장음표시 사용
121쪽
uun ranc erit, quin Consules secutus sit; omnes ii, qu Tum tu ex aetate conjecturam facere potes, quid tum fecerint, abs te rei capitis, C. Rabirii nomine citantur. in ocesdit S tuminum Raturius utinam fecisset non supplicium deprecarer, sed praemium postularem. Etenim si Scaevae, servos Crotonia, imqui Mescit L. Saluminum, libertas data est quod Equis Rom. praemium dari par fuisset i , si C. Μarius, quod fistulas, quibus aqua suppeditabatur Iovis optimimaximi templis ac sedibus, praecidi imperarat, quod in ivo Capitolino improborum civium
Desunt, ut mistur, non pauca.κ precarer inprarceretu Qm timuionem iliam, quae anno 14 genas ros Aqua suppeditat rur. Anio B sistit; iuunt oujective, vin designat, qui primo in Capitolium deductus est anno die actatem attigit, ita promitonuiuia ex urbis conditae et . a Cneo Servilio Caepi-BMiae pub- om Merac ne, α L. Cassio Longin censoridiis. Vi-102. Fiatulas. Per fistulas plumbeas de Frontinum de aquaeductibus. - sontibus in loca'iuolibet inacitur.
122쪽
so M. TUMAE CICERONIS ORATI PRIMA
III multa de hae conjuratione apud Sallustium, Plutarchum in inad Ciceronis, Appianum in lib. 2. de bellis si is Furum lib. 6. b. possint asserum untaxat, quae ad rem nostrum pertinent. Catilina is reburati reliqui in domum M. Lecca vii Id. Novems.
macte consequem convenerant, qua constitutum est, ut Catilina ex urbe exiret, alii remanerent cadis atque incendiorum causi morae paul
si ibi Catilina depoposcit, quὸ Cicere Consul viseret ad quemno elium, a L. Vargunteium Equites Romanos paulo me lucem praemisit, qui simulata honoris salutatisne, in lecto eum occiderenti βψus onysii per Fulviam, vilissimumscortu factu certum p se sdomum munivit quare ab iisgressu prohibiti sunt. Eodem ipse die
Cisero Confulis Dias Statoris Mem Senatum convocavis, is ad eum de lata conjuratione, , imminenti ripis perieul referret. Adfuisi e Catilina, quem venientem nemo salutatas, cui nem assedit, Iim subselliorum pane, quam occupaverin Cicero vero seu Catilime praesentia, seu ita rem1-eretur, hanc habuit orationem, qua eum exhortatur vehementi)F-, ut cumsociis ex urbe μω in exilium, cum jam nihil eos in urbe delectare sit, quos omnes boni cives metuuntes oderunt.
Habita es hae oratis in Senatis Idus Novemb. in ad Iovisatoris, anno urbis Sonditae 690. Hatissuae quadragesimo quarto.
123쪽
ORATIO IN L. CATILINAM IPARTES.
Trusint, κω dium, Contrario, Niti oratis.
eniar Murem qui rant a tam bene niaras ciceronis Aterpretes mero me esse in genere judiciali, quia in enatu isdisia non exerce in Mutine . vel in genere deliberarimo non enim delaberis Cisero, ne uae Iemlentiam eis, aut suadet quisquam, ut d adet sed Catilinam exagitat, estque potis increpatio vehemens, quam deliberatis, aut Uc fatis.
mne facit quase propositionem satilina debet ex urbe ἀ Maere vel in exilium, vel in castra Manlii non jam interfici: I. quia patre rejuratio, lar latius vitae ratis a quia Catilinae optandum esse Mae ad astra Manlii proficisci quia Reipubsicae utile est eum non interfici.
QUOUSQUE tandem abusere, Catilina, satientia nostrat a quamdiu etiam furor iste tuus nos udethi quem ad fianem sese essrenata jactabit uncis nihilne te noctumum pri
I. sta isqve. Incitatum AE abruptum et, quae vox ' propri gladiatorimi est. - h4tis oratiuis principium, at suum ciun vicerunt, ut notat Donatu i E ita Rempub amorem, in indignationem in nuch. Terent. Dicuntur etiam eludere ii, Catilinam ostendat, quod tam nefari de qui ridicu alios eontemnunt. Patria cogitans ausim sit praeter spem die Unde Miserinde est ac si dicat, uri oratre in Senatum nos contemnes, aut nobis Puini prostratis 2. Furor. Furor eat in patriam Oti insultabui. irare, quam vitae periculo tueri de - renasa. P Translati equis. intra qui cum sine freno sunt retineri non Ib Eludet. I ad ast ludo finem imi sitnt.
124쪽
sidium palatii, nihil urbis vigiliae, nihil timor populi, nihil conis a senisus bonorum omnium, nihil hic munitissimus habendi senatas locus, nihil horum ora vultusque moveruntd patere tua con
silia non sentis constrictam jam omnium horum e conscientia teneri injurationem tuam non vides t quid proxima, quid superiore norae egeris, ubi sueris, quos convocaveris, quid consilii 10 ceperis, quem nostrum ignorare arbitraris p O temporal mores S enatus haec intelligit, consul videt hic tamen vivit. Vivit trimo vero etiam in Senatum venit fit publici consilii
particeps notat, designat oculis ad caedem numquemque nostrum. Nos autem 'iri fortes satisfacere reipublicae vide- Ismur, si istius furorem ac tela vitemus. Ad mortem te, Catilina, duci jussu consulis jampridem oportebat in te conferri pestem istam, quam tu in nos omnes jamdiu micliniarisa verb
4. Palatii. Palatiiimo Palatino m te dictum est, ubi Evanderis mimillus habitamiit Palatium autem erat quum x civitatis, in qua, cum qui tumultus oriebatur, statim praraidium inlocabatur, quia inde facile erat tot urbi domitiari. I, Hir uiriliae. Sallu tiu reten, audita coniuratione dec vis in Enatuin, ut tot civitate vitoliae haberentur, quibus minor misistratus praeessent. Ib. Nihil eo ensus. In multi codi ribus Initiar eonuentus. Sed quoad uelisum eodem recidit utrumque verbum. Nam 'mmies boni & consentiunt conveniunt ad remptibi contra Catilinae sumi emic- selidendam.
5. Munitissimus. Μimitissimus nempe ad habendum Senatuin quia ita Capitolio, in aede Iovis Statoris, non in curra,
habebatur. 6. Horum ora vultusque Merun MI Vereri debuerat senatoris, mi e se tam temera in eorum constincturn Senntomim, nos vereri debuerat, dare tauta enim in limiatione oommoti sunt in Catilinam, ut venientom in Senatum nemo inritaverit; imo milia subsellia nanos deseruErint, . hosti patriae assiderent. . Constrictam. Id est, tuam nt, omnibus eo rationem ita eognosci, ut iteminomprorsus rugia sectaphora a bellula deprehensis A, tu vincula conjectis. 8 euis pro rima nocte. In domo Μ. Porcii Iovi fuerat utilina, eum aliis
Ib. Conuor eris. Suae ditionis partiri s moire advocaverat, ut de interfi-riundo Cotusvle Cicerone, hello Patriae insere iido deliberarent.10. O te ora. Teste Prim. lib. 6. o Particula ibi indignan: is Q. 12. Vieis. Vivit Catilina cum ab eo jam repartem poena Respub debuisset, ut qui hosti patriae judicatus sit. I 2. Fi publiei comitii partiems. Auges indigi ationem Cicero, qliod non venerit in Seriatum Catiana, ut nutaret α aliquidi teret, ut multi ae ut ipse partieeps Meteonsilioririn, situ 2 enatui Perintur. 14. Mat autem diri fortes. Imnia naent jam h nobis interfici Catilina debuerat. 15. Tris. Dinne genus armorum intrili irit, quibus meditabatur civitatem ex e
Ita Ad moriem. Prolinitio quia proponit interseisiadum se Cutilinam, exempl. aliorum. l . mehinaris. Μetaphora ab Arohitectis desumvis, Ib. An τ τι . Armimentum a ruinogae ad maius per eo aratrinum.
125쪽
m amplissimus, . Scipio, pontifex maximus, B. Gracchum mediocriter labefactantem statum reipublicae privatus inters socii mCatilinam vero orbem Sterrae caede atque incendiis v stare cupientem consules perferemus nam illa mimia
antiqua praetereo, quod Q. Servilius Ahala Sp. elium a n is rebus studentem manu sua occidit. Fuit. suit ista quo clam in hac republica virtus, ut viri sortes acrioribus suppli-2sest civem 'pemictissum, quam acerbissimum hostem coers N. ἀ Habemus enim senatusconsultum in te, Catilina, i venemensit grave V Kon deest reipublicae consilium, neque auctoritas hujus ordinis nos, hos, dico aperte, consules desumus. Decrevit quo dam Senatus, ut L. Opimius Coc videret nequid respublica sodetrimenti caperet: nox multa intercessites interfectus est propter quasdam seditionum suspiciones C. Gracchus, clarissimo patre natus, avis, maioribus: occisus est cum liberis assectantem regnum urgens tres erum redem ipso die.
19. P. Ser in. seipio Nasica ni Livio
28. Reitin, Consilium. y Quo consilio
haec auctoritas Senatus linulti facienditati sitspicioninii, αἰ cipioite interscctu senutu dutu est.
20. Prkntvs. J Privatus is ilicitur, qui
-rehi in vita Ciceronis ait, hoc Sena-29. os, viis. J Distini itisuetoritatem h
tus, iussisset Catilinarii ut mortem rapi;ω rioluit, tum ut stiga Catilinae pateret ejus conjiiratio tui ut urbs laericulo libe
20. L. Opimius. Consul in L. Opimius cum Q. Fabio aximo urbis conditae anilo 633. I 2 C. Gracchus. J C. Gracehus sili
finit . Nempniiiii Gracchi, qui bis Cousu fuit in de Colliberis triuini havit. II. Avis Majoribus. Gracchi multa
mus ex Cornelia Africali majoris silia Tiberium, Caluin suscepit, hi quihua
est; sit,uritis a cipioite Nasica iii Capit lio, Caius ab Opimio iura elativo.
126쪽
M. Fulvius, eonsularis: Simili senatusconsulto, C. Mario Cn. 35 Valerio Coss. pexmissa est respub num unum diem postea L. Sa-
tuminum tribunum-pleb., C. Servilium Praetorem mors ac reipub poena remorataeae At nos vigesimum jam diem patimur hebescere aciem horum auctoritatis habemus enim hujusmodi senatusconsultum, verumtamen inclusum in 'inviis, tanquam o gladium in vagina recondituma quo ex senatusconsulto confestim intersectum te esse, Catilina, convenit. Vivis, & vivis non ad deponefidani, sed ad confirmiaridam audaciam. YII. Cupio, . . me esse clementem cupio in tantis reipublicae periculis non a dissolutum videri sed jam me ipsum ine tiae neci uitiaeqne condemno Castra sunt in Italia contra rempubi in Etruria b faucibus collocata: crescit in dies singuloru
hostium numerus eorum autem imperatorem castrorum ducemque hostium intra moenia, atque a te in senatu videmus, intestinam aliquam quotidie perniciem reipublicae e molientem. S, te jam, Catilina, comprehendi, si interfici jussero, credo, erit crendum mihi, ne non hoc potius omnes boni serius Io me, quam quisquam crudelius factum esse dicant. Verum go hoc, quod jampridem factum esse oportuit, certa de a s nonium a sducor, ut faciam tum denique interficiere, cum Iam nemo tam improbus, tam perditus, tam tui similis inve
niri poterit, qui id nom jure factum esse fateatur Quamdiu
15 quisquam erit, qui te defendere audeat, vives Qvives ita ut nunc vivis, multis meis et firmis praesidiis obsessus, me num iud interfecti sunt in redem dis negligentem. adi uia
127쪽
non ad privatam ignominiam vitiorum tuorum, non ad domesti-2scam tuam dissicultatem ac turpitudinem ; sed ad summam Rempub. atque omnium nostrum Vitam salutemque pertinent. Ρ test-ne tibi haec lux, Catilina, aut hujus coeli spiritus esse ju- eundus, cum scias horum esse neminem, qui nesciat te pridie
Kalendas Ianuar. Lepido, Tullo Cois stetisse in Comitio cum3O
teles ii manum, Consulum Wprincipum civitatis interficiendorum causa, paravisse is sceleri, ac furori tuo non mentem aliquam, aut timorem tuum, sed fortunam Reipublicae obstitisses LAc jam illa omitto neque enim sunt aut obscura, aut non multa postea commissa quoties tu me designatum, quoties Consulem in-Isterficere conatus es t quot ego tuas i petitiones ita conjectas, ut vitari posse non viderentur, parva quadam declinatioΚe, e, ut aiunt, corpore effugi nihil agis, nihil assequeris, nihil in Eris, quod mihi' latere valeat in tempore: neque tamen conari, ac velle desistis. Quoties jam tibi extorta est sic ista dolo manibus quoties vero excidit casu aliquo, elapsa est temnen ea carere diutius non potes: quae quidem quibus abste initiata sacris ac devota sit, nescio, quod eam necesses tas esse Consulis in corpore defigere λ Nunc vero, quae tua est ista vita sic enim jam tecum loquar, non ut odio permotus sesse videar, quo debeo ; sed ut misericordia, quae tibi nulla debetur Venisti paulo ante in Senatum quis te ex ha tanta frequentia, ex tot tuis amicis ac necessariis salutavit si hoc post respiratio aeris. rurbam hominum i icturi incognitum esse.
M. Lepido illo Coas. J Anno iam lina. Post hos lacti sunt L Caeaarin C.
his Gradit o 60 . Catilina repetulidarum Finitus, eis vero C s. desigitati mant ii--us laetuso Clodio, A Conmilatu linis tonitis , Cicero. mhibitus et quare odio incensiis, 36. eo tuus pestilomes. J et hora da novis Consulibus interficiendia c. Gladiatoribus qui gladio corpus hoministavit petunt, ut illud vulnerent. IN I Comui m eis. J eque in Co 37. Cuium. I Proverbium tunc tem- mitium, neque Forum, neque in Curiam oris usitatum tota hac metaphora signi- farre terim faninit sicut se petitum fuisse a m a Catilina, α si Manum. Socios conspirationis sit, vitasse seniper Eius insidias. Syllam Ec Antonium eum Critimi in Iulio 39. In tempore t Quo illud seira mihi Caesare adjunxerat utile ruit. 32. o. - Mem. J ens aliqua di 40. Sisa ista. J Siocri secando genus estri- hoe consiliuin deterruit nequo enim gladii paret, quod acile occultariis Cremus adsuit, imo im Catilina si se testinauri quod convenerat, dedit, quare res 43. Initia a saeris. Id est. dieata. Tecta non est, sed in Nonas Feb. di nam cultri, quibus utebant ad victi- ista mas urpilaridas, sacri habebatitur; nequa M. Non muti poetea J - Αntonius iis uti iti re profana fas erat. Vide --ει Cornelius Sylla. Consulem designati, tum lib. χ Fneid. tot Cati- ambitas poma dedissent; Convile Tor liliae, cita se gerore illam Solore, ut vi- quatus rac Cotta in eum locimi suffecti leatur mi vovi e se iec risules inter--- - inter ero conatiis est Cati secturum.
128쪽
hominum memoriam contigit nemini, vocis expectas contume-
soliam, cum sis gravissimo judicio taciturnitatis oppressus t Quid, quod adventu tuo ista subsellia ,cua iacta sunt quid, quod omnes consub β fy .u tibi pertrie ad caedem constituti fuerunt, simulatque assedisti, partem istam subselliorum nudam, atque in nem reliquerunt 8 Quo tandem animo hoc tidi fondum putas t55 servi mehercule, mei, si me isto pacto metuerent, ut te metuunt omnes cives tui, domum meam relinquendam putarems tu tibi urbem non arbitraristis, si me meis civibus juria suspectum tam graviter atque insensum viderem carere me aspectu civium, quam infestis oculis omnium conspici mallem tu cum conscie sotia scelerum tuorum agnoscas odium omnium justum, clam tibi diu debitum, dubitas, quormn mentes, sensusque vulneras eorum aspectum praesentiamque vitare Si te parentes timerent, atque odissent tui, neque eos ulla ratione placare posses ut opinor, ab eorum oculis aliquo concederes nunc te patria, quae communiassest omnium nostrum parens, odit ac metuit & jamdiu de te nia hi judicat, nisi de , parricidio suo, cogitare hujus tu nequa auctoritatem verebere, neque judicium sequere, neque vim perti mesces 8 quae tecum Catilina, sic uit, e quodammodo tacita loquitur Nullum jam tot annos facinus exstitit si Ner te: nul Tolum flagitium sine te tibi uni multorum civium neces, tibi vexa tio direptioque sociorum tinpunita fuit, ac libera tu non solum ad negligendas leges m Quaestiones, verum etiam ad evertenda
. . perfringendasque valuisti Superiora illa, quanquam ferenda
non fuerurit, tamen, ut potui, tuli nunc vero, me totam esse
5 in metu propter te unum quidquid increpuerit, Catiliniam timeri: iussum videri contra nae consilium iniri posse, quod a te interitu loquituri qjudiciaruso. Eisio sei veni relis L Silen hii altro par est, jubet ut abeat hiatria maenantuin, curn nemo Catilit,am OiiiΘnt m tilina. in senatuni salutavit, tacitiun ivt,l lam T. ΝΥ- uim pertimeares. I magistra- stat odietum quantum ab illo al, mn vini, qui Hadiuin potest adhibe in re i--ireret. sceleratos cives, pertimescere debet 52. Consulares. J Conmilares, ut caeteris Catilina, i in urbe remaneati hora ratiore aetato, digititate, aulae Elliu 69. Muum, ιοι minoia in tria Pisam Facua relis ire runt, ne huic sculeratorix 'ipaei Patriae alloquentia Wo imantia 'emium o Milia n. Catilinam. 5 . Urbem. Ait quoil, si servi inii tanto uum stupretium sine te. J Syllam in B odio rem Nillem itur, quant cive Ca erit li illa Primorivtione erutus eat, intilinam . inum suuin statui relinquerat; quo undisa cives intemest, ut Dio lib. M. iraim insertis eo ibi relinquendari EME inlatur. Patriain. i. Direptio. Catilina Prono Afrisam 6 . Ain ori rei in re bere. Ῥeno Mu obtiatineat, a qua tim Ron aut rediimet. instratum ema torita', videli , qui te Com. inruin rorquato a P. Clodio remisges erre potest 4 curua fauetitatem vereri inuram arminatus est Wa Mutua Mavo' usque debet, dicibus Mus pollia coma ratilbo iacium aequere. Magistratui oba
129쪽
tu scelere abliorreat, non est ferendum.' Quamobrem diseede, atque hunc mihi timorem eripe si est verus, ne opprimar; sin istius, ut tandem aliquando timere desimam 'Iaec si tecum, ut 'dixi, patria loquatur, nonne impetrare debeat, etiamsi vim adhi-80bere non possit Quid, quod tu te ipse custodiam de littit quid, quod vitandae suspicionis causa apud Μ. Lepidum te habitare velle dixisti a quo noli r eptis' etiam ad me venire ausus
es atque, ut domi meae te allat arem, rogasti Cum a me quoque id responsum a tulisses, me nullo modo posse lisdem parietibus 85tiat Messe tecum, qui magno in periculo essem, quod iisdem moenibus contineremur ad Q. Μetellum iraetorem venisti a quo repudiatus, ad Malem tuum, virum optimum, Μ. Marcellum,
demigrasti quem tu videlicet, ad custodiendum te diligentissumum, ad suspicandum sagacissimum,in ad vindicandum tortissi-90mum fore puta ili Sed quam longe videtur a carcere atque a vinculis abesse debere, qui seipsum jam dignum custodia judic veriti IV. Quae cum ita sint, Catilina dubitas, si hic emori a sequo animo non potes, abire in aliquas terras, Qvitam istam
multis suppliciis, justis debitisque ereptam, fugae solitudinique
mandare Reser, inquis, ad enatum id enim postulas &, si hic ordo sibi placere decreverit, te ire in exilium, obtem speraturum te esse dicis. Non reseram id quod abhorret a meis moribus: tamen faciam, ut intelligas quod hi de te
sentiant. Egredere ex urbe, Catilina, libera rempub metu:
in exilium, si hanc vocem expectas, prosiciscere. Quid est, Catilinat ecquid attondis, ecquid animadvertis horum sile lotium patiuntur, tacent. Quid expectas i auctoritatem loquentium, quorum voluntatem tacitorum perspicis At si hoc idem huic adolescenti optimo, . Sextio, si fortissimo viro .marcello
88. Sod emotium. sodalitates Romae Procul dubio damnandus erat, quare nihil meritiat, tu tetrihus mancedebantur hinc de eo retulit igitur falsum est quod ait nuturnis Hales dicti inuit, inste Fusto, quod Dio, Seuattisi onsulto ex urbe abii e Cati- βιω Maerent, 'uentque arcus autem linam, quia nullum ferri potuit, nisi ies κarcellus unus Ex sociis Cutilinae luit, rent Cicerone Consule. - quo Ciceri, postea apud Caesarem dixi li istiuntur.J Catilinam ire in exis I beae solitin inique mandare.J an Ilum patientur sacile Senatores. dare in sum, id est, profugere dc mandare , Ib. Tacent. Tacendo approbant eius se Mit tinι est se occultare, M lagere ho Prosemioliem. minum vocietatem. 12. Tacitorum. Id est, etsi taceant, 4. R ider, inquis, ad Sennium. L mullum tamen hoc suo sileaitio volinitatem illimam. unquam fiebat tinnut consuli is, quin satis aperiunt. Hi is a Consule res reetur. 3. Pub Sextio. Sextius hoc anno 6. Ab irre a meis moribus.J Cam ab Quaesior Antonii Consulis erat, pro quo omia severitat di duritia Cicero alienus Cicero orationem habuit. Emet,videbatur Contra suam naturam agere, b. M. Marcilio. as . Marcollua
s da Catilina resinet ad Senatum, A quo fuit, quem Cicero delendit.
130쪽
dixivm iam mihi consuli hoc ipso in templo, iure optimo, Se-
Ionatus vimin manus intulisset de te autem, Catilina, cum quiescunt, probant: cum patiuntur, decernunt cum tacent, clamant,
neque hi sollim quorum tibi auctoritas est videlicet cara, vita vi-lilsima, sed etiam illi equites Rom. honestissimi, atque optimi viri, creterique sortissimi cives, qui circumstant Senatum suorum2οruin frequentiam videre 3 studia perspicere 3 voces paulo anthexaudire potuisti; quorum ego vix abs te jamdiu manus ac tela contineo eosdem facile'dducam, ut te haec, quae jampridem a stare studes, relinquentem usque ad portas pro uaritus: Qua quam quid loquor te ut ulla res frangat tu ut unquam te com25rigas tu ut ullam fugam o meditere tu ullum ut exilium, gites utinam tibi istam mentem di immortales darent tametsi video, fi mea voce perterritus ire in exilium animum induxeris, quanta tempestas invidi: nobis, si minus in praesens tert pus, centi memoria scelerum tuorum, at in posteritatem impendeat. so Sed est mihi tanti, dummodo ista tua privata sit celamitas,' a reipub periculis sejungatur Sestu ut vitiis tuis commoveare, ut legum poenas pertimescas, ut teilip ibus reipub. cedas, non est postulandum neque enim Catilina, is es, ut te aut pudoratas
Iurpitudine, aut metus a periculo, audi ratio a furore revocarito
25 2uamobrem, ut saepe jam dixi, irificiscem lac si milucinia
micor ut praedicas, tuo conflare vis invidiam, rect perge lii exilium: vix seram x sermones hominum, si id deceris: 'ix
i molem istius invidiae, si in exilium ieris jussu Consulis, susti
nebo; sin autem servire meae laudiis gloriae mavis, egrederae 40zum i importun sceleratorum manu conser te ad antium,
concita reditos Iescsecat te a bonis infer patriae bellum exulta impio latrocinia a me non ejectus ad alienos, ea
cogi Es in futurum sed non tanti facio eam. accommodes
m. vestit indidie. Translatio, Q. Lot oeivio. Bellum contia patriam dira invidia impius homines, non sucus ac iacvreunda ciuium meat.