Commercii litterarii dissertationes epistolicæ historico-physico-curiosæ, Jodoci Hermanni Nunninghii et Johannis Henrici Cohausen

671쪽

Quod Qeonfirmat Hesodiis Athanaeus, Blomiasios, inquiens, panes vocari dicunt habentes iacisiones nempe in signum quadrata Crucis quos

Romani quadratos vocant. At quo tandem expunctae Ethnicorum Judaeorumque ritus hujus vanitatio Crucis reverentiam mysteriosa significatio sur. rogaretur, ejusmodi Crucis panibus imprellam sormam vetus Christianorum non tantum probavit, verum quoque induxit consuetudo, ut Sacro. sanctum designaret Eucharistiae Mysterium, quando in Christi Salvatoris nostri in Cathedra sedentis sinu posti conspiciuntur, testibus priscis Basilic, rum Almae Urbis non unis Monumentis , de quo operose prae citatu Roma Subrerranea author ei. lato loco. Minus multo de Cruce, quam ex assatura Agni Paschalis mysteriose praesignatam sustinebat primm vorum Christianorum devotio, ut aperte refert

Iussinus Martyr Dialogo cum Triphone Iudaeo non Triphone Mischnico pag. 3o. Edit Paris. LIV. inquiens Agnus ille, quem assum jussu Dei esse oportebar, passonis, suppliciique Crucis, quo Christus absciendus erat, uir gn catio.

Agni enim, qui assus redditur , carne dum, ut ita dicam, assantur , speciem Crucis praeferunt. Unumn rectum veru ab infimis partibus ad Caput pervenit, unumque rursus, quod per dorsum pertinet, cui uni pedes conjunguntur 'me quo pluribus cunsulendus J Chr. Harenbergius Exercitatiane de

crucis segno θmbοιο salutis frontibus piorum praelitarum imponendo ad Ezech. IX. . quae extat Bibliotiae Bremens clasf. VI. Fuscis V N. Iuru, QSo. sqq. meque ad me spect in Cruces

672쪽

Gemmata quas Constantinus M. QSuecedentes Imperatores, praecipue vero Summi Pontifices immensis sumptibus exornarunt, de quibus praecitati Aaronius, Ariribus, Clampinus, aliique non vulgaria i actarunt Non de Crucibus natura operante aut mani se sto prodigio genitis quarum censu unam alteiaramve ex centum pluribus delectam referri sufficiat. Illam quidem , quam Io Cralsettus S. I.

Presbyter moria Paponia Ecclesiastica ').

Altera ero Anno i7OO mense Januario mi lite praeli diario Portalitii Gedanensis , quod ostiovistulae proximum est, cum truncum aginae arboris securi finderet, plecta. Hanc ad Chiliarchum suum cum detuli liet prodigio perculsus miles is eamque ad vitae dies reverenter servallet, post obitum a Senatu ad Urbem translata Bibliothecae publicae cum aliis Cimaeliis custodienda traditur. Longa erat pedem unum cum pullicibus, ex uno latere elevata, in alio prosunde defixa. Color utrimque fuscus, sive subniger, illic maculas quasdam flavas hic nigredinem praeferens, tanquam candenti ferro exustam Iob. Christopb. Got twald M. D. Pros Gedanensis de hac Cruce cogitata sua typo exposuit Anno DCCV mense Octobii Novis Literariis maris. Balthici d. An apia. 99 sqq. relata.

673쪽

Demum nee huc faciunt Cruces inversae sive triangulo inverso subnexae aut alio modo excogitatae

De quibus integro tractatulo agit Ioannes Baptista porta de occultis litterarum notis passim aere expressis, sed totidem meri ingenii figmenta redolentibus, unde nec est, quod de his Crucium parergis simus soliciti. Quia vero ad Prosessi nem medicam atque Chymicam proximius accedunt, tuum profecto erit, amicissime Orestes, eamdem, quamvis sub alia notione uberiori Com. mentario proximis otiis collustrare. Denique nec opus mihi est in Crucis laudem integrum opus compilando excurrere dudum namque mante alios omnes hoc praestitit magne ne ius. Tabaenus Maurus ineomporabilis uidensium Abbas in Laudem S. Crucis opus congerens eruditi - ηe versu, prosaque mirificum, Cura Iac Vim-phelingit in Lucem promotum, qui illud non tan

tum Mirificum Artificiosissimum vocat in Laudem Sanctae Crucis Laborio

sissimo Carmiae contentum In quo multa Christiana fide Usteria, Multos Usticos Numeras, Angelorum, Virtutum, Donorum, Matita-dinem, Elementorum, Temporum plagarum Me '

674쪽

sum, Ventorum, Librarum Mosi, Hu mminis Adam, Maliarum nobilium rerum, vim ligni- tatem Sancta Cruci convenire inadaptari posse demonstratoc. c.

Apud Gentiles Crux opprobrium, ignominia horror erat, postquam Christus Dominus eam balutavit, in aciue extremum fudit spiritum, apud Christianos facta est honor, dignitas Qv luptas. Postquam acta est Redemptionis nostrae instrumentum, illum adepta est honorem gloriam, ut mundi Principes ejus imaginem aguram non tantum pro insgnibus elegerint sed etiam in suis Numismatibus expresserint, atque monetis, imois in vestibus ac Palliis Militiae s crae Equites depinxerint, ut memorat Rudolphi Heraldie Curiosa Part. II. Cap. I. Ita Equites S. Sepulchri rubet coloris Cruces vestibus suis impresiasas gestanti Hospitalariorum Equitum arma

sunt Baltheum rubrum militari ense munitum cum alba Cruce, exterius vero chlamis atri colorificum alba Crue octogena, idque parte sinistra Hine plerique in pace alba, in Bello autem rubra Cruce con picui existunt.

Templariorum erat Pallium candidum rubea cruce. Teutoniconim Pallium album nigra Crum. Gladiatorum, qui praeter Cruces, insigne

in vestibus gerebant gladios, his ipsis innuentes se militaturos pro defensione fidei contra Paganos.

Equites Divi Jacobi sive bellum sive pax sit.

signantur Cruce, quae ante pectus militaria spatis capulum exprimit. A quia

675쪽

Equi et S. Trinitatis Pallio albo eceruleo 3e

rubenti Cruce signato induuntur.

Militibu desia Christi Crux Dartim rubea partim eandida in nigro palli est affixa. Imo

Ordo Teutonicus Melitensis, S Jacobi

in Hispania, Calatrava de Alicantara in eadem, Avis desii Christi in Pinugalis , S. Mauriti, Larari in Subaudia, Stephani in

Horentia peculiaris eoiubrmationis Cruces gestant, quas a nobis typ exponi non exiges, ceu ex non uno Authore sat superque cognitas.

Ita nunc Crux gloriosa triumphans in Equitum Religiosorum vestibus, in Insignibus, in Nummis, imo, in ipsis quoque sexus foeminei collis fulgida resplendet. Posteaquam etiam Insigni tum gent;litia seu familiarum distinctiva, nec non

Societates, Communitates, Civitates, Faculia

es e a primo post reparatam salutem aevo aD sumpserant, etiam Eeelesiarum sita insignibus dignitatis, inter quae Crux eminet, ornata sun Ita Cathedrae celebratiores oloniensis, TrevireUs. ireUs, constantiensis, Herbor enses, Fuldensiti Uur euina, merseburgeUs, LubecceUs, Verdane'sis, rennensis, Rarzeburgensis Sancten s . Ecclesia ho salutistagnum in suis Insignibus susceperunt, quae omnes tamen Cruces ves figura vel colore penitus diversa sunt teque Solis Ecclesiis Cruce tribuendas statuamus, etiam secularibus numero decupl pluribus has si impias esse eonstat ex Rudolphi Heraldiea Curiosa. Et licet Monogrammata ipfis Crucibus coaeva existant, ipsis tamen illa sepius intertexta suisse Tabulae Osnabru-gensi

676쪽

ensiaeelesiae Trulmanno Comiti anno Dominicie DCCCIV. datae Grammatibus ΚΑ- sigillatae testantur, ut non tantum Nicolaus chatenus atque Eminentissimus Monumentorum Pa-derbornensium auctor sit accurate expresserunt, Stange folium in hoc corrigentes , sedis egomet

in Diplomatis snabrugensis Vindicata erit

v xhibui. QQuemadmodum quoque harum calculo ad uesmeranda Crux est in sigillo plumbeo Tabulis Altfridi i defensis Episcopi appenso conspicua, quib-Fundationem Essendiensem anno DCCCLXXVII. sub pissimo Rege Ludoviso anno Imperii ejus XXXV apud Coloniam Civitatem. V. Kalendarum Octobrium in ipsa die Dedicationis Basilica si Petri oec. c. confirmavit Ratissimi uit oes Petrus Ludemi Offect Scriptor

677쪽

Imrhebui eas in vita deiberti XXI. Episcopi pag. ψ7 . ad annum MLVIII. Ceu Tabuli dicti

P ae tulis subnexam. Lectoris gratia utriu que hic abiicitur typus ex Commentariis meis Elfendienti. bus huc translatus:

Diversas autem Crucis Figuras Insignium Ioeo in nummis Imperatorum expressas observare est, ut in nummis Flavii Obbi eiusque in Imperio Succellistis Glyceri , nec non Zenonis Imperat rum, quos ab anno Christi CCCCLXXII ad annum CCCCXCI. vixille historiae referunt. Ana stapium quoque proxime post Zenonem imperium moderatum Chiisti Monogramma appolito ad utrumque laius asterisco pro insigni gestaste ex ejus mimmo conspicuum est.

678쪽

Constantinus VI. sub hoc Crucis signo a superioribus diverso insignium storum digma in nummo renovavit. Aliam Crucis Figuram a Ludovico Bavara usurpatam sue ex ejus pariter nummo col-

Hinc nata tot Crucis Figurarum in scutis v rietas Quisquis in re Hemidica non hospes ignorat,

deculsatas, pedatas, striatas, serratas, furcata cim

catas, a margine sejunctas, perforatas, capitibus sesepentinis terminatas, trifoliatas, brachiatas, liliatas, speculatas, columnares, graduatas, in sagittarum speciem, in rotundam formam, in cuspides terminatas, pluresque hisce similes, de quibus latius consulatur praelaudati Rudolpbi Heraldie curiosa pag. 39. Nec non Tabulas aeneas toti operi in

sertas.

Hasce Cruces quot numero totidem figuris discriminari exigebat necessitas. Non enim nisisgilla 4gna distincta, sed eadem figurari Charactere rudi in Crucis sermam Uicta essent, familiarum, dignitatis, Dominii Gomanii diversitatem designare potuissent. Neque rarum erat rurueis signo ieculiaribus adhue sigillis Dipdomata de Codicillos rob tare, ni ex Charta Roffredi Archi Episcopi Ben ventani apud Ughellum Italia Sacra ad annum MLXXVIlI. constat. Ex quo haec Dufrenius exscripsit: Nosmetipsi propria manu subscribendosigna Sanctae crucis illud corroboravimus, Uigilliis

Iri impressione insigniri praecepimus o demandavia mai, petilii Uiinia appendi voluimus.

C. ucis

679쪽

Ceueis signo non facile quid contingit antiquitas, Antiquιο res enim inquit Marii l. Ficinus de vita ciuit Omparaηda L. 3 c I 8 p. I 6a.)Riguram Crucis cunctis anteponebant, uia corpora per istutem agunt ad superficiem diffusam. Prima rerum D perficies cruce describituri, sic enim imprimis babet longitudinem atque latitudinem. Primaque has fetura est omnium recta, quam maxim quatuor rectos angulos continet. Effectus vero caelestium maxime per Uctitudinem radiorum, angulorumque

rectultant c. Et iterum: Crucem ergo veteres

figuram esse dicebant, tum stellarum fortitudine fa ctam, tum earundem fortitudinis signaculum, ide que habere summam in imaginibus potestatem ac viores, Spiritus suscipere planetarum: Haec autem opinis ab AEgyptiis vel inducta est, vel maxime

confirmata, inter quorum Charactere Crux unas erat insignis, vitam eorum more futuram significans,

eamque figuram pectori Serapidis insculpebant. Ego vero, quod de Crucis fuit excellentia fuit apud AE 3ptios ante Chri tum non tam muneris stellarum testimonium fuisse arbitror, quam virtutis pr agium, quam in Cbristo fuerat acceptura Astrologi autem, qui sigrim pH Grillum fuerunt, videntes a Christianis miranda per Crucem fieri, nescientes autem et nolentes in esum tanta referre, in coelestia retulisse, quanquam considerare debebant per Crucem ipsam absque nomisti Jesu miracula

minim perpetrari. Hactenus Marii lius Ficinus de Cruce Gentilium In aevo Christianorum primm a Constantino M. traxit originem Crucis signum, de quo Lactantius demori persecut C. 44 commotus es inquiete

680쪽

cinstantinus, ut ealse suram Dei notant in scutis atque ita praelium committeret. Fecit, ut jussus est. transversa X. Littera summo capite circumflexo Christum in tutis notat. Mos exinde per orbem

terrarum invaluit cecumenicus, ipsique adeo' mani vexilla sua distinxere figura, quae Crucem praeserret, notante inutio Felice in Octavia.

rum quid aliud quam inauratae cruces sunt. Ornata, ut mirum videri non debeat apud Orthodoxam Christi gentem silvitiarum hoc Cruciasgi um usque adeo ubique omnibusque invaluille, ut templa moratoria, scuta vexillain textotis, Religiosorum Pallia, MChlamides, verbo: Nicra profanaque omnia Cruce insigniri consueverint. Quare nefas ducebatur structuram sacram moliri, antequam fundum infixa Cruce dedicallent, quod expressi statuit Carolus M. Capitular C. 229. Ne

m aedificet Ecclesiam antequam civitatis Episcopus vaniat, ibidem Crucem figat publice. Atque

hanc quoque normam laudabili perquam exemplo executus est Serenissimus Elector Episcopus nostet CLEMENS AUGUSTUS in construendo splendidissimam CLEMENS ERTHAE arcem, iacto primo fundamento, in quo lapis Cruce signatus positus cum hac Inscriptione:

De quo prolixior sum in Monumentorum Monasterienniam Decuria II. Monumenis l. CIT MENS NERTHAE sacro.