Jo. Conr. Zeltneri ... Theatrum virorum eruditorum qui speciatim typographiis laudabilem operam praestiterunt. Premissa est vita Zeltneri descripta per Fridericum RothScholtzium Siles

321쪽

recensuit, ex quibus fontibus, & ex editione in 8. excusa, nunc memorata, hoc qualecunque Compendium me cons ciue lubens meritoque fateor.

Udaeus est, quem nominamus , at-J que adeo ex ea gente Ortus , quae vix alios, nisi eruditos in Literatura Hebraica, librorum Correctores admitacit. Unde fit, ut in plurimis excu rum Voluminum Titulis juxta cum I Dpographo etiam Correctoris nomen saepe cum ampullis expressum legatur. Tantum scilicet abest, ut eos laboris impensi pudeat, ut gloriam quoque ex eo sibi venari non vereantur, & quod magis eo facilius per haec merita, qua- ita correctiones librorum esse eredunt, salutem aeternam se consecuturos Credunt. Unde in Mincha p. 3O. dicunt.. 'Quicunque l. unicam literam in volu- mine, cui lex inscripta est, correxit, ille apud Deum idem cum eo fecisse putatur, qui totam legem descripsit: Latissimus ergo in hosce alienigenas eXCu Tendi

322쪽

rendi campus aperiretur. -Sed de nostro Iacbbo Blum quaedam disserere Constitutum est. Erat ille Filius Chastis Filii Filii Adonia, ct Astica ortu dus, Tunetanus patria. qui claruit Ani 1 24. seqq. Causam, cur e patriis exfipulsu, fuerit laribus, distinctam equidem ignoramus ; a Barbaris tamen eo adductum fuisse, ut fugeret, & in E

ropam transfietaret, credimus, utcumque sit, posteaquam, ipsius Iacobi t stimonio constat,mul Italiam longet xeque pervagatus erat, atque interea Romae & Florentiis aliquandiu vixerat, Venetias tandem delatus, per placeas huc illucque oberravit, rimam amictumque, si qua posset, negotiando, ut solenc Iudaei, compara arus. FOrt autem fortuna obviam Danieli Bombergio AntWerpiensi celebri Typographo, &, qui, cum a Felice Pratensi M Bibliorum hactenus excutitam Co S 3 rect0re,

a Fefix hie Pratensis gente pariter Iudaeus erat, qui tamen velo a secie sua projecto , felicem in Castra Christianorum sacra fecerat transitum, Unde eo lubentius a Daniele Bembergici in domum receptus, α, Lab

323쪽

rectorc , & directore Hebraica ipse dia dicerat, ad studia Hebraicapromovem da natus , multisque nominibus hodieque celebrandus j initia melioris s*itia non opinasus reperit. Ille enim blande admodum Jacobum allocutu , quid rerum . ageret, anquisVit , dc cum literas sacras ipse admoduin diligeret, & ille easdem se tractasse profiteretur,

in orticulam suam euin non renuentem

abduxit, qui facili negotio M cognita Typographi Eruditione, aequo ac Liberalitate, sibi persuaderi passu. est, ut

Laboribus Hebraicis praepositus est , quorum iusti piendorum promovendominique solus fere extiterat autor suaso uo. Adhibebat vero fidem , quae tam tum virum decebat, in variis libris excudendis restituendo corri gendoque eosdem. Idque facili opera ex Bibliis Rabbinicis Anno. Is I . mense Novembrisor. Venetiis exeuiis cognosci poterit: Eam enim edistionem. ad Codicum Manuscriptorum variorum fiadem exqviam variantibus lectionibxis in margine notatis, ornatam solus fere procuravit. Quoniam veromon emeis data ex inpote Masareibarum,ucrum vanis ma isthaec dudaeorum traditio penitus fuerat seposita. unde parum gratiae apud varios Judaeosn praecipue ap. R. Eliam Levitam promeruit. Sed eo majori in pretio habetur a non paucis nostratium, in primis a Lutii ero aliisque . Gurbus ob varia loca rettituta ad modium semper placuit. Coni. D. Iob. Georg.

Abichtii Pror. Lipsc celeberrimi disp. de restituendis duobus vertibus eos. XXI. A. iri . habita.

324쪽

27s Biblia denuo splendidius imprimenda, suseiperet. Quo facto typis collectis,& reliquis ad consilium perficiendum necessariis, inprimis vero Schedulis &Manuscriptis, quae Masoretharum annotationes Criticas Continerent, conquisitis, operam suam Bombergio laetabundus Judaeus noster promuli atque locaVit. Atque sic inito foedere elegantissimum illud opus Bibliorum , quod etiarn Jacobus noster B. Chasem, a men dis incredibili studio expurgavit typotheticis, prodiit, fol. cum Comment riis Rabbinorum, Paraphrasi, & triplici Masora, improbo labore, uti congesta, ita quoque disposita, IV. Voluminibus Anno I 26. quae prima vocari solet, a Judaeis nempe procurata) editio, ad quam posteriores Omnes sunt adoria natae. In quibus tamen alii postea Co rectores, atque Gubernatores Iudaei, nominatim Cornelius Mel Ad Levita, in illa . quae lucem vidit, Anno ISA'. elaborarunt. Nam eo usque R. Jacob Ben-Chajim fuisse superstitem non est

credibile. Laudante quidem Philologi

325쪽

R Iacobi diligentiam, sed nimium M serethici laboris, &superstitiosum 'studium non pauci etiam, secus ac Vulgo. fit, reprehendunt Quo factium , ut contra ipsius contextus tenorem, & clarissimam numerorum lucem, Jos XXI capite, versiculi 3 6. & 3 7. Caeca Vener tione omissi, &ab omnibus, qui eadem confidentia Bombergianum codicem secuti sunt, etiam Christianis, ipsoque Leusdemo, injuria ejecti sint. Ex quo uno specimine, cum nostrum non sit copiose disserere, quid de improbo I bore habendum videatur, peri I ici potest, & pluribus ante aliquot annos in dissertatione Academica Aliare at , cui Maras Maso rethici infidi Titulus est, ostensum fuit. Quae de aedibus Bombergianis, & locis, ubi convenerit S natus Rabbinicus, ex variis orbis locis ConVOLatus, praesidente Iacobo Chajim IT V sius adversus Simonium narravit, ex Judaeorum relationibus, derivata sumi,sedaRich.Simonio risu potiust quam refutatione, ceptis, leguntur in iterata illius ad objectiones Simonii Responi sione,

326쪽

as Ision , An. I 676. ed. 4. Lat. Crit. Veteris Testam. Simon. ubi & testimonium o Scaligerianis,deCorreetoribus Judaeis in plurali excerptum exhibetur. Nobis priamas fuisse in eo celeberrimo opere procurando, & emaculando, Jacobi partes, satis est ostendisse, cui & praeter Maserethicas Minutias, variae Lectiones aliae debentur, studiosius notatae, &Praefatio doctissima, atque ingeniosissima, cum Introductione ad Accelitu rionem , Masbrae maximae adjecta, &quae seno alia minutiora, quae & Buxtor- flus in Basileensibus Bibliis Rabbinisis re petiit, & quae,nisi fallor, ita vero ex calce libri vasti colligo, ipse etiam Buxtorsus sua manu correxit. Quod reliquum est,non dubitamus,eundem R. Iacobum 'Bombergio quoque in editione rarissima Talmudis Babylonici operam aliquamdiu saltem addixisse ; quoniam eo officinam adjuvante, non paucae, ope 'ris istius splendidi, partes in lucem prodierunt. Idemque de Talmude Her solymitatio, ex Bombergii officina uno Volumine ed. auderemus aifirmare, si

327쪽

modo 'annus impressionis titulo praescriptus compareret. Sed quia non penitus comperta ea nobis sunt, brevia hus haec annotasse suffciet. Antequam hinc discedam, non videtur inutile, si paucis adhuc commemoremus, in editione Basileensi Talinudis in aede Hob nii, An. Is 79 Judaeum quoque Correctorem egisse non indoctum , cui Ih. Buxtosus Pros L. Sacrae Basileensis ci rissimus hodiernus, in Catalectis, nomen satas Sifroni de Garolo tribuit, atque permultas a Buxtorsio Patre ediatas Epistolas , in Institutionibus Epistolicis, ex Volumine Epistolarum, quas varii ad eum scripserunt Iudaei ex Italia& Germania Rabbini, cum vacaret correctioni, testatur desumtus. Vid. ejus Catalecta n. 224. p. 276. Possem . huic adjicere R Iudam de Mutina , sive ut vulgo Vocant, Leonem Murenensem, Synagogae Venetae Rectorem, qui prae- imie Bibliis Rabb. juxta priores edd ' Bombergii excusis, cum Tar- & Masora magna & parva, & Commentariis Rab- , binorum, &FOli Veneriis, M. I 6 II.

328쪽

& qui vita hac excessit, Anno 1. q. relictis Manuscriptis Bibliis Hebraicis An- no Mundi 'so 61. cum variis LemonN bus Ben-Ascher & Ben-Napthali, qui codex in Johannis Seldeni manus per- Venerat, unde ex liberali viri donatione Bibliothecae Bodlejanae concessus fuit. Sed haec cum obiter saltim indigitavi, ideo nulla mentione facta de Clarissimo Manasse Ben- rael Iudaeo Amsteloda- mensi, de quo; quanta diligentia suas Bibliorum editiones procuraVerit,constat sicco si ede ad alios pergere potero. Illud tantum addere lubet Barthouccium valde jejunum esse de nostro Jacobo , ut verear Lectorem eo ablegare, potius ipsummet in conscripta praefati ine Bibliis Bombergianis atque Buxtoa fianis praefixa conterre suadeo: alios vero, quos nisi obiter ejus studii mentionem facientes , allegem , non habeo, es ipsum quoque Buxtorsium iti

329쪽

Francificus Juntisius.

Vis honesto genere , .& quidem

Florentiis natus , neque. adeo Ο

. scuri nominis , ut a Cl. Si vis creditur fuisse, sed sua potius aetate admodum celebris fuit. Quod, ut commonstrem, Ineum erit, famam nominis ejus, ne tam ignotus videatur, resticare, eaque laude, qua dignus erit, mactare. Nec id solum factarus sum ex eo, quod Typographiarum curam habuit,verum etiam ex Eruditionis speciminibus aliis ipsius, quae omnibus, eo, quo ViVebat seculo, luculentum de celebritate ejus suppediatabunt Testimonium. Fuit nempe Funimus Monachus Carmelita, ejusque Ordinis provincialis, Mathematicus insignis & Astronomus non prolet rius, quanquam, quod carpendum,

nimis superstitiosus, speculationibusque variis & ludicris admodum, vel ad lcachinnum usque deditus. Ubi natus ssit & quo anno ignoramus, ut pluri- lmum vero vixisse Lugduni & Florem l

330쪽

Ioco Juniis, quibus consanguinitatis vineaeo junctus erat, operam suam' addixit in emendationibus codicum,&resti rutionibus bonorum scriptbrum effecitque sua industria, ut prelum Jumtarum Duditis orinibus gratum, a ceptumque redderetur. Et fama est non incerta celeberrimum etiam post fata Graiium , Iuniarum Libros praei reliquis magni aestimasse, laudasM,

cum ob chartae albedinem, tum etiam' vitiorum Typographicorum raritatem atque alia ornamenta quamplurima. i , Quas dotes, utut multis exemplaribus, nemo temere negaverit, fatendum tamen est, codices apud Juntas impres,' sos jam me volutasse manibus , quii mendosi nimium quantum 'fuerunt. .

t Ipse quoque prodiit Catauu li orum, i qui in Juniarum Biblotheca Philippi hae-

red Florentiae venales erant An. I 6O .

I a. excusius,grandibus, & quam pluri- mis scatet erroribus, id quod sine du- bio ex incuria aliorum , Correctoris' praecipue, ortum est. Melius autem sei habent Codi*es , qui nostri Francisci doctas