장음표시 사용
11쪽
Expediens, odisse malos, errantibus ultro Parcere; nec speciem fraudi prςtendere; certos Sed vultus, anim6que pares componere suadet. Hic monet aequali meritum perpendere libra: Hic non prςcipiti rerum momenta tuarum Ducere consilio : non hic injusta probare
Murmura ; nec vanis avidas rumoribus aures
Pandere; sed populos sola virtute fovere Dat tibi, divinumque tuis dat gentibus qVum. At pater ipse Deum, rector quoque maXimus orbis Iinperium sine fine tibi, stabilemque coronam Annuit, haud rerum metas, haud tempora ponens Hoc duce regnabis felix; hoc ipse, magistro, Fortunam virtute premes, fata domabis. Adde quod argenti tantum tibi pondus dc auri Ipse dabit, quantum nec dives Creta Metello, Nec dedit eximio Cyprus vastata Catoni. Nec Pompeianis congessit Roma triumphis. Nec tu divitias tenebris damnabis avaris, Sed denso tua larga manus foecundior imbre Dividet in populos: qua tς virtute supernos Usque Deos rapies, &qua penetrabis Olympum. Corde tuo Mars templa locat: te numine totum Possidet, dedignis implet tua pector a curis. Edocet hic constans, inconcutiumquc periclis. Objectare caput; nulla sermidine mentem Flectere: quantumvis vertatur machina mundi, Evers que ruat discissum cardine coelum, Jam jam labentes stantem spectare ruinas. Hoc rectore, prius, quam sis in pulvere miles,
Ductor eris: telumque micans, galeamque comantem
Iam parat ipse tibi; mplioraque destinat arma,
12쪽
Quam Cypris dedit AEneae, quam Tethys M siillu- 2.
At Cytherea tibi divinae munera formae i a . . Praebet; & invisum terrorem temperat, acri Alternans cum Marte vices, frontisque serenat N ubila, ne feritas in te dominetur ic horror. rMiscetur terrore decus: jucunda severam iut IAmovet invidiam Regalis gratia vultus Sic florent spineta rosis , aur6que politae lMitescit feritas ealeae: sic igneaetaoctu Sidera clarescunci nitidis sic lethiser ensis
Stellatur gemmis, placatad cuspide Vernat. - l. . Mercurius, certo geminum qui foedere mundum Alligat , abjectus Regalis ad oscula planta , . Communis faciens vitae, mortisque potentcm, , a Dat tibi cςlestis fatalia munera virgae. - . Hic jam sublimes ingentis ferre, per auras . . ii
J ussa patris, Ditisque negat, non amplius ulli, l Qgam tibi, parcbit, famulis nec serviet alis. Candida sidereae moderatrix Delia noctis Summittit tibi rcgna libens:.te fratre relicto .
Laeta coruscanti gaudet sub sole renasci. . . Haec maris. imperium praebet , saevumaue tridentem Neptuno cedente tibi tua numina supinex . Nauta colet: totumque tibi famulabitur aequor.
Nil ego, magne Puer ; nec enim mihi prisca tcnere , Te nato, jam sceptra licet. Moderamen equorum Indulget Fortuna tibi, tua j ussa, tuumque
Imperium velox Aurorae nuncius Ethon Accipit, atque tuis naavult parere lupatis. Tu curis succede meis ; tu , maxime Princeps
Ingredere, SI Cyrrhae tibi debita regna capesse: Tu rege fatidicas rupes, Pindique recessus
13쪽
Solus: & Aonij divinus carminis auctor Vatibus inspira ; qui jam tua dicere
Exultant, primis dc te mirantur ab annis Dixerat, & supplex adolevit mascula sacris Thura focis , plenaque favens veneratus acerra est. Tum gemini plaudente poli fremuere turnultu, Et tellus respondit ovans: un6que favore Assensere Dei. Rerum cui summa potestas Iupiter intonuit laevum ; mutabile nunquam Pondus adesse jubens, sed seta sequentia dictis Tum Rhodano subrisit Arar, tunc ebrius uda Sequana florentes invexit Vina per agros. Dulcibus e stagnis: Ligeri plaudente, Cadurcus Fluxit ; dc ostrifero ponens cum Santone Rhenus Murmura, non latices , sed munera dulcia mellis Edidit, de liquido perfudit nectare ripas. Tum prςter solitui a mulserunt cantibus auras Cecropiae volucres, & ovantes gutture cycni: Tunc decus nemori, tunc addita gratia prato ILςtaque purpureis riserunt floribus arva. Largius se sueto coeli clementia terris Indulsit fat6que dies moliore notarit. En laxat jam terra sinus ε, injussa viresςunt Gramina : nec lem nimium, nec frigora sentit Cultus ager: tumidis veniunt felicius uvae Collibus ,& subitis animatur frondibus arbor.
Tunc Lysius , ponto sic fertur) stagna, refuso, Intumuit prptiosa Tagus, striditque metallo Unda sonans, tanquam jam jam pulsura Philippos
Namque erat in fatis sidus ferale tyrannis Te fore: quo genito, cum bis se Volveret annus, Ductor Lusiadum revoc to a sanguine Regum
14쪽
Assereret patriam, Francis comitantibus armis Tum fera majori summisit Rhoetia cautes Annibali: timuitque novum Germania Drusum Flebile tum gemuit; qui sidera sustinet, Aetlas , Subseditque, jugis nutantibus, Appenninus.
Quin etiam totant, numen confesta, Pyrene Indoluit non esse tuam: qua vergit ad Austrum Moeret, at Arctoa gaudens in parte t riumphat.
Et male defensus fluvijs, pelag6que Batavus Diffidens ; pallensque metu piger accola Baetis Tanquam pestifero gemuerunt sidere tacti:
Non secus, aC roseos cum Lucifer explicat ignes, Adventante die, Cogit nox atra tenebras Attonitas, solisque novissima pallet adortum. Non cunas humana tuas , Rex maxime, nutriXPromeruit , sed prima tibi dedit ubera Pallas, Et nectar pro lacte fuit: Te mollibus ulnis Saepe gerens, quamvis puerilia posceret aetas, Attamen ipsa iocis belli simulacra cruenti, Laetaque venturi permiscens omina regni Terribilem molli suspendit & aegida collo, E sceptrum manibus, Voti festina, tenellis Implicuit, fulv ue caput diademate cinxit.
Mox rigida teneroS exercens indole mores,
Iam facilem cunctas gladium vibrare per artes Te docet: Immensi tanta su b teste labores Ludus erat, requiesque tibi: jam tendere contum, Duraque sanguineis inflectere colla lupatis Cornipedi ; mollesque fugas, subitosque recursus Fingere gaudebas, centenosque orbibus orbes Volvere: jam validis intendere cornua nervis, Certaque felici venabula stringere nisu.
15쪽
ipsa per umbroses saltus, per lustra ferarum
Avia deduxit juvenem, dextramque Volanti Instruxit jaculo. Gradiens contemnis incrinc; Montana de plebe feras: non perdere damis Spicula, nec vili pasci venabula morte, Sed juvat informes turbare cubilibus ursos Terrorem nemoris I vel, non peccante sub hasta . Sollicitare suem, geminum cui fulmen ab ore Exit, & obliquis ardescunt lumina flammis. Non animum torpere sinit, nec inertia Diva Otia permittens , transfert te Martis ad artes: Iam calidum tolerare jubar, brumaeque doccbar Frigora lenta pati, vigiles traducere noctes :Ordine castra locis justo constantia certis Figere ; turritum sosita superaddere vallum: In pugnam rigidos modo circunferre maniplos,
Et turmale modo deducere cornibus agmen.
Scis quo more Getae, qua pugnent arte Geloni ; a Lysitus , qua Belga ferox , qua militet Angluso
At neque Parthorum refugus te praeterit arcus:
Quis longe jaculis ; quis cominus aspera Contis Bella gerat: doctas Medus qui flectat habenas, Nullaque pupia antis fallit te Martis imago. Quis digne referat sub Diva quale magistra I am tibi crescenti studium, quantusque sciendi
Ardor erati jam mente senis praeverteris annos, Nec quicquam vulgare sapis: Romana vetustas Hac duce, Cecropi que patent arcana senectae Pristina: sic totum retro tibi panditur aevum. Magna tibi claros proponit Roma sequendos Vel bello, vel pace viros. Audacia quaeris
Mutius, attonitum cujus dccepta tyrannum
16쪽
Vicit in igne manus: nec non, qui ponte caterVM Sustinuit nutante, Cocles, dum tecta sub uno
Stat clypeo Romana salus: constantia i Marcu i iImmorare mente Cato isi fortia 3 Paulus Te rapit: infidis rapiunt fatalia Poenis
Nomina Scipiadae. Tibi celsa Manlius arce, Augustusque placet Caesar: quinquennia saevi nPrima Neronis amas, postremos tas utS annos. Non tu, quae sola recrcant dulcedine mentem . . v Ast imitanda legis. Musarum melle latentcs lytii Scrutaris mores, & Martia facta virorum. Te retinet vivens Andini carmine Vati, i tiose Troius AEneas, humeris qui sacra, patremque i V Altera sacra tulit: retinet Chironis aluiam , Ardua M oelio contingens sidera plectro ii
In CyIo tibi cuncta placent, quod Regibus auctor ,
Objicit exemplar Xenophou. Si caetera Volvis . . Graecorum monumenta ducum, quos mascula fati iEripuit virtus, te Pyrrhus detinci inSzm, Et duraturae pignus memorabile famae Pellaeus . juvenis. Libuit si noscere quantis ;-lis Accendat stimulis alienς gloria laudi , γ,ar: hili
Occurrunt mutrum generosis livida curis i . Ora Neoclidae, cui noctes ducere somno IInclyta Miltiadis non permissere troph a. Occurrit, capulo gladij servatus eburno , T Theseus, Herculeos avidus perferre labores. Nec minus annales, & proxima tempora volvens , iEt gentis monumenta tuae proavumque labores Tc, Marcomiri, Pharamundus , clara moratur i EProgenies; cui prima tuum fundamina debοῦς . Imperdim, nos te mansurae conisia legis
17쪽
praeterit unda Salae, delapsaque Lilia coelo
Intenti mi revocant animum duo Martia Carli iFulmina, Pipinusque ferox acerque Capetus In primis sed magnanimum te discere patrem tDiva jubet: simia emque tui cognomine Magnum Monstrat avum , toties Mavors cui nuper in armis Cessit, & illustres ambivit laurea currus. Te doctrinarum fons ad civilia vertit . Magnus Aristoteles. miraris sacra Platonis , . Sed non cuncta probas: nam, quaevis ignea mentis Finxit, & experiens tentando respuit usus, Dedecorant Reges, hominumque negotia ludunt. Non secus , ac nactς si quando florea rura, Ver populantur apes , casiamque crocumque rubentem Ore metunt: sed cunὶ taxos moestasque cicutasse Invenere, volant, &pascua dira relinquunt: Sic tu legiferi sequeris meliora Lycurgi, Deteriora fugis, resperium Caede Draconem ιCarpis , & humanum sitientia jura cruorem.
Gratior Actaei tibi visa est cura Solonis,
Dum Pandionias scriptis moderatur Athenas. At levis abjicitur Phaleae concordia discors,. Infima qui summis aequans viburna cupressis, Purpureos inter proceres, vulgusque Protervum
Esse nihil. medium statuit. Mox discere gaudes Stellarum , caelique plagas: servator Olympi , Terrarumque sciens, toto simul uteris orbe. Non te devexas finitor circulus oras Celat; M adversus tibi non immergitur axis Discis de ut tumidus picto volet Eurus ab ortu, . Spiret ab occasu Zephyri es emcntior aura, Ut medio de sole fcrox densetur in imbres
18쪽
Auster ,& Arctoo Boreas discurrat ab axe r i Quae facies conversa poli est ; quae nubila causa , b
Cignat 3, & humani quae conscia sidςra fati: iQua vi juncta sibi coeant elementa per aevum,
Et cita perpetuo quo vivanx aequora motu. Non tantum patrios satis est novisse penates,
Quos habitas, qua vivis, humum , qua Gallia triplex Surgit, & infuso diducitur Anglia ponto, Ast animo torras, dc dissita flumina lustras :Quos campos Germanus arat ; qua, flexibus errans, Explicat alta Padus taurina cornua fronte:
Quos Ligure , Venerique lares, quos acer Etruscus
Incolit, & Latij qua Ty bridis accola regnat: l
Qua Tegnat ventosus Iber, qua Lysita claros Prraenerat 'cunda viros, ubi mergitur undis Fessa dies. Nec te Geticos patientia rastros Arva latent; maesti nec rapto vellere Colchi :Nec Pontus , gentesque ferae per utramque vagant Armeniam. Nec non Phorcynidos arva Medusae
cernis; & infames natura deside terras. Noscis qua totam Riphi o e vertice prςceps iit AEuropam Scythicis Tanais disterminet oristis, Et quantum rapido distenta Tigride Rhenus, Nilus ab Eridano, dives Maeotide Ganges. AIam Pelagi rimaris iter , jam mente pererras, iidQua bonus AEneas petijt fatale Latini tib lL ittus, & in patriam tarde remeavit Ulysses: itiit Et qua non tacti violavit jura profundi Primus, qui potuit tabulas animare loquaces . i. Aspicis &, toti faciens commercia mundo Qua Gama purpureos aditum vulgavit ad Indo Vascus& ignotum reperit Capi lius orbem.
19쪽
O pudeat Reges ; quae nunc estgloria sceptri
Scire nihil l cum tu varias sub pectore voces Condis , dc omnigenae calles commercia linguae Te Germanus ait Germanum ; dicit alumnum Anglus ; Sc in medijs onum te credit Etruscis Italus , Hispanis necnon Hispanus haberis. Sed quid plura r tenes sic terras, aequora, linguas 'Ut terrae, pontique vagus penetrare recessus,
Nec duce, qui praecat, nec egens interprcte, possis. O mihi si liceat titulos inuare canendo, Heros magne , tuost citius sed Caucason Oss, ungere confidam, sociareque Pelion asimo, Et si summa sequar tantum fastigia rerum,
Qua dignum te laude feram ρ statione peracta Qui, postquam genitor radianti sidere coelum Auxit, &aetherea sedem sibi legit in arce,
Ancipites casus, dc cuncta negotia solus, Imperij que vices, quamvis puerilibus annis, Erecta cervice subis : nec Gallia sentit Antiquam mutare novo sub Principe sortem: Nam carum gemeret quantumvis squallida Regem Regem, cui Pyliae voluisset fata senectae , Attamen immenso solatur foenore luctam: Sic Macetum terris crepti damna Philippi Pensat Alexander; sic Nervae in funere Roma Principe Trajano lacrymas ditata resorbet. Sed quia vix fueras quintas transgressus aristas. Mollia nec duros paterentur membra laboros Durus Iber, vultusque ieri sumpsere minaces Cermani: tunc arma furor, rabiesque , scelusque Pr buit, miseris belli revocavit amorem.
20쪽
Sed frustra tumuere minae: nam, cujus in armis Magna probabatur praestanti robore virtus, Enguleno committis opus, qui sternat Iberos , Bacchantemque suos Germanum pellat in agros Non aliter summus quondam regnator Olympi Cum fera centenis armaret bracchia centum Montibus Enceladus Superos in bella lacessens, Impia fulmineo mandavit praelia Marti . . 'Nec te famae Ducis, nec spes. concepta fefelli Longaevos, regni vigilantia lumina, Patres: Nam volat, & quacunque viam secat, incubat usque Borbonius , dum sistentem vel deleat hostem, Cedere vel retro conversis cogat habenis. Quin etiam fractis nudantur & oppida muris , Et praedae damnata patent: te, Regia-rupes Testor, & undantes Hispano sanguine campos. Jana Tiouilla tuum, consertis horrida telis , Accipit imperium : jam, quod Sabis alluit unda, Non tua Malbodium tormenta vomentia lethum Sustentare valet': patientes omnia jam te Demissa cives dominum cervice fatentur. Auspico te, quicquid gelidas interiacet oras Istius incursu tremuit. Modocti a portas,
Spiraque victori, licet indignata, reclusit. Et qui sponte sua Gallos in bella lacessit Hostis, & occi s mersurus pulvere jactat , Stat trepidus, dubiusque sua discedere terra Nescit & invisis nullam spem ponit in armis Ipsi Ductores trepidant: nec Martia Galliora Ducis perferre valent, nec sistere contra Amplius : ut, dentes si quando fulmineus susExacuit, coenoque fricans obduruit armoS, .