장음표시 사용
161쪽
se tuendum contra hostium potentissimorum vites maximum coegerat,& eum esset bonus consilio, nec minus bello strenuus, ita eam qu sturam administravit, ut non tantum commeatibus
procurandis prςesset, presectis librorum praescriberet, stipendia militibus in tempore persolveret, populis, ac civitatibus operas, Vecturas, naves, remiges, arma, tormenta, belliq; initrumenta imperaret, & alia id genus administraret, quod propria sunt ejus potestatis munera ; verum etiam Ssertia omnia posuerat in ejus diligentia. ac fide quod ad Imperatorem pertinent, ut pene sumniam imperii teneret, legionibusque non ad alterius praescriptum, sed suo arbitrio imperaret. Caruit tantum Imperatoris nomine, cum partes sustineret, Omneiq; imperatoris numeros impleret . N ihil omnino agebatur in re militari, nisi ad ejus ductum, omnes etiam literae de ejus sensu describebantur &e. Ops n --lia. Defuncto civitas nostra, ut jure de patria optime merito publice decreto sepulchro parentavit, justaq; magnific4 sumptu publico persolvit. Quem honorem apud nos post hominum memoriam nullum ulli civium ante eum contigisse, satis pro comperto habemus. hactenus Vida Ad Io: Baptistam Specianum Pae. Card. Sadoletus Epistolamis scripsit c quae lib. xvi suarum Epistolarum legitur disputans rUtrum licitum sit iamini in aliquo munere pubiis, o bonore posito, cum adversis bommum voluntatibus videat iubii se proficere posse, quia ad F eip. pertineat salutem s babeat autem idem Domi, o privatim praeclaras genere actiones , in quibus uersari , o se exercere commodo ejusdem Reip. queat: dimittere curas publieas , cI ad privata sudia se conferre , que yraesertim nihilominus in publicam utilitatem rediturae se videantur. Totus in hac disputatione est, aperitq; animum suum Sadoletus E Romana Aula ad privatum otium secedendi, amictis Rei p. christianae rebus, ubi eonsili, sua nihil proficere videret. Unde arguere licet quanti Specianum faceret, cui gravissimus, omniq; laude cumulatus Cardinalis ista communicabat. Ibi ad eum: cum in utroq; nostram similis voluntas sit, eodemq; ambosuἀο optimis, o artibus, o literis dediti simus, ad multas, fragraves nostrae conjunctionis, mutuaeq; benevolentiae causas haec quoti similis sensus, o communium studiorum ratio tam magni moments pondus asseri , ut ego amorem , quem erga te suscepi, quoad vixero, perpetuum sim servaturus. Porro quam probus, quam doctus, quam tus vir Specianus, si Sadoleto adeo,& similis. & amicus. Bemardus Felicianus eidem dicavit nonnullos Galeni libros latini.
Lucianus Monachus Casuas Comentarios Cis Uomi in Epistolum Pauis, quae ad Romanos scripta est. Bonaventura Casillisueus eidem pariter nuneupavit Epistolam super Geographia Pedemontana cuia in fine libri, cui tit. Gallorum Insubrum Antiqua sedes o c. item aliam Epistolam eidem direxit Bemar
162쪽
Bernardus Tassus Magni Torquati Pater, ut habetur in Vos Epi.
stolarum. Antonius Campus bis . G. 3. anno 133o. ,& is s. obitum Speeiani secutum die 3 o. Octobris enunciat. Daniel CHeianus plura de Speciano in Carmin. MAVenturinus Vasilus Eper. S a Tisiui I 34 i. Lud Caυitelius in Anna L Alexander Lamus in somnio eant. a. Bostis in t R. vari tit. de Principe, o Privit ejus nam 2 o.
Framissius Zava pluries in suis operibus, & fuso calamo in Parenta libis, Illustrium Vir. Cremon. Iacobus Gadius Cremon. iv hist. ML pag. io6. Gatiintius Merula in Bello Eras visam sic inquit de nostro Speeiano. Postiliae praefecturam Baptista Decianus susceperat s quinam ingenio prudentior, jure peritior, sit , religione, incio, diligentia, aut sanctior commemori potest. Fuit Specianus ex illis, qui Novas Constitutiones Mediolani conis scripserunt. Item sui ingenii monumenta sunt.. Epimis Castrenses ad Benediatim Tonsium. Alli Galilai Commentarii libri tres. In Templo Paeis nuncupato Mediolani, ubi Speeiani cineres conduntur, de eo legitur hoc Epitaphium. α Baptista Speciano P. C. Senatori, rerum Capitalium Praefesso perpetuo , intimo consiliario, Caesareiq; Exercitus Legato, si multarum Urbium prudentes praefecturas, Honorificentissimas legationes, res sprqciari os in Toga, o Armisgestas
summo cum omnium maerore mortuo anno Μ DXLV. vI. l.
Nosembris vixit annos LII. Menses vII. Caesar Episcopust . Nomariis in Hispania Nuntius Apostolicus, o o fortia Asbas P Marcus Paulus Tartesius Orator Cremonensis funebri oratione
... Deciani parentalia prosequutus est, quam ob exemplarium raritatem hic exscribere non pertaedeat.
- Iunquam alias Gamplisi. Calamitas aliqua incidit, quae nobis graviter ferenda esset, haec una profecto est, qua Io: Baptiis stam Specianum patriae parentem, rerum nostrarum tutelam ,, amisimus, quo inopinato casu universa civitas ita convulsa, labe.
o factaq; est, ut landitus concidisse videatur. Quae clades impodiis tuna, quo plus detrimenti affert, eo justiorem hujus maeroris is vestri causam facit C. Opt. cum vestem omnes mutastis,sordi- ,, datiq; & squallore obsiti illius parentalia celebratis, qui totiesse salutis vestrae defensor fuit. De quo cum jussu vestro verba ,, facturus accesserim, vereor, ne si, ut par esset, innumerabiles, ,, & eximias illius virtutes, omnia dignitatis insignia, atque orna
163쪽
,, menta uberius,&susius explicare voluero, luctus vestros magis, , accendam, quam ullum tanto dolori solatium afferam. Proin do , mihi non tam copia in dicendo, quam modus quaerendus est, ,, ne ea saepius contrectando, e quibus accepti vulneris memoriari renovat ur, vos pariter, & me ipsum luctu, & maerore confieiam. M Sed quis erit hujus orationis meae exorsus λ equidem, si de alio,, quopiam, quam de Speciano ageretur, non tantum mihi adniti tendum ducerem, sed, cum de viro nunquam satis laudato
is sermo instituendus sit, idq; hac doctissimorum hominum De.
D quentia, ad has tot, tantasq; res nullum ornamenti genus nisi
is singulare,&praecipuum adhibendum puto, ut ne illud quidem
,, tam&si amplum,&praeclarum cum magua cura relaturus sim,
,, quod Cremona fuerit ille patria urbs celebris,&copiosa, atque se eruditissimis hominibus, liberalissimisq; studiis affluens, & ho-
ω nestissimo cuiq; expetenda, quod cum e clara proavorum stirpe ,, nasci contigisset, generis nobilitatem ortus sui splendore magisse illustraverit. Mitto tot cognationes, tot affinitates, easq; tum ,, ex patria, tum ex finitimis civitatibus maxim8 insignes, hancis imprimis, quam se cum Saccis Papiensibus veteri, & illustriti familia Magdalenae seminae rarissimae connubio devinxit, totis amicitias tam domi, quam foris partas, tot clientelas, tot hono- ,, rum insignia, quot nemo ferd adhuc nostra, aut patrum me moeis ria assecutus est. Praetereo consulto, qui illi corporis habitus, is quam liberalis iacies, quam firmum, ac vegetum corpus, quae M omnia,&s in eo summa, atq; etiam quam in reliquis mortalibus se illustriora extitere, breviter tamen perstringenda fuerunt, quia si &mihi non nisi egregia sectari statutum est,& ille fortunae, autis naturae bona non, ut caeteri homines, admiratus est, qui tantum ,, animi bona, quae Stoicorum sententia vere bona sunt, unicὰ como plexus se totum virtuti addixit. Cujus amore inflammatus.
,, nullum tempus vacuum a laboribus secit, quoad omni doctrina, si & virtute ornatissimus evasit, qui qualis titurus esset, statimis initio aetatis indicium dedit, harum siquidem artium, quibus is pueri ad humanitatem informari solent, rudimenta ita celeriter ,, arripuit, ut non tum primum accipere videretur, sed ut Platois credidit reminis ei,& recordari; hac ingenii indole, cum Gramo malicorum formulas, & praescripta scienter,& perite calleret, ,, poeticae, non ignarus patrio more, quo nostrates discipuli non Ιis disiunctis doctoribus, sed ab iisdem artis Grammaticae, atqueri Rhetoricae praeceptoribus erudiuntur , eloquentiae praeceptis, Vis dicendi doctrina apprime excultus brevi effecit, ut cum id is aetatis esset, quae ab oratore long8 aberat, summi, ac propd periis secti oratoris munus expleret. Inde, quoniam ingenuae,& hu-
is manae artes uno quodam societatis vinculo continentur, Ma.
si thematicas etiam edidicit, Arithmeticam in primis, & Geo. metriam, quae ut puero cognitu jucundae, ita adulto in publicis
164쪽
, , muneribus, quae summa cum laude obivit, magno usui fuerunt, is vel cum rationibus aerarii praesuit, vel cum castrorum praefectus is fuit. reliquas duas Musicam,&Astrologiam ea causa comple is xus est, quod alteram aptae pronuntiationi opportunam esseo existimavit, alteram multis rebus non inutilem, in qua C. Sul. is pitium, qui exercitum Romanum de unς desectione sollicitum is a metu liberavit, non parum Operae, curaeq; posuisse memoriae
se traditum est; Eludo,e Mathematicis ad Ius civile perdiscendum
,, se contulit, cujus summam cognitionem, & inteli igentiam, tum audiendo, tum elaborando, celerius omnium opinione assecutus, , talis e publicis, & florentissimis Italicarum urbium academiisti in patriam rediit, ut cum causas agere caepisset, quia duas resis praecipuas, & juris consulto pernecessarias conjunctas habuit, ,, Iurisprudentiam, & eloquentiam, eo celebritatis, & existima- ω tionis evaserit, ut in advocationibus, in juditiis principatumis obtineret , essetq; illius domus non modo civitatis oraculum, sed etiam totius Italiae consiliorum officina. At quoniam ex intimais philosophia juris disciplinam hauriendam esse perspectum se habuit, Platonis,& Aristotelis libros, qui de vira,& moribus
is sunt, sane quam diligenter evoluit, ut optimas disciplinas nonis tam cognitionis causa assequeretur, quam ut his prςditus honesto is inter cives versari posset, nulla virtus in tota Platonis politia fuit, L quam non animo, & cogitatione comprehenderit, comprehensa se ita excoluerit, ut totius orbis civis, quali unius urbis agnosciis posset . qui cum gloriosum putaret, Civibus carum esse, de patria se bene mereri, nihil privatum habuit, quod nollet ad communemo utilitatem referri. Age vero dometsi eae dispensationi, qua de ,, re praeclar8 scriptum est in eo Xenophontis libro, qui aeconomia ,, cus inscribitur, quem Cicerod graeco in latinum convertit , qua n. is tum curae, quantum studii adhibuit λ Agricolationis rationem, is quae priscis temporibus non una omnibus fuit, universam ita is calluit, ut alter nostri seculi Cato, aut Varro haberetur, at quan. is ta res familiaris tum prudentia, tum moderatione praestitit λ in is qua cum diligens, & attentus esset , ita tamen munificus, ac
,, liberalis suit, ut in summa frugalitate regiae beneficentiae speci- ,, men praeso ferret, qui & privatus, & postea in magistratu con-
,, stitutus literatos viros, in quos propensa voluntate serebatur, is tanta non humanitate solum, verum etiam benignitate comple.
o cti consuevit, ut illius aedes omnibus, qui aliqua doctrina, aut se eruditione praediti essent, tanquam certissimum, aut paratissio mum domicilium paterent. Testis Bernardus Felicianus civisis noster, Testis Lucianus Monaehus Cassinas, quorum alteris nonnullos Galeni libros latinitate donatos, alter Chrisostomisi commentarios in epistolam Pauli, quae ad Romanos scripta est, ,, Speciano dicavit, Testes adhuc complures alii tum carmine, is tum soluta oratione celebres scriptores, quorum moniment
165쪽
in seripto Speciani nomine circumseruntur, quibus omnibus unais mens fuit hominis de se benemeriti memoriam operum suorum inscriptionibus aeternitati commendare. Sed redeo ad politiam, is in qua vir eximius,& praestans, honestissimi civis censum nactus si multos sertasta copia, atque affluentia rerum, neminem parem, virtute habuit. Ad haec qua magnanimitate suisse traditur λ eum is ex priscorum monimentis didicisset, diu disceptatum fuisse, is praeclarius ne esset uibanis virtutibus, an bellicis excellere, ejus
is quoq; laudis expers esse noluit, lautumq; studio, & industria fi persecit, ut, quod pauci adhuc assecuti sunt, toga, & armiso maximus haberetur. Hac scientia, dc virtutis praestantia, curari in ea tempora incidisset, quibus Galli conflata totius Italiae cono spiratione, duce Prospero Columnio Mediolano ejecti, hanc
fi urbem vobis contra brmis nitentibus, rursus occuparant, veriis tus victorum insolentiam, quos videbat etiam in insontes mini. v ma quaq; suspitione animadvertere patria diseessit, ad Francis , cum Ssortiam Tridentum venit eo consilio, ut primo quoqueti tempore in paternum imperium, ad quod a tota Italia accerse. batur, redeuntem prosequeretur. apud quem complures dies is moratus illi unius legionis, quam 4 Germania conscripserat, is praesidio in Italiam contendens non itinerii modo, sed etiam se totius belli fortunae comes fuit, quod cum non uno in loco ge- ,, stum sit, nusquam manu consertum est, quin ibi periculorum ,, omnium particeps extiterit. Qui cum Hieronymo Morono, is qui rebus gerendis praeerat, saepe antea probasset, se haud belliis expertem esse, in eo praelio, quod in vico Mediolanensi, quem ,, Picocham appellant, feliciter commissum est, plane indieavit, is nullam rem in militari disciplina positam esse,quq ejus scientiam is fugeret. Ssortia igitur parta victoria, ad res urbanas componem ,, das Mediolanum redeunte, habito Magistratuum delech u Spe se eianus fisci procurationi praefieitur, quo in munere duos collegas . ,, Iuris scientia, & rerum forensium usu praeliantissimos nactus si Simonem,& Egidium Bossios, tam praeclard suas partes egit, is ut neutro inserior habitus sit. AEgidio etiam prior ad ordinem is senatorium vocatus, qui cum non minorem prudentiam , quam, , gravitatem prae se ferret.& bene consulendo frequens adesset, ,, brevi ad alios honores aditum sibi patefecit. Nam, cumini. O thaeus Marius rerum capitalium praefectus diem obiisset, Speei, is nus in locum demortui sufficitur, quo munere quam honestὰ, is ae praeclard iunctus sit, suo loco exponam . nunc illud dico, ,, quoniam Specianus praetereas, quae supra memoratae sunt, digni. is tales, alias etiam adeptus est, quaecunq; viro clarissimo hono-
,, rum, ac dignitatum ornamenta contigerunt, non fortunae ben
is ficio, sed sua ipsius industria, atq; virtute contigisse . qui locusis quoniam hujus instituti proprius est, mihi non praetermittenis dus fuit. Primum omnium quis hoc homine omnibus virtuti- Tom. II. T bus
166쪽
fi bus eum uiatior, & ornatior esse debuit qui pietatem erga ,, DEUM, quam Plato philosophandi, ac bene, beateque viis si vendi initium esse voluit, ita sancte,& religiosj coluit, ut nais maximis quidem negotiis distentus divinas precationes, quasis quotidid, ac statis horis flaminum ritu celebrabat, ex quo eas is initituit, nunquam dimiserie, quin & primam philosophiam, is quae de DEO est, attigit tanta cura,& studio, ut maximaso etiam,& dissicillimas quaestiones, quae summa Theologorum
is ingenia torquere solent, tanta facilitate explicaret, quanta sideis legibus, aut Iure respondisset; quod illi haud dissielle fuit, qui
si sacra majorum monimenta, ὀ quibus omnibus scientiae, & do. ,, ctrinae ratio petitur, noctes, ac dies in manibus haberet, necis veteribus contentus nova etiam exquiretet. Egit aliquando
is cum Cosmo Μedice Florentinorum Principe per literas , ut se Marsilii Ficini eommentarios, quos de raptu Pauli ab eo compo. o sitos exploratum habebat, edere vellet, aut uni ipsi saltem eo. is rum legendi copiam faceret, tanta divinarum literarum cura, ἡ & ardor illi suit. Caeterum quoniam religioni reliquae virtutes,
is quae honestum, δἰ decorum attingunt, annexae sunt, cum nouis unus honor, non una rerum gerendarum administratio Speci
is no obtigerit, ut suit in amplissimo dignitatis gradu collocatus, is ita plurimarum, & maximarum virtutum delectum habuit. Aese primum, quoniam in ordinem Senatorium ascriptus fuerat, ,, atque in ejus generis ordinem, in quem non nisi electissimus,, quisq; ascribi solet, cum ea Senatoris praecipua virtus sit, ut thalis prudentia, tum dicendi gravitate,& copia valeat, in quo ipso is inest quaedam dignitas Senatoria, quis illo aut in rebus statuem se dis, decernendisq; prudentior λ aut in sententia dicenda gravior, is di ornatior λ Nassicam disserentem, aut Crassum non nemo is putasset, alterum in dicendo prudentissimum, alterum gravissun mum, & eloquentissimum. Transeo qua sapientia maxima ia,, Repudi administranda momenta matur4 conficienda curaverit,ri qua fide consecta asservaverit. Venio ad rerum capitalium is praesectum, quod munus susceptum ut antea dixi quanta pru, ,, dentia consecerit, vel eo argumento palam est, quod hic magio stratus illi, quandiu vixit, perpetuus suit, quanta vero animiis moderatione res ipsa indieat, quod in vindieandis criminibus is severitatem animadversionis citra invidiam exercuit . quae initio,, magi ii ratus ita moderata suit, ut, cum propter superiorum tem is porum licentiam, quam plurimi digni essent, in quos exempla ,, ferent, trium, aut quatuor insignium scariorum supplicio, reliuis quos a maleficio absterruerit. At vero totius magistratus aequa is bilitas quanta suerit, ea certissima est conjectura, quod licet in is exercendis juditiis a Cassiano more, di instituto non recederet, o juditiorum tamen severitatem summa lenitate temperatam praeis se tulit neminem unquam incognita causa condemnavit, de nullo
167쪽
,, nullo nisi flagitioso,&perditissimo supplicium sumpsi, qui eum ,, puniendi criminis summum jus haberet, nihil unquam nisi justd,
,, ac legitime judicavit. Caeterum, quoniam facinorum capitalium is vindicem non tam justum ,& moderatum, quam abstinentem is esse decet, quis Curius, aut Fabricius mihi dabitur, qui sit eum ,, Speciano conserendus λ qui & alienae vitae potestatem nactus h fuerat, abaliena tamen re abstinuit, imus omnes, quam suam is quisque vitam caram habeat, ad quam redimendam non dubitetis patrimonium, & si quid illi patrimonio majus, aut antiquius est, is universum impendere,& tamen ille, quae hominis continentia ,, semper fuit, non solum hujusmodi turpitudini, ac faedissimaeo cupiditati, quae solet saepe humanos sensus labe stare, alienissis non est, verum etiam non semel sollicitatus, se inexpugnabi. o lem praestitit. Haec sunt plurimarum,& maximarum virtutumo ornamenta, quae in publicis rebus administrandis, in capitalium ti rerum quaestionibus exercendis vir prudentissimus,& integerri. is mus egregie complexus est, quae illum summis honoribus peris functum in sublimi gradu ,& dignitatis, di gratiae statuere, ὀ quo
is nunquam dejectus est. Nam Ssortia Italorum Principum. M sapientissimus, cum de homine non semel periculum fecisset, is quantum prudentia, quantum rerum gerendarum usu praestaret, is hunc unum in consultationibus, prscipuum consiliorum autho. is rem habuit, hujus sapientiae, ac fidei ita omnia credere consumis vit, ut Lauretum religionis causa profecturus huic uni summam is Reipub. administrandae tradiderit. reversus, quod omnia prmis denter provisa, atq; administrata cognitum, & perspectum is habuit, maximis eum muneribus affecerit, addito in pollerosis etiam praemio annuo,& emolumento, quod postea Caesareonis firmavit. Sed Speciani ea praeeipua laus est, quod opinio illa,
is & virtutis existimatio, quae illi vivo Ssortia parta suerat, eo etiam is mortuo permansit , dc ad extremum vitae diem prosecuta est is Quae quanta suerit, ex eo aestimare licet, quod non Ssortiae tam is tum Iuditio, sed reliquorum etiam principum, qui Ssortiam is subsecuti sunt, testimonio comprobata est . a quibus Specianus is in consiliorum deliberationem adhibitus summam authoritatem is cum summa benevolentia consecutus est. Primum ab Antonio is Laeva cupidissime expetitur, a quo in intimam familiaritatem is receptus vix dici potest, quam brevi hominem alioqui natura ,, austerum, facilitate sua, & moderatione tam mitem, tam pa- is catum reddiderit, ut cum omnes infensos haberet, qui Ssortiae is partes secuti suerant, universis Speciani solertia, di industria is conciliatus fuerit. Laevae successe Marinus Caraetolus Sacerdos,, Cardinalis, cui non minus quam Ssortiae, ac Laevae gratus, &is acceptus fuit, quia cum ad omnia munera obeunda paratis limus,, esset, nihil serd unquam aggressus est, quod non celeritate conis silii explicaret. Venio tandem ad Alsensum Avatum Histonii II. T 2 Princi.
168쪽
,, Prineipem, Insubrium, ac Caesariani Exercitus moderatoremis excellentissimum, & sapientissimum, qui perspecta Speeiani, , fide,&prudentia omnium consiliorum, omnium cogitationum
is suarum participem fecit, nulla de re unquam statuisse dicitur, ,, quin Specianum inconsultationem adhibuerit; nullam eκ pedi. ἡ tionem suscepisse, quin sibi comitem asciverit, quo justior pria. , , cipis dolor videri debet, amisso omnium itinerum, laborum, is periculorum socio, quo nemo alius industria in agendo, celeri. M tale in conficiendo, consilio in pto videndo promptior, &expo is ditior unquam suit. qui eum disciplinam militarem scientissi viis calleret, praeclarissima virtutum genera, quibus res bellica iis administrari solet, ad omnem pugnae eventum in promptu has bule, atq; haec, cum multa sint, variisque & maximis praeliis peta, , specta,& cognita, una omnium est,& brevis summa, Speci ,, num omnibus bellis, quae decem annis vivo Ssortia, totidem
,, serὰ eo mortuo in Insubribus, di Gallis subalpinis gesta sunt,
is non solum intersuisse, verum etiam summa cum laude praefuisse. ., qui cum castrorum praesectus esset, ad summi Imperatoris glos riam, & virtute, & rerum gestarum magnitudine proximὰ is accessit. Nam cum bellica virtus non una lit, sed in multas, acis varias formas, sivd species distributa, universam tam egregio is assecutus est, ut cum caeteri homines aliquo honore praediti,, singulis virtutibus clari habeantur, omnibus ipse maxim8 excel. is teret . primum igitur quoniam pugnandi ratio non tam armis,
is quam consilio absolvitur, in rebus bellicis administrandis quanta ,, prudentia suit, quot, ac quantis praeliis spectata λ Bello gallico, si quod illud, de quo antea egi, subsecutum est; cum Boni vetus,, copiarum terrestrium, & maritimarum praefectus cum ingentiri peditatu, & equitatu in Italiam invaderet, Specianus castrorum is praesectus decernitur, qui omnia, quae alendo,&in ossicio reti. is nendo exercitui, quq castris, Assa, li aggere muniendis necessaria is erant, tam scienter,& maturd curavit, ut de omnibus multo is ante provideret, quam tempus, ac necessitas flagitaret. nihilis tam subitum, nihil tam inopinatum conditio, aut fortuna belliis serre potuit, quod illum imparatum offenderet; qui etsi assiduis, is & maximis negotiis urgebatur, ad nova tamen consilia capienda ,, recentior, atq; alacrior semper fuit. Ad haec cum,& ducibus,, Caesarianis in consultationibus assideret, singula quemadmodum is definita, constitutave fuerant, ad principem omnium pri triusis perlcribebat, saepe etiam ad amicos praelertim de felici, aliquom pugnae eventu. Extam eastrenses speciani ad Benedictum Tonis sum epistolae, quae non iam sermonis elegantiam, quam rei bel. ,, licae peritiam declarant . quae&si antea in eo summa suit, in dies
h tamen auela est, qui cum sciret Romanos plures victorias inge. nio, quam armorum vi consecisse, ut veterem disciplinam revo. o caret, tanto commentariorum Caesaris studio tenebatur, ut eos
169쪽
nunquam de manibus poneret, quos in eo bello sic attriverat. ut P. Africanus,&M. Cicero Cyrum Xenophontis. Hoc bello consecto, alterum multo gravius, atq; atrocius exarsit, ad quod gerendum cum Franciscus ipse Valesius Gallorum Rest studio inflammato raperetur, & quam maximo exercitu ex quibuscunq; gentibus potuisset comparato, jam in Insubres irrumpe. ret, universae Italiae pertimescendus, huic quoque muneri, tam loque negotio Specianus praeficitur, ut non ea strensi modo disciplina, verum etiam salutaribus consiliis rem bellicam adjuvaret. At quantum prudentia, quantum rerum benὰ gerendarum authoritate profecerit, Regis captivitas declarat, qui cum &numero militum superior esset, & aggeribus munitissimis septus Ticinum obsideret, paucioribus copiis vinci, ac capi non potuit , nisi quae duo praeter caetera magnam ad vis horiam facultatem suppeditabant, quaeq; praecipua Speciani cura erant providenda, consilii maturitato, ac comeatus copia, res quam selibcissi md esset consecta. cujus pugnae ea conditio, & fortuna
fuit, ut regio exercitu intra munitionum septa concluso, e quibus , cum nostri aditus occupassent, evadendi potestas non erat, maximo quisque animo, ac praestantissima virtute, postquamdiu pugnatum est,un, cum Rege se se dedere coactus sit quae insignis victoria si robori, ac magnanimitati ascribitur, cur non etiam industriae,&consilio λ quanquam quis Castrorum praesectum hujus laudis participem neget λ qui summi ducis aliquando curam gessit, cum Io: Iacobus Medices duo munitissi. ma oppida Leveum,&Mussium per bellum intercepisset, atq; non semel repetita se, nisi armis cogeretur, haud rediturum affirmaret, unus Specianus ad utrumq; obsidendum, & oppugnandum cum ingenti armatorum manu prosectus, totam remit moderate,&scienter consecit, ut peritissimi, ac prudenti simi dueis perfunctus sit munere. age vero, quoniam non tam
rei bellicς scientia, quam, quae bello praestatur, virtus saepe exquiritur, quod tim insigne, ac memorabile belli eae virtutis
facinus e vetustate annalium erui potest, quod sit cum isto conserendum λ erant in Laude Pompea aliquot cohortes, quas cum
centurio quidam cum duobus primipilis deficiente stipendio ad
seditionem concitaret, ac pro concione verba faceret Specianus.
qui urbi praeerat, veritus, ne tumultu ab hostibus, qui in propia. quo erant, audito irruptio fieret, quam celerrimὰ eo advolat, ereptaq; e manu concionantis hasta, ipsum audaciae,& sceleris authorem ejus ipsius telo consedit in conspectu hominum, tanto universae multitudinis terrore, ut sedata illico seditione cunctitam ii, qui in noxia erant, quam qui knoxia aberant, posthac di sto audientes sorὰ per tribunos nuntiaverint, quo quid lau
dabilius diei potest viderat vir praestantissimus, si quod obsessis civitatibus evenire solet, repentina hostium irruptio facta esset,
170쪽
n gentem pridae, ae caedis avidam a nullo maleficio temperaturam h miserrimam civitatem non direptionem modo, sed omnia pro-- bra, atq; dedecora perpessuram, itaque pro salute communiis aperto periculo sese obiecit, nec virtuti fortuna defuit. Civitas M a clade, ab excidio, ipse a foedissima caede liberatus est . praecla. ,, rum illud certe facinus, ac sempiterno posteritatis praeeoniori celebrandum, togatum virum in re bellica, & tam periculosa ,, tantam animi magnitudinem praestitisse, sed neque hoc minus se praeclarum, ac memorabile est, in quo non tὶm animi, quamis fidei magnitudo conspicitur. Cum Ssortia ob quandam suspi. is cionem in arce Mediolanensi obsideretur, Specianus, ne pri n. ,, cipi cum sortuna sua luctanti deesset, quia citra noxam eum ,, esse credidit, in tanta calamitate destituendum non putavit, is quo minus & ipse communia incommoda, quae diuturna, acri maxima fuerunt, non invitus perferret, ex qua una re summam
vi ex laborum perpessione. summam ex pietate laudem adeptus is est . sed tamen hujusce summae laudis nondum finis, in ea namq;ri obsidione, ne per ignaviam, a qua semper abseelat, tempus se amitteret, hominem gravi doctrina, & excellenti nactus Dia. ,, lecticis, ac physicis operam dedit, quae non summis sutajunt is labris attigit, sed inde tantum hause, quantum alii fortasse, is vel bonarum artium, ac disciplinarum appetentissimo satis esseis potuit. ipsi nunquam, qui sciendi cupidissimus nullum discendiis snem unquam iacit, cum nulla esset philosophiae pars, quam is non animo complexus sit, atq, praeclarὰ tenuerit. Ο' singulare, is o mirificum ingenium, quod pauci in summo otio, in tranquillo is vitae statu, vix assequi possunt, ipse in molestissimo negotio, interis horrificos tormentorum strepitus, ingenti saevientium hostium o multitudine septus, assecutus est, magna haec una profecto, sis una esset ingenii commendatio. quid illa λ orsus est etiam eo,, tempore commentarios belli Gallici, quorum tres libri adhue,, domi asservantur, quos si quis accuratὰ legat, ac diligenter exmis minet, dicendi formam, ac dignitatem qua Caesar in suis eon.
se scribendis usus est, in his egregid expressam judicabit. sed rever- ,, tor ad rem bellicam. in qua post illam ipsam obsidionem, d qua
,, magnam,&multiplicem laudem retulit, pulcherrimi saeinorisis obeundi occasio Speciano oblata eis, quae illi non minorem ex ,, industria, quam exsuccessu laudem peperit. Nam cum Ssortia o totius italiae iludiis, & armis hane civitatem facta ab Hispanis is deditione recepisset , dc reliquq pars Caesariani exercitus Medio. D lanum occuparet, quia ad totum Imperium recuperandum, , Gallorum Rex, qui se a Caesarianis captum meminerat, auxilia ,, pollicebatur, Specianus in Galliam ulteriorem legatus prosci.,, scitur quo cum quam potuit maximis itineribus pervenisset, ,, re ex sententia consecta, rediit in Italiam eum ingenti exercituis Duce Francisco Barbonio. cujus adventu Caesariani Laudem, quam