장음표시 사용
691쪽
DE MORB. INTERNI stia exempli.Chamae melum, melilatum, anethum, herba foeniculi,postea etiam calamenthum,meli se sophyllum,pulegium,stoechas,origanum:coquatur aqua, unde lauacra fiant, & vapor thermarum ex . citetur.Iam apparentibus signis coctionis,a thermis& balneo tempestiuus usus est theriacae. Quartan
rios sue 3 inquit Gal.) multos ope hoc ordine cur
iit: eo die, qui accessionem praecedit, vomitu a coena commoui: postridie mane cremorem absynthd exhibui, tum duabus horis ante accessionem, theriacam dedi, idque tam foeliciter cessit,ut postea noredierit accessio. Hoc modo igitur ex Gal. Arabibus, & recentioribus Medicis in quartana te hin bis. Vbi iam apparent signa coctionis manifesta, pridie accessionis, ex decocto sem. atriplicis vel raphani ad I. s. vel o .dato, aqua, vel ptisana tepida diagito immisib in gulam,pena illita oleo, ' vomitum
a coena commouebis. Stomachum oleo absynthi, inunges,somnum in noctem p curabis mane.
32 Cui tamen perpetuo parendum no est: Non enim semper inhaerere iis, quibus assuevimus, sed & contraria
rentare nonnunquam noS oportet . Gal. comm. ad aph.
O.libr. 2. 33 Qualia, quae ex aqua potabili comparata calore temperata sunt,&leuiter digerunr. 34 Quam cibi nondum cocti, & humores crudi caloris impetu ad cutim protrusi ingenerarent. 31 Quamuis enim tum temporis mitis sit febris,& intermissionis diebus ad consueta munia qger redire possi
sit, concitatiore tamen corporis motu,aut animi colen
tione. verendum ne melancholia efferetur ,δc proinde concepto incendio febris ingrauescat 36 Ut si in express1one 5. g. aut 3. 3. folicui. sennae inquantitate iussi Moetematis Luperior, cum S.I. seminis
692쪽
LIBERII. 27 anisinsusorum distatueris cathol. & syr. de scolopend.
aut capill .ven. Vel lupulor.ana Si. I.confectionis hameeli 5. 2. vel,huius loco, diacarthami, aut electarij de succorosiarum tantundem .Pridie accessionis, quo tempore se admotum natura componit commodius sumetur.37 Praeparantes, roborantes, ut per electaria, condita,&c. 38 Ex GaIdib. de Theriaca ad Pison. cap.r Pheriaca inquit in exuges atram e venis & liene bile, veluti virus quoddam, quartanis & melancholicis affectibus pluri
39 Impuritas enim ventriculi cibo permista facilius
.siummitatum absynthd M. s. fiat decoctio in aqua ad I.3. colatura detur, quae modico cinamomi codiri potest. Ex quo duabus horis ante accessione, . O theriacae bona: dc antiq. S.I.vel 9.2. dissol.in vino albo tenui ad I. 3. in quo calido chamaedreos pugillus maduerit. Alij etiam initio paroxysmi eundem potum imperant:hocque meminisse oportet, eum diem, qui praecedit paroxysmum, commodis. simussi esse & pharmacis, δc aliis remediis.
o Videndum diligenter, ne theriaces usu intempestiuo,ut pote ante coctionem, febrem ingemines, & ex euentu ferme incurabilem reddas.
Alia quoque antidota interuallis sunt danda, multo magis ubi manifesta signa coctionis apparent. Plurimus usus theriacae, mythridatij, aureae etialexandrinae. Dosis a S.I. ad 3 1.ex vino, decoctione chamaedreos, aqua ligustici quae ad stomachi inflationes prςcipue valet)cusciit , scoloped rij ,se m Driae,lupulorum,capill.ven.valeriame,calamenthi&rerum similium. Probatum quoque & hoc.
693쪽
t Cuiusmodi erunt, quae incidant, obstructa soluat, eruditates tollant, flatus discutiant, ut diatrias antalum, diatriumpi pereon. diaspolitic.&similia.
racis,sagapeni,ana 5. g. benZOini 5. 3. rad. gentiante 3.1. excipiantur melle. Dosis 3. g. aut B. a. ex aqua
calida. Eadem dosis castorei,vel bituminis Iudaici. Dentur autem duabus horis ante paroxysinum. Fotus &7 43 illiciones non solum stomachi,sed & via scerum,lienis praesertim,primum quidem ex iis,quq remolliunt & relaxante deinde additis, quae flatus
discutiunt δc aperiunt. Conuenit oleum chama melinum,aneth. absynthii. Adduntur & semina a-ph, rutae, cumini. Solenne fuit veteribus Medicis, obseruatum quoque recentioribus, ut praeter supra dicta remedia,quae ante paroxysinu descripta sunt, spinam, scapulas, brachia quoque innungerent, imminente febre. Cui rei conueniunt oleum chamaemelinum, de cucumere agresti, oleum, in quo rosmarinus coxerit,& ea quq in paralysi dicta sunt. Sic enim praeciditur causa paralyseos,quae aliquando quartanariis accidit, ob crastas humores neruis
impactos. Deinde rigor anteuertitur. Probatum hoc linimentum.
α Haec usurpari non solent: quae si in usum reuocentur,summa cum cautione praescribetur.Facit autem hςc mistio ad ventriculi eruditates, flatus, obstructiones, &coctionem mirifice iuuat.
43 Saepius enim hic inflatur ventriculus, in tumescit ac induratur lieni quibus partibus male affectis litubus, fomentis, emplastris, & aliis eius generis remediis
694쪽
BE R. LI II. Ad lenienda symptomata,atq; imprimis horroris vehementiam. Illitae siquidε oleis calidioribus hae partes praeterquam quod frigori fortiter resistsit, sudoribus saepe sensim diffluunt: unde subtracta materiae,quae fa
ctura erat paroxysimum,parte, vel nullus sequitur paro-XIsmus, vel certe multo minor.
v. succi rutae I 1. olei storpionum I. . vini mal, uatici I.3.feruefiant adstucci consiimptionem,& addito cerat momento fiat linimentum. Aliud. . cinamomi,piperis ana 5.1. terantur tenuissime& misceantur: & postquam spinam oleo chamae. inunxeris, puluerem inspergito: sequentibus paro
xysinis idem de in scapulis & brachiis facito.
Post haec autem, quae fieri debent imminente paroxysimo, molli lecto aegrum reponito, bene contegito, lateres calidos perfusos vino tenui odorifero , & linteolis conuolutos, j plantis pedum, dc volis manuum admoueto, vel aliter contra frigus munito. s Sed εum succensus fuerit calor,lateres submoue-
to,ne pro quartana continuam inducas.
Iam vigente morbo, urinae & sudores moueantur. Cui rei, melicratum e calamentho, mulsa, in qua anethum, ruta & similia coxerint: gaiacideiactum conuenit.
6 Dummodo quartana mitior sit a sicco melancholio, non atrabitario. Decoctum dilutius erit propter febre: ut si maceres in libris aqua: IO. vel Ihn g. gaiaci,&singula coquuntur ad tertias,addit.ci chorio,vel oxa lide& liquiritia ad finem decoctionis. Ititerim diligenter consider.an tumidu sit dextrum hypochondrium : tunc enim gaiaci usus non admittendus.
De vomitu sic habeto. Qui isagogem seu Medicum scripsit, initio paroxysmi extrema calfacit, in
695쪽
remissione ς vomitum prouocat. Graeci a coena vomitum fere imperant. Melancholici potius per inferiora purgandi, exHippocrate aptior. 9.lib. . Sed cum in quartana vomitus imperatur, id fit non ad colunctam sebris materiam, quae raro per vas venosum appellatum in ventriculum recipitur, sed ad antecedentem exige udam.
Avicennas ante cibum, post cibum, hora ante paroxysmum, initio paroxysimi. Practicis recentiores initio vomitum prouocant, & ante paroxyς mum. Commodissima hora est commota materia, & facile sequenti. Id si initio & remissione pa-roxysmi : fit etiam iam coenatis. In clysteribus eadem ratio seruari debet, quae in pharmacis. Primum enim ex remollitiuis vocatis, adiecto furfurum cremore, prunorum & passul. decocto. Postea vero ubi materia coepit concoqui, paulo acriores clysteres conficimus. Di taluimus autem initio quidem cassiam fistulam. Denique etiam cum materia decoctionis epithymum, folia sennae incoquimus, ad 3.α.vel 3. hiera picra 8 dis. soluim. ad I K vel Galeni, quae leuior : vel Oribasse, quae acrior. Cuius haec est descriptio.
8 Sepius melle incorporata datur bolo, vel pitulis deglutienda: rarius propter insignem amarorem dissoluitur,ut ante dictum est.
alo es 3. 2. & Gran. ,.spicae nardi, asati, mast, chis, croci,xylobalsami ana Gra.9. corticis rad. eli bori nigri terantur omnia, incorporentur ex
decocto pulegij, vel icco absynthij,alioqui melle, ut gratiora sint.Dissol. autem huius picrae melle imCorporatae 5.2.3.vel I. g. qua& Vtilicet iam progreLio morbo ad 5. re vel 9. . si inde formentur pilutae.
696쪽
Alioqui imperabis pul hierae picrae 3.I.pul. sennae 3. g. incorporabis ex succo absynthij, in quo semi, scriptulum corticis rad.ellebori nigri madefeceris. Quod ad victum attinet, conuenit initio e materia media, interuallis quoq; ab initio ad vigorem rebus acribus,ut sinapi & pipere, & falsamentis uti licet: quanquam & post vigorem tempestiuus usus est. Similiter diatriumpereon, dinpoliticon ad
3. 2.ex I.3. vini vel maluatici, vel tenuis & odoriferi,1dque ante paroxysimum.Id autem fiet commode, Vel tertio, vel quarto quoque die. Salsamentis v terum fere caremus, neque, ut salsamenta Graecis& Arabibus permittantur,quibusvis rebus sale co- datis utendum est. Non enim bubula aut suilla, non icthiocola seu molluta, so in simma iis, quae crassum sanguinem gignunt, quae nimium siccant, quae viscidam materiam relinquunt, Vti oportet. Nam ideo salsamenta imperantur, quia sal incidit, attenuat, discutit excrementa, siccat, virtutem colligit & roborat,
s Regione &tempestate frigida,nec non declinante aetate.Impensitis enim aequo electarium istud calfacit. 1o Tale aliquid scribitur a Galeno libue de Ioc mal. aTect .cap.de melancholia.
Vitanda fimi, si quae refrigerant & siccat,nisi teperetur aliquo,quod humectet. Siccat capillares de refrigerat,scolopendriu, & alia, quibus hic utimur. Sed aliis ut saccharo & aqua,corrigatur.Refrigera tia vero & humectatia prohibet ex Graecis Aetius.
I Vt enim ratione febris conducant,nocent tamen, humorem melancholicum altius impingendo. Quarta
na tamen ab atrabitario si fuerit,non aeque obsum
697쪽
DE MORB. INTERNIS Avicennas permittit iusto modo, ut scilicet, sacilis sint coctionis, boni chymi, quantitate modica, δίsi quidem nihil metuimus, ne inde vis concoctrix ventriculi offendatur, tumq; corrigenda sunt. Numerat lactucas,endiuiam, melones, persica. Melius fuerit uti persicis conditis, cerasis & eiusniodi fructibus aestiuis, v. qui saccharo condiri solent,& ita seruari.Alioqui persica coquuntur, si recentia sunt,
nec condita. Cerasa duobus vasis conclusa cum modico vino macerantur. Saccharum inspergitur:
ita prodesse possunt,nec nocent. J3 Vino quoque contra errorem multorum persica insundi possunt. Nam hoc a vino accipiunt, quod & inde frigidit
te temperantu nec facile corrumpuntur. 1 Alioqui enim si conditi non sint hi fugaees fructus,humores facile generant obstructionis& putredi
s; Vinum sit album 3e oligophorum,capillo.Ven.aut unius decocto aspleni dilutum.
Lactuca 3c endiuia leniter seruefiant ad acetariam parandam. Saccharum inspergatur. Probantur conseruae violarum , rosarum ἰκ borraginis.
Sed perpetuo distinctio adhibenda est, ut in usu
horum omnium remediorum rationem ineamus
naturae,materiae gri, coeli, regionis & reliquorum eiusmodi. De i febre ardente. CAusas habet procatarcticas quidem, res non naturales,quae siccat & calfaciunt immodice.
1 hoc nomine donatur καὶ' passim ab Hippocrate ignis ob in signem,quo cςteras anteit febres, ardorem,appellatur. Odranquam tamen non tantum det vero causo, sedetiam febre qualibet vehementissima,yt
698쪽
synocho utraque, interdum febris ardens dicatur. Fit abile flava in latioribus vasis una cum sanguine efferue scente. GaI.c9Inment.in sent.73.sech.1.lib.I.Epid. Quod si, ut plerumque fit, pituita salsa bili commisceatur, ar
dens non exquisita erit. Ex commentar.ad sent. 13.lib. . de vidi. rat.in morb. acutis.
Qualis est vehemens ardor solis, liberalior potus vini fortis, longa sitis, alimenta quae calfaciunt &
siccant. Plurimus labor, venus, Vigilia, caeteraque eiusmodi: ex quo venae exhauriuntur, CX siccantur, effervescit sanguis, affectio sequitur, quae febris a des appellatur. Huius indicia pathognomonica eadem, quae in tertiana : sed vehementius aucta, nisi quod neque praecedit rigor particulares accessiones, neque sequitur excretio : nam haec fieri se lent in ardore,cum 3 omnino morbus iudicatur.
2. Pathognomonica causi signa duo sunt praecipua, sitis inexpugnabilis, & exurens calor.Gale .comment.in sent. 3 .seel.3. lib. . Epid. 3 Tum enim iudicatio sit & morbi solutio, quum se-bre ardente laboranti superuenit rigor. Ex Hippoc aph. 18.lib. .
Sitis est vehemessastidiu, iactatio corporis, S limgua arida,scabra,nigra, deliriti, si ventris erosio,effusio alui perpallida, 7 vigiliae interim perpetuae,
A tenuium humorum acrimonia corpus undique lacessente.
1 Ab immodico calore, & tota corporis affectione
6 Si contigerit humores acres hic confluere. 7 Non enim hic ulla meo, οι ς, seu blanda sangui-m S evaporatio egurgit , quae somni conciliandi sit potens : imo continua fit acrium vaporum cerebrum exsiccantium ad caput metastasis.
699쪽
qui cerebri meatus obfarciunt. Nonnunquam fatigata virtute, vigilandi impotentia, & falsus somanus, interim nimium resiccato gutture, vox clago. sa & propterea mala,part.13.lib. I. Porrhetic. ac veluti ' rauca,pessimum signum & lethale. Celerri me interficit hic morbus, Io quarto aut sexto sere die, cum a merabile natus est. Nam & ardor est,in quo flavae bili crudus humor aut pituita salsa commiscentur. In hoc genere magna corporiS pertu batio, capitis grauitas & dolor, conuulsio,a quibus mors. Urinae crassae sunt & turbulentae.
De ea re historiae seriptae sunt ab H Pocr. libris Epidem. de Polyphanto, Philini uxore, & Sileno
in Epidemiis. Actuarius cap. decim'quarto libr.I. de urinis adolescentis meminit: qui post densum de
conturbatum lotium conuulsus expirauit.
Causa huius urinae crudus humor dc crassus, putrefactae bilis ardore agitatus,multo praeditus spiritu: unde turbatio: a qua in caput sublatus vapor crassus & mordax, qui dolorem,grauitatem, uulusionem,mortem denique inserre solet. Celerrimus hic morbus, atq; periculosissimus. Initio ergo prae- fagium instituendum est, ut calumniam declines.
8 Non morbi ratione,sed temporis, ut austrini. Commenti adsent. 3 . seeh.3.lib.3. Epidem.' Ab arteriae inaequalitate ex siccitate contracta. Io Ouia tantum ardorem perferre natura nequit.Itaque vel breui molestam causam excutit, vel ab oadem euincitur, & triumphata fatiscit.
Si itaque omnia supradicta accidentia statim initio magna sunt, si anxietas, timor modicus,rigor
700쪽
LIBER II. 3Isubinde motus, sudor lenis in fronte & clauiculis, multa deliria sunt,squalescit cutis, carpuntur flocci, convelluntur vestes, stragula colliguntur, frequens motus est digitom,difficilius spiratur, H vehemens
cordis motus est, extrema non ita calent, aut etiam
frigescunt, nec facile ad calorem reuocantur,si di bus patibus exacerbatur, si tertius & quartus dificiles sunt,si utinae tenues, nigrae, crudae, paucae, aluus quoque adstricta est, aut deficit,quae colliquatione indicant,vel ea excrementa,quq ab Hippocrate se. et Prognost. ια lethalia describuntur,si guttae usanguinis naribus extillent, si non sitit pro ratione, c ratio tentanda non est, sed praedicenda mors. μHyeme fere periculosior ardor est. Eorum vero si nihil est, aut lenia omnia,vel pauca quidem, & ea quidem minus lethalia, iesperandum non est:qu
admodum & spes est salutis , si omnino adfuerint
contraria. II Propter conceptum incendium. Extremae Vero partes vel frigent,vel miniis calent, a reuocato e circuserenistia corporis in eiusdem centrum & meditullium calore. 12 Qualia aquosa, candida, crocea, spumantia, pinguia,gAtinosa, nigra ivida ruginosa, foetida. Ista sanguinis stillicidia Philisci, Epaminonis & Sileni exemplo
improbantur Hippocrati constitutione temporis tertia lib. I. Epidem. 13 Indicio enim est vel virtutis extimstionem in propinquo esse, vel resolutam fore facultate appetitricem, aut mentem labefactatam collabi. 1 Non enim est tempori congener. Itaque oportuit
causam concurrisse maximam,quae contrarietatem tem