M. Antonii Flaminii In librum Psalmorum breuis explanatio ad Alexandrum Farnesium, cardinalem amplissimum

41쪽

EXPLANATIO homines sunt. EXPLANΑΤIO. super morte insipientis Pler,iM Hebraeorum hunc insipientem e stimant esse Goliathum itilum Pa linum , qnem Dauid sim ri certamine superauit. cum conuersi simi J Ita φώque uertit huc uesiculum Symmactus, ut refert Theodoretus. O inimice Multae sunt explanationes huis ius loci , nos sicuti sumus eos, qlii exstimam, interrogationem esse, qua uir sanctus in ultet. in hostem barbarum, immanem, qui minatus fuerat, siena laturum terram Iuleam,'nomen Hebraeorum ad internecionem redacturum eo quidem libenistius hanc explanationem ample limur, quod in uersiculo hebraeo inest interrogationis nota .

in niam requirens sanguinem id st utitus est iniurias, quas nobis pnitim gentes intulerant: requirere enim sanguinem, in literis sanctis est cae dem adcuius ulcisci, ut apud Ezechielem, sanguinem

eius de manu tua requiram.

Miserere mei Domine J Dixerat, Deum non esse oblitum clamorem mistrorum: quid uero clamauerint illi, nunc ostendit. Vt ranuntiem laudes tuus d Misierere sinis quit mei, incolumitati meae consiliae, At in conuentu piorum laudes tuas possim praedicare. Ex quo inα te igitur, uitam optandam, petendum esse, non quo fruendis uoluptatibus , uel diuitiis cumalanis

42쪽

IN LIB . P S ALM O R VM . 16 dis nos dedamus, aut honoribus, πgloriae inserviamus,sid ut Deum optimum maximlim uerbis , o 'Elis laudemus, atque homines ad religionem, ertieram pietatem cohortemur. Sciendum est autem, apud ueteres Hebraeos portas urbium celeberrimam

partem ciuitatis fuisse, o in iijs agitari iudicia, Crpopuli coetus celebrari consuesse . itaque portae appel. t tur in literis sanctis loca publica, er celebria'. In portis igitur urbis,id est, in conuentu populi praedicaesturus est laudes Dei. Demerse sunt gentes in Putam, quam 'ceriit dsignificat, quae mala hostes Hebraeis intentaverunt, in ea ipsis mala nec opinantes incurrisse. Sciant gentes,quod homines sunt li est, intelligant impis suo magno malo, se mortales esse, o caducos, ea conditione natos, ut eorum res forentes posset feri deteriores, rebus alteris comumlitari.

ARGUMENTUM PSAL. X. Inuebitur in homines implas, crudeles quorum secundae res, cir iniustitia aduersius Deum, atque homines saepe commouent animos piorum, ut ea qucran

t ir , quae David persequitur hoc psalmo .

Vt quid Domine recessisti longe ' abscondis fa

ctem in Oreortunitatibus, in tribulatione fDum superbit impias, perpetui: r pauperem com

43쪽

prehendantur in consiliis, quae coitant. Qusnilam laudat peccator desideriam anima siue, auarus benedicit Bla premanti Dominum. Impius propter superisbum, quam uultu praesestri, non quaerit Deκm . Non est Deus in ullis cogitationibus eius, molestae sunt uiae illius in omni tempore. Procul iudicia exa sunt 2 facie eius, omnes inimiscos suos fata prosternit. Dicit in corde suo, non mouxbor, a generatione in generationem ero sine malo.

Maledictione os eius plenum est, o dolis, Osto. de , in lingua eius a disio, o iniquitas. Sedet in in idque pagorum, er clam interficiet i

nocentem .

Oculi eius in pauperem resticiunt, insidiatur in abscondito quasi sto in s elunca siau, Insidiatur, ut rapiat pauperem, ν piet prγperem

dum attrabit elim

In rete si m. subsidit, obumiliat sie,

in fortitudine eius turba pauperum . Dixit in corde suo, oblitus est Deus, absconi it furidem suam, ne tit at in aetemum. Exurge Domine, o exalta manum tuam, ne obdulgaris pauperum. Propter quid irritavit impius Deumῖ Di di in corde suo, quod non quaeres e Certe uides: tu enim aspisionem', π furorem

intueris ut tradatur in manus tuas.

Tibi derelictus est pauper, orphano ta eris a

44쪽

IN LIB. PSALMORUM. IIiutor a

Contere brachium peccatoris,'maligni, suaeratum peccatum illius, is non inuenietur,. Dominus regnabit in aeternum, in peculum seis culi , peribitis gentes de terra illius. Desiderium pauperum audistri Domine , diriges cor eortim, auscultabit raris tua, Vt iudices pupillo , humilli, ne pergat eos con

terere homo de terra. EXPLANATIO.

capiantur in confidi js I Id est , quos dolis

bonis madnnantur, iis dolis capiantur si, CT scelerrum poenas luant.

Quoniam laudat J Id est, epulasuid libido

imperat, quirid suadet insatiabilis intemperantia, retium id ducit, ample tendum . Et auarus J Id est, non desunt homines perditissimi,qui ob stem praedae impi' adulentur, aluque ad scelera, e I flagitia incitatos magis impellant. Omnes inimicos I Ita uertit etia Aquila hunc

locum, ut refert Theodoretus. Haec autem hyperbo ule mire exprimit nimiam potetiam improborum, qua

illi Ablati perpetuam sibi felicitatem pollicentur. subsidit , humi iat se H Aiunt nonussi, huc esse translatione sumptam a bestiis, quae praedam inaeuasurae sie se incunar,ut maiore conatu impetu fuchit. sic improsi aliquando si demitiret, summi geαrut,qκο facillas ea simulatione incautis pernicie ferat. Exulta manκm tua I Tolle inquit ultrice manu osublimi fuge , caede imitum arrogante, c

45쪽

EXPLANATIO ut qui te indiat O itu esse reru humanarum , suo magno malo memore experiatur, et noceribus horribile, formidolosium. Deinde grauiter comotus nefunda

oratione in iij siubiungit, Propter quid irritavit ere. Orphano tu eris adiutor 3 Orpbanos Moescat pios sic omni hominum ope destitutos, ut egentes pueri solent parentibus orbati. Qi ratur peccatum illius I Translatio est

peritis eius moribus,π factis, is certe nusiluam comparebit: peribit enim condemnatus, in aeteravi tesnebras de cletur. Ita hunc locum interpretantur Athanasius, Chrysostomus, Cyrillus, Abrahamus his dra explanator inter Hebraeos clarus in primis. Peribitis gentes J Impios, crudeles Hebraeos appellat getes,ut etia aliis in locis,propterea φιod imissaru nationu barbaria,O immanitate imitabantur. Diriges cor eoru J Id est, morem illis ge, ves, e facies, ut ijs omnia ex siententia succedunt.

. Vt iudices pupillo , humili I Hoc est, ut

rerum iniurias ulrisiaris, poenas ab impiis, illos opprimunt, iudicio persiquare. ARGUMENTUM PSAL.9XI. Colloquitur cu amicis, qui fugam si suadebant, ne per infit Ara a Saule circuueniretur. quibus ille reis stondet,rerum omnium moderatorem, dominum esse Deum,neci e sine eius prouidentia ciuiciliam geri ab hominibus, quare innocentes bono animo esse debere, improbis aute certam perniciem expedi iam esse.

46쪽

ζN L B. PSALMORUM. vim,ri David, Uilmus X I. In Domino confido, quomodo dicitis animae meae, tu transegret e monte uestro fictit paser 8

Quoniam ecce peccatores intenderunt arcum, pa

rauerunt stritas ρα ρper neruum, ut sagittent in

obscuro reditos corde.

Quoniam fundamenta dissipata sunt, iustas auritem pii fecit qDominus in templo sancto siuo, Dominus in coelo sides ellis, Oculi eius resticiunt, palpebrae eius explorant selius homin lim. Domintis examinat iustum, impium autem, πeum,qui diligit iniquitatem, odit anima eius. Pluet super peccatores carbones,ignis, Cr pulphur, o si iritui procellarum pars culicis eorlim. Quoniam iustus Dominus, iustitias diligit, reis elam asticit uultus eius. EXPLANATIO.

VAGNI RQ niam ecce I Restonderit amici, demonstrant, quibus rationibus adducti 'gam illi suadeant, quarum una est, qκod intelligant, iamiam; illi imminere exitium ab hostibus, altera est, quoὸ extinctio legibus, iud Mis nulla detur faculistus resistendi potentiae improboram.

47쪽

EXPLANAT Ioram, sine φιllis ciuitias neque permanere potest, neque constitui. unde a poeta dictum est, Agnosio crines,incanaq; menta Regis Romni, primus qui legibus urbem Fundabit. Itaque Symmachus si tenetiam sicutus non verba, uertit ex Hebraeo ad hunc

modum, ut testat MI Hesychius, insoniam leges dispis patae μnt. Symmachum quidem sicutus est Hirae

Iustus autem quid fecit ' J At inquit uir sanectus quid commisi ego, quid ue locutus sium ,

cur mihi uitam studeant eripere e sed profecto Dominus in coelo regit terras, humanum genus, πdesuper intuetur, quid agat unusquisique, quid ueputiatur, ut bonos subleuet, ac puniat malos.

Oculi eius resticiunt d Oculorum, o palpebrarum appellatione uim Dei cundia intelligentem, administrantem intelligit. Dominus examinat iustum, impium autem Horum uerborum haec uidetur esse sententia, quemae admodum aurum igne persticiunt, sic Deum pios bo.. mines rebus aduersiis explorare, quo eorum animi fasciuntur puriores, uirtus illustrior ea istat, imae pios autem π iniustos illi esse iuuisios, tametsi ad piois rum utillitatem ris secundiores ahquando res cocedit, quae mox tamen commutantur, π maiora illis silvis

tria pariunt. Pars calicis eorum d Id est, merces, quae itillis pro meritis debetur. Calix enim sive in literis sumetis appellatur quicquid nobis aut boni, aut mali contingit a Deo. itaque hoc loco suppθria improboα

48쪽

IN LIB. PSALMORVM. rovum , ut etiam apud Esaiam, ter HiereGntium. uolens autem Dauid magnitudinem poenae

rum sceleratis impendentium exaggerare, eis supplictria minatus est Sodomitarum, Di seu bur igne caelisti deflagrauerant. Rectum asticiunt ' Sic Dominus in Leuitico , regii iam uos, inqκit, eg cressere faciam . conutra, uultum dicitur auertere ab iis, quos odit. ARGUMENTUM PSAL. XII.

eritur de moribus seculi fui deprauatis: Deo supplicat pro salute piorum, qui ab improbis veranetur sium Deum indacit loquentem, π opem suam podicentem. victori ad sineminith, Psalmus XII. Saluum me fac Domine, quoniam defecit sim, eius, quoniam defecerunt fideles inter suos homiis

num.

Uana loquuntur unusmique ad pro simum sinu, sese blandiuntur, in corae o corde loquuntur. Disteriat Dominus uniuersa labia sele blandientia, linguam magniloquam , Qui dixerunt, linguis nostris magnificabimur, tibia nostira penes nos sunt, quis noster Dominus estqPropter u litatem inopum, gemitum pavptarum nunc exurgam, dicit Dominus.

salvabo illos ab iis, qui laqueum ponunt si

c iij

49쪽

EN PLANATIO Elocletia Domini eloquia munda, argentum igne examinatum in uasi terrest, purgatum siepties. Tu Domine seruabis eos, custodies nos a geneae ratione hac in aeternum . In circuitu impiij ambulant, cum exultata 'erint opprobria. EXPLANATIO. In corde,'corde loci untur ' Haec ver

si eiusdem duplicatio sis cui duplici corde eos lo*qμj, qtisti quisem litera sandiae solent de sis dicere

qui alia sentium, alia loquuntur. Papropter Symα madius siententium sicutus non uerba, dilacide hunc Iocum redidit ex Hebraeo, ut testatur Hicronymui , ad hunc modum, In corde aliud est, atque aliud lor

Labia nostra penes nos siunt Hoc liberum os habemus, neque nobis de dictis, aut faelii alicui reddenda st ratio. Saluabo illos ab que Hic uersiculus ex heob ο ita conuersius est, ut illum explanat chimis uir do tisin's inter Iudaeos. Eloquia Domini eloquia munda I Si nifocat, non se dubitandram, quin Deus promissum e se friat, quippe cuius uerba sint ab omni sapitatis labe integra, o pura. In circuitu impii ambulant d H brci sic explanant hunc locum, circunueniri, er οππPari innocentes ab improbis, cum homines scelerati, ac perditi principatκm obtinent.

50쪽

ΛRGUMENTVM PS A L. XIII. Vir sanctiis magnis, ac diuturnis cutimitatibus nexatus ulcem suam mistratar, Grilium Desqucribundus implorat. Victori, abnus Dauid XIII. luequo Domine oblitisceris me in perpetuum tuseu quo auertis faciem tuam a me f- andia ponam cosiilia in anima mea ρ dolorem in corde meo per diem ἐ quequo exaltabitur inimicus meus super me t rellice,'exaudi me Domine Deus melis. Illumina oculos meos, ne unquam obdormiam in morte , ne jurte dicat inimicus meus , praeualui adsuersius eum. Qui tribulant me, exultabunt, si motus fuero, ego autem in misi cordia tua si eraui. Exultabit cor meum insalutari ilio, cantabo Domino , qui bona tribuit mihi. EXPLANATIO.

quequo ponam consilia I Expressit.mois

rem calamitosorum, quorum animus η quam Pie

sit , simper huc illuc impeditur , π in omnes partes id laseris db distrahitur.

Illumina oculos tanquam

Ilii Midissimo candore ρθι dissipa noctem calamitas

tum mearum , ne crescentibus malorum tenebris duae r