장음표시 사용
141쪽
maxime sapienti propriam atque iucundam esse. Atque huic Philosophorum cholo sceminam adiungere delectat Perictyonen, s m.t secta Pythagoricam ; cuius ista refertur a Ioanne Stobaeo siententia : Fa m b conditm est homo , mi contemple tur uniuersnari rae la ipsi ιη Sapientiae rationem: eidems hoc um est,' quirere j confiderare omnium quae extant prouidentiam. lndidem apparet, quantam possit ea res, & vero debeat, delectationem adferre sapienti. Loquor autem quod alia in causa dixit Tullius in de docto iamine erudito, cui misere est cogι- rare. Non de eo sane, qui, nisi sentuum , nullam uouerit vo
iid enim, amabo, iucundius, quidue dulcius esse potest,
vertanti inter tot solicitudines atque taedia mortalis vitae; quam ab his tantisper abdit tum animum , diuinorum operum contemplatione pascere, & ipso praecipue caeli ac siderum aspeetii releuare 3 Percipere illum arcanum concentum, quem diuinae Sirenes , artificiosissima modulatione , & harmonia quadam inenarrabili constantem , auribus ingerunt non prorsus obdu
ctis rerum tumultu terrenarum Z Spectare auream astrorum
pompam , & choream illam , quam in illis quoque agnoscit
Plato, ch rearum omnium magnificentissimam. Admirari fa- DEνης-'ctoris supremam artem , atque vel minimis in rebus maxime relucentem rationem diuinae prouidenti . Intrare naturae secretiora, rerum causas ac fines inquirere; attendere magnum illud carmen, & leges agnoscere , quibus mundi ratio constet
& partibus quidem varia , sed apta totius proportione sibime Destissime respondens, taculorum series, sapientissimo supremae mentis consilio veluti digesta & contexta, decurrat. Ipsam in omnibus venari atque venerari non obscure sese prodentem Dei Sapientiam , eidem applaudere ludenti in orbe terrarum, atque i anti in suis operibus cum ea versari familiaritis, & proa. s. γ.iplam habere quod de eadem dixit Sapiens in allocutionem, seu consolationem , cogitationis ἐν GHjsur. Denique in cuncti: que Sap. . . s.
aptos incurrunt in oculos, diuinae notas bonitatis reco noscere& ipso collium, siluarum , agrorum, fluminum, floriam aspectu teneri dulciter , cum sensu quodam & tanquam sapore in ijs latentis atque deprehensae diuinitaris 'Hanc squidem mentis a rebus aliis tantisper seductae philosophiam , hanc sapient 'tis otii de animi oblectationem , siquis ei paulum assueuerisi omnibus reliquis auocamentis merito anteferendirn existimet. PE Recte
142쪽
Recte etenim s. Augustinus, hanc ipsam hominum sapien- , tum exercitationem describens: Dipvis, inquit , tenebim terrenae stultitiae, aperientes os ducentes spiritum, erigunt Deutem oculum cordis, Ur circum piciunt mente Universum ministi terram, mare, ἐν caelum , videntes omnia pultare tit posita, ordinata currere , digeri generibus, sulciri sieminibus , mutari siccessoni biιs, currere temporibus, placet eis in his vi tifex, tiis placeant in artice artifici , b exclamant prae gaudio magno , quia mere inquit huic latitiae nihil comparari potest: uitiim magnificara sunt opera tua, Domine i Omnia in Sapientia scisti. Necesse quippe est, ut, velut est ista humanae menti prinsertim congruens atque cognata , ita quam maxime iucunda sit, occupatio. Siquidem , ut ait Romanus Philosophus: Cum illa tetigit animus icilicet ) alitur, crescit - ae velut evinculis liberatus, in orioncm redit. Et hoc habet argument m diuinitatis suae, quod illum diuina delectant; nec mi alienis interes, sed is suis. Sic ille ; de thac ipsa agens , rerum caelestium , quas diuinas appcllat , contemplatione. Cuius item rei ut ego arbitror ) experientia affectus Doctor Angelicus , in Psalmum scribens M., docet ; quod videre ordinem Universi, & dispositionem ciuinae prouidentiet . tum in sutura vita , tum in hac etiam, est maxime delectabile. Postremis exinde conficies ; eam ipsam exercitationem, non mediocris elle utilitatis atque operae- pretis spiritualis. Quippe quam Sanctorum experimento satis contici, ad dulcem quendain & ingenuum diuinae bonitatis amorem , pium venerationem , assiduam laudem , suum contemplatorem adducere. Ut merito scripserit B. Laurentius Iustinianus: creaturas peregyinantibus mortalibus quendum intelligentiae amoris Diritualis paedagogum esse. Et sapiens quidam apud Ioannem Thauleriam e Super omnem creaturam finquit in Deus expandit retiasta, ita ut styum in unaquaque inuenire agno cere Sc
elus videlicet amore tapi pronum It , I tantam solertes esse
Atque utinam creaturae istae , non quod ait Scriptura 9 in mulcipulam aut laqueum sectae sint pedibus insipientium ; sed in rete amabile sapientium cordibus: quo nimirum illas contemplantes, non teneri se sinant externa illarum specie, sed lu
ce diuinae pulchritudinis delectiti cuius radi j quidam per Om
143쪽
nem naturam lite Orsi sunt j castis illius illecebris, sanctoque
amore capiantur. Sed pauci fortassis ad id eruditos habent oculos: eoque set e vitiuenit quod deplorat quidam amator diuinae Sapientiae θ ut, sicuti dum colores varIos intentius alpicimus, eorumque tenemur pulchritudine, saepe non attendimus
ad lucem, qua persus a caetera visum allectant, atque detinente ita in huius mundi naturis contemplandis, minus observemus illis affusum splendorem primae atque supremae essentiae, Π que illis insitos & intermicantes diuinae artis atque sapientiae rad os, facile internoscere pollimus. At obteruabat internoscebatque S. Augustinus ; dum qu dam loco Consessionum suarum , Deum animaduertens Omnia in Sapientia feci sile, eiusque proinde stricturas necessario emicare de diuinis operibus, illius vel sic decore captus: id L. t r. c.
est illud exclamat) quod interlucet mihi ur perentit cor meum sine Dione , inhorra1co inardesco ' Sapientia ipsa est, qua
Neque id duntaxat usurpabat in magnis seu primarijs Dei operibus ; sed in minimis etiam quibus is , quae incurrerent in oculos quos equidem illi acuebat amor summae illius de incommutabilis pulchritudinis familiaritas factitare consue.
Itaque is ipse summus mistor, quem in suarum Confessim L. f. snum libris videmus sese curiositatiis, aut cuiusdam quasi incon. siderantiae, incultiatem; quod eum aliquando domi sedentem, vel itellio muscas captans, vel aranea retibus suis irruentes im. plicans , saepe intentum faceret. nulla principio intentione animi ad Deum ι eis mox ubi se collegillet, inde pergeret ad i p. sum laudandum creatorem mirificum , & ordinatorem rerum omnium : attamen in libris de Ordine, cum esset in rure Cas.
scisco, haud longe Mediolano, ubi ab c DJaeculi sui ipse ait: ua ι. requiescens, & tempus opperiens baptismi sui, cum Adeodato filio, Alipio , Licentio , alijsque suis auditoribus philosophabatur; gylorum gallinaceorum pugnam attentius a se conspe clam trimati amori Sapientiq , a que desiderio cognoscendae in omnibus pulchritudinis artis diuinς , ac supremet illius rationis, omnia etiam quae ratione careant, ordine quodam modificantis ac moderantis; in qua tunc ille cogitatione atque disputatio cum Licentio, Trigetioque versabatur. Atque i eum lane gallorum pugnam ut recens erat a pro
144쪽
sessione rhetorica , eiusque adhuc litters noninihil redolebant eas, quas alibi memorat, gymnasiorum cedros, quas nondum contriuerat Dominus in hilarius Pulo exultantiusque deseribit. Sed illa huc proprie pertinent. L Ire coeperant in balneas disputandi gratia : m ecce inquit ante fores aduertimus gallos gallinaceos ineuntes pugnam nimis acrem. Libuit attendere. Eid enim non ambiunt, quo non peragrant oeuli amantium , ne quid innuiu pulchritudo rationis s atatis scilicet atque Sapietatiae diuinae o cuncta scientia ἐν nescientia modificantis gubernantis, qua inhiantes Mi sectatores si os trahit quocunque atque ubicunque sectarι iubet' Nam et bi anti de non potest rivum dare &c.
In cuius rei attentiori contemplatione , cum in omni motu animatium rationis expertium , nihil non decoram animaduerterent; quippe acta ratione desuper omnia moderante : dicebamus
nobis ins sinquit in Ubi non lex , ubi non imitatio mensiimae itibus pulchritudinis & quae sequuntur. Ista Augustinus; iplis tuo exemplo atque experimento nos admonens, dissicile non esse bonae menti, qui suis in rebus etiam minimis , aut in quotidianis obuiisque rerum occursibus , unicuique inditas atque insitas sectati ac deprehendere diuinae altis & Sapientiae rationes; hocque, siue studium exercitationemve appelles, siue laxamentum remissionemque animi, uti & per sese honestissimum est , plenumqtae voluptatis sincerissimi, ita & familiarissimum & iucundissimum , esse debere Sapienti. Clausulae loco pretium erit operae , auscultare Doctorem Seraphicum, serti equidem voce, sed non vltra iustum exapgerata , simul istius usus atque exerciti j vim commonstrantem , simul communem mortalium, eo in genere stolidit Drem ac vecordiam, incusantem. Sic enim loquitur in i . capite Itinerari j mentis in Deum. qui igitur tantis rerum creaturum stlendoribus non illuseratur, caecus est,r qai tantis clamor,bus non euigilat , Iurdus est: qui m omnibus D ef tibus Deum non laudat, murus est : qui ex tantu indis' primum principium non aduertit, sinus est. Ista S. Bonaventura.
145쪽
Ua admonente natura rerum, rebiu his creatis. , non nis ad a.dtoris laudem atque ooriam utendum cse; earums gratia, astruam Deo et aliarum actionem esse reddendam.
EX dictis rursum & illud condiscam, meque eum in mo
dum ac morem condocefaciam : quas in rei cuiusvis usu, iplam exaudiam naturae vocem , admonentis r sese ad faetoris
sui gloriam laudemque procreatam , non nisi ad usum ei fini conglutinem , idque cum debita gratiarum actione, esse adhibcndam. Quo equidem fiat, ut nihil laiae rerum illarum, nisi pie ac sancte usurpem; & quidquid operis faciendum suscepero, id omne in Dei, bonorum omni uni largitolis, laudem
Quo ui argumento pudorem facile cuiuis nostrum inijciat quaedam Epicteti vox; cum sic illum audiet apud Arrianum, ole pagano , sed vel bis Christianis disserentem : Num aliud L. i. h. iε. quid oportebat is quidem intelligentia in nota es nos publice priuatim facere, quam laudare ac celebrare Alimen, eis pro bene- fclys acceptu Vatias agere Nonne'sitarentes tir arantes comedentes θmnum canere Deo AIgnus Deus , qui notis instrumenta haec, quibus terram coleremus, exhibuit: magnus qui nobis mano dedit dec. Pro hu iuniuerss laudare Deum decebat , acp stantisimum diuinιsimum, hymnum canere, confestonem hane exprimentem; quod nimirum dederit nobis facultatem assequendi haec omnia , certa quia rationes ijs clutentem. 2Fid igitur sit 'stuaniloquium plures caeci estis 3 annon esse oportet aliquem isto munere surientem, pro omnibus debitam laudem Deo exhibemtem' Tum vero illa lubijcit quae lupra potuimus: Etiamne a ad ego praestare possum senex clauaus dec. Quibus quidem omnibus, maximcque illis poliremis , de supplendo aliorum defectu incelebrando Deo, nihil dici potuit religiosius. Veruntamen, uti significabam , bsc ipsa Philosophi oratio
merito bonam mentem solicitet siue verecundia nostrorum temp.rum, quibus inter opus faciendum, lasciuis canticis perstrepunt omnia , ii ue recordatione ac desiderio praeteritorum.
146쪽
Nam quis illa nobis repraesentet felicia tempora; quando, ut de rure tuo Bethlehemitico Beatus Hieronymus: quocunque te Perieres quasi ex Epicteti sententia ) crator siuam tenens Meluia decantabat , sudans messor psalmis auocabat se, clima ara dens mitem falce minitor aliquid Dauidicum canebat: eas erant sui idem tu itὶ in hac provincia carmina, hae, mi vulgo dicitur, amatoria cantiones. Quando etiam nautis helciarissuque, celeus malis vice , Chri lium inter flumina canentibus, ipsae ripae, aurit et primum , ac deinde laeto repercussu vocales, Alleluia responsabant : quod de Arari luo cecinit S. Si donius Apollinaris. Quando denique seruis Dei mare nauigantibus, pelagus ipsum diuinis laudibus sacrisque canticis pers nabat, atque inter fluctuum ventorumque fremitu, , sciitiebatur, non fabulosa Arionis, sed diuina Dauidis cithara; & clausialet loco Amen respontante turba vectorum, audiebant id ceteat tonita , adnabantque laeti delphines , & ore patulo festisque motibus gestientes, quo more poterant ipsis alludebant psallen tibus; ut non minus amoene, quam pie ludit S. Paulinus, Oda quadam de reditu Sancti Nicetς in Daciam. Cuius quidem tenta ita expressi, quod vellas ipsos animus non esset adducere: at tamen digiti si int qui apponantur, de piam lectoris oblectent curiostatem. Ecce igitur illos.
Concinent, mersa motalis in hymnos, Et Ays ducent, comites in aequor
Praecinet cundus, tuba ceu resultans, tingua Nicetis modulura cir sum Isasset alternis citharisa toro AEquore Datii Avidient Amen tremefacta cete Et Durdotem Domino canentem Lata lasciuo procul a ratium Monstra natatu. dique aerudent parido merentes Ore delphines, sine mota quanquam, aemula bismanu tamen eloquentur
147쪽
Hactenus S. Paulinus. Qui tametsi lusu Poetico , attamen serio id quod dicebamus insinuat: solitos nimirum Dei seruos, ipsa nauigia in diuinae laudis ossea conuertere. quemadmodum etiam de La agens Ierosolymam prosemone Gregorius Nyaenus r Vehiculum, inquit, nobis pro Eccletia las monasterio ου - δεηλ erat, omnibus per totam miam fmI p algentibus. ieiunantibus
nautatque item Christianos, quasi celeuimatis, aut etiam au camenti loco , pia cantica & iacros hymnos vii ardire. Quod etiam ex S. Asterio confirmare licet, homilia in S. Phocam N. . ias a Martyrem, ex qua haec proseit noster Sirmondus: Navita remiges ubique gentium consueta cel smara, quibus nauigationis taedium consolantur, ad communem Asaryru lauim transferxnt, nos prorsus omnium ore, Phocas decantatur. Sic illi. Postremo magis uniuerse , Christianorum aeui sui , vitam describens , clemens Alexandrinus e Per totam ergo mitam L.7. Stram.
inq; in ) diem fessum agentes, de ex omni parte Deum ad se persuassi, laudantes agros colimus, laudantes nauigamus,M in omni alio mitae instituto, mi decet, ex arte merjamur. Quas, siquid operis absque Numinis laude fieret, id 'uidem non rite, neque ex arte fieri censeretur, ex sancta illorum primorum saeculorum disciplina. Quae quidem tempora reserre tassent mores nostri, si patin nobis esset aduersiis Deum charitas , tamque assidua, &vel ex ipsa rerum quae nos circumstant, quaeque in usus nostros veniunt, contemplatione, excitata diuinorum beneficio.
Memorat Philo priscam fabulam, a priscis illis Sapientibus
ad suam aetatem traditione quadam prop'gatam. Rerum parentem videlicet, mundo iam persecto , nescio quem vatem interrogasse; num quid ipse eo in opere desiderandum censerer; huncque respondisse: videri mundo deesse sermonem . seu vocem facundam, quae quidquid praestans est in mundano opere, non tam laudet, quam enarret: iplam enim enarrationem operum Dei, laudem esse susscientissimam. Atque hoc. reL ponis desectanam Lisse mundi parentem ; nec ita multo post enatum esse genus quoddam musicum atque canorum, siue Musas ipsas, diuinorum operum enarratrices, laudumque canistatrices; matre Mnemosyne, seu Memoria, quae diuinorum virtutum una essta, enatas. quidem , opinor , significatum voluerint homines ingeniosissimi; illam h norum, diu Q uinarumve
148쪽
uinarumve laudum veluti stirpem ac progeniem ex Mente diuinorum erga se beneficiorum memori, concipiendam esse ac
Caeterum in eo quod priscorum lapientum meminit I'nilo, a quibus illa morata fabula profecta sit; nescio an aliquem rel- pectum habuisse credendus sit, ad anti uissimum illum Her- metem Trit megistum, cuius de Muss a Deo in terras demissis
cm se quaedam extat lententia in Asclepio ubi sic loquitur. hominum currum, Musarum chorus est a summa diuinitate demissus; ῆιlica ne terrenus mundus et ideretur incultior, modulorum talcedine caruisset stapotius ut modulatis hominum cantι- lenis concelebrarem qκi solus omnιa, mi pater est omnium, atqxe
ita caelestibus linibus, nec in terris harmonia suavitas defuiset.
Quanquam ille quidem, nec Mnemosynes matris meminit, nec vatis consulti, aut vocis canorae ab eo in mundo desideratae. Ac tametsi nihil erat admodum, quamobrem mundo deesse censeretur vox eiusmodi; quando praeter illas occultiores &mimis expressas uniuersae naturae voces ) extabat homo in animam loquentem ε, prout expressit Chaldgus Paraphrastes Gen L. eoque idoneus diuinorum operum interpres atque enarrator. Quo modo etiam S. Chrylostomus ad illa verba: inspirauit in faciem eius spiraculum mira , humana membra velut muscum quoddam organum considerat , & tanquam H m. 33 ιη fistulas diuini oris assiatu hoc est, i pla mente ac spiritu rati natiὶ animatas, ad conuenientem melodiam ipsi Domino re-Fxb. t. ad praetentandam. Qua item ratione Clemens Alexandrinus quodam loco ipsum Deum inducit, huic instrumento suo , hoc est homini, ita loquentem : Tu es enim cithara tibia, templum meum. cithara subdit) propter barmoniam, tibia propter stiritum, templum propter Verbum.
Veruntamen mundo & vox ista quodammodo deest: quia, nisi Deo cor excitante , ex Augustini sensu , surdo canit unis uersa natura; & cithara ista muta est, nisi plectro diuinae gratiae intimo sensu diuinorum beneficiorum, tangatur. In quem senium sortassis accipiam, quod de anima rationali o laurius, more suo , scripsit a nobis supra memoratus Matius Victorinus: Eam scilicet neque ipsum Verbum, neque velut primaevam Dei vocem esse; sed instar Echus audire ut loquatur: quia
nempe nullam Dei laudationem edere possit, nisi quam verbo ipso quasi suggerente aut inspirante praeconceperit. Attamen
149쪽
sic audit , ut etiam loquatur ; hoc est, sic ut verbum suum sor-met , seu vocem propriam emittat, non autem simpliciter eam vocem reddat quam acceperit: quod quidem reliquae naturae inferioris est propitum ; in qua proinde Verbi diuini. non imago velut in anima P sed imperfecta Vestigia & tata. quam simulacra seu imitamenta quaedam sunt; prout idem au
Porro ut id quoque in studiosi lectoris gratiam obiter ob servem ; quod magis perplexe atque praedure libro 3. dixit is
autor: Patrem esse meriam silens, Filium et 'erbum sonans atque operans; in hunc sorte senium exponi potest. Quod nimirum Patrem magis consderasse videatur, ut virtutem & potentiam rerum effectricem & sui manifestatricem ; Filium autem, ut operationem & quas energiam, atque adeo manifestationem Patris r secundum quod libro I. dixit, his verbis: stuare imago Dia r su iam Deus in occulto ; in potentia enim. λογος auram in manifesto ; actio enim : quae actio habens omnia qua statis potentia, resta, cognoscentia, secvnsim motum producit manifestat omnia. Quo itidem spectat , quod in hymno quo. Hγm I. dam Deum alloquens, ita cecinit: Tu tam quiescis, Pater es ;cum procedis, Filia . Igitur Verbum silens, Pater quia ipsa virtus sese manifestandi, veluti mens quae)am de intellectus: Filius autem Verbum sonans atque operans ε, tanquam actus ipse manifestandi, ipsa energia diuinet mentis, & exercita intelligentia. Ut proinde quod Pater per hoc Verbum sonans in V niuerso operatur, merito supra dixerimus esse velut quoddam hoc estre lonantiam Verbi dii lini. Verum autorem hunc sane implexum , nec satis caute passim loqtientem quippe qui, teste S Augustino, in senectit te ad fi. I.8. cos sdem conuertus, a saecularibus studijs ad diuinas litteras sero transierit4 in praesentia mittamus. Videamus potius, quid in
proposito sibi velit s. Ambrosius, dum nonnihil fle ipse a DL
sim recepto loquendi modo abscedens, ad illud Matthaei: Ecce Nisu. 3. m. vox de caelis dicens Hic est Filius meus; in hunc modum lo- ΤΙ quitur: Bene inquam Pater mox , Filius Verbum dicitur , quia s m. is δε Verbum non nis de et oce procedit. Neque enim voci Patres alis, 'sed cordi vel ori ut δό- i ipse Ambrosius Patrem compa- ιrant, ex quo Filius processerit: secundum illud quod de se ait Sapientia: Ego ex ore Altissimi prodivi. Sed ita sortasse loquitur 1 .
150쪽
S. Ambrosius; quod spectando verbum ore prolatum, vox vetabo natura prior sit, & eius quodammodo causae neque enim per verbum vox, sed verbum per vocem , a qua scilicet & in qua habet subsistere. Adde, Patre dicente gigni Filium: quod quidem dicere, vocem appellet Ambrosus, veluti internam a que aeternam Verbi diuini pronuntiationem. Quod autem rursum praedictus Victorinus, vocis appellatio. nem, non tantum Patri ac Filio, sed etiam Spiritui sancto at tribuit , dicens: siuod omnia tria mnum a Pater, non flens flentium, sed mox in flentio, Filius iam mox, Paracletus mox motis ; etsi, ut indicaui, de eius autoritate nihil admodum la borandum est: explicetur tamen, veluti S. Basilium, in eo quod& ipse minus proprie loquens Spiritum smetum appellauit Ver bum Filij, interpretatur s. Thomas ; ut hoc sensu Spiritus,
Vorbum aut mox Fili j dicatur, quia maxifigat Filium.
Aspiciendas Ube res Vnives , elut ma Vi c minis particulo, nequis illis fortasse per se, mi solitarie , Pectatis,
Alaetum istud est, quod visum est hoc loco praecipiena
dum ex Augustini sententia Magnopere scilicet Cauem dum esse sapienti, ne aliqua offensus rerum uniuersi particu la, aut quolibet temporum motuumve labentium successu, di uinam requirat in mundi gubernatione prouidentiam, aut quid piam in mundo melius fieri potuisse, temere sacrilegriae sus picetur. Quippe cum, ut supra monuimus, Vniuersi decor aepulchritudo , non ex particulis ex quibus conflatur atque consurgit quanquam in his quoque nemo quicquam iure reprehenderitὶ sed ex ipsa 'rtium, tum inter sese, tum ad uniuer sum comPratarum, symmetria, response, consonantia, spectanda & definienda sit. Quam equidem rursim huius Universi conuenientiam, tum illa saeculorum incomprehensbili vasti tale exclusus, tum ipsarum rerum multitudine ac varietate opis pressias animus, cum intelligentia ch qmplecti nequeat; haeret in singulis, nec earum fines, ratiotari, modos, opportunitates quae omnia ex illarum nexu, atque inter sese colligatione de