장음표시 사용
541쪽
CAP. XVIII RE nunc,ut dicamus de antidotis sive alexipharmacis, quae adversuSOmnis generis venena, ipsas bestias viciis
ejaculantes conferunt:utpote quibUS, si xta modernos, proprie competit antidoti no meta nec interim silentio aut oblivione suo loco praetermittemus antidota anodyna, narcotica optata. Haec duo antidotorum genera, quae tam
apud antiquos,quam adhuc hodie apud nos in magno fuerunt usuri celsi matione, ad diverso .deploratos affectus depellendos, nos quasi adigunt atq; compellunt, ut sangula in litis traci andis paulo minutris exquisitius pervestigena . quam in nonnullis aliis hactenus a nobis factitatuna est. Oculis enim manifeste contemplandum subjiciemus, haec ipsa tanti hactenus ubivis
gentium aestimata, mendis scatere quamplurimis, praeq; caeterlimaxima reformatione opus habere ita ut mirer, multos authores,licet doctrinat authoritate conspicuos, quorum me discipulum non puderet
profiteri,illud ipsum segnius observasse, ne
dicam aeterno silentio obruisse Vertim id unum deposco, ne benevolus lector, me ex
temeraria quadam laudis gloriaeve cupidi'tate,in haec prorupisse verba existimet Sed deposta
542쪽
deposito affectia, T in rationis bi lance rem libret, expendatri consideret. Iam ori detracii in alibi protestat Irin lub acilal l Pro testamur,omnia a nobis ita proponi, ut non vereamur ea doctorum virorum Ce Iuurae submittere: quod si in iisdem forte quid occurrat ab Asclepiade doctrin , Craq; li sciplina alienum, id quasi non dictum, aut literis consignatum habeatur. Inter enumerata antidota alevitem i, merito primus locuS thgrIaclicien C tu T. Theriacas ideo dico, quod tam apud Veseri.ἡcibis teres , quam apud recelatiores, duo earun--tim ba..dem genera statuantur quarum unum in vera. composthione recipiat carne.viperae reliqua vero sine iis componantur. lli, quae vulgo theriaca magna prisci autem gloriosa liberatrix appellatur, tot tanta q; au desin proprietates tribuuntur, ad infini tosin deploratissimos affecti is propuls in dos, ut nihil supra commendacionis valeat asciscςre. Caeterae autem, quae nihilominus contra venena specificae sunt antidoti, sinie trochiscis de vipera parantur, suntq; hujusmodi:
543쪽
Ex Tiro ita E serra sigillata. Quarum descriptioius reperiuntur aput dori basium, Aeginetam, Ae tiarium, filium Serapionis Rhasin, Avicennam, cistam, pluresq; alios tam GCaecos, quam Arabes, Latinos authoreS. Mit5 Ua Inter haec antidota alexiteria, non men . diocris existimationis erat Mithridatium, quod antecessit theriacam, quam Andro machus sua aetate medicae rei peritissimus, parabat ex carnibus vipers,tanquam lingulare adversus lepras, quaevis alia venena pharmacum Mexperimentum, quod solum .per se omnibus venenis tanquam
summum antidotum conferre noverat.
Mithridati mix infinitis sim pilicium e lneribus compositum,authoris sui, Mithrida cis nempe regis Ponti nomen obtinuit: qui ex diuturnior ejus usu, adeo laudabilem corporis habitum sibi comparaverat,ut,sicut historia narrant, mox dicturi suo muS, nullo Cneno assumpto sibi vitam adimere posset. De qua antidoto Avicennali eloquens, nostram confirmat sententiam : l,xonfectio, inquit, Mithridatis nobili sest a confectio, quam secit Mithridates io mi I, navit suo nomine. Et Aet tetr. q. Crna. i. cap. 95. ita scribit De Mithridate sane magno
544쪽
gno illo belli trice reserant, uota theriace quidem non biberit neq; enim ad litic in usu erat vertim ex alteri uiant laUti, quae postea mithridatica ab illo appellata est, lasa ita corpus apparavit, u nil a veneni vitaec 1 posset Et cum etiam leti tale pharm is H, I
cum accepisset, mori non posset cuna en in io ι tetro
ab hostibus devictus es, iam interficere meditaretur , nullo veneni hali. u mortem 'sibi conciscere praevaluit scd vocato cuiadam ex amicisse jugulandum praebuit Plinius fusiorem hujus hist oriae enarrationem traditi b. 23. caep. 9. 'millitis quin etiam nomen exprimit, cujus opera ad mortem sibi conciliandam usus fuerat cum Omnium venenorum sumptorum vim advenistam insignem antidoti est 4 caciam, invalidam nimis S irritam prorsus expertus fuisset. Notandum porro est, olim non tantum compositis istis remediis equoriim numero supras aut 6 recensuimus, paulo poI Thericlo eorundem descriptiones in medium alta turi theriaca nomen impositum, sedeo. dem quoq nomine sola quaedam simpli clainsignita fui sis Quod utique Avicennae onPMιia3 authoritate comprobare licet, qui quillam appellat theriacam contra venena
545쪽
Uullam IopopaiLIX, de aristolochiam theracam ad puncturaS. Iliade complures tam philosophos,quam medicos,imbre eos, qui cruditiorum ex celebriorum ordini annumerantur, non parum lapsos his constat dum theriacae vocabulum a serpente quodam quem hirum vocari, ejusdem compositionem ingredi putarunt derivatum ab eodem quoq; trochiscos theriacos appellatos crediderunt. Albertus aptatis unus ex illorum nu-
iis lib. mero, Artitotelis textum, qui habet echmvel echidnam, qua verba nihil aliud quam viperam ignificant,perperam de thiro serpente interpretatus est: quem distinxit a vipera , peculiare de eodem caput conscripssit. Hanc falsam opinionem secutus es AP gregator Patavus,qui thirum tanquam animal a vipera diversum constituit, illudque basim trochiscorum, quos excipit theriaca, esse putat.
h. eois i Petru de Dono eodem errore irreti diser i 77. US, ita scriptum reliquit Dicitur autem. r. theriaca a thiro serpente, quia ejusdem c cipit carnes, quae sunt veluti radix basis istius medicinae et dister. 179. Sciendum, inquit, quod theta aca est multiplex secundum
546쪽
qua caro ingreditur Thiri serpentis, unde
nominationem est sortita quae autent nancnon suscipit, theriaca metaphorice dicitur, ut Diatestarum,ideo quod ad illi us simili tu .dinem venenorum depellai nocumenta. Imo ipse Nicolaus a sinistra hac opinione non immunis videtur, tum ita in capite de Trochiscis scribit:Trochisci, nouit, de thiro, qui in magna Caleni theta acarecipiuntur sic sunt: Invenias,inquit, Thiros longitudinis unius palmi,&C. Huic errori occasionem dedit nomen ,ab antiquis olim,trochiscis istis,tanquam prae cipuae theriacae basi inditum.Galenus enim Troehis, illos appellat theriacales,& post illum idem beruicato. nomen retnauerunt Aetius,Oribasus,aliiq; Graeci Plinius eos vocat trochiscos theriacos : Et Avicenna quibusdatra in locis cosudem nominat trochiscos hiri, vel thirios, hoc est, ferales Sed si quis penititis veterunt scripta perpendat, facile perspiciet, eos nunquam aliud serpentum genus, hoc vocabulo praetcripsam viperam intellexisse. Cal. in lib. de Antidotis de theriaca ad Pisonem, alibi diserte viperarum facit
547쪽
me nitionem. Vide uidicis iam Ag, i
gesinio septim O. Hoc caput primo ita inscribit Dei, ,,riaca ex vi peli Andromacili Postea IQ,, in hunc modum incipit Ordiemur a The ,,rlaca Alidromachic viperis, cujus admi ratione ductus ualenus haec de ea scrinit Cum multa discordia sit circa theriaces descriptiones, nos Andromachi descriptione, ut longe optima utemur, qua etiam in re, gum usuSapparatur. Et capite non ejusdem libri ubi de trochiscorum sive pastillorum praeparatione digit, ita exorciitur Caeterum pastillos theriaces hoc modo ap- . . Dari , cras foeminas accipito, non quocunq; tempore captas, sed desinente Vere,&c. Et Avicenna libro quarto Fenvia tractatu tertio, cap. trigesimo tertio, ubi loquitur de curatione morsus viperata, his verbis sermonem inchoat Considera , in ciuit, radices communes in curatione Genade sortior curatio est properare ad theriacam viperariarn.Inde apparet discri- , It Cia inter theriacam, quae viperas recipit de eas,quarum mentionem lacit libro quinto summa I. tract. r. videlicet theriacae . Esdraevi Diatessaron, quas contra gravissinios totius corporis affectus laudat. Idem
548쪽
Avicenna lib. . ulnia a I. tracta. I. ubi de the riaca agit, ejus descriDtiori exmπ- citum Trochil cor una ciuillae, trochisco rum viperae,&c. exquibila manifeste liquet, quod etsi alibi eosdem trocliti nomin Etthiri seu hirtos, non tamen alio intelligat, quam vi perinOS. Hinc concludimus, Theriacam non a Thertara ascrpente quodam Thiro, qui ejus compo-O σι ν sitionem in rediatur, sed a Graeco vocabu-
lo, quod est , ιον sive dat, id est, fera, denominationem suam accepisses neq; id propterea, quod ejusdem compositio feram vel viperam excipiat, ut quidam sella opinantur, sed qιiod eadem theriaca, sive cum vipera, sive absque vipera parata sit, omnibus morsibus venenatis, a quacunq; erasiue animali illatis succurrat Sic ab an liquis&a neotericis ut jam diximus trochisci dicitiatur theriacales, non ratione ingredientis, sed ab eorundem effectu quena inpellendo lethalium animalium veneno lanifeste ostendunt:alias enim non theria- cales, sed iperini nominandi essent. Eadem ratione quaedam remedia vocamus nephriatica mysterica, non quod eadem compo
Ilantur evre nil II vel uteri ac ditione, sed
quod tanqua medicamenta specifica iis dein
549쪽
partibuS, morbo exagitatis, Opemi mea lam afferant. Praeter dicta ratio acS, etiam Orthographiari scriptio hujtis nosti in is nostram sententiam confirmat. Nam a Thiro scribendum esset Thiriaca cunici, non Theriaca. Sed quia scribitur Theriaca cum elongo, verisimile est, quod a dietione derivetur, quae parem dictionem longam habeat in eadem syllaba, quallis sane est δὴ vel as ιιν, hoc est,fera Henim Graecum in latinis dictionibus a Graecis derivatis, vertitur in elongum, quasi diceres theriacam antid
tum, contra ferarum in minorum, quam majorum ictus e venena.
Hirc te Theriacae differentiis, e usdemq; nominis etymologia, hic enodanda duxi
Non diu hic immorabimur inenarrandis diversis horum theriacalium medic naentorum compositionibus sive invicem differant ratione ingredientium, tu modo
ab hoc modo ab illo vel imminuuntur vel adduntur sive ratione ponderis, quod diversum quoq; in diversis descriptionibus est deprehenditur. Haec enim non sunt
tam magni momenti, neque hic quaerendus est nodus ille Gordius, circa quem rei cardo versetur cita ut non possim hic opinioni
550쪽
nioni Avicenias subscribere,qui lib.& tract. de Theriacis supra jam citatis selecta praecaeterisAndromachi descriptione tanquam longe optima, in haec fere verba scribit Et iam nisi sunt plures medicorum, sicut Gai ca&alii, addere& minuere alliquid in ea, non
propter necessitatem necessarium, neque
propter aliquid sorte quod eos ad illud
commoveret, sed quaerentes, ut rememo ca
rarentur, lemaneret ab eis in ipsa vestigium, sicut remansit Andromacho at em eum quidem consilium est ut non remo- eaveatur aliquid, quod experimentum juva-ια tivum invenit tortasse enim illa comple .exio cum illo pondere exigit illud, cujusju .dvamentum invenit experientiam, quam ce quidem dum res ipsa movetur a suo pondo ere, non consequitur illam proprietatem, e&c. oecunda hodie est artium inventrix,
eaq; in dies magis magis i incrementum sumit hac duces auspice plurimorum
remediorum usum,quem veteres tanquam utilem comprobaverant abdicavimus:
in illorum locum alia nostro artificio inventa introduximus, quae ipsis inaudita&incognita prorsus erant. Sic hodie infinitae Praeparationes, vel plerisq; etiam antiquorum tam elegantia, quam saporis suavitate utilitate longe praeserendae sunt. Neque