Pharmacopoea dogmaticorum restituta preciosis selectisque hermeticorum floribus abunde illustrata. Auctore Ios. Quercetano cons. & medico regio

431쪽

distinctu dispositor exhibita postri

adhuc de enarratis tabellis, tres tantulaapillos reje tavit, Uic extirpata morbi causa perfectam recliperarit alatudinem: quemadmodum de harum rerum circumstantiis, remediorum successu, pharma copoetis quidam nomine A Nayaut, qui ipsi toto curationis spatio auxiliatrices prae buerat manus,ad me luculenter perscripsit;

idq; tunc temporis, cum officiis meis in adversa valetudine firmanda adessem Excellentiss.4 amplisse Domino de illeroy, augustissina Cori sistorii Comiti Prima

vita Reg. Secretario, viro sane non tantum

de Fraincia, uoto Gallia regno, non secus ac de patria bene merito, sed etiam apud exteras nationes ob singulare sapientiae, in tegritatis & prudentia studium,summanaq; in regiis tegotiis obeundis dexteritate' cum summo animi candore conjunctam, celeberrini, in hujus, inquam, imagni viri moecenatis mei arce splendidissima, il-tero dido, cum essem,in remotus ab aulae urbis a Parisiensis tumultu, liberaliori Musarum fruere otio, nova haec nuntia de tamni irabili casu Tellic ejus exitu, ad mele

lata sunt quo etiam in loco pharmacopta am meam elucubrandam prae manibus h

bebam, ac in ipso capite de purganti hun

432쪽

ta occasi ne historiam hanc pr edenti an-Deetere visum sitit, tu i upendi hujus acu tionis per vomitum effectus, in propatuliana producti, omnibus innotescerent, hoc modo errorem suum agnoscerent, qui inique eundem purgatia modum, ex nescio

qua timidiate plusquam leporina conde

mnant.

Docesnus praeparationem Mercurii nostri vitae in nostra Tetrade Breviter i praeparatur ex duabus substantiis metallicis, qua rvin una sumitur ex regulo Magnesiae, altera ex mercurio ejusdem me Magnesiae in meteoron redacto, aequaliter mixtisci ex quibus extrahatur vi ignis per retortam liquor gummosus,qui praecipitatur in aquam frigidam in forma cremoris seu floris lactis,

qui optime a sua aciditate pluribus ablutionibus edulcatus, in pulverem nivei coloris convertitur hic ad .vel 3 grana ad sumum exhibetur, idem et ana si velis cum Iaccharo in tabellas redactus,vel etiam cum quodam liquore, vel secus offerri potest. Est enim omnium vomitivorum, iurgativorti praestantissimum, ultra quam dici aut cogitari

potest, stupendosq; plane effectus prodit in diversis morbis r fligandis. Presstantia tam insignis remedii vi qua e manibus nostris

extorsit

433쪽

extorsit clariorem eritis dena descriptionem quana clausulae loco, huic capiti appende volui, ne alias nuncum mutilumq; Orte videri posset.

CAP. XVII.

AT tractatu nostro de purgantibus generalibus,qua per os exhibentur, nunc a quam esse videtur, ut juxta ordinem nostrum inceptum,etiam de purgantibus liquidis, quae per anum immisi icorpus ab excrementis pravisq; humoribus repurgare apta sunt, sermonem laciamus. Vocantur autem hujusmodi remedia communi nomine clysteres nonnullis appellantur enemata, hoc est, infusiones immissiones, iuxta Celsum. Est igitur clysteris vocabulum generale pro variis remediis exhibendis usurpandisq; accipitur pro alio enim atq; alio partis affectae, cui is ut remedium adhibetur e in usum aptatur, situ, aliam quoq; nomini appellationem sortitur unde clysteres alus in tauriculares, olenchitae antiquis didalii sunt clysteres vesicae, vocati siphone vescatheteres, per quos, quicquid volumuSin vesicam injicimus.

434쪽

. Alii uterini, metrenchitae nuncupati. Ejusmodi remedia diversis affectibus, quibus tres illae nobiles enumerata partes defatigantur, medendis inserviunt hos tamen eosdem clystere in alium locum tractandos rejicimuS. Sufficiet nobis hic de veris tantum Uysteribus dicere, quales sunt, qui in genere ita appellantur,in qui in anum ui funduntur quorum usum, juxta Plinium, vis Ibis

appellata quae longo suo rostro ibi ipsi clysterem quasi per inferiora injicit nos primum edocuit. Calenus comment.in Aphoris. 35. sect. 2.

lib. 6. Epidem plures tradit clysterum di

Ferentias, compositiones quorum alii ventrem nimis siccum emolliunt, Tacultatem expultricem consopitam excitaui. Alii emolliunt iurgant simul, non tantum communia illa ventris recrementa, ad ipsius natura imitationem quae felle sive bile in intestinum jejunum regurgitante, cxpultricem facultatem, ad naturalem excrementorum egestionem irritatri stimulat, ut Galen docet lib. I. de usu partium sed etiam evacuant revellunt pituitosos, biliosos aliosq; superfluos noxios humore S, tum in ipsis intellinis, tum in toto esse enterio. circa hepatis sinum stabulantes, ut idem

435쪽

ut idemGal scribit comment. aphoris aphoris. De his solummodo clysteribus,

quorum ope naturalem tantum vacuati

nem expedimus, jam tractabim' tanquam de re quae ad purgationis scopum maxime spectat; simulque iis adjungemus decocta, modo carminativa, modo lenitiva, modo detergentia, ct id genus aliis medendi finibus inservientia, ubi scilicet vel evacuatione, vel revulsione, vel derivatione humorum peccantium opus erit sed instituti men memores non latius aequo hinc divagabimur. , Clysmata emollientia, quae aridas Min-tiis duratas alvi feces humectant, componuntii ex rad de soliis bis malvae, malvae, violarum brancae ursinae, betae, quibus aditu tur olea, butyrum, aut alii pinguedines; jura etiam intestinorum vel capitis vervecini sola eidem usui destinantur. Auod Mi. Ut vis anodyna augeatur, si sorte humor acris, mordax salsus, sive pituitosus, sive biliosus intestina obsideat, doloremq; inducat, decoctioni adduntur semina lini, foeni graeci, bis malvae, psyllii sores camomillae, meliloti, sambuci ina illium. Sin vero dolorem comitetur,vel eundem etiam excitet status, irassus ac pituitosus hunetor semina carminativa adjiciuntur, nempe

436쪽

nempe chimini, anist, foeni culti baccae lauri,

herbae origam, calamenti, rutae, uni mita tum anethi.

Gomam autem ejusmodi dolores ut phirimum proveniit vel ab humore tenui,acri4 bilioso, vel etiam acrano, mucI-laginos, pituitoso, salsori vitreo biti: sus quidem vacuandus est looch ex cassia, diapruno,catholico, lenitivo,eleet de psyllio,&similibus levioribus cholagogis pitui tosus vero deturbandus hiera picra Galeni, diaphoenico, diacarthamo, bene die alax tiva: interdum ubi humore existente tenaciore, stigidiore, & glutinosiore,validius trahendum purgandumque est, hieridia colocynthidos assumitur olea congrua adtitriusq; humoris acrimoniam obtundendam admiscenda sunt mih iis quidem calida& lenientia humori bilioso con sunt,ut oleuim violarurn, ol liliorum, linivi canaona illae laurinum verb,juniperinum, sesaminum, anethinum, sambucinum, rutaceum,

irinum ad pituitosum, ibi majori ait nuatione, resolutione d calefactione Apus est. Si vero dolores huiusmodi, sicut saepe accidit, oriantur ab inflammatione quadam

intestinorum aut circum vicinaria partiti III, vesicae nimirum uteri aut renum, medicus

437쪽

partim versatus curiose occurate quid i ciendum sit, consideret haec enim mala

semper cum febre conjunci a sunt. Ejectis igitur cum emolliente aliquo clystere prius crassioribus alvi excrementis,lenitivis&i frigerantibus clysmatis utendum erit pa tratis ex lacte, in quo incoxerint seminita ictucae, psyllii4 bis malvae, ut mucilaginosum fiat,&magis nodynum Aliquando paretur enem ex solo oleo violarum, in quo incoqui possunt aliquot capita papaveris. Sed dulis juniores medici consulant Aetium cap. q. 16.4 25 serna. . lib. . Videndum praeterea,quid Galenus si ribat de clysteribus ex solo sero lactis paratiscio. simpl. cap. de sero lactis quos ad pus deter lgendum, dolorem sedandum, Macrimoniam humorum obtundendam , summopere

colia mendat.

Haec obiter dicta sint: scopus enim noster est, uti jam protestati sumus, hic de solis purgantibus en ematis verba facere. His enumeratis communibus vulgaribus emollientibus, lenientibus, Manodynis, quosdam alios ejusdem ordinis adjicere possem ad hujus operis ornamentum, nisi constitutum esset, cap. de extractis annota lr Plura extracta purgantia simplicia de compositari plura item extracta lenitiva, lanody l

438쪽

bus intentionibus curati quae ad quoslibet clystere conficiendos abunde sufficient. Nam si,exempli gratia, componindus sit clyster ad dissipandos ventoS, una carnirmativum jam paratum in promptu aderit, quod diuturno tempore relervabitur, omnibus virtutibus troprietatibus baccarum lauri juniperi, em sceniculi, anisi, anethi, cumini, datici herbarum siccarum, rutae, calamenti, pulegii, origani, forum sambuci, amomillae, similium dotatum cujus varias compositionum sormulas describemus sicut, extractionum lenitivarum lanodynarusi x sufficient commemorati extracti tantum drachmae duce vel tres, cum jusculo quodam aut aqua calida aut vino, prout opus est, permixtae: qua methodo carminativam clysteris de- coistio nona, sine laboriosa operatione statim parabit in qua extractum purganSaLfectui,qui edomandus est,congruum di sibi-vet, sicut ex variis illis formulis, quas cap.

de extractis describemus,palam fiet. Ita,ut adhuc magis supervacaneo labore pharmacopoeos sit blevemus, varias quoq; oleorum formulas dabimus, quae facultate anoduna, lenitiva , carminativa purgativa simul

439쪽

praedita erirnt. Exempli loco hic oleuia, nstrum diacolocynthidos carminativiana in medium proferemus quamvis plures clul-dem sermulas in secunda sectione nostrat pharmacopoeae cap. de oleis simus daturi. Oseum diacolocynthidos carminativum

purgativum: uetani.

N Herb. sicci ruta Calamenti Origani Pulegi ana m. Sem Dauci mini Poeniculi

Baccar Lauriana is OL ilixarum di ij. Vini rubri bCoquantur ad vini consumtionen telini hoc oleo sic praeparato decoque pulps colocynthidos j ij digerantur ad ignem B. M.

Cal per Ia horas dein bulliant per duas ho ras,donec oleum vim totam colocynthidos attraxerit dein exprimantur xcolentur.

Hoc oleum in officinis parari, diuq adservari potest: dosis I . vel iij prout majori vel minori operandi efficacia opus fiterit cum jure pingvi permixtum, medica tnen summum erit ad omnes soporiferos

affectiaci 4

440쪽

Ex commemorata colocynthide, cocta cum oleis lenitivisa umbricorumdini liliorum,visci pomi camo millae conaponere licet oleum compositum lenitivum purgativum,in modum olei carminativi purgativi, quod cum jusculo capitis vervecini mixtum, ad Omnes dolores singulare est praesidium. Oleum enim mirifice contemperat acrem .venenatam colocynthidos qualiatatem, adeo ut sic praeparata, neutiquam

noxia aut damnosa sit intestinis, quorum tunicis alias vel subtilissime etiam pulveri- rata,& in trochiscos redacta,semper aliquatum adhaerere solet: quod incommodum hac praeparatione, Moleorum cum ipsius essentiari proprietate permixtione inte

cipimus sicq; auxilium evadit minus periculosum ipso diaphoenico. benedicta laxatio: cujus usus utilis erit in variis clysmatis concinnandis, effectus praestantes felici cum successu stentabit in sedandis potissimilia intolerabilibus doloribus, passionibus colicis, ut plurimium a pituita vitrea intestinis,subortis,in quibus purgantia lenitiva sola exhibita, inefficacia prorsus &invalida comperientur. Dd a Coroni