Andreæ Alciati iurecons. clariss. De singulari certamine liber. Eiusdem Consilium in materia duelli, exceptum ex libro quinto responsorum

41쪽

DE SING. AEERTAMINE. rivocator dixit te in equi Semproniani uti lenon propriae uxoris, vel fulse monetae dissi actorem : si tu equi Sempron esse nescias, sed bona de Videas, juxorem castum arbitreris si monetam adulterin esse ignores,proculdubio iniuste prouocatus es, cum horum crinanam nemo nisi sciens reus fit cum aliquem iactantem audissem, se noctu arcem clanculum introiuisae

se, si eum prouoco quia ingressu filerit, male prouoco. quid entas falsae lutierit s Prouocandu igitur est non

quia ingressus, sed quia se ingressum probesus fuerat:

non enim inleo esca est haec confesto, ut ueritis praeis ualere ex iudicio presertim diuino non debeat. Dixi te illegit um cum principis indulgentia natalibus restituistias esses iniuste ago no enim ι egit mus nunc est, quem

princeps restituit. Debui itaque illegitime natum dicera. s. hviotuit. re: trunc enim uerba ad tempus natiuitatis referuntum de electit. Dixi proditorem qui abolitionem crminis, restitutio a

nems iam petrarat Swnt qui male conceptam frinuis Iam arbitrentur: non enim amplius est proditor, qui notae exemptinest. Ipse sub sto, quonia indulgentia ut in . is CHelege dicitur quos liberat, notat, π, ut inquit P. Naso, olol. Poena potest demi,culpa perentatis erit. Sed tamen in re dubia Uultius erit prouocatori, si fusisse proditorem dicat. Fuit enim quados, tametsi in praeis sentia non sit. Cum tecum de contractu aliquo uerbustaecissem, conuenissetq; inter nos de pretio Cr lege contractus, solumq; superesset ut sequenti die rem docuinento publico perficeremus, intermis poenituisset, tu me his prouoces, quod tali die uti coni neramus non uenisti,

42쪽

1 ANDR. AL cIATV gustationemq; contractus non perfecisti, iniuste improbeci a te fictum est. Dixi non sat prudenter conceptam formul im. Si enim respondero me iusteis licite id fecisis

T dola coiit a se, uera dixero, quoniam Iure ciuili quo utimur ast inae

quo C. de F strumenti confictionem permissa est poenitentia Satius infise staque f. isset si prouocator me inhoneste, nec more bonii non omne. de viri fecisbe scripsisset. Non enim omne quod licet, honeyumis'. dua quoque in animaduersione esse debet, ne qui provocationis aleam generaliter stiust, deinde se coarctet,1Jpecialims iniuriam adducat, cum po fit quis in generali malam causam in 1 eciali bonam habeis re Ecce te prouocaui tanquam principis tui proditorurem tu simpliciter negas, ipse replico te proditorem, quoniam ad eiu3 hostes cum bterus miserιs . Ergo tu rursus excipH de hoc certemus: quan uis enim maiestatem taberri, si uerum fit nullus te iuris hostibia dedisisse, mihi causa excidendum erit. Et ut tandem filiam, hoc semper duelles fixum immotumq; habere decet, ut i in litern aliqua sint uera,quaeda falsa, constitutionem conra. trouersiae in ea solum parte collocent, quae falsa non fit.

Em num qui certamen ex alia causa tibi

indixit, ab ea recedere, Cr nouam cape fle. re, ilia, Pone dixi te adulterum: tu laeta gas, aliudq; crimen iri hi ιm pingis poterirone omissi quaestione adsisteris,super crimine mihi obesiecto

43쪽

DE GING. , CERTAMINE. 23iecto te prouocare sit frequentius receptum est me non posse, nisi in priore querela uictum me fateare, herbam eque dem. Ipse id adeo uerum esse arbitror, ut nec super edita. C. de obiectet crimine amplius decertari posse inuito reo exiὰς ς' stimem cum enim provocator conuiti suomet iudicio iniustae contumeliae conuictus fitacuit prouocato illi crimen etiam falsum objcere. Nec enim iure nostro per remissum est, ut clodius quod ille inquit accuset moerichos, Catilina Cethegum. Sunt tamen qui arbitrenturis ino.)f Lita demum id procedere, si par pari iniuria retali inu. tu est, alioquin propter excessum defensionis modumaeae. s. ut uim. pugnari posse. Exempli causa, Dixi te adulterum dems .ertur. tu resson disti, Non sum adulteri, sed tu ille ipse adunter es , item que fur sicarius C peculator. Ego reruplico , Quin igitur armis experimur s ostendamnis me nec iurem , nec carium , neque peculatostrem esse . Sed haec mihi sententia nimium scrupuislosa uidetur, nise cum de prima iniuria adhuc duaerat quaestio Possum enim dicere, Ergo te adulte,

rura C me eorum criminium innocentem armis prolababo . Fieri tamen hac in re durior ad ris condiestio forte censeretur, qui in coniunctis intendat, uidelicet aduersarium adulterum se vero eorum criae minum innocentem, si alterum falsum iniquum causam suscipiat. Ego tractatum hunc perquam ambi eguam arbitror . cum enim prouocator in altera caues a ius habeat , in altera prouocatus, uerisimiliter non minus ambiget numen istorum Mavors , quina ois lini fecisse lupiter dicitur, cum cuidam lipori condi

44쪽

cefiget ut omnium canum morsu curredo euitaret deis knde eiu=s promi ἰiomi memor post Miquot annos carinu uuem cephaluε ductabat indui ἰissci, ut omnes quos cerneret lipores upprehederet, incidissetque frie in leporem is carus, tradunt enim Theon, Hyginus, Cr Germanicus Iouem nesci m quid faceret, ne manifesto mendaωcio tenere ire, utrunq; ter astra collocasse. Quo exemplo ego censerem utrunq; ad inferos detrudendum.

tim itaq; fuerit si dis cliue actor ressiondeat,quod tum sufficiat alterum uerum esse.

Modis denuntiationis in certa=ven, o procurator adimittatur. XII.

ONSUEVERUNT autem provocatores literas ad perduellem suum mittere, cum iniuriae sibi factae comemoratione uel expresἰione causae de qua certandusii: udis diturq, testatio, ut scilicet praefreto duelli exhiberi ultro citros misi, epi uellis, cui cum disceptatio huiusce rei omnis permittatur, testatione uti conbultius

est, ut si quicquam nigetur, in promptu fides es belliit.

Quapropter ad subscribendum non quilibet admittedus est, sed solis rei miluuiu preitis, Cr qui adesse certamim mpositit, id munuου edendum Sufficere autem inderentur duo testes, nisi qu)ds ex amicitia uel alia causa aliquis restili posset Satius erit trium obsignatione uti, ut numerus, si usu ueniat,supplare posit, quod ex alio cuiu fusticione et itur Mittuntur aue ipsae literae plerunque cum aliquo belli signo, quali est chWrotheca uel pugio

45쪽

DE SING. CERTAMINE.vel pusio,per probata fidei nuntios, ues praecones exercituum,quorum relationi etiam fides adhiberibolat, non solum in his, quae ad relationem epistola pertinent, sed etiam si qua huic iudato adhaerent: ut si dicat eam se non citum p rea. reperisse, uel reperim dixisse se certamen detrectare. i. spei. C haec enim mandato connexissent. Idem non potu is

se officio suo fingi firmet,quia aliqM ex causa impedι

fuerit. Putauerim tamen quotiescunque de immodico dariano ageretur, uix esse ut lini in causa capitali creda Gi. 6.jAE tu i ,hus in re poti ἰimum iudicis arbitrium uersabitur tes. Sed an receptis literis debebit prouocatM aliquateae statione uti,ne uideatur scribenti consentires Et iure no , .simu β. adstro existimarem parum id restrre, sim ex natura actws Maced. soleanthae epi ae ideo transmitti, ut etatempore idotaneo expres im re ondeatur, non ut mox postquam n manus delatae sunt tacita uoliuntate approbentur. Sed an per procuratore prouocari quisquam in uel An procuratum posit, uel prouocatus restondere sit c in causa io admitαὰ publici iudicis procurator nulla ex parte admittatur tam tur. propter rei grauitatem, tum quod huiusmodi malore dioe .ad Vimeri. ligentia indigeant, quum maximam unusquisque insuta depa.ius. rebuis,leue in alienis adhiberesolet,existimauerim proα curatoremo admitti, praeterquam sae aliquo articulo aisgatur ab ipso certamne separato.Qua ratione procuratorem iure constituam, qui cum perduesse agat quo potiso simu in loco certandumst. Idipsum uero pugnandum nec nest, quoniam in eo summa questio sui ipsorum principalium disceptatione uersabitur . Sed a quotiespc optionem quem campione vulgo uocant nobis pusc

46쪽

26 ANDR. AL cIATVs gnare permittitur, totis e procuratorem costitui posese uero propius est.

QMi ibi quis negetseseruaturum

formavi. XIII.

ET E R interfui quandoque aliquoriam rixia, qui cum ob reuerAiam principis non auderent in eius agro certare ad egerunt, ut ubicunque extra eius principis dit onem hostem reperirent, comminarentur ne se

imporum facturos e duello experturos. Quid hoc casu pro liccato agendum censemim Et crediderim posse eum literis aduersarium suum admonere munus illus furiosii potia homnis, quam ctrciis equilis more diris esse: ideo si secum duello experiri,clit, obseruata a maiori buue formida illum uti debere . cccnim aequum esse ut ipse propocatus continuo in armis ex tam generali incertas provocatione uitam ducat. Nam sicut iure Quiritiupoto reus actorem,qui generaliter in iudicio quicquam intenderat, ut ab actione cesseet, aut specialiter quid ibi uelit declaret, compellere ita arbitror e 7 hoc casu protatiocuto licere in id actorem adigere ut certa forma experiatur. Quodsi prouocator in sententia permuserit,ineis pn nis petitionem nutare noluerit, quoniam hic non ex iure manu consertωm, sed magis irro ut Enniant tarmen interim usurpem G uiolenter agit, poterit ut maiore cogi, a capta occasione quandocunque prouocalo uisum fucrit,appeti. Clita enim iuste eum non credat superatum, qui maxima temeritate legem due tu reuit,qui

47쪽

II E cERTAMINE 27 summa stultitia in cotinuo armorum terrore perduellem detinere credidit,cum ipse interim secur oscitasq; age iret soterit 'prouocato aliter officio iudicu confuli. Si enim omniani principi exposuerit se ea frina proin Mocat , ut incertus fit quo tempore, e quo loco puis gnandam sit: ad haec absque eius auctoritate id factam, Mereris ne etiamsi se defendendo prouocatorem straue urit, in legem committat, ta ideo frus rebus prouideri postulet: partes principuerunt,utsi in casu legis duellica prouocator Au, em compellat seruata legἰ formaneagotium prosequi si non fit, iubeat abstinere crsi prois bubilam meims causam subesse uiderit, prouocotis πῖta. sit. CA.

imitam gladiatoriam concedat, quae pro eius defensimne e P. u. u. expensis prouocatorι excubet. Qua de reser infra dis i. xij. sertur ssum

Interim non licetist Oendere. XIIII

os Τ V A minimicitias miles perae duelli suo denuntiauerit , chartulamq; ad illum miserit, in confiso est interim alteri

non licere, alterum quoquomodo insequi, donec instudio constituto tempore concurrerint. Denuntiatio enim duelli more nalitari securitatu publica fide conces ae uim habet quae consuetudo duplici ratione viis detur opprobari. Nam iure gentiam absque indidiιonet ςπbocrine. denuntiationes nullum licitis est bellum. At qui aliρής se criur. quo se loco certaturam prorsus est, extra illam s.c pro bum. . cum absque noua denuntiatiori pugnare non potest. - d. VJ. a

48쪽

i ANDR ALCIATVs succubuit Memni nisi fustor apud Plinium legisse,

bello ciuili Pompeiano inter occisorum aceruos Gabieaenium nalitem Romanum cum totum diem iacuisset emeris

Ale, eriunt salex Pompeio ad se m ι dixisse, Se

eam mortuus iaceret, interim instros petijsse, Cr a dijsraesus in uitam reuocat ut isti renuntiaret, ne clade aliqua terreretur uictoriam enim apud partes futuram, quoniam eius causa diis iustior videretur. Quibus uerbis persuasit partium duces, usque ad interuentionem pro Republica certarunn cum tamen Augustus pro oranni aede tandem diuino iudicio obtinuerit. Sed Cr Annaein

poeta:

Victrix eausa deis placuit,sed uicta caloni Et haec maxime principibus obseruandamni, quise iuufligima causa belligerare arbitrantur si uel succo tonuIure, uel Romani pontificis, Caesaria ue concinione in imperium adscisi sint cum diuino Lure is tantaem iustus si princeps,qui uolentibMimperat, cieteri Tyrannidis infamia notentur quod Aristoteles scrip u. Vnde m

xunias poetarum, -Victorcs volentes

Per populos dat iura, viamq; affecta Obmpo. Quandoque etiam solent di immortades improbis priniscipi bin aliquandiu impunitatem largiri, ut interim ubis ditoruam delicta puniant , eos uero grauiore suppliiscio afficiant cavendum igitur neu ere quisque prois vocatori partes subeat, lure hareano se tutum arbiistratus, cum diluinι legibus destituatur. Sed Cr nonnis maxima ex causa , E seueris grauibuoque viris Wppro

49쪽

Pontificio iure ex modicare tametsi contiona aliquis execrari, sacris ue propulsari non potest quanto magis ab homicidi, ut demus eum uictoriae cert abstine re quilibet mortalis debet Nam C solent principes huisiusmodi litigatoribus ius in suo agro decertandi non concedere: velf concesserint,astu aliquo illusios a se dimitatere. Cuius rei exemplum in Anglorum rege extat Iscὰm duo proceres inuicem de gentilii s insignibu3 cerae muri essenti utrique enim caput Tauri in familiae a ginibus erat priusquam manum confiererent ad se seor sum euocatis, Onantum uide, inquit haec vos causis bellum accendit, quod neuter pati post gentis suae fgna ab altero deserri. Si igitur ex concertatoris tui senae tentia diuersum a tuo stemma illi gerendum concessero aduello cessabis scilseparatim ters annuisset, iu)fit per praecone enuntiari opera regis cocordes eos disce fise, diuersaq; quin signia constituta, ut alteri caput Tauri, alteri Vaccae genti litium esset Laudanda prostrio regis sententis, iocu salibusq; mixta, qui de re nullius mois

menti in arenam prodire eos Metuit. Quid enim mea inaeieresei, sic tua maioribuε tuis per man s tibi tradita i signora quamuis meo conforme in armarijs habeas, dum id citra alicuius fraudem , Artificibu mercato ribusq; huius rei aliqua forte utilitisin animaduersonee se deberet, quod ex signo, ex operari manu pretiarerlim intendantur,mercesque uendibiliores plerunque Biere. tract. defiunt. Quare officio iudicis inter eos haec aemulatio in armis.

50쪽

babilis controuersia esse pol it.

Rejcitur is cinis non intereH. VIII.

I consequerer c illud sub ci potest, etsi iustum causam quis sibi fouere uideatur, si

tamen Ra non intersita pro ocatione reae pellendum. Videmin enim pὴς aure ciis uili pecuniariae causae actorem, C capitalis criminis caecusatorem a limine iudiciario repelli, si sua non interist non inorat esse reus praescripserit. Quapropter infingulari certais C. qui acc. mine hoc a maioribuι obseruatim fuit, ut pro sui defensione caeterorumcl agnatorum , familiariumq; suorum l. sed tucssiae certare liceret pro eo qui penitus extraneu esset, non lib. cau. liceret. Pro amicis tamen, Cr comitibus uiae,clientibuS, Olcm. 6 comi deditisci: non est dubium certare nos posse, cinii, item Himu r utelavi nostrum receperimus ex Romanorum instituto, uehemens ignauiae sulpicio in nos oriatur, Crexistimatio nostra apud graues uiros minuatur . Pro extraneo quoque arma capessere tum demum fas erit, cum is propter imbecillitatem Longobarda lege optiois

nem, quem campionem vulgo dicunt, substituere o. l. Luiduo. tktest: visi furiosius infans, sit,iu sacris miliatus, uel mulier adulteri rea, aut quam aduersarius strigem seu lamiam , maleficamue dixerit. Extat in Annalibus, ct in in Francia a duobus matrona quaedam accusatoaeribvi correpta esset, venisse militem Brachianonensem

unicum comite, empro eius honore utrunque delato aerem prouocasse. Cumq; in ipso studiose in fugam corimes dedisset, iiihilominus animi constantia e uirtute solum