Respublica et status imperii Romano-Germanici

791쪽

R, A N I AR. 34 rretur electio, dc prima coronatio Aquis-granensi, dc in oppido Nurembergensi prima sua regalis curia haberetur. Quapropter certis ex causis etiam suturis prς- missa servari debere temporibus declaramus, nisi praemissis omnibus, seu eorum alicui , impedimentum legitimum

obviatet.

Quandocunque insuper aliquis Princeps Elector ecclesias icus vel etiani secularis usto impedimento detentus ad

Imperialem curiam vocatus venire non volens, nuncium vel procuratorem cu-

illiuscumque dignitatis vel status transmiserit, missus ipse licet loco mittentis uxta datum sibi ab eo mandatum admitti eis debeat, inmensa tamen vel sede, quae illi, qui ipsum transmittit, deputata suerit, non sedebit. 7. Praeterea consummatis his quae in

Imperiali qualibet Curia sive Regali fuerint pro tempore disponenda , recipiet Magister Curiς pro si totum aedificium seu ligneum apparatum Imperialis sive Regiae sessionis, ubi sederit Imperatorii vel Rex Romanorum cum Principibus ij Electoribus ad celebrandas solemnes cu-- i rias vel seuda, sicut praemittitur, Princia j pibus conferenda.

792쪽

manorum recipuunt.

' acernimus hoc Imperiali Edicto, ut Principes lectores ecclesiastici secul ares, dum nuda sua sive regalia ab Imper vel Rege recipi ut ad dandum vel faciendum aliquid nulli penitus 11nt astricti. Nam pecunia quae tali praeteAta persolvitur, ossiciatis debetur. Cum ergo ipsi Principes Electores cunctis Imperialis Curia praesint osticiis , suos etiam h bentes in hujusmodi ossiciis substitutos, datos ad hoc a Romanis Principibus dotatos, videtur absurdum quod nil, stituti ossiciales a suis superioribus quΟ- cumque quaesito colore exenna postili rent nisi forte ipsi Principes lectores sponte dc liberaliter his aliquid largietur. r. Porro caeteri Principes Imperii, ecclesiastici vel seculares , dum praedicto modo eorum aliquisse uda sua ab Imperatore Roman suscipit, vel a Rege, dabit Ossicialibus Imperialis sive Regalis Curiae sexaginta marcas argenti cum uno

fertone nisi eorum aliquis privilegio setiindulto Imperiali vel Regali tuerim pos set,in probare se solutum vel exemptuiria talibus, aut et an aliis quibuscunq; quς solvi

793쪽

Emi AE. 34 solvi in susceptione seu lorum hujusmodi consuevissent. Praedictarum insuper 63. marcarid fertonis divisione faciet Magisti Curi Imperialis sive Regalis hoc

modo. Primo enim Io marcas prosemetipso reservans, dabit Cancellario Imperialis sive Regalis Curiae Lo marcas; magistris, notariis, dictatoribus tres marcas, d sigillatori pro cerae pergameno imum serionem: Ita videlicet, quod Cancellarius c notarii Principi recipienti fetidum non ad aliud, quam ad dandum sibi testimonium recepti e udi seu implicis investitura literam, sint astricti. Item dabit Magister Curiae pincernae de impur de praefata pecunia decem

marcas, Magistro coquinae de Ortembers decem arcas, Vice- mareschalio de Papenheim decem marcas, di canaerario de Falckenstein decem arcas : tali tamen conditione , si ipsi eorum quilibet in hujusmodi curiis solemnibus praesentialiter adsunt in suis ossiciis ministrando. Si vero ipsi, vel aliqui eorum absentes fuerint, ex tunc ossicii Imperialis sive Regalis Curii, qui talibus praesunt ossiciis eorum quorum supiens absentiam, singuli 1irgulorum, sicut vicem nomenque δί laborem susserunt, sic lucrum occommoda reportabunt.

Dum autem Princeps aliquis equo vel AE alieti

794쪽

ratore vel Rege recipit, equus ille seu bitia, cujuscumque speciei sit, debetur speriori mareschalio , id est, Duci Saxcniae, si praesens fuerit alioquii illi dei penheim ejus Vicemareschalio aut illabsente , Imperialis sive Regalis Curi. Mareschalio. CAp. XXX. sacri Romani celsitudo Imperi

diversarum nationum , moribus

vita Zoidio te distinctarum , leges habeata gubernacula moderarici dignun est , d cunctorum sapientum judiciccensetur expediens, quod Electores Principes, prici Imperii columnaeck latera, diversorum idio tum destinguaru differentiis instruantur, ut plures intelligantes intelligantur a pluribus, qui plurini rum necessitatibus revelandis Caesareae sublimitati assistunt, in partem solicitudinis constituti. Quapropter statuimus, ut Illustrium Principum, puta Regis Bo- hemiae , Comitis Palatini Rheni, Ducis Saxoniae, marchionis Brandenburgensis Electorum filii vel heredes . Tuccessbres , cum verisimiliter , heu tonicum idio ma sibi naturaliter inditum scire praesumantur,& ab insentia didicis

se, incipiendo a septimo aetatis suae anno

795쪽

C E R M A N I Ag. 3 sin Grammatica, Italica,acalavica linguis initiuantur. Ita quod infra quartum decimum aetatis annum existant in talibus

juxta datam sibi a Deo gratiam eruditi cum illud non sbiu utile, immo ex causis praemissis summe necessarium habeatur. eo quod illae singuς ut plurimum ad usum dc necessitatem facri imperii frequentari sint solitae in in his plus ardua ipsius imperii negotia ventilentur. Hunc autem proficiendi modum in praemissis ponimus observandum , ut, reluaquatur optioni parentum,in filios, si quos habuerint seu proximos, quos in Principatibus sibi credunt verisimiliter successuros, ad loca dirigant, in quibus

de hujusmodi possint linguis edoceri, vel in propriis domibus paedagogos instructores c pueros consocios in his peritosis adjungant, quorum conversatione p

titer de doctrina in linguis ipsis valeant

rudiri. V PII.

2AΡITULATIO CAESAR EA.

Vccedit Capitulatio Caesarea, quae est altera lex regia Germ

Inorum seu fundamentalis, sicut Aurea Bulla prima censenda est. onsueverunt enim Electores de more

796쪽

3 6 STAT usantiquo dc ex perpetua nunquam interrupta consuetudine Imperator Imperium de administrationem regia conamittere , sub certis pactionibus, Capitulis, quae ultro citroque diit custa ordini in macro colo, sive Charta Claudiana describuntur, c ab Imperatore fide data solenni Electoribus tacta stipulatione agnoscuntur,& corporali jurejurando conceptis verbis, non in id sola Regis au Principis, sed Deo in testem religiose vo

cato, praestito, ratillabentur, connrman

tur,a subscribuntur appenso sigilli

corroborantur.Quo facto, unicuique Electori exemplum authenticum traditur sex enim autographa similia fiunt, atqui ab his Capitibus de conditionibus, quibuImperium in Imperatorem transfertur dicta est Capitulatio, quam Romani Olin legem Regiam di cere vide τum. tom.

ad Mur. Bi g thes . Quo vero tot. Iaaec res fiat apertior, capita Capitulationis stltimae, ad quam Ferdinandus hodii rerum potiens se obligari passus est, trepitomes forma hic subjungemus.

IN principio praefationis loco dicitur quod in a culos sequetes cumflectoribu

797쪽

ribus in rina padti l contractus On- senserit, de iis transegerit 3c convenerit, eos acceptarit, approbarit, , sposponde rit cum certa sententia dc virtute harum

isti literarum. I. Se tanquam Advocatum, tutaturum

Orbem Christianum, sedem Romanam, d Pontificem acEcclesiam Christianam, jus & justitiam simul aequaliter adminia Istraturum 3 paci consulturum. II. Se Auream Bullam , tum pacem tam in religione quam in rebus publicis, tum constitutionem de pace publicaama I pue s. in ComitiisAugustanis sancitam, d in Recessibus sequentibus repetitam dc confirmatam , leges etiam cti decreta caeter Imperialia servaturum,

confirmaturum, renovaturum, modiit opus etiam fuerit, cum consilio Electorud Ordinum,secundum Reipubi necessitatem , an plificaturuma correcturum. III. Se permissurum ut omnes Inguli suis gaudeant δ fruantur privilegiis, dignitatibus, juribus, potestatibus,&4mmunitatibus adhaec se eorum Regalia, libertates, privilegia oppignerationes, dc hypothecas , consuetudines , alia jura, quae habent, confirmaturum. IV. Sex Electoribus, quotiescunque e ipsis visum fuerit, integrum fore, vigore

798쪽

3 8 ldeliberare nullum autem se, quo mu)Uid faciant, impedimentum allaturum, ne in partem malam id interpretaturum, se, in his,& omnibus aliis se ad Aureae Buthpraescriptum accommodaturum: Siquidem lectorum constaternitatem inteipsos initam approbetec ratam habeati V. Se illicita foedera, societates , colligationes sive subditorum sive plebis aut nobilitatis, contra Electores Malio Principes initas aboliturum, dccum Electorum conssilio operam daturum, ne tales in posterum fiant, sed prohibeantur ut par est. VI. Se an rebusImperium concernentibus, nullum foedus ic pactu cum exteri aut etiam in Imperio initurum, nisi prius ex lectores convocarit, dccorum assensum impetrarit. VII. Quicquid bonorum alicui ordinum per vim dc contra fas, jus ademptum, se operam daturum, ut sicut jurei

convenit, reddatur.

VIII. Sede bonis c facultatibus Imperii nihil distracturum , alienaturum, auoppigneraturum, sine consensu dc permissu Electorum, sed desomnem diligentiam adhibitur u ut quae ab aliis nationi bus,d praesertim inItalia occupataec Im perio avulsa sunt, primo quoque temporrecuperentur, citra fraudem tamen illorum

799쪽

C R, A N I r. 34' rum vel privilegio vel jure nituntur:

lai si quid etiam ipse vel ipsius familiae

quis iam, quod ad Imperium spectet, posisideat illegitimo titulo , se ab Electoribus interpellatum, id quamprimum restit

turum.

IX. Cum vicinis Regibus & Rebus- publicis se pacem c amicitiam colitu rum , neque bellum, inimicitias, arma suscepturum, aut militem peregrinum in Germaniam adducturum, sine praevio consilio, consensu termisit Ordinum Imperii, saltem sex Electorii. Iodsi autem ipse bello petatur propter Imperium, aut Imperio bellum inferatur, sibi permissum fore, quibuscunque praesidiis auxiliis uti. X. Se Electores Ordines non gravaturum convocationibus comitiora, sportulis, dilationibus, collectis, similibus. neque etiam conventum Imperii in rebus 1llicitis convocaturu aut extra sines Imperii acturum, neque vectigal aut tributuimperaturu, sine sex Electorum consensu despermisiu Se etiam subsidia pecumaria nullum alium in finem, quam in quem collata sunt, imp ensurum. XI. Se officiis publicis inImperio non exteros, sed Germanos, quidem ex Principibus collustribus ac Nobilibus

Viris, qui Imperio devincti sunt, delactos

prae fia

800쪽

XII. Se non permissi trum, ut alia lingua quam Germanicari Latina, negoti ci literae expediantur. XIII. Se nullum ex ordinibu extr: Imperium in jus vocaturum aut ad mi cabilem compositionem adacturum secomnes dc unumquemque ordinario stic judicio in Imperio secundumAurea Bul lae Imperialium constitutionem dc digum oldinationem relicturum.

XLV. Cum flectoresin Ordines Imperii, tam ipsi quam eoru subditi, exemti sint vigore Aureae ullae, per alia pri vilegia a judiciis non suis , praesertim iRot ilensi, c tamen interdum contin. gat, ut per incogitantiam eo evocentur.

se operam daturum, ne id fiat, sed etiancoerceatur cum animadversione.

XV. Quia Romae multa fiunt, contret' concordata Principura pacta cum Pomtificibus inita, operam se daturu, ne frau privilegiis fiat d Imperii libertatibus. XVI. Se rationem cum lectoribu initurum, quomodoMe catorum monOpolia foenerationes Gernianiae perni ciosa coerceri,in res ista saepe deliberat: tandem ad exitum perduci queat. XVII. Se nullum portorium aut vecti Ra