De voce Homerica [polypaipalos] alliisque cognatis vocabulis observationes philologicae [microform]

11쪽

Homeri carmina qui perfracfant accuratius, neque re solum, quae enarrantur, erum etiam singulorum vocabulorum notionem subtilius enucleare student, seri

non potest, qui Graeciam liberalium studiorii prope omnium altricem et quasi Parentem quandam praedicent, quippe quae non sibi soli, sed rotius antiquitatis dignitati et plandori consuluerit atque adeo de ipso humano genere insigniter meruerit. Hanc praeclaram laudem quo obentius Graeciae concedamus, facit incredibilis illa doctrina non artificiis quibustam ficta, sed naturae Metu comparata, O tinuo usu firmiter stabilita et egregiis monumentis ante oculos omnium, ut altiora quaeque Cognoscere ossunt, luculentissime collocata. Apparet naturalis illa populi graeci summae laudis propagatio in historiae aetatibus, m condendis perficiendisque artihus, in singulis generibus litteram et in ipso opportuno ordine, quo unum-

rum leges corruisse Perhibetur. Qirare quum doctrinas graecas a que litterarum progressionem perscrutantibus singula morarimenta Summa cum gravitate clamant, quanta merita sint Graecis adiudicanda, Homerus in culturae graecae quasi pueritia cum lepidissima pueruli loquacitate quo uberius, eo uarius singulis versibus edocet, ingenii humani Progressionem et mensuram quandis ex sua natione maximam partem pendere. Nam iura neri carminibus apertissime tanquam in speculis emtarur, quam aecurate Graeci in lingua colenda et iriopaganda naturae vestigia presserint, quam Praeclare sint ratiocinati, ut notionem ex notione derivarent, qua indicii sanitate a natura, quam sensibus verissime percipiebant, similitudine intero dent ad ruteri es animi facultates transierint. Haec singularis sermonis virtus essest, ut Homerus omnium studia excitet, animos teneat, neque minus iucunditatis, quam utilitatis legentibris ollerat. Jam vero quim in ipsa externarum rerum natura spectanda non unus sit spectantium sensus, sed prout aliquis a Communi natura suo animo abhorret', neque intimam eum homerica mente familiaritatem Contraxit m

gii iudicii diversitas conspiciatur, perpetua carminram lectione O nitamur oportet, ut, a quid sapere bona indoles concedat, eadem Poeta in dies rectius cognoscendo

12쪽

exerceatiir. Litus exercitationis hi iam aliquoties PericulMm non sine omni nostro fructu nobis secisse videamur, vel hac opportunitate exemplis quibusdam ex Homero comprobemUs, graecam linguam eo nomine PraeStantissimam existimandam csso, quod, quae sua natura SUO IU Sensu coniuncta fiunt, eadem Verbis et dictione consociat atque, modo recte atraralem vim percipias, internam eius cognationem proponit.

Qtia linam mihi Homeri carni in lectitanti atque interpretanti semper visum est ad similitudinem aliorum vocabulorum, Di δαιδάλεος ad αω δαιδάλλω, ita ori rat ra λύε t formam redia plicatione auctam ad παλλω, παιπαλλω quod vel c- sychius servavit revocandam eius thie im positam esse in torquendo κινεῖν, σείειν , hanc ipsam taliaeta conlocturam ni ea in SSeVerantius Pro Ponero non dubitavi, iatim

Godo laedi ei manni, summi viri, Observationem legissem ad hymnum inopoli 39.

ila sere conceptam, παιπαλοεις ObScitri signiscatus ociabulum quum sit a πάλλειν deductiam, Mod Si Cris Pare, torquere, idetur Ortu Osum Significare. Alii quid de voce παιπαλόεις statuerint, silentio praeterire placet. Nam in assoviiloxico graeco s. v. παιπαλόεις singulae opiniones breviter recensentur, et sunt m ximam Pallem ita comparatae, ut Ua tufirmitate ultro corniant. Sed quum ab e dem Passo io, cui his summam auctoritatem raro equidem semperque aegre desero, Dei manui coniectura reiiciatur, quippe verbi πάλλειν significationi minus consent Dea, deinde quum ei mannus sanissimum illum sensum suum non Pro Certo Pro

πολυπα ἐπ&λος mea sententia ab interpretibus omnino recedit.

Τοrquendi notio ad motionem celerem ultro citroque conspicuam redit quam cichcac vocamus Germani , qualem tu fulminibus aperte conspicimus, λικα τερ mi ab eschylo verissime nuncupatam neque improbabiliter coniicias a fulminum coolestium forma motuque Jovis tela torquentis imaginem hominibus esse exortam. Manc simplicissimam significationem , Primariam oculisque prima hominum aetato conceptam grammaticorum docta natio quantopere neglexerit, multi irritique conatus in voce explicanda Probant. Quae cum ita sint, παιπαλοεις Oritiosum significat nostrum gerachi), atque de montibus Jl. , 17. , 743. Od. , 97. Praeruptum, asporum, praeceps dici potest de insulis, thaea Od. λ, 480.ὶ Imbro Jl. , 33. , 78. J, Samo Od. δ, 671. , Clito Od 7, 170. J, aut ad illam ipsam montosam naturam PC-ctat, aut ad multiplicem litoruni flexum de viis It iu 168. Od. ρ, 204. itemque de

saltibus Hes. I hcog. 860. aut arduam naturam indicat, aut flexuosum tractum, quum vel nos constanter dicimus, das Thal der IVeg inde sich cichi sicli, schlangeli sic o alia similia. Dc viis eius generis rem luculenter affirmant homericae O mae ἀταρπος Jl. ρ, 743. d. t. l. et αταρπιτος al. ρ, 234. 'd65. litteris transpositis

13쪽

sactae a τρεπω, secto, et ci intensivo quibus vocabulis olim haud dubie adiecti, is

viae indicabantur, quae nectuntur, hoc est tendunt, ita ut lana apud Homeruia de qualicunque via usurpentur. tenim in antiquo loquendi cogitandique usu singula-laris rei nota ipsam notionem ita saepe repraesentat, ut O Stea, rebia temporibusque mutatis ipsa illa nota evanescente immutataque significatione, forma tamen intacta SerVetur. Sic et αρπος et ταρπιτος tu nomina substantiva abierunt; quod ipsunt valet de voce παίπαλα quam Callimachus hvmia in Diau. 194. consocians cuna κρηριγοις, ut ex toto loco apparet, de montibus arduis atque praeruptis intelligi voluit, scholiastes eadem mente τοπους τραχεις interpretatur ma ardua montium' Singillaris et mirificus prosecto nobis quidem videtur usus ille Graecorum quo voeabula radiectiva in eortim substantivorum vim saep transeunt, quibus aut ipsa, aut alia eiusdem significatiouis adiungi solent. Mita in re vel hoc me doeuit seriptorum lectio, indie etivi illes id apsum genus ueliraesentare quo sua substandi auuncupata sint. Itaque galeae cum olim e pelle canina factae essent, postea adiectivii in κυνεν tu substanti vulvabiit, atque generaliter usurpatur pro ἡ κορυς ut iam κυνέο ταυρείς, I. , 257. et κτιδέο, Lis 335. et αἰγείς,

Od. ω, 231. dici queat Mare cum epitheton haberet γλαυκον λώσσο γλαυκῆ, l. et 34. lactum est, ut apud Hesiodum lieog. 440. γλαυκὴ substantive de mari legatur, γλαυκὴ δυσπέμφελος. Porro quum Homerus 1 ξ, 307. dicit, πποι, o Ioc ii σουσιν ἐπὶ τ ραφερήν τε καὶ γρῆν cfr hymn. in Cer non dubitandum 3t, quin v τραφερ olim terrae epitheton merit, ut ζείδωρος, d. ε, 63. ωrιανειρα, II. , 155. πολυβοτειρα, II. , 89 alia itemque ἡ γρι nobis, qui novimus illud λεῖν γρα κέλευθα, Od , 71. atque γρυν Ωαγος, Pind. Pyth. IV, 70., idem habeatur, quod θαλασσα, quum legitur πολυν ἐφ' υγρὴν δὲ κ 27 Terrae notio apertius conspicitur ubi Mercurium πέδιλα φέρον ἐμεν vi' γρῆν, ξδ' ει απείρονα γαῖαν, II. ω, 341. Vocabulum adiectivum χλoaίτρο

eontemnenda testimonia apparent in Ienis dictionibus MDρποι λίθοι, en Anah. IV, 2, 3. et πέτραι λοίre χοι Theoee. XXII, 49. Vox homerica ἀπτο, ab κτος, γνυμι, frango derivata, modo frumentum commiti tuismet molituni significat ut vel διυρεα ομητρος, Vel κριθὴ subintelligendum sit, modo ulus maris significat, ubi iluctus franguntur aeque atque ρογμίν, ψ ἐγκυμε tietum, aestus marinos indicat anue docum praeruptum, seopulum, vitii illiini aestum essicit Vocem Ἀκrii probabilitem contendat aliquis ilim cum χόλασσα iunetam suis geri e 1 tiis ipsum litus iam ita iudicat, ut θαλασσος Plerumque addatur ' βροτις, mortalis, hominem signi seat subintellecto ανθρωπος iv d si atque legitur Pud Homerum noro ανήρ. I. ε, 361. βροτοι, homines, Jl. ,304. et o Moro βρ oroc Od. γ, δ. εχ ει μαριλος χεῖμα, ἡόω , aqua hiemali et Huoia suens, fluvium tor-fentem significat subintμllecto ποταμός eis. Jl. 1, 493. . To εα νον εαν, ἔννυμι, induo , quod indui potest, habile, ve, te indicat subintellecto Iuάτιον, l. γ, 385. Η αυτωσἔ αδίς, stataria, pugnas singularem omitius susceptam signi fiteat subiti teli scio rea 31, Jl ν ,3ab idem valet de voce σταδίη Il. 3 , 514 QDicd, ξύναν, polio , politum, hastile indicat, subintellecto δυρυ item ὁ ξυστύς Douo porticus est Obtecta. in ita ambulabant ἐν metωGns J p. Η διπλιο duplex, subintellecto χλαινα tunicam si guificat. Η ποικίλη, aria, Picta, omisso mo porti- eum indieat Athenis a Polygnoto imagine celeberrima exornatam. Ita παρδαλέη c. Me pellem pantherae significat, i. γ, 17. λεοντέη se δορα Pellem leoninam, itemque alia, quae satis nota sunt In multis vocabulis res per se liquet, atque de voce ἀθάνατοι, quod pro ipsis diis saepissime legitur, vix opus est, ut verba faciam. Nomina animalium maturam eorum quomodo saepissime declarent atque a singulari vi profecta in nomina propria quaedam abierint, multis exemplis docui Quaest lexit. lib. I, p. 26 sq. Sed te longius Iabae neqvo in sexcentis aliis haeream, quae uo apud Homerum solum reperiuntur, verum etiam apud alios scriptorea, veluti in illo fragmento Stratonis comici apud Athenaeum p. 383. μέ non ες homines significat, ἐρυσίχθων bovem πη-

14쪽

natiira recepta non mirum videtur ab Aeschylo in Eumenidibus 99. scriptum esse δυσοδοπαεπαλα pro δυσπαράβατα, τραχέα, ut scholia habetit ad h. l. vel δυσβατα, quod selioliastes ad Aristophanis Nubes 260. repraesentat. Haec de Voce aιπαλοεις sufficere puto. Sed in eadem vocis familia mirabilis conspicitur signiticationis varietas a primaria vi quam Posuimus, OuStaine et simpliciter derivata. Verbi πάλλω primariam vim atque niversalem in motione qualicunque statuamus necesse est. Mius significationis singulare exemplum Proponit homericus ille Hector, qui in proelitina rediturus, postquam Osculatus est styanactem filiolum suum insantulum et in manibus sedentem crebro landissimeque suStulit επε κυσε πέλε τε χερσί, l. . 474. , satista quaeque a Iove precatus est. Haec motionis significatio sortius accepta torquendi vim procreat apud Homerum saepissime usurpatam, quippe ad tela hastasque relatam, ita ι παλτον postea de iaculis accipiatur. Neque hercule id miramur, qui heroica Graeeorum tempora in Homeri carminibus contemplamur. Praeterea πάλaco et da corde dicitur, ut πάλλεται τορ ει στομα di. χ, 4b2. si . 461. et hymn. Cer. 294. , ita ut praeter motionis illius notionem trepidatioci metus indicetur, ratione habita eius sensus, quo animum singulis locis assectum

Iam alteram verbi πάλλειν vim ex trito et quotidiano usu receptam consideremus. Πάλλω, Sortior, lacile intelligitur ex sortiendi more, quem Homerus il de-

Fiebat enim sortitio, mi signis quibusdam in galea coniectis varieque commixtis et commotis ex eo, quod commotione primum exsiliebat, res decerneretur rata usui actum est, ut torquendi vis tu sortiendo adhibita in ipsam sortitionis vim paulatim abiret, cuius rei exempliun illustre homericum Jl o 191. tu promtu est. Soquuntur duo verba παλάσσω et παλυνω cum Praecedentibus origi ue primariaque notione Oniunctissima.

Παλάσσω, cons ergo, de fluidis et saepissime quidem de cruore αιματι et λυξρω usurpatur, de crebro Od. , 395.ὶ de sudore di ρ,387. semel. Cfr. Jl. ,100. λ, 169 53b. , 500 503. Od. ic, 402 406. i ,395. Alterum, παλυνω, consPergo, adsicca spectans de sarina potissimum dicitur Jl. ' 560. Od. 4, 77. 29. de nive semel

γος sal, οὐλοχύ et αι grana sacrifieanda, si m nune faciam, alia opportunitate idem argumentum sortasse tractaturus, quod ut multis locis lucem asserre potest, ita a viris doetia plerumque negligitur. Multa quidem huius generis vocabilia difficilia sunt ad indagandum, quoniam ex antiquissimis temporibus depromta sunt atque vetustate satis obseurata ae hoc ipsum vel aerius ad rem Perscrutandam instiget.

15쪽

Il. , 7.). In utroque vina ad celerem manus motionem res redit; neque ego πα- λυν- πάλη, olentia, duxerim, ut viri docti volunt, neque παλύνειν dixerim proprie idem esse, quod λευκαένειν, qui insignis e Tor est grammaticorum nonnisi sarinam in oculis serentiiun et inde miserrime obcaecatorum, sed aeque ac παλάσσω ad primariam vim verbi πάλ- reserendum Lindeo quamquam non nego, ipsum πιχλη ad πάλ- redire, ut sit nos sarinae, possen, torquendo frequentique motione malum atque tenuatum nostrum gesta inungeries Mehi. Ju verbo πσλασσω autem mirabile id est, quod vel sortiendi vim induens, sontem, unde significatio fluxit. certissime declarat Cis. l. , 171. Ol. ι, 331. Quodsi res cruore sordibusque sanguinolentis prae ceteris Conspergi invenimus apud Homerum , facile intelligimus. Iuo iure turbare adeoque foede turbare sit παλάσσειν in verbis, εγκεφαλος ενδοι απος τε πώλακTO JL 98 cfr. l. tu , 186. , 400. neque mirandum est, si tartiationis vi postposita tu inquiuando potissimum nonnunquam verbi noli posita est, ut Od. χ, 184. σάλος ευρυ, ερον, πεπμλαγμένον ἄζη, scutiam metus, sic foeda cinne obluum. . D. l. ζ, 268. De qua tota ratione humanae menti consentanea, a que de similibus verbis, δέφειν, ναμάσσειν, δευειν, ἄρδειν, άρδα Γν, in iis ιν aliisque, quibus haec nostra commentatio insigniter Comprobatiis, herius a me

disputatum est in Quaest. exit. lib. I, p. 1b2. Ubi de vocis σωρφυρεον oriouibus

In his vocibus atque notionibus omnibus manus vibrans conspicitur atque o

sanam ratiocinationem nova otio Condatu Solet id sexcenties fieri, ut primaria voeabuli vis, ad singularem rem Praecipue relata, Paulatim Vanescat et quasi contagione Gadam iii illius rei Muram abeat. Quare Consentaueum est et necessarium, ut cum apiad Homerum, tum apud alios alius cuiusvis linguae scriptores ad singulares rationes, quae in Voce raeponderant, Vocabulorum Significationes mute tui . a varietas atque constantia significationis in superiore familia verborum ais mine, credo, desideratur. Sed ut in arboribus ex odoseo rami Omplexu multi et varii ramuli in diversas partes exeunt, ita ex singulari Vocis cuiusdam significatione tanquam ex nodo novae germinacit et ex alia quasi radice crescere videntur, nisi nodum illum spectas diversitates illas mirifice consociautem diaque cum singularis ratio torquendi temporihus posthomericis spectet ad sarinam λεπτοτατον λαπον ,

cuius rei indicia in usu quodam loquendi apud ipsum Homerum latent, factum est et poterat facile fieri, ut tenuissimae sarinae natura ad mentis astutiam gallicesinesse)referretur. Nam apud Aristophanem Nub. 263. παιπάλη idem valet, quod λεπτολογος

sive λεπτος περὶ et λεγειν cla schol ad Ι. α), atque υνὴ πα τμλωσα mulier callida,

16쪽

salla dolosaque dicitur apud Suidam s. v. Κέρκη eademque παιπαλώδης apud Suidam et Elymologiam bib, 17. Ab hac pollinis vi derivataque calliditatis significatione viri docti, quantum qu

dem scio, homericam Ocem ducunt πολ-αέπαλος, semel usurpatam Od. , 419. de Phoenici hos astutiae et sallaciae nota apud Homerum non uno loco insignitis. Quam sententiam quominus amplectar, multae causae me commovent in quibus non parvi montenti est, quod a radice verbi πάλλω nullum in Homeri carminibus vocabulum ita invenitur deductum, ut farinae im per se proponat, deinde quod farinae tenui sima imaginem ad ipsam mentis astutiam referre menti homericae minus consentaneum videtur, tum quod dubitare iure licet, qui Homeri temporibus sarina tomquendo ad eam tenuitatem redacta suerit, ut astutiae imaginem praebere posset, denique quod illud πολυ eiusmodi interpretationem respuit. Quae cum ita sint, sarinae vi postposita ad torquendi sensum aeque atque in Voce παιπαλοεις redeundum esse visum est. Verto enim πολυπαίπαλος tortuosus, ut idem sere valeat, quod πολυτε απος hymn. in Merc. 13. 439. in qua interpretatione mirifice me adiuvat ipse setisus Homeri atque totius eiustatis consensus, quo iusta, vera, proba, clara taperta dicuntur recta, iniusta, salsa, improba, obscura et obtecta quaeque obliquae, flexa nuncupantur. Quare iusta causa est δικη Θεια, Jl. k, 580. es. p. 36. 226. I heog. 86. eodemque nomine interpretandum est iΘυντατα εἰπεῖν, l. σ, 508. Usurpatur etiam de via et ita, qua quis probe aperteque ante hominUm octa a pro οδὶ - ροι-- .Pin Hemit Lum appellatur iΘυς τε καὶ δόκαιος ἀνήρ, I, 96. D.

I, 11 S. Bem probat Herodoti usus loquendi vel in voce ορ Θος observatiis, I, 96. Vt 68. VIII, 3. Contrariam significationem Graeci constanti mente multis dictionibus exprimunt. Nam σκολιον, curMiam, sexuim obliquum, ad iniusta refertur, Olosa et iniqua, ut σκολια δικαί Hes. p. 221. 252. D. 260. 264. Callim hymn. in JO 83.J, σκολιαὶ Θέμιστες, l. Γ, 387. Aliud eius generis vocabulum ἀγκυλον est, Cur Num sexum, in epitheto Perpetuo Saturni 7κυλομύτης, quo doli atque astuta consilia eius optime declarantur; quae insidiae profecto in quadam animi quasi torthiosi tale et versutia positae Mut. Eodem epitheto apud Hesiodum Op. 48. Prometheias ποικίλος ille, ἐολομηΤης Hes. I heog b11. et ποικιλόβουλος Mes. I heog. 21. , designatur, cuius astutia usi homine Jovem ita deceperimi, ut in sacrificio carne hominibus relicta ipse ossa sibi inscius eligeret. Aliud vocabulum λύζον, curυum,

sexum in Apollinis cognomento οξέα adhibitum est ad oracula obscure, obliqua,

tortuosa, Mae deus ProPOuit, iudicanda eo nomine λοξοχρήσμων nuncupatur, quod Cicerone lictore erias flexiloquus. Multa alia exempla diserte ita eandem rem,

quam tractanus laudari possunt, Ut πορφυρειν, αἰολον, ποικίλον, αἰολομVτλἰς ποικι

17쪽

tatum est accuratius, Ad haec igitur exempla summo iure relarendum arbitror homericum illud πολυπαίπα - , quoniam Primariae significationis, homerici sensus Phoenicumque naturae ratio optime habetur. Nam ut homines illi rerum navalium peritissimi praedicantur, atque mercatui insigniter dediti magna itinera suscipiunt, tina λια γοντες Θυοματ Od. ο,415. εμπορικωτατοι, ναυσίκλυτοι. se. Od. ν 272. schol ad i. ik, 743. , idemque artibus excellunt πολυδαίδαλοι, l. V 743. P. Od. o, 418. l. ,289. , ita sua natura facile assequuntur, ut immensas Pes Sibi O mParent Od. ο 425.ὶ quippe plerumque in insatiabili auri tam e exple uda mirifice occi pati τρωκται, d. ο 416. , versuli πολυίδριες, d. ο, 4b9. in lallacissimi άπατήλιαε i δοτες, d. 4, 288. , atque a sceleribus committendis ita alieni, ut amaeum illum Probissiuatim, origine Syrum, illustri loco natum, nutrix Ι'hoenissa, mulier agitiosissima, cum Oculis e patria domo clam surripuisse, surreptum Phoenices Postea Laertae Ithacensi vendidisse dicantur Od. , 403-484. . Sed iam exsequendum est illud officium, cuius causa homericis quibusdam observationibus prolusimus, Ut alterius vitae, quam ordimur, auspicia rite indicamus. Etenim relicta Bonna, Mi he suavissima, in qua per viginti annos norentissimam et Item transegimus, in sua haud paucorum animos amicos nobis conciliavimus, in

qua Ortunae nostrae M. ita uitali Um in x si κ Pici ira psit domesticae felicitatis

sundamenta iecimus, tu cuius alma academia philologiae Praeceptoribus usi sumus praestantissimis, quorum plerosque quidem, Car. Frid. Heinrichium, Aug. I er d. Nae kium B. G. Niebuhrium, viros desideratissimos, immatura morte eheul ereptos logemus, Unum Frid. heoph. et cherum superstitem venera-miir, in qua denique urbe Per quindecim annos cum gymnasii collegis, optimis et moritissimis viris, ad bonas litteras et ad humanitatis studia iuventutem perduximus olus igitur urbis relictis deliciis, amoenitatibus et Octrinae thesauris ad Mmna-Sium Εmbricens transgressi sumus, summis auspiciis RIDERICI ILHELMI IIL. regis beatissimi et immortalis, ante hos novem annos liberalissime renovatum et in pristinam dignitatem munificentissime restitutum. Cuius gymnasi quum , quod num telis faustumque sit, FRIDERICUS ILΗΕLMUS V. rex noster Potentissimus, clementissimus, directorem me constituere, constitutum sancire Oluerit, hoc ego munus rite suscepturus gymnasii regii Embricensis collegas atque curatores, Urbi Proceres, cives, denique omnes, qui gymnasio eiusque studiis favent, illi s lennitati frequentes ut adsint, observantissime rogo.

18쪽

sim dare velit.