Citrologia, seu' Curiosa citri descriptio, iuxtà methodum, & leges illustris Accademiæ Naturæ Curiosorum Germaniæ facta, selectisque eruditionibus, remedijs, & proprijs obseruationibus breuiter conspersa a' Iosepho Lanzono ..

21쪽

Arborem hanc optimh descripsit 'Teophrastos lib. q. de hist.'prant. 1ii, nomine Mali medicae , eiusque figit am eleganter depinxit; Attanien etiam de hoc aliquid in praesenti capite addamus ; Est ergo

Malus Citrea Arbor exotica , per totum Annum virens , struci tam tenellum , cum maturescente simul ferens&habet ligc Arbor caudicem

similam , folia lauri perpetuo virentia , ramulos fastigijs spinulentis hispidos i & aculeatos a Cui que Arbor haec poma serre inc perit; tanta ipsi ubertas inest, ut

onere prouentus semper gravetur, alijs maturescentibus , alijs verohibirascentibus malis; haec autem secunditas arborem hanc comit

eur , non in frigidis , sed calidiori-biis regionibus. Pomi sequod non . nunquam grandius, quandoq; matigis .exiguum apparet erigies cap Tata rugis, praesonga interdum rotundior;Odor plusqualia ilicundus,

de qui martias violas sere reserat,

22쪽

acidus sapor, aliaua intus granas Haec poma seplasarijs , quam ciuianis potius nata videntur; Cel bratur autem haec Arbor in Georgiaca l. a. his carmioibus.

Media fert tristes su s,tardumq; Morem. Foelicis madi: quo non praesentius ullum Pocula si quando saeua infecere nouercari, Miscueruntq; herbas, oeno innoxia merba, Auxiliu venit,ac mebris agit atra'nena, ingens Arbor, faciemq; similima lauro Et se non alium late iactaret odorem Laurus erat: folia haud ullis labetia υ tis Flos apprimὸ tenax: animai,et oletiaMediora fouet illo,et seiab: medisatur anhelis .

Addamus hie Alcibiad. Lucarinum, Citrum onustum fructibus depit xisse, indeque sequenti ornasse prapositione

Alludens Patribus Famit., quibus fit ij, ipsorum ventris fructus, plus

ponderis serunt, quam Voluptatis; unde Tertulianus lib. de sept. cap.q. ait Liberorum amarissima volvtas A Putredine tutam esse,hanc arbinrem monent Multi, & propterea

immortalitatem indicare 3 vnduri

23쪽

xs Landoni Plinius M'. I 3. cap. s. scribit Matoria ipsi Eternitas, itaque, ct simuIacra

Deorum ex eo fassitarunt. De similibus eruditionibus rethoricis circa Arborem Citriam vid. Abbat.Filip. Picinet. in suo mund. Simbolic. lib. 9.

p. 8.Citri autem variant magnitudine , nam quidam sunt maiores instar melopeponum, quorum pli res ego obseruaui,dum Rippae Tridenti essem; alij Minores, & vulgares ; alij Limoniam magnitudine; sic alij praelongi sunt,alij rotui diores ue hinc variant quoque loco natalis, alia enim dicuntur Poma Medicea , alia Assyria; aliqua ex

Guinea &c. Quae autem auri colore relucent poma auregia Vulgus nominat, quae ex vi ridi in luteuiri languescunt , citreola, vel Citrula, nominat, quae ovata specie turbinantur, si luteo colore nitent, Cutrangula, priuatim Citrea vocant, si herbacco colore virent limones

dicunt; si praegrandia modo Mel num orbiculata iacie turgent,Pon-ceria

24쪽

Cityo Dτἰa . V certa Vulgo , quasi Cerea , vel po tius citrea poma dicunt a si quis autem plura circaCitri differentias cupit legat curiosum opus 2. P. 1

Io: Baptistg Ferrari, Iesait chii titulus est Hesperides, siue de malorum Aureorum cultura , ct Vsu ; in quo inueniet magnam Citrorum vari

tatem, & in specie eruditiones v rias reperiet circa Citrum belu tum, qui formam retinet quasi capitis Beluae ; hinc variam esse aciditatem Citrorum monet eXperi tia; atque hanc arte quoque fieri posse testatur Nicol. Monardes , qui cum Donnesio asserit huius artificii Hisse Paladiam inuentorem Virum in culturae genere celebrem 3 AG uertendum autem sub ipso Citr rum genere comprehendi Poma Aurancia, Limonia, Poma Adam, dicta, apud Tuscos Lomei vocatasQuorum malorum species, esse stamiles Citris , sed non tamen ita efficaces ait Ioseph. Dominos ita

Theare. Pharmaceut. pari. a.

Vbique fere locorum oriuntur

ciui

25쪽

Citri, sed praecipue , & in maxima

copia nascuntur in Liguriae regi . nibus, in Insulis maris AEgei, AN cipesagi , Siciliae, in Neapolitana Ieltire, & apud B e na cum , ubi pulcherimbs' obseruaui citros ,& praecipuε dulcis saporis multos Florent autem quouis anni tempore , ita ut alijs decidentibus fructibusdam' maturis 3 alia Poma ci-ltria manu cant; hinc carminibus. istis vulgatis det Citro caput hoc primum claudamus I duarii HispλῆιJelli vis ignea nosῖ. est

Humeatis bruma, Mec benὸ cocta caro. Terreus est bAmor, siecta Gemina pellem Flos calet, Folium, c voluere DV. tur Tarda caro est accus,choleris uulusq;mora. Cor tepet hinc ardes hinc tua mebra nitet Seminasos soliu,et Cortex fra letia mulcetco, ora, eparant Aerapesserum Sola tame volumius,marisc gratus Melices Nys bona dic Heneri,no mala,nec medica. .

Citria Arbos iuuatur Austro, Se Aquilone laeditura monente Ruelio.

26쪽

De Viribus , ac qualitatibus Citri . .

GRaecos , atque Arabes in facultatibus Citri recensendis inequaquam couenire ostendit Pa- . triae meae honor semper colendus, ac nunqua satis laudatus in .is Dissol. I. II. cffatenus autem,

quem sequitur Tragus, alijque plures, Citria mala frigidae esse qualitatis testatur ; de quo vid. MathioLin Dioscorid. lib. I. Corticem Citri calefactivam is vim, & siccantem habere docet roder. Pulpam vero refrigerare, & humectare, ac semen calefac re,attenuare, tu abstergere ait 3 In tegrum vero pomum Citrium es . Alexis arma cum docent' omnes quos legi Autores ; hoc patet ex historia ab Atheneo relata, qui scriptor asserit, quendana facinorosum. integri C1tri esu ab intemetione Aspidum suisse vindicatum ; huiusque historiae veritatem confim.

27쪽

2o Lanet ni inat altera historia narata a Frideri, mano clau. in proder. quae talis

est; Medicinae studiosus Parisiensis

in frequentia quorundam medicorum, cie . natura, viribus, ac Veneno viperarum disceptantium ita

AEdibus Farmacopolae cuiusdam, ubi haud exigua Viperarum quantitas ex finitimis locis aportata, discendi,& curiosi i ngenij gratia prς- sens fuerat de presenti materia vltro citroque cum reliquis verba miscens arripit manu, quod antea saepius illaesus fuerit, viperam tabulae impositam, & ipse itiscio a

Pharmacopeo Gallo rude inter forbicem compressiam, & hinc ira succensam, haec dum ille sermoni intentus reflexo capite dente suo polici dextrae vulnusculum viae acus magnitudinem aequans infitigit , quo animaduerso illa proijcit, vulnere tamen spretos Ast vix quadrantis horulae spatium intercesserat quin dira subsecuta simplomata , conuulsio, vomitus, tormina, cum .eΣtremorum refrigeratione , bra

28쪽

Chrologya . IIbrachium croceo insectum colore intumescebat, facies cadauerosa,

labia liuida, ac tumida , oculis desidentibus, pol ex tum minime intumescebat , nisi sub fine, nec ex vulnere inflicto, ne guttula sanguinis aut ullius humoris extillauit sImprouisses, & subitus hic tragicus casus, in multas, & diuersas pro sentium medicorum consilia diripuit partes . Hic ad Theriacam, alter ad Oruietanum, tertius ad cauterium potentiale, sed nimis tarde, confugerunt a Tandem miser hic iuuenis decumbens , vivacissimus licet, distortus doloribus,

sal Viperarum volatile cum aqua theriacali exigebat inani Vero quasi effectu, continuato enim Vomis tu haustum reiciebat, nec Histeres vllum attulerunt laruanaen γ tot. namque Naturae βῆconomia haud leuiter turbata ; Forte autem fortuna accidit, ut Nobilis quidam CXterus ex comiseratione AEgri tactus, decumbenti pomum CLarium exhiberet, quod viX Odor

29쪽

tu, non dicam gustu, acido scilichisticco delibatum , incredibile dictu est , quam subitaneam tulierit

Opem , Omnia momento cessabant Symplomata , & non aliter fuerat, ac si Iupiter,ut dici solet, oppitulatricem porreXisset manum ;eX quo patet, Citrum vere alexi farinacam qualitatem habere . Tam succum , quam semina s i Citri, cibi appetentiam inuitare ait Tragos 3 Atram quoque biten Citru m i e*pellere docet Dio 6-des 3 Impositos autem Citri corti-ῖ xes vestiari s arcis ab erosi oliis Vitio vestes vindicare putant certum; tamen est: eisdem botuim- communicare odorem ; Corticem - itri obfuam virtutem sardiacam aipiritus confortare ait DondeIus. Citri pulpam acidum volatilem succum in se continentem, in mor is malignis usitatissimam esse ait Elim Herussi ac, & in scorbulo prς-1sens esse remedium volunt multi; hinc Belgae quando in alia absita loca nauigant, ubi tantum non SC-

30쪽

Citroogia . a 3 per scorbutum contrahunt , pra seruationis gratia succum citri adhibetu.; Acidum enim volatile citri corrigit acidum rancidum scor-buti,& sic mala citria conuenire inis corbulo asserunt Uregor. Hostas

ἐn Progymnas= Q R-rtu , Prax . Corticem Citri carminaturam vim habere tradit Frid. an. 3c concoctionem iuuare , , Semen in m. emulsionibus conserre verminantibus pueris, & Vomitus. Gravidarum compescere legitur in Meg. me ossi Dr. pag. 39o. Asst quia de viribus Citri in Alorbis fugandis loqui debςmus in altera huius nostri opusculi parte, ideo praesens clau-Mamus caput Opportet.