Caroli Scribani è Societate Iesu Antuerpia

261쪽

64 CARO LI sCRIBANI

Inita, numquam aut raro drachmam attingat aut excedat: stingulae autem unciae cum Ocho constent

drachmis, necessiim fuerit Gigantis nostri den tem, CXXVIII.drachmas appendisse. Iam si a mole dentis, ad reliquum Corpus traimamus; cum in viro sex pedum dens maximus drachmς sit unius, quantum arbitrabimur Gigantem nostrum , in quo dens unus drachmas pendet centum viginti octoΘScio veteres varie fabulatos,credulitatisque ficilitate ad immania Poetarum semnia deductos . Memini Maronis: His Aloidas geminos immania Credi Corpor , qui manibus magnum rescindere calam

in mi ,1vrria Iouem detrudere regnis.

Et alibi eleganter:

. Fama est, Encela semiuaesum fulmine corpus

Urgeri mole has,ingentem insever AElnam Jmpositam, ruptis flammam exstirare caminis; Et fessum suoties motat latus, intremere omnem Murmure Trinacriam,ω calumflubtexere fumo. Quid si ingenti urbis huius mole urgeri Gigantem nostrum dixero 3 Pari felicitate Pindarus:

262쪽

sui in horrido tartaro iacet Deorum hostis,

Litora, vita hista premit pectora.

. Musa ero Aetna nivis perpetuo acuta Seusti re Urentis nutrix columna a instar Caelo minantis ipsum cohibet. Nescio an non Gigas noster si non centiceps I, μω,centii ianus inter Centauros stabulans, horrendum P .

Aestuet, atque omnem Cocyto eructet arenam. Concedamus aliquid Poetis,quibus facile semper in mendacio ingenium . hic hydram felicibus Nnascentem reperit vulneribus ; ille Centauros, equos hominibus suis somniauit implexos; alius Mercurium alatum,ac Triuiam trinis capitibus ac multis manibus horrificam : quidam de hominibus aues , flores , arbores, deque seris homines ingeniosa naturarum demutatione fibulati su nt. Et ne sc)li Poctae fabulas populo venderent, Ieperinti Philosophi,qui humanam animam pro merito-I i rum

263쪽

66 CARO LI sCRIB ANIrum ratione, hae insultanteni in aquila, ibi desiit tantem in anguilla,alibi in sterquiliniorum bestiis

vermium venena ruminantem, statuerent: ac

modo transeuntem in capram Odo in balenam, inde in coturnicem, imo & in cadauerinam, rumiumque in humanam ; semper t. memorem sui, in visiuin leone,cane, talpx vespertilione. Fuerut& Historici, ne quid deessiet semniorum vanorum, qui Poetas imitati,naturae an ingenii siti porulentis, narrationes farserunt . Plinius in Creta cadauer narrat repertum sex& quadraginta Cubitorum, Strabo in Tingi Mauritaniae ciuitate, sexaginta cubitorum, Boccatius non longe a Drepano cubitorum ducentorum; ita cum aetate cre-stunt tabulae: Palgantis compus altitudine Romana superasse moenia, vulnusque a Turno illatum quattuor pedum hiatu patuisse, a Bergoma Eremita ex Martino accepimus. Quantum ergo Vulnus, quo periit, accepit Gigas noster & quo ense vastissimi illius corporis amputata manus estZ Iam quid potuit ad omnem fabulam explendam reperiri accommodatius, Brabmem Caesaris collegam, Alcidem nouum, Druonis nostri, redi- uiui Erycis,manum praestidisse: tam nobile collegae sui factum aut ignorasse Caesarem, aut pressisse silentio, qui non tacuerit Sextum Baculum, C. Volusinum, T.Pulsionem, L. Varenum, plures que inferioris notae & operis r

264쪽

oxicisus ANT VER PIENSIUM. 6 Acantia noster Amure iam a Belgico Mn-dit nuadiectu, vel am-de inmiti Waratrem , deducit, felici semper coniectiara. Ego nihil hic pugno.BN canum tamen praeeuntem lubens sequor. Nam in tam confusa ac diffusa plane re,tamqua in paten tissimo Oceano, propius ille mihi portum tenuit, dc viam ladem aliquam signauit tamquam astro.

QVis ad genus suum deducat obstiira res

est. & fere initia rerum annorum mole labant, & primigenio destituta sidere, tamquam perobscurum noctis aut densis, nubem caelum ostentant suum. E manuscripto Lipsiano codice: inicus genuit Henricum Lovaniensemr . suilibet insorum Romani Marchio regni Nouitia haec. Vuassen burgius a Tungrorum Primcipibus deducit, inde ad Corbium Magnum, pOster6sque. audax factu.at nescio an pari robore.ex voto meo velim stare auctori fidem. Latius, Be- canus, Lipsius ad annum trahunt IDA I. Vtilonem

enim Theodonis magni Boiorum Ducis fratrem honoraria Mariaionatus Antue iensis pr sectura, a Theodorico Ludovici Magni Gallorum Regis

filio, donatum volunt: adnitente cum prim L.

265쪽

68 CAROLI. fCRIBANI norum Regem post ingentes abactas praedas, depopulataque hostiliter vicina Marchionatui loca terrestri ac nauali clade, ad internecionem deleuit, consilio manuque potissim sim cui etiam sororem in uxorem Theodebertus dedit. Equo matrimonio Caroli Magni magnum genus. Magnum proinde I fanhimatπι nomen, a quo tantorum progenies Regum, mille & quod excurrit annis, nusquam interrupta serie, Cotinuata,

in Histania Re s Austriatami se diffundens do

mum. Hic ergo tot Principum primordia, tot

Imperatorum cunabula, non Romanorum moedo, sed & Ieroselymonim, quorum princeps Go-dfridus, in Aniuerseensi Marchionatu suo,CXe citres in Asiam ducendi primitias roboraque delegit. ac in ipsa adeo urbe, Etitulo ciues duodecim , duodenario Apostolorum numero prouocatus,decorauit, maximae rei magna in hoc Apostolico deleini initia daturus , dum felici omine , ex una hac urbe secuturarum victoriarum praenotionem quamdam, spe plenus e sacrato hoc numero,ominatur; & spem,are de Tunis

Saracmia superarunt triumphi. Quis proinde

vetet gloriari Antueviam, tot Regum Principumque parentem Z tot Imperiorum matrem λ re enim quae eueniunt origini debemus. quam si tollis, omnem sccuturam seriem praescindis: neque iam ulla eventuum posteritas numeretur.

266쪽

ORIGINEI ANΤVERPIENSIUM. 69Quo verb loco Belu Principes,sacri hunc Impersi habuerint,vel ex eo colligas, quod I inhio tum urbi ante tulerint. Cum enim Ludovicis Flandriae Comes Venustio iii Brabantiae Duce Antuerpiam impetrasset, nulla quantumuis ingens pecunia digna vise fuit , vi Marchionatu cederet. Quare cum urbem seuda-litio iure Comes possideret, carui Marchionatus titulo:& licet tenuerint Flandriς Comites urbem

in annum M. CCCCIII. cum ad Brabantiae Duces rediit, M.archionatu tamen CXclusi fuerunt. C A p v T VII.

Aroiit Burgum: peranti m mideri. Ovidi incremcnta. ARx siue vetus mihi quo nunc loco templum DF, assur m seroris D. Bonifac

magni Germaniae Apostoli.ac si Annalibus credimuS, ante annoS mille, non fuit inter Belgij viis mas: ipsaque struct ura vetustatem loquitur, cubCumque ferendo aeuo idonea. cuius si aream desideras, metire muri qui flumine alluitur extimam partem, mille minimum passiis complectitur. Haec prima urbis initia, vetera indubie,5 quae Romanam ostentant aetatem, aut hac maior m. sed perexiguo ambitu. Crevit deinde ante annos

mille, adiectione vicini agri . complectitur hicli 3 nunc

267쪽

7o CAROLI SCRIBANI minc Stratoriam domum, Dominisanori & Sororum nurarum Coenobia: auxit itertim pom :rium Henricus Dux, anno MCCI. ita iis qui protu- lere imperium, urbis etiam terminos propagare datur. Continetque haec nunC area D. Hirginis aedem sacram, Prioratum S. Saluatoris, domum Patrum Societatis L Sacella varia. maior tamen accessio facta sub Ioanne LII.Brabatia Duce, anno MCCCxIV. claudit enim hic locus ambitu suo,Τ

locaque sacra plurima, Francisianos, Carmelitas, i purinos , scholas Socissam Iesu, Augustinianos, Auxianos; Hostisais maius, Nonnas, Tertiarias, Agasorores, Clarissas, Annuntiatus. Iterum pro sertuna Crescente populo di opibus termini producti , sub Carolo T. anno MDXLIII eleganS &diffusum opus, & quod in mille & sexcentos in

longitudinem passus extendatur, in latitudinem in quadraginta quatuor supra ducentos di est h1CO relingana domus ampla & venusta. tandem Castrum cum planitie sua accessit anno MDLXVII.

su b Philippo II. Hispaniaru m Rege.

Iam moenia qui curiosius speculatus, facile videbit, nullis Euro tota cedere, ita e vivo patrio marmore lide Drmata, procurrentibus passim validissimis propugnaculis in mutuam tuitione, mutuum prospectantibus. De quibus hoc audeo: certasse hic omnium artificum ingenia, hostibus ad

268쪽

oxici NEs ANT VER PIENS IV M. TIad terrorem, Ciuibus in praesidium: tanta interlu- dente venustate, ut dumolem spectas roburque, arbitreris omnem abesse elegantiam: hanc si intuearis, putes deesse robur: rara in humanis mi- .stione,roboris&venustatis. Si latitudinem qum ris, patentissima est : nam & in suprema planitie, tamquam in summo vertice procurrit in pedes CX. Validum opus, &, quod magis mireris, arboribus perpetuis consitum , tam scite & ad lineam, ut nulla, conetur licet, dentem imprimat

inuidianin extra etiam omnem contumeliam elegantia est. Urbis portas eQlida credas rupe stare, opere omnes Dorico: ut merito dubites, elegantia,an firmitas vincat. Qid reseram Qssas quae moenia ambiuntὸ ingentes omnino in orbem du-

Elae qua fluuio diffidebatur; nam reliqua partem

latissimum flumen tutatur. 2Mes mira felicitate ad omnem negotiationem, varietatem, splendorem, ingenio plurimum in iis naturam superante,

numerat Gui tardinus tredecim millia & quingentas &superest etiam aedificando area: cuiussi amplitudinem metiaris, tribus minimum mitilibus locum pravieat) plateas supra ducentas;quas in laxissimum non raro prospectum, & qui cuius uis oculos fugiat, videas protensas; aedium CimCumsecus elegatia,& quae continua quasi serie ad Ostcntationis inuidiam aemulu mque splendorem depugnent,firmatas. Nihil persimile huic Europa

ista,

269쪽

72 CAROLI SCRIBANI tota, seu viarum laxitatem,&ad perpendiculum ductus, seu augustam aedium amplitudinem intueariS: quas non tam priuatorum quam Principum arbitreris usibus destinatas. Accedunt adhFsupra sex&viginti fora vario opulentata mercatu. C A p v T VIII. ciuium titudo ingens negotiatio.

TA M varia urbis incrementa quid aliud do

cent Z neque producta haec ad terrorem, aut ad nudam ostentationem profecta o Quid quod. aetate nostra cogitatum serio de nouoaugmento, VeriuS, de novie Vrbis conditu; quae uniuertara propc hanc quam videmus, ambiret immani fle-Nuῖ nec cogitatum tantum, sed initia ducta, Nprogressum non in seliciteria vetuerunt tempora,& in medio cursu conatu praeseiderunLMagnuna alioqui paremq; operi architectum nacti eramuS, Gilbertum et an Scho belli &quo moritb se iactet

Antur pia,componatque cum quoCumque Veterum. Viuere desiit praemature, elatiS anno XXXIX.

longiore vita dignissimus. Credas tamen taculum vixisse, si quae in veteri, si quaein urbe noua, ab ingenio & manu illius, intuearis. prodigia sunt: neCrantorum annorum, sed multarum aetatum Ope

ra, aC non ni si a Regum aerariis.quae si propius discusseris, dubites, audaciore ingenio, an feliciore

manu Diuitiaco by Cooste

270쪽

ORIGINES ANT VER PIENSIUM. 73 manu peregerit. & Cogitabat m-ra. suburbia, in quibus supram duo Aium millia, ac inter has, Regum magis ac Principum , quam priuatorum domus longe plurimas sesin & moenibus

claudere.

Omittamus cogitationes, rem immaggrediamur ι & frequentiam aliquando, tamquam e scoena aut theatro, spectandam proponamus. decumram per capita,& non nisi punctuatim, quasi per summum verti m , aut Capillum, singula. Frediquetitatissimos annos reperio, quinquagesimum sextum,&qui sequunturin septuag*simum septimum. Erant urbem incolentium, supra centum millia. desumam in huius rei fidem, e veteri cudi Ce anni 4168. numerum. Censa illa anno ciuium Capita, in prima regione seu tribu mumen lingua nostra nominant) 6239.in secunda 3929. in tertia 6s 24. in quarta 61I2. in quinta 32 18. in sexta 38io. in septima 9627. in ψcha 69 3 ia nona 7 I9.in decima 7329. in undecima 7234. in duodecima II 6 . in decimatertia 82 8. capita ergo uniuersim 89996. Haec civium. Crant codem anno variarum hic gentium familiae, quae domicilio locum delegerant. Capita in his I 98s. erant pro inde Capita Io 98 I. atque haec erara nautas , quorum ingens numerus in navibus. Erant super haec in suburbi is capitum so. millia, quibus ius cibitatis, non secus ac in urbe natis. iam peregre. Kk aduen-