Numismata Romanorum pontificum praestantiora : a Martino V. ad Benedictum XIV.

321쪽

In Numismate quoque circa eandem e giem, hanc epigraphem: PROTECTOR. NOSTER . , sd exprimendum scilicet, quod in adversa rebus, in ejus patrocinium spem haberet. I X.

Hujuscemodi Numismata toties explicata , nova non indigent explanatione ; in eorum posteriore Sigia: IB GP. denotant: Iohannes dapisa Gulielmada fecit. X I. ELEΜENS . IX. PONT. ΜAX. A. II. Ggiei , ut supra , infe

CLEMENS. FOEDERIS . OP Us. Duae mulieres sedentes , mutuis fise amplexibus excipisul ; quarum uno olivae ramum laeva tenet , altera vero telum ἡ ud eorum pedes tertia mulier jacens , manum

Quum hic repraesententur Clementia, & Pax, quae juncto foedere conculcant Discordiam, Numisma percussum dicemus ob Pacem inter Gallos, & Hispanos pactam, Pontificis potissimum opera , in Mui granensi congressu . In Clementis IX. Uita ' ex Brusonii Hi storia Italice V excerpta, haae leguntur: Tam vehementer Principum animos ad Pacem incendit, ut,Hispania praeeunte, Gallia etiam a d Pacis consilia venerit. Itaque Hispaniae Regina , quum incassum varia loca , variosque Ministros Paci tractandae obtulisset, tandem post varios eisus , Urbs sui granum electa , ubi sorio negocium

urgeretur. Illuc Pontifex Legatum misit francultum, Nuncium Germaniae. XII. CLEM. Fκ. PONT. ΜAX. AN. II. Erigies , cum camaleucio , di i

brevi pallio.

322쪽

cum Gero supplicationes habent . f 3 J

Dum Pontifex supplex ad Basilicam Vaticanam pergeret , a Deo Pacem impetraturus , Nuntius Vm. Idus ' Iunias anni Μ DCLXVIII. Romana pervenit de Pace VI. Nonas Majas Aquisgrani signata a Colberto , Bergelsuo, & Franculto Apostolico Nuncio . Quare ostatim Pontifex publicas supplicationes indixit , habuitque: nam cum Clero universis , Populoque ad D. Petri Basilicam Deo gratias acturus processit. XIII.

AELIO. PONTE . EXORNATO. Pontis S. Angeli a pectui , Molis Hadrianae , cum propugnaculis , - Rouius etiam hoc Numisia a refert in adnotationibus h ad Romam Ue terem O erboc ii ; sed quod forte propriis oculis Numisina haud Vidit , pro cama leucio , & brevi pallio , effigiem Pontificis reprae sentavit cum Regno , & pluviali XIV. 4, CLEΜENS. IX. PONT. Μ A X. AN. m. Eriles , ut supra ; infe

AELIO. PONTE . EXORNATO . Pontis ejusdem ad pectos , sub quo signum TFberis exprimitur jacentis , cum urna : Superne Fama cum duplici Tuba . f i JPosterius hoc Numistra est maximi moduli ; in utroque vero eXprimi tur Pons quondam EEIius , nunc S. Angeli. Antiquum Numisina , Hadriano imperatore percussum , in quo Pons hic visitur , reserunt Augustinus in Dialogis, Spanhemius, aliique . Hunc Clemens VIII. instauravit , & ad ejus aditum duas Statuas, a Laurentio, dicto si cunet O , 8c a Paulo Romano sculptas, posuit R. Urbanus VIII.

CXtrem OS Utrimque a1cus Obstiuetos reserari jussit: Clemens tan

dem IX. spondas, quas Clemens VIII. secerat , e tyburtino lapide resecit ' , clatris interjesti Supra pilas x. constituit Angelos mar moreos miri operis , a Berninio , Radio , Fancellio , Lucentio , mim

323쪽

dimo,aliisque Sculptoribus elaboratos. Angelum,qui titulum Crucis habet, sculpsit Bernium. Singulorum autem icones proseri P.Bonan nius . Nullam huic Ponti apposuit Clemens IX. epigraphem in sui memoriam ; sed hoc minime tulit Clemens X. , qui ejus stemmata Ponti apponi cura Vit. XV.

TA. BASILICA. LIBERIANA. Eriles cum camaleucio , bresi pallio.

DILIGIT. DOMINUS. DECORE Μ . GENITRICIS . S U . A

spectus Baslicae Liberians, qua uuirinalem respicit montem. i J

ut supra.

Primum Numisma, quod non retulit Bonannius , penes Franciscum Cornazzanium vidi. Constituerat Clemens IX. Liberianae Basilicae absidem ampliare, jamque fundamenta jecerat, Bernino Architem 'o'; sed morte intercoeptus imperfectum opus reliquit . Metue bant sane, qui antiquissima, ac praesertim sacra monumenta teme rare nefas habent, ne Templi arcus, quem Triumphalem dicunt, a S. Sixto III. mulivis ornatus, everteretur idcirco gratissimum fuit, quod Clemens X. antiquae Basilicae muros lapidibus obduxerit, quos ad novum aedificium Clemens IX. paraverat. XUII.

DEDIT. INDICA. ROSA . ODORE Μ . SUAVITATIS . AN

No. Μ DCLXVIII. intra coronam roseam . f 3 JB. Rosam Limae Metropoli Regni Peruviani natam Clemens ΙX. an no MDCLXVIII. h S inetarum Virginum fastis adscripssit, solemni ritu in Basilica Vaticana '. De hac caeremonia multis do stissime loqui tur in appendice Libri 1. xl de Canonigatione Sanctorum Sinus D. N. BENEDICTUs XIU. qui nunc Ecclesiae habenas sapientissime regit. N n XVIII.

a Roma Moderna pag. I s. b Ee acti, Consi fortalibus ΜSS. . In Vita excerpta ex Brusonii Hist. Ital. lib. xxx VI. post Platinam lom. t. pag. 777 n Num. 2. d

324쪽

ro. CLEΜENS. IX. PONT. Μ A X. A. IM. Eriles uisupra. ASSAGIUΜ. GENERALE . Μ DCLXIX. nexillum Ecclesiae cum

Duo de hoc Numisnate reperiuntur Chalybes . Caeterum vide, quae de liiij usicemodi Numismatibus diximus superius φ. XIX.

tu facie, sceptrum dextra, olivae ramum laesa tenet. f A JLicet hoc , quod nunquam mihi videre contigit, Numisma extra Romam cusum arbitrer , quod tamen Molinetiush, se Parisiis adserit vidisse in Museo P. De la Galae Soc. Iesu , hic non praetereun dum duxi. Designatur in eo Pontificis Clementia, qua duobus in hebdomada diebus omnes accedentes audiebat , Xenodochia frequenter invisebat, & in Palatio Pontificio xii. peregrinis hospitium praebebat : mos hic vetustus est in Romana Ecclesia .

325쪽

CLEMENS X.

Ardinalis Tmilius de Alteriis Romanus Lin. annos u natus Pontificatum adeptus est m. Kalendas Majas anni MDCLXX. , nomenque sumsit Clementis X. Obiit xi. Kal. Sextiles anni MDCLxxvi. , & in magnifico sepulchro, Matthiae de Rubeis opere, conditus est in Basilica Vaticana cum hac epigraphe.

leueto , brevi pallio, o sua ; inferius: G. H.

tur Sanctus in Columbae speciem, alis expanss , radiis circumda

tus inferius globi pars, supra quem sex Stellae . t 3 4

Sex Stellae , quas in Stemmate Alteriorum Gens habet, lumen reci piunt a Spiritus Sancti fulgoribus , ob Pontificatum a Clemente X. adeptum . Gens haec Romae nobilissima est : t ea praetereamus, quae Genealogiarum Scriptores ex ingenio ecingunt, Laurentius N n a A

326쪽

Alterius, Pater Patriae dici meruit: Marcus Antorius Vir apprime doctus fuit: Corraduceius anno ΜCCLV. Helenam Ursinam duxit

II. 26. CLEMENS. X. PONT. ΜAX. A. I. Oput eum regno , pluviali Stellis, ct floreis serui ornato , inferius: ΜDCLxx. E. L. Eques Lucenti.

RoΜA. RESURGEN s. Mulier flexis genibus , cui Apsoli Petrus, ct Paulussantes manus porrigura . s S J Numisinatis epigraphe petita ex Galbae, & Vespasiani Numis V, eo Clementi X. aptata est, quod vix Ponti sex creatus in subditis sublevandis totus fuerit , publicoque aerario exhausto reparando '. Magnam siquidem auri vim ejus Decessores insumserant, ut Uenetis opem ferrent adversius Turcas in Cretensi bello , quamvis irrito

conatu .

III. 25 . CLEMENS. X. PONT. ΜAX. A. I. Ufigies cum triplici corona, ct pluviali floribus eontexto inferius: F. A. H. Fecit Albertus Ham e

nuflexo claves manu gesanti emplum, quod prope em indicat. l

maleucio , ct Mepi pallio.

LUCENTI.

327쪽

EXE MPLUM. DEDI . UOBIS. Chrsus Petro coram alus Aposuis lasans pedes superne su pensa lucerna . f 3 JItac Numismata cusa sunt Feria v. in Coena Domini, quum lotio sit pedum XII. Peregrinorum , postremum ab Aberto Hawerano cusum pulcherrimum est. VII. CLEΜENS. X. PONT. MAX. AN. I. Cfigies ut supra ; inferius et 16.

ab Angelo coronatus, manuque palmam gerens . f 3 JEmblema , & epigraphe hujus Numismatis in monetis etiam cuia sunt, nempe anno NIDCLXX. in aureis numis, & argenteis denariis, quos Iulios dicunt , deinde anno MDCLxxi. in aliis, di stis Tesioni, quique trinus denariis constant, ac in dimidiis denariis, quos vocant Grossi. Colles , quos epigraphe nominat, septem ii sunt, quibus Roma inssidet. S. Petri Martyris Icon ideo hic impressa esst, quod ejusdem festo die, nempe m. Kal. Majas anni ΜDCLxx. Clemens electus sit Ponti X. VIII.

CLLΜENS . X. P. Μ. A. I. E ira, ut supra , in exergo: A. H. 3. Alberi. Hamer.

B. Virginis Conceptae, Stellissae coronat ac Don . qHaec epigraphe intra coronam monetae, di, mezzo Grosso, aptata est, Emblema vero alteri, dictae Giulio, absque epocha . Uerba Iobi': Cum me laudarent simul afra matutina, Dbilarent Filii Dei, adludunt Clementis consuetudini, qui ante auroram ad orandum surgebat: Stellas, quisque novit, stemma ejus repraesentare . Alterum Numisma vidimus ejusdem Artificis cum anno II. IX.

eamaleucio , di palliolo In ima parte: G L.

PLENA . EST. OMNI S. TERRA . GLORIA. EORUM. 2ui

que Sancti genibus flexis super nubibus , Spvitus Sanctus cum radiis super πὰ : nec non Tiara Pontis tu, multavium, lagunculo, aliaeque cacrae pellectiles, quae in canonizationibus usui sunt, is tria γων Cherubim capita . s 3 J

328쪽

que Sancti genibus flexis , Spiritu Sancto , supra i in exergo

bus flexis , cum eorum insignibui ; supernὰ Spiritus Sanctus irradiatus . f s J

Τria ham Numismata pulcherrime sunt cusa, praesertim duo ultima , quae Iohannis Humerari prima sunt opera . XII. 2. CLEMENS. X. PONT. ΜAX. AN. II. Effigies, ut supra i in exergo:

SOLEM. NOUA. SYDERA. NORUNT. Iuinque Sancti genibus

flexis , superius Spiritus Sanctui . t 4 J

Quinque Servos Dei, quos magna pompa in Vaticana Basilica ClemenS X. anno Μ DCLXXI. inter Sanctos adscripsit, sunt, Pbilippus Benuius, Caset anus I bienaeus , Franciscus Borgia, Ludovicus Besetrandus, & Rosa Virgo Limana'. Praeter hos, quos Clemens canonigavit, beatificavit etiam Pisis V., ac ut Sanctos Ferdinandum III. Regem Castellie, & Albertum Magnum coli permisit; ut in perdocto opere tapius laudato S. D. N. BENEDICI i XIV. h videre est . XIII. 4. CLEMENS. X. PONT. ΜAX. A. m. E figies, uisupra , infertur:

DEUS. FUNDAVIT. EAM. Ab A Bassicae Liberianae a pectus, Iu exergo ζ AN. Μ DCLXXI l. IJ Quum Basilicie Liberianae absidem, uti mox diximus,ampliare statuisset Clemens ΙX., vetus demoliri coepta est, quam Iacobus Cardinalis Columna mussi vis ornaverat,Nicolao IV. Pontifice, istum improbavit

329쪽

vit Clemens X. ' , duasque iconas jam deletas restitui jussit , veterisque ablidis muros Tyburtino lapide elegantissime ornavit Raγ- naidus Architectus h. Bonannius epigraphena refert: IPSE .FUN

DAVI T. EAΜ. ALTISSIMUS.

feni eatenis sincto sedenti supra saxum, in quo sculptum es: H.

Mulier, quae captivo Patri ubera per clatra carceris praebet , eumque suo laete nutrit , Romanae in Parentes pietatis sumbolum est, meri to Clementis erga subditos amori aptatum . Terrae enim motibuSpoene subversum Ariminum impense juvit , caeterisque per Vicina loca populis eadem aerumna pressis insignem opem tulit . XV.

palliolo; inferius: E Q. LUCENTI. INTERCEDITE. PRO. NOBIs. 5 S. Apsoli Petrus , ct Paulussantes in medio Spiritus Sanctus ; in exergo : RoΜA. I 4 Duplici forma cusum hoc Numisma vidi, nam in eorum altero LU CENTI nomen desideratur in antica parte, in postica ROMA . Anno Clementis quarto Italia η, Poloniaque bello pressis, Sicilia vero popularibus tumultibus , ipse SS. Apostolorum invocavit Patroci nium , ut Christiano orbi Pacem a Domino impetrarent. Ad hoc reserendum arbitror Numisma cusum .XUΙ. CLEΜENs. X. PONT. Μ A X. A. IIII. Erites, ut supra; i cm ii 10

UΤ. ABUNDANTIUS. HABEANT. Mulier sub arbore sedens, spicis coronata, dextera copiae cornu, spicas laeva tenens: Procul G seu Gentis refertus, currus , di duo pueri spicis cisam replentes in exergo : 1673. s 3 Percussum est Numisma ad Pontificis exprimendam providentiam , qua, quum Italia poene tota sanae prem'retur , seu mentiS compa ratis , Ecclesiasticie ditioni abundanter providit'.

XUII.

330쪽

XVII. 24. CLEΜENS . X. PON. Μ. A. I. Erigies Pontificis elata manu bene precantis , cum triplici Regno, ct pluviali, in quo Praesepe Domini insculptum est; inferius: Io. HAMER.

PER. Μ E. UITA . EXTRA. ΜΕ. ΜΟRs. Mulier nans, dex- . ter a Crucem, librumgue tenens, laepa eandem indicans Crucem ,

quam multi genibus flexis adorant; superne Spiritus Sanctus irradiatus : sub muliere cippus, in quo : 1673. s 3 J Numismatis emblema, spem , & fiduciam in Deo habendam docet , licet Bonannius' aliter illud describat. XU ΙΙΙ.

C. CLEMENS. X. PONT. Μ A X. AN. V. Ggies , cum camaleucio , brevi pallio inferius: E QV ES. LUCENTI.TUR CARU Μ. SIGNA . A. POLONI s. RELATA. Pontifex fa-

indutus pesibus e Throno Vexillum , in quo Luna bicornis, spiro genus ctente accipiens, in exergo: Μ DCLXXIV. L JX Ι X. CLEΜENS. X. PONT. MAX. A. V. Ggies cum triplici Regno , plusiali , in quo Porta Sancta .

Numismata haec adludunt ad victoriam de Turcis a Dolonis relatam anno Μ DCLXXIII. Audi, quae in Regestis Caeremoniis Pontificiis Praefectorum V leguntur : Die xv. Decembris , Feria VI. ex litteris Pomtoniae habuimus Nuncium de insigni Victoria habita ab Exercitu Polono, Io: Sobiescho supremo Regni Maresalio Exercitus Duce contra Turcas apud Coccinum arcem muniti mam debellatos die. XI: elo mensi in feso S. Martini. Die X via. Decembris, DominicG tertis Adpentus missem cantasit in Sacello majori Palatii 2uirinalis Eminenti mus Cardinalis Nertius, cui interfuit Sanctis ui DominuS P a , qu.o missa canenda erat de more, di pos hanc voluit S ncti mus Dominus dare Anum laetitiae, omno Te Deum canta to . Uuctoria Romae nunciata est a nobili Polono , qui Turcarum Vexillum in Numismate expressium Pontifici obtulit XX. . CLEMENS. X. PONT. MAX. AN. V. Ggies cum triplici R egno , pluviali, in quo Pontifex sexillum recipiens, inferius: IO: