장음표시 사용
311쪽
Deseere extremum, & religatos rite videbae Carpere gramen equos: breviter cum talia Nisi1s, sensi enim nimia caede, atque cupidine ferri 'sistamus, ait ἐν nam lux inimica propinquar. 31sa Asidius Pin ruma haustum satis est. via iacta per hostes. eindis. Λ R G. . Vimquunt multa spolio, multa secum sumunt: ae statur Bur alι aviditas . Multa virum solido argento persecta relinquunt, Armaque, craterasque simul, pulchrosque tapeta . Euryalus phaleras Rhamnetis . 6c aurea bullis h Aro, an L Cu gulλ , Tiburti Remulo ditissimus olim us, hosei alia mittit donR, hospitio cum iungeret , absens
diein t ille suo moriens dat c habere nepoti rPost mortem bello Rutuli , praedaque potiri. Haec rapit, atque humeris nequidquam fortibus Tam galeam Messapi habilem , cristi': decoram Iudaei: excedunt castris, Ec tuta capessunt. 36oaptat.
cum iam excedunt, cernautar a Via ente , ω militiabas , qui ex urbe ad Turnum veniebaint cum mandatis, pro nia sulcrit galea Eusalam. Pars m
Interea A praemissi equites ex urbe Latina, Caetera dum legio campis instructa moratur, ibant. & Turno regi responsa ferebant, Tercentum. scutati omnes , Volscente magistro; 3 Iamque propinquabant castris, muroque subibant, Cum procul hos laevo sectentes limite cernunt, Et galea Eurruum sublustri noctis in umbra Prodidit immemorem , radiisque adversa refulsit . 37sHaud temere est visum , conclamat ab agmine Volscensa state viri: quae causa viae quive estis in armis Quove tenetis iter nihil illi tendere contra, Sed celerare lagam in fluas , & sdere nocti. objiciunt emites sese ad divortia nota, 38o Hinc , atque Rinc s omnemque aditum custoda eoronant. . .. α ν ueri itur lva, Eoryati impedimenta, faga . μ iuIrim qaerimoma, o remigratio ad quaerendum amictim. . . . Silva e Me, Iam dumis, atque ilice nigraeΠsrstνο σι Horrida, quam densi complerant undique sentes et Rara per occultos ducebat semita calles: Euryalum tenebrae ramorum, onerosaque praeda Impediunt, fallitque timor regione viarum. 333Nilus abit: iamque iminadens evaserat hostes,
Atque s iocos, qui post Albae de nomine dictis M. Luar. Albani: tum rex stabula alta Latinus habebat. V t stetit, ec Bustra absentem respexit amicum r
312쪽
Quave a sequar rutis perplexum iter omnei revolvens Fallacis silvae, simul Ec vestigia retro Observata legit, dumisque talentabus errae. Tuvenit inter linea Moatam, haeret primo μώ f ciat; aeinde , prinmissa precatione d Lunam , torquet ha-sam unam , dein alιeram; primo ictu Sulmonem, altero gum abripit. Audit equos, audit strepitus, & signa sequentum . 39 Nec longum in medio tempus, cum clamor ad aures Per enit. ac videt Euryalum, quem iam manus omnis, Fraude loci. & noctis subito turbante tumultu Oppressum rapit, re conantem plurima frustra. iid faciat , t qua vi juvenem , quibus audeat armis Eripere an sese medios moriturus in hostes s Inferae, εc pulchram properet per vulnera mortem locius adducto torquens hostile .lacerto , Suspiciens altam lunam , sic voce precatur e Tu dea, tu praesens nostro succurre labori; Astrorum decus, & nemoriun Latonia custos . 4. si qua tuis umquam pro me pater Hyrtacus ArisDona tulit , si qua ipse meis venatibus Ruxi, suspendive e tholo , aut sacra ad fastigia fiat: Hunc ae sne me turbare globum . dc rege tela per auras. Dixerat, εc toto connixus corpore ferrum o Coniicit: hasta volans noctis diverberat umbras , Et venit adversi in tergum Sulmonis, ibique Frangitur, ac fixo e transit praecordia ligno. Volvitur ille vomens ealidum de pectore sumen Frigidus, Ec longis fingultibus ilia pulsat. 41 Diversi circumspiciunt i hoc acrior idem Ecce aliud summa telum s .librabat ab aure . Dum trepidant, it hasta Tago per tempus utrumque Stridens, trajecloque haesi tepefacta cerebro. Iratus Volscens ruebat in Egoalum eum .udo giarior .a-Iat Musas, o c odium auctor in eiamans ; fed - isus Usperat pectus Bur ati , c as obitas cemparatar cum More
Saevit atrox Volscens, nee teli conspicit usquam . . Auctorem, nec quo se ardens immittere possit. Tu tamen interea calido nisi sanguine pinn Pervolves amborum, inquit i simul ense recluso Ibat in Euryalum, tunc vero exterritus. meus Conclamat Nilias, nec se celare tenebris 43 Amplius, aut tantum potuit perferre dolorem. Ne me g , adsium, qui feci: in me convertita serrrum, O Rutuli. mea fraus omau: nilia iste nec avita, Nec
e incanda ad Fatitis. e Locus abs
313쪽
Nec potat δε eaelum hoe , & fidem conscia testor, Tantum inselieem nimium dilexit amicum . 43 Talia dicta dabat sed viribus ensis adactus Transadigit a costas , 5c , candida pectora rupit . Volvitur Euryalus letho, pulchroque per artus Ie cruori inque humeros cervix collapsa recumbite Purpureus veluti cum flos succisus aratro ILaneuescit moriens: lassisve papavera collo Demisere caput, pluvia cum forte gravantur. Continest his erasas iras in Volscentem, utris φον bitaem, amicorum Dudem tuisWam Iusum ad vina-β agem, quam in castris eatis πρ Eu alui. O 2 fur is
At Nisus ruit in medios, solumque per omne Volscentem petit, in solo Volscente moratur 1 intem circnm glomerati hostes , hinc comtam , atque hinc Proturbant: instat non semius , ae meat c ensem Fulmineum, donee Rutuli clamantis in ore Condidit adverse, 6c moriens animam abstulit hosti . Tum super exanimem sese projecit amicum Confossas, placidaque ibi demum morte quierit. 44 1 Fortunati d ambo : si quid mea carmina possunt, Nulla dies umquam memori vos eximet M O , Dum domus AEneae Capitoli immobile saxum Accolet; imperiumque pater Romanus habebid. Victrues praeda Rutuli spolii de potiti 4 . Volscentem exanimum flentes in castra ferebant. Nec minor in castris luctus , Rhamnete reperto Exsangui, dc primis una tot cede peremptis, serranoque, Numaque . ingens concursus ad ipsa Corpora, seminecesque viros, e tepidumque recenti ν Caede locum. 8c plenos spumanti singuine rivos. Agnoscunt f spolia inter se, paleamque nitentem Messapi multo phaleras sudore receptas. Disjam euro It tali f. ad bellum evarant prHiunt tabundi hastis capita , atque Ear ati, visent iacv-bandi τν ani, fama urbem complet, e, matrem auυMi, cuius dolentis notis miserabiles . Et jam prima novo spargebat Iumine terras Tithoni croceum linquens aurora cubile . . o. Jam Sole infusis, iam rebus luce retectis Turnus in arma viros, armis circumdatus ipse, Suicitar, aeratasque acies in praelia cogit Quisque suos, variisque acuunt rumoribus iras . Quin ipsa arrectis s visu mirabile in hastis 461δ figunt capita, dc multo Gai re sequuntur,
314쪽
opposuere aciem; nam dextra cingitur amni, ingentesque tenent fossas , dc turribus altis 47o stant moestir simul ora virum praefixa a videbant, Nota nimia miseris, atroque fluentia tabo . laterea pavidam volitans pinnata per urbem Nuncia fama rati. matrisque allabitur aures Euryali, ac subitus miserae calor ossa reliquit. 47IExcussi mauibus radii, revolutaque penu, Evolat infelix, & stamineo ululatu scissa comam, amens muros, atque agmina curis
Fama petit; non illa virum , non illa pericli Telorumque memor; coelum dein questibus implet . 48overetiae miris Euoati a caram it 1ε Di MIis su miserabilii quin duo sequitur a liberatio mortis. Hanc ego te Euryale aspicio λ tune illa e senectae sera meae requies λ potuisti linquere solam crudelis nec re sub tanta pericula misi ABri extremum miserae data copia matri Heu d terra ignota, canibus data prςda Latinis,
Alitibusque jaces: nec te tua funera mater Fioduxi, pressive oculos aut vulnera .avi. Veste tegens , tibi quam' noctes festina diesque urgebam i es tela curas solabar aniles . quo e sequar aut qua nunc artus, avulsim; membra Et funus lacerum telius habet hoc initii de re o Nate resers hoc sum terraque marique secura Figites me, si qua est pietas, in me omnia tela coniicite o Rutuli. me primam absumite ferro: Aut m mague Pater DiVum , miserere, tuoque 49 invisum hoe detrude caput sub Tartara telo , audo aliter nequeo crudelem abrumpere Titam. Motus animo νum in Trojanis AEdfeis matris, ab soni=ua
ει bellum, resado hostium , oppugnatio urbis issensio. Hoc feru concussi animi, maestusque per omnes it gemitus t torpent infractae ad praelia vires. Illam incede titem luctus Idaeus , dc Actor ilionei monitu, & multum lacrymantis Iuli,
corripiunt, interque manus sub tecta reponunt. At niua terribilem sonitum procul aere canorolacrepuit: sequitur clamor , coelumque remugit. Meelerant acta pariter testudine Volsci, ο1εt fossas implere param, ac velle te allum. Quaerunt pars aditus, Ac scalis ascendere muros , Qua rara est acies, in t Iucetque coro a Non tam spissa viris . Lelotum ess de re contrao Me genus Teucri: ac duria det dera contis.
315쪽
' Assueti Ionio muros defendere bello. Saxa quoque infesto volvebant pondere, si qua
Possent tectam aciem perrumpere , cum tamen omnes
Ferre libet subter densa Itestudine casus, Nec iam sussicinne; nam qua globus imminet ingens.
Immanem Teucri molem voruuntque, muneque , ν Quae stravit Rutulos latet armorumque resolvit
Tegmina. nec curant caeco contendere Marte
Amplius audaces Rutuli , sed pellere vallo
Missilibus certant. It p ci in hac oppugnatione principua mentio M snpii. est Husapi, O insocatio ad novam stra em . Oppugnatur tureis Trojana , aestnditur , que tandem expugnatur . Parte' alia horrendus visu quassabat Etruscam Pinum, & fumiseros infert Meaeentius ignes. At Messapus equum domitor , Neptunia proles , Rescindit vallum, re scalas in moenia poscit. a Invocatio . Vos, a o CalIiope, precor, adspirate canenti, 3M Quas ibi tum ferro strages , quae sunera Turnus iderit, quem quisque virum demiserit Orco rEt niecum ingentes oras evolvite belIit . aet meministis enim divae, re memorare potestis . . - Turris erat vasto suspectu, M pontibus altis, s o opportuna locor summis quam viribus omnes - Expugnare Itali, summaque evertere opum vi Certabant: Troes eoutra defendere saxis,
Perque cavas densi tela intorquere fenestras. Princeps ardentem conjecit lampada Turnus. II Et flatilinam adiutit lateri quae plurima Vento Corripuit tabulas, & postibus haesit adesis. Turbati trepidare intus, frustraque malorum Velle fugam . dum se glomerant, retroque residunt In partem. quae peste caret; tum pondere turris 14. - Procubuit subito, & coeIum tonat omne fragoreo a B a stragei cuintium una cam turri e quibus fit imprimis mem' stio Holenoνis , HU Lyei, HIisi honesia, hujus non item a tuis ille plena gloriar comparationa tua atur, hic plena decoris hinnesiatur. ι Semineces ad terram, Immani mole secuta, Confixi e suis telis, Ec pectora duro Transsem ligno veniunt: vix unus Helenor, . Et Lycus elapsi. quorum priniaevus Helenor, s sis se vi e 3m Moeonio b Regi quem serva Lycimnia furtim nou -ιlitabat. Sustulerat, vetitisque ad Troiam miserae armis, Ense levis nudo , parmaque inglorius alba: Isque, ubi se Tarni media inrevi millia vidit ,
316쪽
Ut a sera . quae densa venanmm septa cor na, Contra tela fiarit, seseque haud nescia moritIniicir, & saltu supra venabala ferrure Haud Qiter iuvenis medios morituriis in hostes Irruits re qua tela videt densissima, tendit. 313 At pedibus longe melior Lycus , inter re hostes,
Inter Ac arma iuga muros tenet , iataque cereat Prendere tecta manu , siciumque attingero dextras. Quem Turmis pariter cursu teloque secutas Increpat his victor. Nostrasne evadere demens Icosperasti te posse manus simul arripit ipsum Pendentem, re magna muri cum parte revellit. Qualis β ubi aut leporem, aut eandeuti corpore cycnum ustulit alta petens pedibus Jovis armiger uncis; Quaesitum aut matri multis balatibus agnum IssMartius a stabulis rapuit lupus et undique clamor Tollitur; invadunt, Sc fossas aggerct complent. sequuntur permissae caedes Trojanoram, ac et talorum ,
Ardentes taedas alii ad fastigia iactanti
Ilioneus saxo, atque ingenti fragmine montis Lucetium portae subeuntem, ignei Oeferentem, IN Emathiona Liger, Chorinaeum sternit Mylas, Hie iaculo bonus, hie longe saliente sagitta, Ortygium Caeneus , victorem Caenea Turnus. Turnus Ityn, Choniumque, Dioxippum, Promulumque. Et Sagarim , 8c summis stantem pro turribus Idam . Privernum Capys ι hune primo levis hasta Themilia Strinxerat, ille manum projecto testane demens Ad vulnus tulit: ergo alis allapsa sagitta, Et laevo infixa est lateri manus, abditaque intus Spiramenta animae lethali vulnere rupit. 18o Stabant in egregiis Arcentis filius armis , Pictus acu chlamydem, re ferrugine clarus Ibera, Insignis iacie, genitor qnem miserat Arcens, Eduinam Martis luco , Symaethia circum Flumina, pinguis ubi & placabilis ara Palici. 3 3 Stridentem fundam positis Mezentius armis Ipse ter adducta circum caput egit habenar Et media adversi liquefacto tempora plumbo Dissidit, ae multa porrectum extendit arena. Interponitur Ascanii facinus , qui intremit. novis nuptiis operrientem , petu tanter in Trojanoadebaechantem.
Tum primum bello celerem intendisse sagittam 1 Dicitur , ante feras Blitus terrere fugaces Ascanius, sociemque manu sudisse Numanum;
317쪽
Cui a Remulo cognomen erat, Turnique minorem Germanam nuper thalamo sectatus habebat, - - Is primam ante aciem digna atque indigna relatu 1ys vociferaris, tumidusque novo. praecordia regno Ibat, re ingenti sese clamore serebat. Numani oratio contumeliosa Trojanis qgloriosa Italis: notat enim illorum unaυram praedicat horam virtute conferens utramlue gentim .
Non , pudet obsidione iterum , valloque teneri, Bis capti Phryges, de morti praetendere muros qui nostra sibi bello connubia postulat. εoa Qui deus Italiam , quae vos dςmentia adegit rrione hic Atridae, nec fandi yctor Ulysses: Durum a a stirpe genus: uatos ad flumina primum Deserimus, saevoque gelu duramus, & undis: Venatu invigilant pueri, silvasque fatigant. εο
Flectere ludus equos, dc spicula tenderet cornu. At patiens operum , Parvoque assueta juventus . Aut rastris teIram domat , aue quatit oppida bello. Omne aevum ferro teritur, versaque juveiacum Terga fatigamus hasta: nec tarda senectus cI aDebilitat vires animi, mutatque vigorem :Caniciem e galea premimus; semperque recente Convectare iuvat praedas, & vivero rapto .
Vobis picta croco , & fulgenti murice vestis, Desidiae cordi : juvat induἱgerς choreis: cis Et tuaicae manicas, Bc habent laedimicula mitrae . of vere Phrygia, s neque enim Phrygea ire per alt4 Dindyma, ubi assuetis bisorem dat tibia cantum. Τympana vos, buxusque vocat Berecynthia uiatris Idaeae: .sinite arma viris , dc ςςdite serio . ει Ascanii ara contra Numanum , preces as Jovem , . sesamor, mor/Numno, Trojanorum laetitia. Talia iactantem dictis, ac dira canentem,rion tulit Ascanius, nervoque obversus equino Contendit te.um ; diversaque brachia ducens, Constitit ante Jovem, supplex per Vota precatus: Iupiter omnipotens, audacibus annue coeptis. 6as Ipse tibi ad tua templa seram sollemnia dona, Et statuam ante aras aurata fronte iuvencum Candentem, pariterque caput cum matre serentem, Iam cornu petat, dc pedibus qui iparg*t arenam. Audiit, dc coeli genitor de parte serena Osa Intonuit laevum . ibnat via a lethifer arcus: Effugit horrendum istridens g el/pia .gitta, Perque caput Remuli venit. dc cava tempora serro
Trajicit . . v ςr a vir uteio illude superbis.
318쪽
Bis rapti Phryges haec Rutulis responsa remitrent. 633Hoc rautuna Λscanius . Teucri clamore sequuntuI, LAEritiaque . remunt, animosque ad sidera tollunt. Spectator riis laudator virtutis Ascanii ApoIIo est , escendit e nubibus Hiena foν-α, Ascanium a bello u νδ et, mox in auras dilabitur .
AEtheria tum forte plaga crinitus Apollo Desuper Ausonias acies, urbemque videbat Nube sodens, atque his victorem agitur Ialuuit 6 o Macte in Lova virtute puer . sc itur ad astra . Diis genite, Ec geniture deos. iure omnia bella Gente sub Assaraci fato ventura resident :Nec te Troia capit. simul haec effatus, ab alto AEthere se mittit, spirantes dimovet auras, ε 3 Ascaniumque petit. serma tum vertitur oris Antiquum in Buten . hie Dardanio Anchise Armiger ante fuit, sidusque ad limina custos rΤum comitem Ascanio patet addidit. ibat Apol Io Damia longaevo similis, vocemque, coloremque, clo Et crines albos, & saeva sonoribus armat Atque his ardentem dictis assatur Iulum: sit satis AEneide telis impune Numanum oppetiisse tuis r primam hanc tibi magnus , Apollo concedit laudem, & paribus non invidet armis. cI caetera parce puer bello. Sic orsus Apollo Nortales medio aspectus sermotio reliquit, ut procul tu tenuem ex oculis evanuit auram a nomiar Apollo abiens , continet ar Ascanisi ab ar Gre pugnandi : Principes alii pro illo fucordaner defcriabitur aeris pugna. comparatione Hlusratur. Agnovere deum proceres, divinaque tela Dardanidae , pharetramque fuga sensere sonantem . 66o Ergo avidum pugnae dictis, ae numine Plioebi Ascanium proh:bent: ipsi in certam ma rursus
Succedunt, e animasque in aperta pericula mittunt. It clamor rotis per propugnacula muris: intendunt acres arcus, amentaqne torquent. 6άν Sternitur omne solum telis. tum scuta cavaeque
Dant 1ouitum flictu galeaei pugna aspera surgit. Quantus d ab occasu veniens pluvialibus hordis Verberat imber humum; quam inulta grandine nimbi In vada prκcipitant, cum Jupiter horridus austris 67o Torquet aquosam hiemem, dc coelo cava nubila rumpit. Describuntur Pandari ri Bitiae 'aprum nataIes, stitarcorporam, audax facinus in aperienda porta , comparantur g. r. v as. Ad iιψοι ut isti a olant irruptari in urbem i
319쪽
adfant Trojani ad defensonem, Omnia caedibur permiscentur.
b uIυνιι comeraν alio. Paudarus, a Zc Bitias, Idaeo Alcanore creti, s. Quos Iovis eduxit luco silvestris Hiera, Λbsetibus iuvenes patriis Sc montibus aequos. Portam, quae ducis imperio commissa , reolidunt 67sFreti armis, ultroque invitant Inoenibus hostem
Ipsi tutus dextra, ac lava pro turribus adstant Armati serro, Ec eristis capita alta corusci. Quales β aeriae liquentia sumina circum,pive Padi ripis, Athesim seu propter amoenum cgo sonsurgunt geminae quercus, intonsaque coelo Attollunt capita , ic sublimi vertice nutant: Irrumpunt, aditus Rutuli ut videre parentes, Continuo Quercens, Zc pulcher Aquicolus armis, Et praeceps animi Tmarus, re Mavortius Haemo 68 sAgminibus totis aut versii Perga dedere, Aut ipso portae posuere in limine vitam . Tum magis increscunt animis discordibus irae rEt iam collecti Troes glomerantur eodem, Et conserte manum, ec procurrere longius audent. 69o
Audie Tarnas apertas portas, ruit illico , interscis Antiphate, est obviis aliis. Ductori Τurno, diversa in parte furenti, Turbantique viros, perfertur nuncius, hostem Fervere caede novR , εc portas praebere pateutes . Deserit inceptum, atque immani concitus ira Dardaniam ruit ad portam, fratresque superbos : 6ylEt primum Antiph tem. is enim se primus agebat Thebana de matre nothum Sarpedonis alti, . Coniecto sternit iaculo . volat Itala cornus Aera per tenerum, stomachoque infixa sub altum ς III terBD. Pec ux abit: reddit specus atri vulneris e undam 7 Spumantem. 8c fixo ferrum in Fulmone tepescit. Tum Meropem, Rique Erymantha manu , tum sternit Apiiidnum. R. G. Turnus 'Bitiam vincit, describitur h ua occasua, rea
rnifice comparatur . Mars Toetulis favet contra τrojanos.
Tum Bitiam ardentem oentis, animisque frementem, Non iaculo: s neque enim iaculo vitam ille dedisset d πρ*halari- magnum stridens contorta d Phalarica venit,ca vide ρον- Fulminis aera modo , quam nec duo taurea terga, Io Ilium I b . eas. Nec duplici squama lorica fidelis, de auros. ustinuit. collapsa ruunt immania membra. e T se . lotu, Dat tellus gemitum, & clypeum super intonat ingens.cam ani o omia Qualis in Euboico e Bajarum litore quondam volatia H Saxea pilλ cHir, magala quam molibus ante ' IIo in j-ει ι . Cois. Diuitiam by Cooste
320쪽
Prona trahit, penitusque vadis illisa recumbit. Miseent se maria , & nigrae attolluntur arenae . Tum senitu Prochyta alta tremit, durumque cubile Inarime, Iovis imperiis imbosta Typhaeo . 7s Hic Mars armipotens animos, vires lue Latinis Addidit, it stimulos acres sub pectore vertit; Immisitque fugam Teucris, atrumque timorem . Undique conveniunt, quoniam data copia pugnAE: 7 3yellatorque animo deus incidit.' Vale Fandarus iussa porta metri malo, O rempe dit , irrumpante Turno intra moenia. Pandarus ut fusis germanum corpore cernit, Et quo sit sortuna loco, qui eastis agat res,
Portam vi multa converso cardine torquet: .
Obnixus latis humeris, multosque suo min 7 a Maenibus excluses duro in certainine linquit: Ast alios secum includit, recipitque rue utes,
Demens, qui Rutulum in medio Lon agmine regem viderit irrumpentem, ultroque incluserit urbi, Immauem veluti pecora inter inertia tigrim. 73 Agnos itar Turnus ab armis, eripis, chpeo: timent Troiani. Pan rus exardescit in vansistam fratris, princeIunera iam iactata ore, se ruitur certamen, Tandarus vincιtur. Continuo nova lux oculis equis t. 8c arma Horrendum sonuere: tremunt in vertice cristae
anguineae, clypeoque micantia fulgura mittit. Agnoscunt faciem invisam, atque immania membra Turbati subito AEneadae . tum Pandarus ingens 73FEmicat, Zc mortis a fraternae servidus ira, Essarur. Non haec dotalis regia Amitae. Nee muris cohibet patriis media Ardea Turnum. Castra inimica vides: nulla hine exire potestas. Olli , subridens sedato pectore Turnus: 74. Incipe, si qua animo virtus, ic consere dextram. Hic. etiam inventum Priamo narrabis Achillem. Dixerat ἐν ille rudem nodis, Zc cortice crudo intorquet summis adnixus viribus hastam. Excepere aurae vulnus: Saturnia Iuno DF Detorsit veniens; portaeque infigitur hasta. At nou hoc telum, mea quod vi dextera ς versat, Eogies; neque enim is te a , nec vulneris aircior. Sic ait. εc sublatum alte consurgit in ae ensem, Et mediam ferro gemina inter tempora frontem 7 o Dividit, impubesque immani vulnere malas. Fit sonus, ingenti concussa est pondere telius, collusos artas, atque arma cruenta cerebro