitus, inepta secri corporis elevatio, ejusque ab Uibe discessio haud rite peracta, Romani populi gratulationes sacrum

142쪽

L1κε I. Apu X. Iospignus comitantis, indebita Imperatoris dubitatio de venerabili corpore, aliaque hujus generis plurima risi potius despicienda, quae vel modicum quisque cruditus ut ineptias respueret. IX. Quibus adstipulatur alius etiam de sa-tro corpore i signis error, sicilicet Ludotacum Imperatorem , postquam diligenter aspexi ne aliquid Eesset, inviolii se TOT D CORpus in re iij pallio; quo verborum sensi Berardus inteIIigit totum sancti Pontificis corpus elevatum atque translatum fuisse quod tamen historicorum tradiationi, de rei veritati haud consentit. Scio enim

ut infra seribendum erit Jam ante translationem Chersona in Romanam urbem venerabile corpus brachio caruisse, quod sanctus Illidius Arvernensis episeopus abstulit, inrvernas deportavit, de ouuit idem mentionem agit abillonius in suis Anna libus ad annum quingentesinium quadragesimum- secundum aliquam praeterea sacri corporis partem Chersonae relictam uis e putant Bollandiani ; quinimmo alii lanctissimum ejus caput ibi remansisse , deinde alio translatum testantur. Unde si muti tum erat sancti Clementis ripa corpus jam ante translationem ejus in Urbem, quomodo Berardus toltim eorpus a Ludovico Imperatore delatum fuis se Pileariam adstruere potuit Neque hic locum habent quae communi eruditorum sensu ferri soIene ad componendas hujusmodi cacrorum corporum

143쪽

tos D S. CLEMENTE PAPA ET MARTYGeontentiones, scilicet aliquando morem invaluisse apud veteres parti etiam minimae corporis totius corporis nomen tribuendi nanque Berardi verba, quibus sacri corporis elevationem describit, lueu lenter nimis singula ejus olli, totum corpus elevatum atque translatum si isse distinguunt, nee aliam prorsus explicationem admittunt.

X. Hic demum notam merentur Uerba IImperator traxit gulatim omma ossa ejus, necnon iri scit totum corpus in pretiose passio. Quam autem a verisimili abeat Ludovicum traxiue singulatim omnia ossa sancti Clementis, Minvoliaviste totum corpus in pretioso pallio, illi facile persuasum est, qui sacrarum reliquiarum non ignorat existimationem, Si quanti illas secerint antiqui Pontifices, Imperatores, cprincipes quos inter Carolus Magnus, Carolus Calvus Imperatores, sanctus Ludovicus, de Robertus Galliaram reges, aliique principes, ut notat Ferrandus in libro primo capite septimo, propriis humeris Sanctorum reliquias gestare lumini beneficii loco duxerunt. Sanctus Gregorius Magnus tanti Sanctorum telia

quia habuit, ut illas tangendi etiam Pontifex se indignum putaret. Quum enim Constantia Augusta sanctum Pontifieem postulavetit, ut sibi sancti Paulli apostoli eaput largiretur ad nova basilicae,

Quam ejus nomini aedificaverat, ornamentum, piae

Imperatricis precibus nequaquam indulsit, ino

144쪽

Liat I CAPu X. royminime fieri possit, ut vel leve aliquid a sancti apostoli corpore subtraheretur, quod ne extremis quidem digitis sine apertissimo capitis periculo se contingi patiebatur: In Romanis nanque ipse ad Augustam scribit epistola tricesima libro tertio

ri vel totius occidentis partibus omnino intolera si bile est atque sacrilegum si Sanctorum corpora, tangere quisquam sertasse voluerit : quod si is praesamserit , certum est quia haec temeritasse impunita nullo modo remanebit. Et post pa ea suum illud effatum illustri eonfirmat prodigio: deinde concludit is Quis ergo nunc, serenistima, domina , tam temerarius possit exsistere, ut is haec sciens eorum corpora non dico tangere ,

si sed vel aliquatenus praesumat impicerest Si it que simini de sancti Pontifices nedum tangere

verum etiam inspicere Sanctorum reliquias te eo

pora timuerunt; creges, aliique seculi principes illas propriis gestare humeris summo honori h buerunt, quomodo tam facili ac familiari manu Ludovicus II. Imperat . 1anctillimi Papae, Maria tyris Clementis venerabile corpus coram Hadriano

Pontifice contrectare potuit, ejus οὐ singulatim trabere, atque in pretios pallio i offera a Id quidem modica veritatis praesert imaginem.

145쪽

Primum ex adverso argumentum destruitur, J-tieet Te ardi ebronita auctoritas, qua exs- sentia orpori saucii Clamentis Papa Martyris in basilica Pisa-,i frustra contenditur EIECTA fati inter ommenta venerandi corporis translatione in istariense coenobium, rejicienda sit-perest ejusdem inibi exsistentia, quae tutium argumentorum congerie a Berardo non levi opera vindicatur: primum ut novae translationis historiam tueatur, etsi absque suppostoris labe parsim in chronico veterum, quas collegit chartarum, auctoritate eidem monasterio sancti Clementis Papa corpus tanquam monumentum longa iseulorum traditione firmatum adjudieat idque sibi credibilius videtur ex altero, quod prodit itidem e tabulario Cafaiseriensi, runus veteri facto de quadam facia corporis inventione inter inanes fabulas etiam ableganda , sub Paschale II anno mi Murno centesimoquarto

146쪽

ui EI M.' A p in XI. Ioseonficta. Hujus, quaeque sit, narrationem in chrO-

ei libro tertio descriptam plius Berardi verbis dandam duxi, cujus singula deinde momenta di Dcutientur, quibus exundat, aperientur errores. II. Mortuo fiancta recordationis Urbano

se Papa, Pasichalis sede locatus Pontificali, meruit is insula decorari. Qui mittens unum de cardinari ibus sivis, Augustinum nomine, vice legati praeis cepit, ut Attonem comitem , qui propria ac le- , gitima uxore relicta ,, ea vivente a alteramis duxerat, excommunicaret. Et paullo infir r, Legatus instulam Piscariensiem, in qua monaste- is tum sancti Clementis est, devenit, ibique maxi-Μ mo cum lio nore susceptus,c. Hi dum fami- , Iiarii ex in monasterio eum abbate Grimoaldari e fratribus maneret, Se de statu ecclesiae, ieliti, qui is, quae in eo continebant tar, requireret, is audivit Costs ELATI CLEMENTI IBI TUMULATUM, IACE . Sed ad hoc credendum nulla potuit pro-

is vocari ratione, donee abbas ei promist, quia is ostensione ejusdem nerosancti corporis ipse dubius dubio faceret fidem dictis Adveniente it is que beati Clementis festivitate, &codem cardiis ali praes late sollemniter, ut moris est, celeri rata, venit nox, fratresque sicut mos est postis completorium petiere cuinules, de abbas duos

si de fratribus , Huos de famulis iis, de quorum, fido, religione munime dubitabat, ita ecclesia.

147쪽

tuo D S. CLEMENTE PAPA ET MARTYRE, Iatenter jussit manere, donec in media nocte si aeeensis luminibus,, obseratis portis finester si super se datis sibi serramentis , tangerentium, bam, quae erat post altare, di diligenter inquia

se rerent, donec invenirent quod QTceret besinet si dulitati cardinalis, multorum dubitationi. Qui parentes mandatis fiegerunt tumbam, cis invenientes vacuam, timuerunt supervacaneum esse laborem suum, de fallacem assertionem in

is nachorum.

III. Mox iubdit: si Tandem animati rupe-- runt pavimentum, ibique nihil invenientes fieri gerunt secundum, facto foramine, tanto si se bito sunt repleti odore, ut putarent se in para disio Dei adstare; tantusque sonitus auditus estis ex percussione secundi, ut videretur illis, qui, praesentes aderant ibi eorruisse totum monaste-- rium fractis parietibus cunctis Quum autem se tremefacti in ent labori, cividi contem, piari coelestis thecam thesauri, invenerunt si

Ica . Quod videntes vas tangere non fueruntis ausi, sed statim nuneiaverunt abbati quae viden rant, quae iuvenerant, S: quae contigerant illis r

148쪽

LIaza. I. CAPUT XI. 1 rqui excitus a somno eonfestim surrexit de stratusiuo, de convocatis statribus, cardinali, cum timore de reverentia accesserunt ad locum, uec facta primitus oratione, cum singultu de lacrymis aperuerant thecam thesauri, Ninvenerunt titulum aureis literis scriptum: Hic aACET SANCT s

NE SUS . Quem titulum quum legeret cardinalis ejus facies illico est persus ubertim protae

IU Deinde paucis interjectis se QUOM AU

norunt etiam de carne beati Petri, Se unum dedentibus sancti Paulli Caro vero beati Petri ita mollis essecta erat, quasi lana munda, cquando constrinxit eam cardinalis cum manu dextera, videbatur sibi quasi nihil esset in palma, quando aperiebatur ipsa manus, caro reve tebatur ad quantitatem, quam habuerat antea. Videns autem cardinalis magna mirabilia Dei, credidit quod prius non et edebat, esse videlicet

IBI BEATu GEMENTEM CORPORALITER, ET IN UIRTUTE SPIRITυΛLi p. . Et remeans retulit quae

viderat summo Pontifici, do imo videlieet Papae

149쪽

si unanimiter reddiderunt gratias Salvatori, qui non frustratus saerat Italiam Romano Pontia fice, sancto scilicet Clemente reverendo Mam

U. Hinc post aliqua: Facta est igitur haec ostensio pretiosissimi corporis gloriosi Pontificissi e Martyris Christi Clementis post festum ejussi dem altero die, anno Dominicae incarnationis millesimo centesmoquarto, indictione decima. si Abbas vero Grimoaldux ultra modum laetus effectus, quia certus erat inde, unde multorum dubitatio eum aliquantulum dubitrare compelia, lebat, construxit altare, convocato episcopo is alvens, nomine Gualterio Collocavit idem, praesul Gualterius in eodem altari sAC OsΛ

TEGRUM TOTUM , sicut traditum uerat Ludoviam o Imperatori, excepta una particula, ad re-- cordationem posterorum, tertitudinem prae, sentium,&remedium aegrotantium. Postquam

is altare fuit clausum, bene signatum plumbo deis ferro, dedieavit illud praefatus episcopus iussuis rimoaldi abbatis decimo kalendas Novembris, is anno millesimo centesimoquinto . Supradictisse itaque ac aliis modis clarificavit Dominus meri ita beati Clementis ad correptionem praesenis tum , de eruditionem futurorum , ostendens

150쪽

UL Hucusque Berardus in chronico; ute ne omnia vetitati nequaquam consentanea esse prudens nemo non videt. Huius inventionis oc latum testem eundem Berardum perperam putavit Acherius in praecitato prologo ad tomum quintum Spicilegii. Id enim nec ipse in chronico usquam prodit, nec testem se fuisse in narratione significat; immo nec adhuc in humanis serte egisse, nedum jam monasticum habitum induisse potest existia mari quandoquidem si Leonati aevo clitonicum collegit M scripsit, atque ad ejus usque obitum ad annum cilicet millesimum centesimum octogeia simumsecundnm perduxit, o illum e vivis ereptum dolet, diutumam nimis atque longaevam siler terras explevisset aetatem, ciam Leonatis tempore centenarius saltem prope fuisset unde potius abillonii sententiae in libro tertio capite quinto de re diplomatica suffragamur, qui Berardum medio seculo duodecimo vixisse perhibet, itaquod

Paschali tempora vidisse nisi dissicile admodum dici

non possit. UII. Verum ad menda chronici detegem da primum omnium praesertim aequalium auctorum sese offert silentium, qui nec hujus inventionis us piam verba fecerunt, nec plurium, quae scribit B rardus, meminerunt. Huc propterea revocandum it