De dosibus seu de justa quantitate et proportione medicamentorum opuscula illustrium medicorum ...

141쪽

Demosi inedicinarum.

est eos exhibere sub forma pillulari, quam sub

alia sorma.

Tertio nota, quὁd trociscorum quidam sunt aperitiui, quidam consortativi, quidam ali qualiter soluti ut trocisci aperitiui sunt troci isti de rheubarba trocisci de berberis, trocis de spodio, trocis de eupatori , trocis de lacca,trocis de mirabolanis trocis de eralogodion, trocis . de epithimo, omnes isti sunt aperitiui, quorum aliqui respiciunt materiam calidam,

aliqui frigidam. Nulla est enim oppilatio pro

ueniens a materia grossa ta viscosa frigida, quae non possit remoueri per alterum istorum, vid licet per trociscos de mira, aut de lacca, c. Quare in retetione menstruoru antiquissima mirabiliter comendantur trocis de mirra, alia qui confortativi, ut troci .de absint. te mentita. Quarto nota, quod ex omni medicina, quae potest puluerietari posint componi trocisci dosando medicinas componentes secundum into tionem Medici, ita quod si maior est intentio ad caput, qua ad stomachia, plus stimatur de medicina capitali, quam stomachali: ex quo patet quod postent formari trocis stomachales ex medicinis stomaticis , dc capitales ex respicienti bus caput, cordiales, ex cordialibus, cita discurrendo per omnia mem bra corporis hum eni, exempli gratia, volo componere trocis cos stomachales, sic dicam Rec. masticis,cinamo

142쪽

Bartho Montag.

mi eleeti,garioli. coriandroruni r paratoriani calami aromatici an drag. s. sant trocisci cunt 'rupo de meiatha, aut cum aliqua aqua secun-lesum intentionem Medici, tum modo pondust trocisci unius non excedat, drag. s. possum eli: componere trociscos ex succis licet iste modulaton sit in usu , quia trocisci requirunt formai aut subitantiam densam.

Quinto nota, quod Medicus potest plus exhibere de troci scis, tu ni de pillulis,quoniam se

ferunt debilitatem ipsi virtuti quaecunque sintillar, sitie initiua ,sine laxatiust trocisci ante notide adco trociscorum dosis r ter trociscos optatos est adrag. . s. usque ad dra. r. licet sit melius non transcendere dra i ne ex quantitate astera tu taedium assumenti Trocisci autem aperi

laui non debent exhiberi ultra quantitatem scrv. aut drag. s. d. edo, iubil medicina sub forna trociscorum seruatur logi ar tepore, quai

sub sorma illulari: sic patet de troci scis Sequitur de Db b. XIII. Nox itimo disterentiam inter syrupu

Rob strupus enim fit ex decoctionmedicinarum simplicium addito melle vel iacchar, ut declaratum est de modo ordi miid ivriapum magistralem Rob autem dici tu esse succus herbarum inspillatus, qui potest dari

143쪽

Devosi medicinarum. 66

laticum medicinali aliquo , aut cum acito simplici,aut rodio S caeteris huiusmodi secunduintentionem diuersam Medici. Rob autem nulltiplex est,quoddam est ob de libes,de si succus deribes inspillatus: quoddam est rob de pomis, S est succus de pomis inspillitus. Modus autem componendi rob, est talis. Rec.pomoruni libr. o. fiat sitiectis,d ponatur in vase ad solemaene obturato, donec exiccetur pinguescat: leinde exhibeas cum aqua, aut alio ut supra tum modo cilicus hon transcunda quantit

tem Vnc. 2.

Nota secundo, quὁd in materia grossa, putabhlegmatici melancolica sortioris operati ais est ro quam syrupus,patet: nam sortior est

peratio in succo,quam in decoction Gergo dcc..onsequentia teneti assiimptum patet: nam in decoctione exhalant partes libriles, in succo autem remanent, in materia autem calida praestinio est syrupus, quam rob. Nota tertio, quis i sicut syrupus magistralismmponitur ex decoctio e plurium medicina- una simplicium, quarum una respicit unum membrum. alia aliud ita Medicus potest c5- non orexo magisti aloe pluribus succis, verbi

gratia, Volo componere rob confortativum stomachi,c resolutivum ventositatum, alierati utinatae com Plexionis calidaeci capiam succum de omis. succum de granatis, cisti ponuntur

144쪽

Bartho Montag.

ad solem donec exiccctitiir: ex his enim resilita 'bit una medicina cos ortativa desalterativa, quo niam num sumetur in maior closi,&alterum in breuiori: nam si maior est intentio ad consoliandum quam ad alterandum, plus stimetur de succo pomorum,quam de succo granatorum,dc

ccontra.

Nota litario, ludii propter illas intention os, si Opto quas exhibentur syrupi , possim tetiam dari ob dc ea horari eode tempore. Rob enim ipsorum quoddam est in frigidativum, quoddasubtiliatiuum, quoddam in grossativum, quoddam capitale, quoddam stomachate, hoc securium dulci fas virtutes medicinarum , quarunt succi componuntur Rob autem magis abhor rentur, quam syriapi propter eorum spissitudinem,quare consulo, ut pueris,ci corporibus delicatis magis exhibeatur syriapi,quam rob quoniam suauiores sunt astii mentibus hoc aute serua in omnibus, praeterquam in gargarismis, in quibus magis laudatur rob,quam syriapus: quOniam sortioris est virtutis ad attrahendum subtiliandum,qua re c. De compositione&Dosi inedicinarum

145쪽

DE PROPORTIONIBUS

MEDICINARUM: t de modo inuestigandi complexiones earum Ga liciendum conuenientem dosim cuiuslibet medicinae.

R A TIA lucidioris liabitus

quem Mesue denotat in modis, proportionibus medicinaru, quae inuicem confici debent. Sicut etiam gratia latioris sci ii ad sermas earum inueniendas, Voses earum compositionum magis proportionales,quam in libris reperitur aliis auchreucinoraci a tum insequar. In quo ostendamem in moderationcm mcdicinae laxatiuςcCrosit . modos compositionis ex simplicibus mcda canis,&proportiones adeas attedendas,&doses propinationis earu secundu exigentia huius artis, declarado diel a quorunda super hoc. Huius

146쪽

Huius enim tractatus scientia est maxime ne eessaria, propterea quia libri sapientum cecide runt alii in adulterationem, non propter en rabiles sententias ipsorum, scientiticas eoru compositione 4 canone , sed propter script rum insulsi cientiam vel negligentiam Etenim sicut processiri in prole speciem primi patris debilitat, doli ec iam notat dignum nomen gentiuanti tu proli radicaliter assamitari. Sic propter scriptorum degenerationem iam libri antiquorum videntur corrupti. Hoc declaratur quia sit Gal. libros Hip. copiasset proprio calamo essent lib. Hip. autentici e copleti,&exemplum Gale. errore manus ab illo deficietis quanto ergo magis cum diotarum scribentium seminantur u empla Et quia libri hchiace intellectu regulantur, libri autem practicae sola fide quasi adherendo experimentis. Ideo scriptorum discrimen est maximum in libris praei ic practi,

COS autCm canones nunquam recuperat in teli

stus, lina ut dixit Gal. haec pars non est scien-r sis, scd experimentalis ut Hali, tertio technicona Cnto. 88. Theoricos auteni si dubitaueris in iuuit, ac imperscctos eos cerrificat intelleetiis

coria piet, cuius signum est quod plurimi libri

prae tio sunt corrupti. Et si discurris antidotarios, inirentes inela maximam diuersitatem in ponderibus saepe. n. scribitur unc.pro libra, dragna pro vnc.cuta,

error

147쪽

De Dosi medicinarum a

for facit Medicum libris dberetem esse MN 'dicium equivoce, ubi non perlustret eum liuius modi scientia. ' Hoc igitur opus breue nebulosam viam practicae in hac parte elucidabit, ut quis hac doctrinam imitans textus male scripto decidat, bene scriptos sequatur, iis adhereat, donec do ses

medicinarum per se intelligat, per seipsum

imale positas corrigat, sicut mihi pridie coligit in nono Almas .male scripto, cap. de podagra, ubi ponit descriptione illularu,quia multis allegantur, c illularii, quae no valentes incedere, incedere faciunt, ubi ponitur in una dosii quarta pars dragm.scamoneae,quae est. I .grana, hoc est erronetam, adeo scripsit in margine, scamonea quarta pars nius scrupuli, remoui. ira. tunc dolis est felix, pro certo ista littera fuit eius non enim tuum est cum antidotariis,&aliis descriptionibus sapientum absquc hvς.

tractatu procedere.

Diviso huius libelli.

Ontinet tractatus iste tria capitula, non il enim scientia proportionem medicina rum simplicium ordinatur, nisi addo sesi compositarum medicinarum inueniendas: pro- 4 portiones autem tales sunt duc una est medic

narum simplicium respectu totius alia est prin portio

148쪽

Gentilis Fulgi

portio simpliciti medicinarum inter se,ex pri in proportione inuestigatur coplexio medicianae laxatius composite,cx alia in uestigatur compositio medicina laxati uicompositς. Sunt ergo tria capitula in toto. Primum est de proportione simplicium ad totum compositu, adcltate complexione medi

cin elaxatilla'.

Secundia est de proportione medicinarii simplicii inter se, idest de copositione medicinae. Tertium est de doli earum. v. irtis executius cap.primum.

inplV io autem medicinae Lixatiuae elidiiplex ut ad praesens spectat: quaedam est

ex primis qualitatibus resultans, quomodo dicimus, quod medicina laxatiua est calida vel frigida. In tali vel tali radii. Alia est complexa resultans ex qualitatibus primis, per quas medicinae laabent operationes tertias ut dictu est quinto Colliget,&ibi vide bene ad literam: talis plus habet dici forma compositi, vel qualitas, quam complexio: nam complexio propricsignificat supra qualitates tangibiles. De primo quid edicendum, , medicinae simplices incomposito laxativo, vel sunt eiusdem complexionis, vel diuers . Si eiusdem, vel sunt

149쪽

De Dosi medicinarum. 6,

cum eodona gradu, ut ii commiscemus crocum manna, quς ambo sunt eiusde compleYioni.&gladiis vel sunt eiusde complexionis,&non gradus,Victi commiscemus crocu cuiario filis Est .crocus calidus tu primo gario. in tertio.

RER dentur medicinae eius lem com plexionis, gradus, tunc complexio medicinae ei nota: quia illi ' complexionis, gradus imis coplexionis,&gradus est una lucci earu simplicium medicinarii. Illius gradus coplexio nis est medicina coposita, ut confectio ex in momo, inacri galanga est in sectindo gradu catulitatis secuncium nain quanq; euhi: quia via quςq; earum est in eo seta gradu.

Et si aliquis diceret, , raedicina ratione suae

quoi tatis excedit gradu suur ut seclida primi, capitulo de eo,quod comeditur, bibitur. Et ideo plures mediciniae eiusdem gradus videi tui et uari supra illum gradum.

icendum, quod Ilud est per acciden ς. Et illud et non est ad propositi quia de tali

medicina copolita tantu damus qua nitim darC-mus de una tirum implici si St. n. fieret confectio ex canamomo, darentus deca nc med. qcut de . ili sint plici daremus, Vnc. med. bed sices quare et gost compositio, ex ouo sinteriisdem complexionis etiadu LUicendum, i, in operationibus secundis sim

licia habet alia&alia iuvameta: licet inrciusdem

150쪽

Gentilis Fulgi.

dem gradus, complexionis. Nam iniicendo galangam cum cinamomo, qu: sunt eiusdem gradus, d coplexionis, aliud tamen iuvamentum ex operationibus secundis liabet alanga, quam inamomu quia galangareaggregat partes stomacla relaxatas Cinamomum autem subtiliat, aperit vias, Sc macis cotbrtat cor . ergo licet conueniant in gradu qualitatis eiusdem, vel complexionis, non tam et coueniunt in secundis qualitatibus, S i ita compositio debet fieri quia una medicina habet pro-prietatem iuuandi, vel nocendi num corpus non aliud: immo num membrorui: non aliud imino una hora,c non alia: ne ergo idat error,iniscentur plures eiusdem virtutis quia licet alanga inimicaretur via membro, d con ferret pluribus,miscemus sibi medicinas eiusde

vir utit ut ex toto remaneat securitas curatio nis, causam huius permixtionis medicinarii nunc cu una, nuc cu alia tangit Avicena quarta

primi capitulo primo, dessecudo cano. cap. te alie, δί .cano Fen. io capitulo de cura asmatis 1 tertii cap. de dolore umeturarum,&Gale. 8ter. Inspiciebat naturaru druersas proprietates Et laic non qu ro utrum mensui secundaruqualitatum, destertiarum sequantur mensuram

pii marti: sed te boc apparebit tibi si legas quinto Colliget capitulo. .Si autem medicinistat eiusdem complexionis,& no gradus, tuc Opor