장음표시 사용
41쪽
i Bart. ι furia est mamses .f. m. de furtis.
Variatio ,' Uacillatio, Mendacium Rei non stupidi, nec obliuiosi circa delicti substantiam, non taemen circumstantias , Fuga Rei post delictum, & ante incaeptam iniarmationem,uel etiam S post,
iuncta fama, vel cum fractione carcerum nisi indebite detineretur, probat delictum . Inuentio rei iuratae apud aliquem, nia si probet unde habuerit, vel sit vir bonae famae, & rem publice teneat. Vel rerum, quae inuentae essent loco delicti, ut liber, pallium , gladius, corona, &c. nisi doceat, unde eas habuerit. Consessio i facta in tormentis,&retractata in ratificatione. Hecomnia indicia, quae praesumptiones etiam dicuntur, sessiciunt ad inquirendum . & ad constituendum reum, & ad illum torquendum, si nzgauerit. Indicia grauissima, quaeque violenta dicunzur, orta ex maximis, & euidentibus coniecturis, mouent mentem ludicis ad certitudinem quandam moralem, quod reus tale delictum commiserit, nedum iussiciunt ad inquirendum, & constituenduno: sed etiam ad condemnandum. Ut si quis nudus cum nuda, in eodem lecto, deprehendatur, sornicatio praesentitur. Si quis stricto iense,&sanguine consperso exeat de Gum, unicam ianuam habente, in qua sit occisus, tanquam homicida condem
nari potest. nisi aliqua desensione delictum minuat, quia tun poena extraordinaria puniri poterit, excepti s atr issimis, quaepcima ordinaria debentpuniri omnia ' indicia cuiuscum que generis sint, nulla reputantur, ni fi quodlibet ipsorum, per duos saltem testes contelles integros , probata fine. Licet u Iudici indicia inter se copulare, quia indicia ad inuicem se adiuuant. unde Iicet unum indicium leue ad torturam non sussiciat, iunctum cum alio, iussicit, ut dictum vulnerati,& consuetudo delinquendi in eodem genere, faciunt unum indicium ad torturam.
Item ex dictis alia indicia eligere, illaque leuia, vel grauia declarare, prout loci, personae, gradue, conditionis , aetatis,&aliarum moralium circumstata tiarum ratio suaserit. Non tamen ad libitum, sed iuris arbitrio consentanea. Sint praeterea indicia, in sua classe luce meridiana clarior ara , certa , non dubia; non aequinoca, concludentia, & delictum inferentiadta ut sola rei confessio deesse videatur. Secus acta erunt nulIa, de iudex ad famae restitu tionem, S ad omnia damna tenebit.r ω
42쪽
Fractica criminHis . rar ma, Infamia, Clamorosa insenuatio.
Specialem his titiuum destinamus, quia de eis inter indicia i
accuratior ratio haberi debet. Fama, est communis opinio, voce manifestata, et x suspieione proueniens; si circa malum, est Infamia. quae si ad aures Superioris sepius deferatur, dicitur Clainorosa insinuatio. Hate fama, seu infamia, quae viain inquisitioni pandit, nulla est, si a viris probis, honestis, non malevolis ortum non habet. Inde in principio processus constare debet, saltem per duos testes contestes, quod aliquis sit infamatus de delit ocisque cum iuramento testari debent,in id audisse communiter in Conuentu. Sexpresse interrogari, a quibus audierint, quos si non nominant, nulla est famae probatio. Duabus probationibus oppositis de fama, bona malae praeua Iet, sicuti etiam, si per triennium honeste vixisse probauerit,
malam famam in contrarium extinguet. Clamorosa insinuatio non est necessaria, nisi quando procedendum est contra Praelatum, Conuentum , S grauissimam aliquam personam . Contra alios sola infamia susticit. Non erit legitimus processus, nisi in illius initio probata sit fama, non solum delicti, sed etiam delinquentis, eo casu , quo specialiter contra aliquem inquiratur, nisi reus, ut alibi dictum est, id sciens, de nullitate non exe eperit. Testes deponentes de fama, tenenturdicere, de causa scievit
famae, saltem grossiori modo declarantes quid sit fama. alias depositio non subsistit.
OVoniam munus testium publicum est, & ex ipsorum depo- sugunm bria sitionibus , totum iudicii robur depende t, unde indicio
rum, & probationum sortitudo dimanat, ideo de testibus Ω- 222ir: biungendum est. Hπι 1
A testimonio ferendo contra reum, excluduntur omnes, qui eodem.
accusare non possunt, nisi criminis immanitas, difficilisque proia ς q-6 'batio aliud suadeant. in quibus etiam casibus exceptis testificari 2 ' μ' non possunt i3, qui iure naturali, vel diuino a testificando eκ. '' ''cluduntur. vi sunt Haeretici, Apostatae, In fide suspecti, Publici iD a crimi- f
43쪽
eriminosi , Falsi testes , Conspiratores, Calumniatores, Insa mes , Inimi ei etiam non capitales, etiam reconciliati , Inimico rum consanguinei usque ad quartum gradum , Eorundem nimia Familiares, Fautores, Procuratores, Advocati, AccusatoreS, Furiosi , Suspecti, idest, qui in omni exceptione maiores nbn sunt, Excommunicati, nisi prius absoluantur . Ad defensavia, autem admitti possunt testes inhabiles; quorum probationes iudicis arbitrio remittuntur. Testis falsus est, qui iuratus veritatem negat, vel occultat, vel essentialia tacet: qui in alium sensum dicta in terpretatur,qui depositiones mutilat, qui dubium pro certo assirmat. Qui si in uno essentiali, vel in facto principali falsus deprehendatur, in omnibus, ut falsias, habendus est: secus si in extrinsecis . falsus autem conuinci poterit, vel ex suis dictis, si aque deposition G, vel ex alijs testibus. Quod si unus ex duobus amrmaret, alter autem negaret, neutri credendum erit, & neuter defacto condemnari poterit , falsum vero deponens ad defensam, poena extraordinaria puniri debet. Testis varius est, qui in eodem iudicio, circa factum principale , & substantialia contraria deponit, & variationis causain non adfert. huius testimonium nullum declaratum est, si contraria in diuersis iudiciis deposuerit, etiam, ut falsus, & periurus puniendus est. Si in secundo examine reuocauit primum, secundo standum erit, dummodo id an te triduum feeit, ut subornationi aditus praecludatur. Si dicta varia concordari possunt, a Iudice concordentur . Si in primo dicat, Credo e in secundo affertiue deponat, secundum praeualet. si in primo dicat, se nihil scire , , in secundo de facto deponat, non audiatur . si extra iudicium negauit, in iudicio assirmauit, credendum est secundo, nisi in primo, cum iuramento negasset, quia tunc , ut periurus, puniri debet, tanquam positus inter duo iuramenta contraria. Reu canti extra iudicium, etiamsi in mortis articulo, quod in iudicio cum iuramento deposuerat, non creditur, sed iuratae depositioni statur,nisi in articulo mortis etiam cum iuramento dictum retractauerit. Quia non est praesumendum velle Religiosum cum tali periurio ex hac vita discedere. Universaliter testi vario non creditur, nisi variationis maculam in tormentis absterserit. Telles in essentialibus discordantes. si adducti pro reo, pare Ssuerint adductis contra reum, illi pramalent. Si alios numero, vel dignitate excesserint , ijs credatur , nisi pii, prudentisque Iudici S praesumptio aliud suadeat . Excedentibus his
numero , illis dignitate, dignioribus credendum est.
44쪽
Vacillans , in dicto testis est, qui dictum reuocat, vel reuocarum affirmat, dicendo ita est, imo ita. ibi erant, sed non ibi. liinc eos transeuntes vidi , imo illinc; huius depositio nulla est ;nisi tortura firmitatem vacillationi contulerit . Semel autem reuocans dictum in uno examine , vel seipsum declarans, vacillare
Testis V, qui in dubio deponit, per Brsan, mihi videtur, non bene recordor, &c. nihil probat, si enim a dicto obscuritas per Iudicis prudentiam tolli nun potest , omnino excludatur crimen. Deponens φ de credulitate proxima sensui , di actui, ut oscula, tactus , Sc. respectu fornicationis , probate secus, si de remota, ut si diceret, credo adulteratum, quia vidi loquentem cum muliere. 4 Absolute loquendo , deponens de credulitate, no probat. Nec' probant testes singulares, super diuersis delicti circumstantiis deponentes, ut unus deponit de uno loco, alius de alio: Vnus de uno tempore, alter de altero: unus de uno habitu, colore , &c. alius de alio, &c. Si enim factum sit iterabile, testes erunt singulares: si in reiterabile, erunt suspecti de falso. Nisi in his circumstantiis, delicti essentia consistat, ut si inquiratur, de obligatione ieiunii die veneris. Tunc enim erit falsitas in singu- Iaritate. Si testes sint singulares, quoad diuersas circumstantias ad idem delictum tendentes, ut si unus vidit Fratrem cum gladio sanguineo exire de Cella, alius vidit cum eodem currere , alius vidit, &c. tunc non sunt singulares . S Item si multi singulariter eundem actum viderunt successive, Ut per foramen portae, unus post unum viderunt cubantem cum muliere, non dicuntur singulares, sed plene probant. h taeterum testes singulares non probant, nisi ad inquirendum, & faciunt indicium ad torturam, ad semiplenam probationem, si super facto deponunt,non super indicio. Testes inhabiles ex pluribus adiuuari possiant , ut dictum socii eriminis, vel vulnerati, sollicitati, corrupti, quod regulariter facit indicium ad solam inquisitionem, non ad examinandum reum vel torque dum nisi in delictis exceptis,& quae per solos crimini si socios probari possunt, quia tunc iuratum, di per torturam purgatum, facit semiplenam probationem; &I fuerit adiuuatum, per aliud di ctum, alterius socii criminis, facit in tegram purgationem si habuerit adminiculum alterius indici , sat erit ad constituendum reum,etiam in rigoroso examine: & pleno Probabit, si alterius integri testis fuerit testimonio roboratum,
45쪽
Testis omni exceptione maior, idest cui nihil potest opponi ,h quique talis in dubio praesumitur, nisi aliud opponatur, facie
semiplenam probationem, di legitimum R indicium ad torturam . Testes d contestes, idest, in omnibus concordantes, de loco, tempore, facto , circumstant ijs, & si non in omnibus accidentalibus ne conspiratio videatur θ plene probant , conuincunt,& eondemnant.
Testis, ' ut probet, iurare debet, alias non iuratus non facit fidem. Debeti citari, vel a Superiore vocari , quia ultroneus admitti non debct. Examen g testium integrum , & cum iisdem verbis etiam barbaris a Notario, vel scriba excipi, & describi debet, ne dicta testium dividantur . nihil addendo , vel minuendo, secus faciens Scriba poena falsarii puniendus erit. Interrogatoria hfiiggestiua, quibus in interrogatione testi responsiones suggeruntur, omnino, sub pαna nullitatis pronesius vitanda sunt. Illa item, quae incipiunt, Ad opportunam Visitatoris interrogationem, opportune interrogatus,Sc. ω sine alia intcrrogatione subiungitur responsio, etiam fugienda sunt, nisi quando ex contextu sermonis, sola, dicti superioris, declaratio
Caveant, sub interminatione diuinae vindictae Iudice , ne receptis pro fisto fauorabilibus, rclinquant, vel interrogationes opportunas, vel dicta a testibus in fauorem reorum. Omnia enim describi, & interrogari debent, quatenus cogoita veritate, & reis poena, ct innocentibus liberatio concedatur. Testem protervum , nolentem veritatem fateri, vel irreuerentem, per Praecepta, cen sura S, carceres, cogat Iudex, ad i terrogata iuridice respondere. Testis mutus, surcius, peregrinae linguae, interrogatur perscripturam , per nutus, ver intcrpretes regulares, si aderint, sin minus per deuotos, ac peritos saeculare S. In principio examinis testium, notanda sunt: Nomen, Patria,
aetas, Religionis tempus, gradus, status. Item si ex ossicio aia sumitur, si a parte est exhibitus, si super tota causa examinatur, si super aliquo articulo, verbi gratia primo, secundo, tertio,&c. Si x opus sit alios Cleri eos, siue Religiosos, vel saeculares examinare, id non fiat, sine expressa, suorum Superiorum licentia respective, quibus etiam, ex consensu Superiorum praedictorum, initio examinis, iuramen tum exhiberi debet, alias nihil probant. Excipiunturi autem hic grauissimae personae secularium omni exceptione maiores, quorum depositionibus , etiam non
46쪽
Practi a friminalis . 3 Iiuratis , standum esse rationabile est. Quod ' sub sigillo secreti, aut consilii, aut auxilij poscendi
gratia quiS nouerit, neque denunciare,neque in iudicio, tanquam testis aperire, nisialiunde sciuerit,valet,ne in damnum publicum secreti, commissio cedat. Nisi in Reipublicae, vel alterius graue prsiudicium tale secretum vergeret,quod deinde reparari non posset. Testi, b qui causam scientiae sui dicti, siue ex se , siue interrogatus non reddit, nullo modo fides adhibenda est, in hoc enim tota vis testimoni j consiliit. Nominati R a testibus, examinandi sunt, si commode fieri potest. Sin aulcm, notetur in procesiu causa, quare examinati non sint. Pater, d frater, nepos , di consanguinei usque ad quartum gradum examinari non possunt contra filium , fratrem, Avunc u lum . nisi delictum esset enorme ,& sine illorum testimonio pro bari non posset. Quidquid sit, nunquam pater contra filium LX aminari cogatur, nisi de expresso consensu Reuerendissimi Pa tris Generalis, aut eius locumlcnentiS. Depositiones testium, eis prius lectae , subscribantur , vel signo' si scribere nesciuerint, notentur ab ipsis testibus, additis subscriptionibus Iudicis, S Scribae , qui in primario describat etiam locum , in quo examen instruitur . Si autem ipsi testes aliquid addi, vel minui, vel declarari iusterint, antequam subscribatur depositio, ex integro apponendum erit pere, tensum sia gula adnotando, iuxta sormam inferius tradeu-
ordinem, & peritiam in examinando testes, Iudex omnino ostendat, non animum captiosum , & fallacem,sed ad veritatem, funditus eruendam accomodatum. Incipiat ab uniuersalioribus, de leuioribus , & non statim ad immediata deueniat. poterit Vli
ijs circumstantiis, quibus utuntur Consessarij, nimirum Quis, Cui , Cur, Quomodo, Quando, Quibus auxiliis , &c.
Procuret, Vt probationes, luce meridiana, clarioreS appareant , qualeS in criminalibus requiruntur. Ante examen moneat testem de obligatione, quam habet ad dicendam veritatem, & qualis Deo, Iustitiae, Iudici, Proximo , iniuria irrogatur, dum veritas tacetur, mendacium in Iudicio profertur.
47쪽
EXamen ingrediter tanquam Instrumentum subsidiarium ad
eruendam veritatem . ςius nomine intelligitur omne corporis amictivum, ut carcer , funis, taxilli, sibili, ignis. Et quoniam haec tormenta testibus , & reo aliquando sunt communia, respiciuntque propalationem veritatis ex ore ipsorum, ideo huc totam hanc tormentorum materiam coaceruamus. Tormentum funis non datur, nec testibus, nec reis, nisi in atrocissimis. & grauissmis delictis, superius adnotatis, prudentis Iudicis arbitrio, R de consilio Patrum. Tempus huius tormenti, spatium Vnius horae non debet exiscedere ;& si iuxta delicti atrocitatem, torturam replicari opus fuerit, ea ultra tres vices ad summum , replicari non potest. Ita tamen, ut prima vice, quadrar tem hcrae contingat: secundaia , medietatem; tertia integram horam . Et si praetere a scelaris immanitas exigat funem quassari debere, id semel bis, aut ad sumiamum ter pro qualibet vice , leuiter tamen fieri posse conce
In grauioribus delictis, Arctatione, flagellis, ieiuniis, taxiliis , vel sibilis Iudices uti permittuntur. itaut de mei dacio, vel de crimine suspecti, nudi cum sciis femoralibus, manibBS ligati, per tria interualla, flagellis, Superioris arbitrio dire torqueri possint, ac pane, S aqua macerari. idque bis, vel ter replicari, prout ratio suaserit. Arctatus nesciat arctationis tempus, in quo ter in hebdoma da , in pare , & aqua ieiunare debet, & sibi disciplinae flagella , in publico Refectorio infligere, unius, Miserere mei Sc.spatro. Sibili, S taxilli ad tempus duorum Miserere, vel trium, Pater
noster, xix extenduntur. Ob detestationem autem nefandi criminis ,rcus igne torquendus est, ad cuius conspectum, cogatur tenere pedes Iardo inunctos, breuissimo tamen tempore, ne reddatur ad ambulandum
inhabilis, idque extendi poterit ad duorum Luserere spatium , interposita interdum ne pedes vramuri tabula lignea, quae ignis
Torqueri nullus potest, nisi ex con filio, & assensu dissinitorii Prouinciae, vel si sucrit Commissarius 3 Reuerendissimo destinatus, cum consilio, S asersu, vel eiusdem diffnitorij, vel f si ratio id suadeat aliquorum proborum, di peritorum Patrum ν- qui
48쪽
qui secus secerit, ossicio priuandus , vel Generalis arbitrio
Sine causa legitima, S legitime in actis probata, nee tessi . anec reus Itormentis subiiciatur, sub poena excommunicationis latae in Canone : Si quis suaden te diabolo , in Iudicem temere proeedentem, qui etiam officio destituendus, 3c ad id perpetuo n. 3I. Ciapus. inhabilis declarandus omnino erit reseruata Patri Generali fa 2 sexuo, cultate eundem ulterius puniendi,iuxta temeritatis excessuu . . di depositio facta in tormentis, nulla est eo ipso .. v I P. ιQ. LCausae autem torquendi testes, sunt. Π . .. r. l.
Prima , si sint inhabiles ad testificandum, puta insemes, viles φ. 39. M. r. personae, socij criminis, ultronei, vel spontanei, dic. isti abluunt maculam inhabilitatis, vi tormentorum . . Secunda, b testes varij in substantialibus. Negantes in iudi--, . . in .. .cio, quod extra dixerunt. Qui interfuerunt delicto, &negast. Bere.tu. GQui veritatem ex malitia nolunt confiteri. Qui de mendacio, Φ.Iος raa. sunt conuicti. Qui vacillant in suis dictis. Qui iuridice interrogati, re 1pondere nolunt, aut Iudicem irrident. Q Glus. an l. s. Causae vero, pro quibus reus torqueri potest , sunt. C ad Prima , dictum unius saltem testis , omni exceptione maio- Μa HLris, qui de iacto principali deponat . quae appellatur semiplena probatio. Secunda, d omnia indicia grauia plene probata. quodlibet di persectum in suo genere. Tertia, duo, vel plura indicia leuia, insimul copulata', seis , ...s
inuicem adiuuantia. IaQuarta, ς si reus in tormentis consessus, extra tormenta nega- M . Meν. uerit, iterum torturae sub ij ci poterit, usque ad eres vices . . d. ni Quinta, dictum unius testis non integri de visu, adminicula- 'tum fama, vel alio indicio leui. ---u v. Sexta, unum indicium probabile, licet non certum , ut si in nio QMdEam ueniretur occisus, cum quo aliquis antea rixatus esset. Septima, extraiudicialis confessio, negatapoitea in iudicio is sit probata per duos testes contestes. Tortura non infligitur reo, nisi prius constet de eorpore deiicti. Nec in causa, ubi si condemnandus veniret, grauiorem tortura poenam non reciperet. Conuictus non debet torqueri, cum possit per depositiones testium condemnari. & nulli unquain tormenta applicanda sunt, de cum aliunde veritas haberi possit, alias incurrantur poenς, contra
male torquentes, superius fulminatae . Nisi ex probationibus
49쪽
aliquid relaltaret, quod per eonsession em rei apparere deberet. --- Φ. Robe. Et in-casu torquendus est, cum expressallausula, sine prati dieio probatorum, & de quibus est conuictus. i e Cum opus laedit lanis adhibere tormentum, id non debet fieri , nisi peritus assistat, qui liget,& deposito brachia laxata compon: ti ut veIsic charitati, di iustitiae consulatur. Quod obsem m. Ita, u-ndxim etiam de assistentia, & iudicro medici, casu quo to , tus, vel torquendus infirmitates, vel animi deliquia allegaret, vel ante appensionstat, veI in fune suspenis. Si enim rens in toma , menti S moreretur ex negligentia, vel culpa Iudicis, homicidii is
Faris q. 3s .. Tortura super eodem articulo , nisi clariora indicia super 7. 3o . ueniant, repeti non potest i nec eodem die, sed diuersis,& sepa-
Contra maleficia, quae aliquando fieri solent a reis, ne in to mentis confiteantur, utuntur iudices probatis cauteIis, expOliando illos, alijs vestibus induendo, diligenter per partes co i , poris inuestigando, si quid in ore, vel alio loco abscondant, pi-- los radendo, tormenti genus mutando, & his similibus r Ieiuni, Spost lactam digessionem torque nai sunt,suns praeci Upue: alia au tem tormenta, tali diligentia Briὶ non indigen t. earanta s. Decretum torturae inserendae non debet fieri nisi in Ioco, &ν Ritus ma- actu torturandi, ne reus a Decreto appellet. Praemissa igitur ve-ς ris Uica hemen ii admonitione, S minis, duci sectat reum ad locum tor- mentorum, di sunt ligari, & tunc Decretum apponat, a quo si appellet non curet, sed scribi faciat, eum appellasse ad effugienda
eb 'ta I Omnia quae dicit, quae sicit reus in tormentis, etiam suspiria,c...u vi M. Notarius ad unum dcscribere debet in actis. . M. ν Horologium pulueris, suis quadrantibus signatum,teneat Iu M.f. de , dum torquetur reus, quod ab omnibus videatur, a reo au-
p Ante torturam omnino eoncedendae sunt torquend eopra Claν. I.D. . actorum s & de sensioneS, ne sine legitima causa inretractabilos .ere-un. tormentum subire cogatur, qui secus secerit, poenas contra Tera. n ι ε 3. male torquentes fulminatas incurrit.
Conse Aio in tormentis facta nulla est, nisi sequenti die a reo,
posito extra vincula, & timores ratificetur. Pa . . . ad Debilas , S Infirmi, Pueri, Senes, qui sexagesimum ann Φ.rudiam mm- attigerunt, Patres grauissimi, quorum fama plurimum Religiο- Η b.D si ni confert, torqueri non debent. Si autem easuS adeo arro νcci enormis accideret, ut aliud fieri oporteret, Reuerendissimi.
50쪽
Patris Generalis consensu ς accedat. Tortura tellium mitior esse debet, quam rei.
TEstes singulares plenam probationem non faciunt. & si sunt omni exceptione maiores, solam semiplenam, & inchoa
Duo testes contestes, omni exceptione maiores plenam, &dilucidam probationem essiciunt. & in poenam ordinariam condemnant.
Probatio euidentissima est, quae ex priuilegi; s, instrumentis, S litteris, caeterisque eius generi S eruitur. Probatio μ euidens est , ex testium dictis, reique euidentia. Probatio b minus euidens est, ex probabilibus coniecturis, quae & praesumptiones vocantur. Duo indicia grauia aequipat antur praesumptioni iuris .
Carceris D Ari non potest, nisi ad custodiam, vel ad poenam i
Carcerans non suspectum de fuga, non ad arctationem , di ante sententiam. in excommunicatione maiorem eo ipso incidit , & omnibus actibus legitimis priuandus est . Carcer, qui ad arctationem datur. sine consensu Dissinitorii dari non potest, qui et iam domus disciplinae appellatur. Non inhibetur autem Guardianis, vel alijs Superioribus,posse praecipere alicui ex suis Fratribus, ne ex Cella exeat, dummodo rationabilis causa subsistat; non enim Cella est carcer, nec inibi sine caputio, & chorda, ut fieri debet in ser mali carcere , permanere possunt Fratres, nec sibi stag. lla disciplinae infligere, di in pane , & aqua ieiunare, singulis saltem sextis serijs, cuiuia modi tenentur sermaliter carcerati facere, nisi id ad regularis disciplinae exercitium aliquando praecipiatur.
REus non dicitur, nisi con tra quem inditia, probationesque esurus.de ver laborantinec antequam ad iudiciu vocetur per citatione. hq I g. f.