Valerii Cordi Dispensatorium, sive pharmacorum conficiendorum ratio; cum Petri Coudenbergii, & Matthiæ Lobelii scholiis emendationibus, & auctariis. Accessit hac editione, præter Guilielmi Rondeletii de Theriaca tractatum, emendatiorem; & formulas se

331쪽

inque solii Herbe Tetrahit an a I j. .

Vrticae Violarum Papaueris rubri Menthe alterius I id est, 11 ei hacrissa arista JLapathioli Pol γ trichi Carduacelli Matris siluae Marat bri Herbae moschatae Allcluia Linguae ceruinae Crispula Camphoratae Styracis Medullae ceruin Adipis ursini

Adipis gallinacei an a I iii Turis j ii. olei Naidini ξ j.

Confice hoc modo : Herbas omnes aziaque radices in fine Maii mensis, vel circa So titium estiuum collectas, minutim incisas in vini suilicienti quantitate macerato per dies septem : o laesia deinde die coquantur lento igne , donec propemo dum vinum sit consumptum: postea cola '& exprime & affunde colatur; expresi Solei pi diectos sex talios, & iterum coquC, donec omnis aqucus berbarum succus cum vino tu vaporem resolutus fuerit : deinde adde Ceram in partes confractam; & paulo possi Adipes , Butyrum atque Oleum Nardinum ad yltimum vero S racem, s.

332쪽

3 et VNG VENTA. atque Tus in minutissimum puluerem trita : melius tamen esset, optimam & electam Styracem , & puram instar resinae alicuius, una cum Cera indere : nam liquescit in oleo. Sed talis Styrax calamitarari sti me ad nos affertur. Porro miror in hoc unguento, quod tam parum olei tot herbarum libris addatur : pr terea etiam Optimae vires aromaticarum herbarum in coctura evanescunt. Ita se habet unguenti huiud eompositio , si- cun um impressum Nicolai Alexandrini exem- lar. SEx TAR Ius mensurares Romana , quaeapit me usurales unciys viginti olei : pondere vero habet olei Oncias siedecim, drachmab quinque , scrupulum unum. Sex autem sextarii

si s B n I v M quidam dicunt esse Maioranam, quidam fores Saluia : ego autem acciperem pro Esbrio Maiorana capitula, summi:a-

A M A R A c V M ego hic non credo significare Matricariam , cum per eam vocem etiam Maioranam possim m intestigere: nam utraqua Amarac si vocatur si autem Maiora nam inieceris, multo odoratius unguentumset, qnam

si Matricariam indideris. HERBA venti id est , Parietaria vera. P I M P I E L L A , non significat Gr- manicam Pimpinctam acri radice , quam Itali

333쪽

VNOVENTA.voca Zit Sax fragiam ; sed eam quam Itali υocant Sanguisorbam. Germani Bluis fir lon. Radicem habet rubram , Tormentilia sapore. Nascitur in pratis una e M Jecies , altera in montibus ;9 Itali acetariis miscent : habit

cucumerM odorem.

Q Li D A M non habent ominum, sed Cimus M)rthar est autem M)rtha idem quod N)rim. Alii habent M=rrham , sed male. PRO Papauere rubeo habent alii Papauεν nigrum: es autem rubeum Papauer idem quod agresse Papauer, in agris nasceus. M A R A T H R v Μ , 6ὶ , Fauniculum. Porro ego hune locum Nicolai Alexandrini credo esse corruptum; censeo pro Marathro legendum esse Maturesiam, id ei I, Phu maius , euim radices accipi debent. Ling aceruina est herba qua hodie improprie Scolopen tria nominatur.

P. C. in utrumque Ung. Martiatum Schol.

Vng. Martiatum. J Fuι iud recte ma- Anet , non Martianum , sed Martiatum nominandum esse.

Spargula, id est , Gallion. J Spargulam B

non Gallion , υt Cordin ait, sed parinen esse veterum , Fue bivi rite sentit. Pimpinella. J Fuchstas per hans vocem, Cnon Sanguisorbam Germanis υθeatam , cum Cordo hse intelligεndam esse vult; sed acrem herbam,Saxifragam a mustis appellatam, Germauis P pinecti nomine cognitam ue ius ea.

334쪽

326 UNGUENTA. propter , quod adstrictoria suas actiliate , huic medicamento Sanguisorbam male conuenire ex imet: quasi vero nihil υngueni κm hoc pra-urea recipio: quod ad iringat atque etiam restigeret. Itaque cum Italia mulio prius limo forisn in ea fabricatum ) quam Germaniae vu-guentum istud cognitum fuerit, Pi inestam Italaram seu Sanguisorbam Germanornm his iurassigendam esse contendo.

D Herba Sanctet Matiar. J Ηanc Perseariam

Uy. si clinire Corditi interpretatur, ut Fuch sm quoque in qnit: sed eam esse quam Saluiam Romanam, , Mentham Graecum ,seti Costumhoriensem . ac L fulatam Etrusit A vocari cou-Vnsior ratio ven Mint Germanis dictam a Mentha Saraeεnica diuersam. ua in re falli nihilominus FAchsum exictimo , Id ni ham

hanc Gracam cum Saracenica confundentem,

eandemque facisntem , cum diuersa bini: nἱ Germatiis aliquiis3 ita eam appetiara placuerit, Italis tamen fervi; qui hac in re , ob επι quas superiὰs dixi rationιs , his quoque co u-kndi atque credendi sunt.

E Meutha Sara c. JHanc Mens ham Saracenicam, vocatam quoque Mιntham Roma vam,

iustiis de Sti Upium libris , imagine ct scripta depingit doctiss. Remberim Dodonam : qηa hoc loco ins gligenda erit ; quicquid Fuch,sua ex suo corruptissimo in medium proferat. y Myrth q. J Fuchsius M=rrha legi mali ult, nescio quam bruretcam uri u vium Martiatum par mira

335쪽

. V N G v E N T A . 3 27 paruum Nicol. Alixandram , A gyrti folia manifeste recipiat. Cur autem Myrtum istia chaustrangentia admittat hoc unguentum , his

dicere non vacat. Tan: mmodo miror id a paulo viro nonus olfac Pum, value perpensum. Catεrum hocce in Ouguento , ut multis alis sin medicamentis , plura longe aliter oponenda , mi Mnda, tractanda, at qua conficieadasu ut, quum a Fuchsis es' Francisco Alex. eu factitatum : ita υρ huius Apollo nou eo deo , υ eluti Thrasonico promittit, nebulosiis suis radiis Pharmacopocos vibret, ueque irra-di ρt i quin in densa adbuc caligine eque πιprius versentur atque ii ambulent. Suod tamen illi condonandum foret; eo quὸ adolescentem se fateatur nisi sua illitia statis iuuenilis

iudicio Uatua, hinc temeraris rei Pharma

set. Sed hac, quoniam Uuperoscis, citis si υoles, quadrigis. A D frigiditatem de dolorem capitis, pectoris & stomachi, ad scirrbos hepa tis &s pleniis , ad illi dolorem ; ad paralyticos , arthriticos . ischia dicos , ne-pbriticos, & podagricos, & ad omnes dolores ; ad tumores , durities, spasmos,& febrientes , ad ignem vel solem inunctum.

336쪽

Balsamitae

Styracis Medullae ceruinae Adipis ursini

. Adipis Gallinacei sina I iiij. Mastiches J iij. Turis j ij. g olei Nardini j j

M olei olivae q. t. Cerae mundissimae quantum lassicit. Ego olei acciperem I' vj. Cera vero p iij.

Pet. vero Coud. olι, tr xxiiij sumenda, esse dicit. Porro hoc quoque unguentum conficies t proximum. M YR T H A en, MFrtμου. sunt autem accipienda folia vera I rti , qua ex Italia ψιruntur . o non eim planta quam vosa -mm Germanico Hodelber.

P. C.

337쪽

Petrus vero Coud. olei, &c. J Si omnia huiusce Dioensiatorii loca manca erigenda, dubiosa expendenda, erronea coctapsati restituenda mihi essent , sngulorum rationes scriptis reddere deberem , in densum volumen , praeter inmiti tum , libesivi omnimoia extume-steret. Bἱς attamen spriu quam sese negotium

subducat ; ad calcem enio fere percurii visum ρι em figere , aliquid i serii propalare, tempus

locitas opportunin summopere urgere videntur: utputa, si quid salo Francisco Alox. inesset, atque vel minimum haberet rerum me dicamentariarum pharmacenticaramve peri-.ria, experienti. ut omnis in uum ris absolu-'rum op in se promulgasse arrogaxtersibi persuadet) non ita leuiter oscitanter , aliorum errores incogitantimi etiam euidentissimm transscriberet, o alioquin pagesim multad radiosa,atque inaui dicacitate rapieret, cons* rearet g. Cousulat ille, quaeso, vulgares tantum uniuersa lesi componendorum miscendoruma medicamentorum normas , tum a seipso etiam cousiriptas formulas fi vel si volet , etiam minimos pharmacopola, hac in ra examinet; herbarum materialiumve libra , num otii bium ad minis requirat. Carnis libris duabus aqua libram cocturas ficeresi dixeru, a coci puero nonne etiam rideberis ' Itaque cum Cor 3 hoe in

πηguento,suo ex sensu, olei his libras sex tan

tuma

338쪽

dens otii libras .eχ sex vir siquaIuor necdum 'scere pro tam amataria copiis scio, si oleo , ut regu uis ratio docent , materia sunt conlegendae. Simili insuper tacitate, ur in hos unguento omnes Disspensatoriorum combinatores V sunt, in unguemo Martiato magnθ. Vbi enim Nicolai Alex. alior img exemplari ,

sui, rationes , errorumque causas hac praeteriens. Bone Deus, tot tantosque Aristarchos mirum est tanta laborare es Iaza, vi tautum interuallum, nempe a sex ad sexagi nta si x ; a sex in seu

per ad vigixtiqua Iuor, non olfecerint ; adeόque euidentes res anima viri isso neminem. Hinc vi

quantum in reliquis neglectum fuerit, colligere facile quarti : quod aperisci , praeter omnium scio expediatio vim , ita frequentes, locorum nota omnium, sed praecipuorum tantum , tu hocceram exiguo enthi idio animaduersorum indica riui aemon Irare possunt. Quocirco, ut ingenuequidsentio m tandem proferam , riaque summamsema explicam; tot inter ho ie Dispensa toriorum ditiustatores, nullum ρ e digni quid Pharmacopoeis c arcinasse protu seque video; nihilque fore prater aliorum ignauias transri scripsisse, ac ivsum charta transfudisset, ac ia

339쪽

se ; errata , Ο imosas , suque ineptiis a ceu mutasse comperio: ita ut posseriora prioribus etiam diteriora, Phar mae' masse e iuuii 5ora , esse cenotriantur. Eiuste modiui: ur omphacini Obubi mi vatiat. Sed pei in retrahere, receptEaque cauere tem-pi situ , satius est, priusquam male audiens, vilis inept&sque apotheca im , sordidusque immo Otia su ungueniarim , a medico quopiam Difffusatorii corra Ore oppeller, nulla ratione cum la sario con frendo ; A quo corripi reprehenda υe poss/, eruitas vetitat, piaculumque putatur. Silera itaque volo, Ne in Laeca labyrinthum aliquem incautus incidens , ita arequempiam exilii tmri Verum gauis in suo fiιν- quilinia acidet. C tbrum hse obiter etiam referre volo, unguentum Aregsu olei qωoque magua labascere

A D podagram frigidam , siue calidam, paralyticos , arthriticos , neptiriticos. ischia dicos , & ad omnia vitia dc dolores

neruorum Valet.

Cerae albissin e t n. aut circiter. Confice secundum a tem.

340쪽

332 UNGUENTA.midam alia ratione componunt hoc vn 'uemitim : nam alii addunt albumina Cni, a non addunt Litha Frium: alii nou Ceram sed Trog canthum admiseeui. 'P o L L E T aduersus ulcera , scabiem,&adustionem , inter trigines, & inflamma-

Euentum Dialthaeas implex,

D. Naeotis. Radicum Althaeae r ij. Seminis Lini Seminis Foeni raeci an a P i. Terebinthinae i ij. Resinae φ vi.

Radices & semina contusa macerentur tribus diebus in aquae r viii, aut quantum 1umcit : quarta die coquantur , donec re mittant crassam & viscosam mucilazinem : eam deinde exprime : mox

Expressae mucilaginis P ij. & coque

cum oleo : cum deinde aquosum illud in mucilagine consumptum fuerit, ceram addito , & fac secundum artem. E M o L L I E N D I vim habet: calefacit,