Ad musicam practicam introductio : non modo praecepta, sed exempla quoque ad usum puerorum accommodata, quam brevissime continens

71쪽

or sunt mecies,ut ibi, re la,mi mi,ia fa

Semitoniu cum diapente est sexta im .perseeta,quae tribus tonis 3c duobus se mitoniis constituitu - - .i Tonus cit diapente est perfecta,quae conu/ net quatuor tonos &

unum semitonio unaut

Diapason est in

Ueeruallu, quod ab una uoce inchoa i saltumst, facit ad octauam,& Omnia vocum interualla in se plectituriincipit quin v tonos & duo semitonia,cuius species sunt septem. am a qualiber litera uel claue in sibi--

simile est diapaso S

His nunc addam exercit' causa usitatam in scholis cantilenam. Ter trini sunt modi &c.quar,ut Pon lisex ait,ad dinoscendas omneS canendi uarietates a

deo utilis est, ut pueris quam facilimum ad musicam accessum faciat.

72쪽

tur, scilicet, unisses nus, Semito viam, Tonus, Se miraditonus,D tonus, Diatessaron, Diapente, Semitonium

cum diapente, Tonus cum diapente, adhaec sonus Di quo

son Si quem delectat elm,hunc modum esse cogno cat. cum r

s paucis modulis tota harmonia formetur,

utilissimum en eas ae te me mo riae commendare, ἡγ

73쪽

Sunt 8c aliae vocum distantiae, uidelicet, septimae, nonae, decimae,& duodecimae,quae cum raro in ca- nendo usu ueniat,aim etiam ex superioribus componantur,non solent a Musicis resem in numerum interuallorum. Nam tertia ad diapente addita constitatuit septimam. Tonus aut semitonium cum diapa sen producit nonam. Ad eundem mo dum adde tertiam ad diapason,fiet decima,item quintam, erit duini odecima.Sed haec magis usu,quam regula distuntur,.Annumerat etiam interuallis disdiapason,no quod in canendo utamur, sed quod humanae uocis termisnus existat. Nam ueteres cum iudkarent ultra disdiapason aurium iudicium obtund harmoniae certos limites praescripserunt, quos lyhodie caute agenrates temere traesiliunt.

I Restant

74쪽

nestant adhuc prohibita interualla tria,de quisbus paucula haec subiiciemus. Tritonus e squarta 3

Semidiapentes dicitur a quinta de mi adia Semidiapasoni Loctaua a

Et dicuntur prohibita seu inusitata interualla quia quemadmodum in plano & mensurato cantu, ita etiam in compositione locum non habent, quia prorsus laedunt ac uitiant Sympnoniam. Cum autem in canticis occurrunt,semper prior uOX rePς tenda est,nisi in figurali cantu pausiae interponamur.

CAPUT NONUM DE TONIS.

Tonus est certa regula,secundu quam cursiis 8c melodia cuiuslibet cocentus in principio,medio 8c fine formatur, Sunt autem octo ton qui in autentos &Plagales diuiduntur, Autenti dicuntur,qui sunt de numero impari, ut Primus maiorem ascendendi potestatem habent quam plagales.Nam cantiones eorum supranalem clauem ad diapason intenduntur, insta uero

tantum remittuntur ad tonum. Putant autem eos inde xv kν π dictos, quasi principes 8c duces, quod primum inuenti, & deinde plurimum apud Grecos in usu fiterint,at v maiorem uim habeant mouendi affectus. magales dicuntur qui obliquo modo incedunt, &magis in grauibus uersantur. Harmoniae nam eo

75쪽

rum a finalibus ad diapente tantum consurgiriit, Scad diatessaron descendui.Sunt aute reliqui de numero pari,secundus, . Appellantur etiam colla. terales,& comites,quia a recentioribus Musicis sunt additi prioribus tonis, ne harmonia esset confusa ac dissona, sed ut grauia & alta cantica discernerentur,l ascensum autento,descensum uero plagali tribuerui, Ideo etiam ηsdem utuntur clauibus finalibus.Obiteri hoc quom obseruabis, plagalium cantilenas magis animi assectus lenire quam ciere. Principiol Toni cognoscuntur tripliciter Medio &CFine Principio. Nam omnis cantus statim circa initiusupra finalem clauem scandens ad quintam,autens tus est. Qui uero ad diapente non intenditur,aut si atim descendit,plagalibus annumeratur. Breuiter cantilenarum principia ira se habent. Autenti omnes asu surgunt ad quintam Praeter tertium,qui seXtam admittit. Plagales autem secundi &sexti ton sua ini ita intendunt tantum ad tertias, arti&octaui ad

' Medio cognoscuntur toni duo bus modis. Ami bitu seu cursu & repercustione. l Ambitus est certa regula significans quantum cantilenae intendi ac remitti debeant a suis finalisbus, aut 3 autem tonorum diapason suo ambitu

76쪽

acuentus. Sed qui in diapente sursum & in dia- stessaron deorsum octauam suam constituit Plagalis ldicitur. Nel hoc praetereundum est,his etiam octain luis nonnunquam infra&supra tonos addi.Sed ne . illaec additio necessario fieri putetur, Musicorum lia Repercussio est proprium cuiusm toni interuallum, quod sepe repetit.Et sunt octo repercussiones, quae a uoce finali incipientes,aim sursum tendentes, ad eam quom redeunt. In fine cogoscuntur toni ex classibus finalibus. quae inde nomen sortitae sunt, quod omnis cantus regularis in his habeat finem. cantus U tert' c iquarti toni.

centias appellant.

77쪽

In cognitione toni praecipue obseruabis sinem, non aliter ac ingrauibus huius uitae negotiis cxitum solant considerare prudentes. Vnde tritum hoc prouerbium hodie in ore est omnibus : In sine uidetur cuius toni. Et Guido dicit. Omnis laus in fine canitatur. Principium enim&crursus cantilenae ei attribu/iantur imo, in cuius claue fit finis.Quia uero auten tus & plagalis eandem occupant sedem, adhucin dubio est animus, ad quem tonum carmen sit referen dum. Sed ut ille strupulus quom eximatur,diligenter considera ambitum,is te certiorem faciet,cuinam tono citra ambiguitatem asscribas cantilenam. De Tonorum transpositione.

Cantio non terminata dictis clavibus,sed allinum possidens finem, irregularis uel transposita uo α catur. Interdum enim cantilenae a Symphonistis pro arbitrio uel ad quartam uel ad quintam elevantur, ne inferior uox extra scalam expauetur, sed potius intra praescriptos terminos maneat. Scias autem tos nos ad quartam transpositos esse binolles ad quin tam duralis, & septimum cum octauo non posse transponi ad quintam, licet etiam raro quartam adsmittant.Neq; est quod de tonis transpositarum cantilenarum multum angaris,cum eos sine negotio de

i 3 praehende

78쪽

praehendere possis, tantum quatuor vocibus finaliabus diligenter obseruatis,re,nat,se,s L Nam omnis cantus siue regularis siue transpositus, exiens in re,

est primi uel secundi ton in mi,tertii uel quarti,in se, quinti uel sexti,in sei,septimi uel octaui.

Tonus utrum p ambitum, utpote epidiapasen cum subdiatessaron, complecteΠS,mixtuS nuncuparaci solet, quia confusio fit duorum tonorum in una cantilena, quae iam ad diapason autenti more eleua atur, iam infra quartam uel quintam,ut plagalis des cendit. Sed illam tonorum commixtionem plerim Musici magis licentia quam certa ratione a neoteriscis fieri clamitant, At in huiusmodi cantibus,etsi principi j 8c repercussionis obseruatio nonnihil ad cogniationem certi toni facit : tamen precipue finis constaderandus erit. Si enim ex quinta in finalem descendunt,autenti sunt : sin uero ex tertia uel quarta in fianem scandunt, plagales dicuntur. De tono neutrali uel imperfecto. Neutralis tonus dicitur, qui cursu suo diapason non implet. Volunt enim Musici, ambitum non

semper necessario absoluere Octauam, cum cantilenarum ascensius uel descensus magis sit intelligendus de potentia quam actu. Quod ueterum cantiones indicant, ex quibus multae ea sunt simplicitate,ut uix diapente curtu suo impleant. Significat autem re Percusio

79쪽

percusito ad quem potissimum declinent tonum. Si uero absq; repercussione certa cantilena erit, tum hac regula utere. Plures notuis stiprasedem clauis finalis, quam infia dispositae, autentum designant tonum, sed quando cantuS magis in inserioribus uero fatur, plagalis esto. De tonorum tropis. Tropus est breuis melodia in cuiusq3 toni reperincussione incipiens, quae singulis psaImoru uersibus in fine adhibetur. Et significatur post Antiphonaorum finem per dictionem Euouae, quae omissis consenantibus, uloum Amen sonat. Habet autem unusquis* tonorum suum proprium tropum,ut sequitur.

Primi Secundi TertqQuarti

Sexti Septimi

Octaui. Restat

80쪽

Restat adhuc tropus qui peregrinus uocatur,eo

quo in concentu raruS admodum ac peregrinus siti

quia non nisi ad Psalmum In exitu Israhel, eius Antiphoniam Nos qui uiuimus, decatatur. Differentiae de tonorum essentia non sunt, sed

fortasse ideo excogitatae, ut in diuersis tonorum ini liis, facilius cantica incipiantur. Quare non opus est, multa de eis praecepta scribere,cum subinde uarient,

atq; finibus Antiphonarum subiungantur. Ego ta

men malim simplicibus tonis uti,quam stultam con suetudinem ratione carentem imitari. Absolutis praeceptis, quae de tonorum cognitiuone necessaria uidebantur, pauca nunc quos ,ut in hac re Musicae studiosis etiam inseruiatur, te intonaistione addam, quae hoc loco commode omitti non poterant. Igitur breuibus aliquot regulis,totum hoe complectar negotium. a Circa initium cantus primum uide quae clauis finem imponat carmini. Deinde diligenter conside rabis tonum, eo enim cognito reliqua facile assequi Poteris. Autentorum cantilenas profunde, magalium acute, Mixtorum uero, mediocriter incipere studelia Nam hoc praecepto non bene obseruato, istis

De intonatione Psalmorum. luc