장음표시 사용
61쪽
Si hoc conceditur, cum ullo modo sanguinis circuitus acceleratur, et sanguinis arteriosi major copia ad hepar derivatur, quoniam partis arteriae debilioris vis se contrahendi ei massam fluidi promovent inaequalis est, sanguinem in eam influentem propellere nequit, vasorum parietes cedunt, eorum area amplior sit, sanguinisque copia, sanitati adversa, CCumulatur. Sed toto coelo distat essectus hujus distentionis a Venae distentione propter magnam partis vim Vitae, quam ei praebet sanguinis xi enati excessus; quae crescens ejusque sensibilitatem magis exquisitam reddens, dum ad statum medium redire conatur, truncis et extremitatibus suis vim contractilem imperiit. Sed varis potestates, quae sanguinem ad partem distentam propellunt, hac vi contractili superiores sunt; cujus vis multum imminuatur necesse est, propterea quod contra sanguinis cursum propagetur. Igitur truncorum diameter eadem manet, et
vis contractilis illis propagata vim eorum se Con-G trahendi
62쪽
trahendi tantum auget unde sanguinis ad partem distentam nurus major fit, quod arteriae,st at activo manente, aliis nixibus contractili bus, majorique sanguinis quantitati per eos transeunti, originem praebet. Sed, quoniam in parte distenta, potestates sanguinem promoventes aliquantum imminuuntur, nisusque Contractiles ultra eam secundum sanguinis cursum propagantur, minor vis resistendi hic subest et per extremitates partis assecta arteriae vis se contrahendi ita fertur, ut ad diametrum imminuendam parit: unde sanguinis congestio fit, summae partis incitationi, dolori acuto, et febri potius typhoidi quam inflammatoriae, originem
Verum, quum vis se contrahendi a proprietate materiae animatae, quae tempore interjecto, expendi possit, pendeat, et .vis resistendi partim materiae animatae, partim mechanicae, ideoque inanimatae, propria sit hinc sequitur vim resistendi
63쪽
resistendi, quae auctae vis se contrahendi origo fuerat, nisi aliquo tempore interjecto, solvitur, pro vis se contrahendi magnitudine, augeri, donec post iteratos Conatus, hae perditur, et, nisi suppuratio advenit, status passivus activo succedit Quamvis arteris distenta bilis in ductibus vicinis reditui aliquantum adversari possint, tamen major incitatio per universum earum cur1um vim majorem impertit, bilisque secretionem auget. Hinc haec morbi forma saepe, sed presertim principio hujus uidi nimia abundantia stipatur. Ex supra dictis concludere mihi videtur, acuto hepatitidis causam proximam contineri in quadam debilitate partis vel partium arteriae hepaticae ejus distentioni ultra medium statum originem praebente, et quae, secundum ejus trun-
64쪽
Cum et Xtremitates, ad se contrahendum, Conatum eXcitat.
DE GENERALI VALETUDINE TUENDA.QUAΜVis summa diligentia et medicina peritia morbis occurrere saepe nequimus tamen humano generi faustum est, bonam valetudinem plerumque penes homines esse dici posse. Nusquam, quidem, majori utilitati foret, regulas secundae valetudinis servanda observare, quam nostratibus in India ; et lubenter in animum juVenum impigrorum, qui illuc commigrant, memoriam rei ocarem, quae quantaque bona a salutari quanquam dissicili pensa summam in vivendi modo temperantiam obsei Vandi, proveniant. Investigatio
65쪽
Investigatio ejus corporis status secundae valetudini maxime consentanei ampla dissicilistque mihi videtur. Tamen talem indagationem facere conarer, ni si hoc fecissem, limites, qui dissertationibus hujusmodi vulgo praescribuntur, transilirem. Non negandum puto, hominum, in certis oriabis terrarum regionibus, et sub iisdem rebus, positorum, similitudinem esse inter constitutiones, quum sana valetudine fruuntur, non minus insignem quam inter morbos. sedem Causae morbos arcent, eaedem causae iisdem symptomatis morbos nullo modo diversos constituentibus, originem praebent. orborum Cur
sus idem similemque eos tractandi modum idem sequitur effectus. Quocirca, ni fallor),
nonne fas est concludere, naturam, prolis nunquam immemorem voluisse, varia colla caeterasque res illuc spei fantes, emcere istam peculiarem libro vivae conditionem, quae lenitati morbo
66쪽
rum, diversas terras lustrantium, maxime favet λ motum enim est, coelum multo majorem Liactum in peregrinos habere, quam in nati- vos Corporis constitutio, Certo calori assueta, exinde nec multum fert Commodi nec incom- modi.' REO. De orb. Coel. ut. ed. Si hominum constitutionum diversitas ad amussim redigeretur, tanta est talis diversitas ut
Indis incolarum constitutio unam, nostratum alteram gradus extremitatem, prope teneret.
Cum igitur, solum nativum Indico imparati mutamus, non mirum est, morbos citius in advena gigni quam nativo, formamque assumere Contra quam ars nostra nimis saepe nihil valet. Μecum reputans omnia quae ad constitutionem, qua gaudemus, vel ad morbos, qui in hac regione valent, pertinere videntur, Ura UO-que adhibita Indiae nativis eorumque morbis existimare adductus sum, appropinquationet a ab
67쪽
ab Europaea ad Indicam constitutionem, vitae genus, instituta, .c. sanitatis servandae causa omnino necessariam esse et tale consilium valetudinem satis certam, saltem quod ad coeli mutationem attinet, redditurum. Quousque haec Europaeae constitutionis mutatio fieri debeat, nulla singulari regula monstrari
potest. Tamen observandum est, quoniam Constitutio Europaea acinen suam attigit, et peCuliarem conditionem hujus regionis incolarum sub suo coelo nacta est perfecta mutatio ad laxum et irritabilem Indici habitum, non soluminidoneum foret, sed fortasse, vita ipsa talem mutationem ferre nequiret. Igitur uti credibile est, appropinquationis hujusce gradum maXimo
salutarem, es e medium statum viva animalis fibrae inter rigidum et tensum septentrionalium, et laxum irritabilenique magis australium orbis terrarum inui autem, Variat pro aetate, Constitutione
68쪽
stitutione magis modificata, et consuetudine jam usu confirmata. Salutaris haec Europaeorum, qui ad Indiam appellunt, constitutionis mutati per India coelum regulariter efficitur et si ejus Conatus promovere Conarentur, Cura adhibita essectui, quem ea aliaque in corpora eorum edunt, et quem ipsi in se exerunt, talis corporis conditio cito induceretur, et attentione servaretur, quae plerumque bonam valetudinem distunderet. Sed sane homines illam regionem Contra semet armati adeunt intemperantia et luxuria illis perniciei sunt. Et quanquam reflectiones fugaces, Vel diuturniores quae ab aegritudine oriuntur, Constitutione sua abutendi periculi illos admonent tamen tanta est imbecillitas humana, tantopere voluptatis blanditiae nos alliciunt, et tam facile ab iis, qui luxuriam summium bonum ducunt, a proposito avertimur,
69쪽
ut diuturnam placidamque vitam constitutione fracta, et quae ab omni Causa, etiam levissima, assici periclitatur, mutem US.
Quum aliquis ad Indiam migrare statuit,
patriam relicturus patriae genus vitae, et usitata oblectamenta, simul relinquere debet. a tura Conatus satis occupati erunt in sanitatis aequabilitate servanda, sine Vitiorum, quorum sumus sontes, Cura. Semperque in memoria tenendum, ejus conatus, ad amissum vigorem rect aurandum, stipari acturam principii, a quo vita pendet. Dum ad Indiam appropinquamus, coelum in consstitutionem agere incipit, cujus actionem pro virili parte promovere debemus. Alvus regularis, et primum potius laxa, servanda. Diaetu tam simplici, levi et concoctu facili, quam diuturnae navigationis natura sinit, uten-H dum.
70쪽
dum Vestitus laxus, et principio navigationis, aliquanto densior quam coelum postulare videtur, esse debet. Exercitatio crebra sit, sed nunquam sub ardente sole. Libera et aequabilis perspiratio per tenuia diluentia servanda. Cum in Indiam jam ventum est, simplice cibo, neque Condito, quique ventriculum non opprimit, utendum est. Quoniam stimulorum vis in coelo calido semper pertimescenda est, cibus e plantarum genere petitus, quippe cujus stimulus
tantum duas vel tres horas maneat, maXima
diaeta pars esse debet. Tali cibo plerumque
Vescuntur nativi, et caro et e carne consecta
diaeta, cujus stimulus septem vel octo horassentitur, pro rata parte minore Copia sumenda est. Fructus refrigerant, sedant, et anti plici sunt;