장음표시 사용
31쪽
pro quo sumnia ope , antiqui legum conditores nixi sunt easdem lites nunc antiquorum declaratione, nunc uero nouorum iurium editione, prout possibile fuit, reprimetes, &coarctantes, ut habetur in proce .ul. Decret. dc patet toto tit. C. ut inscer. tem.& de tem .app. per totum, & d.l.properandum, cum s. Ita tamen ad expeditionem properet iudex, ne legitimas defensiones partium abripiat, ne ue prsiecipiti persuasione condemnet, quem culpa non grauat, aut erubescerida uarietate immutet,pὀsteaquam iusserit, ut inquit text.in l. h. C.de modo mule. Mature igitur & deliberate ad sententiam properet,& catinam expediat his modo & sorma quibus do e et tex. aureus in c. Deus omnipotens ij. q. j.c.quaero VJ. q. j.e. iudicitem. xxx. q.ul.c. summa ope. xl. q.iii. l. iudices
C. de iud. cum limit. de quibus ad propositu per. d. Parid intracta. syn. ii l. 6. an si iudex ex forma, col.ii ubi plura & notabili adusta posuit. Ex his breuiter habes quid sit nullitas,sive ius dicendi nullum, unde dicatur, ae originem traxerit,& quando prosavorabili seu odiosa habenda sit. Et quamuis hic ex antiquorum ordine quotuplex sit nullitas poni deberet, nihilominus etiam quod ipsa ex uariis ocmultiplicibus causs oriri possit ut infra uidebitnus ) quia eadem millitas quoad se unica est,& simplex, neque ullam, ratione sui patitur sectionem , propterea li ine rubricam di mittendo, prosequendo utiliora, dicamus primo de modo itidendi processus, & eognoscendi min quid sententiae sne ex aliquo defectu nullae, quod crit pro iuuenibus specu
luna, quo nullitates ipsas speculari,& facile illas cognoscere
x Iurisdictionis defectus primo loco quaerendi sunt, quia est ponere calcem ad radicem.
32쪽
s Iurisdictionis ordinariae defecto, et nustitates qua esse possint. 3 Iuri dictionis delegatae desectus O nussitates quali
us Vulsitates ex defectu O inhabilitate principalium
3 2 uilitates ex defectu mandati potestatis compa
6 Citationis defectus O nullitates. Vullitates ex defectu processus. 8 Nullitates ex defectusolennitatis, ac formae ipsi si
sententiarum. De modo & ordine uidendi processus,& cognoscendi nunquid sententiae sint ex aliquo desectu nullae. O s τ ορο A M primo loco uidimus quid
sit nullitas, ac unde dicatur & proueniat 8t nunquid sit odiosa uel fauorabilis, cosequens est, ut antequam ad ulteriora progrediamur,aliquid circa modum reperiendi & cognoscendi nullitates ip-las,de quibus agere intedimus,ac etiam pro faciliori cognitione & memoria eorum,quae sparsim & latiori manu inferius dicturi sumus, hie sub breui compendio, etiam omissis scribentium auctoritatibus, summatim praemittamus, ut euidentius pateat quot
di quales, sint defectus quibus sententiae & processus impugnari possunt, de quibus principaliter in praesenti libello tractabinuis, illisque sic breuiter decursis, ut sciant litigatores de se defendere,& ab illis, priusquam fiant, praeca
a Dico igitur eum,qui de uiribus processus ac sententiae disputare, & defectus ii qui interfuerunt,detegere contendit, in uidendo processum, cautum esse debere, ut in primis ponat
33쪽
ponat falcem ad radicem, idest, diligenter quaerat primo de iurisdictione & potestate iudicantis , quia cum illa sit basis& lapis angularis ac praecipuum fundamentum iudicii, eo
a Videatur itaque primo, ubi,& qualiter ex processu constet, de potestate, qua usus est in procedendo is, qui ius dixit, siue uti ordinarius liue tanquam iudex ab alio delegatus processerit, nam si formiter de potestate huiusmodi non constiterit, sententia & processiis regulariter non ualebunt. Et si tanquam ordinarius iudex processerit, & satis constet quod tempore procellus fuerit seu haberetur pro tali, erit uidendum nunquid fuerit iudex competens, ratione rei seu causae, litigatorum temporis,& loci. Ratione nautae rei seu causae etiam ordinarius potest esse iudex incompetens, puta quod causa esset meri uel mixti imperii,& iudex pedan .eus, uel ex municipalibus magistratib. extigerit, aut causa sit ciuilis & ciuiliter mota, & iudex qui cognouit & fuerit latrunculator,& ad maleficia deputatus, uel econtra quod iudex ciuilis cognouerit causam criminalit cr motam, uel fuerit iudex secularis, & causa ecclesiastica & spiritu ilis,aut iudex ad certam speciem iurisdictionis,
ac ad determinatas causas, puta executitias breuiores, usurarum, caulas fiscales, causas aedificiorum,causas ripales, seu
mercasuiles, uel smiles, iurisdictionem illius limitanxes,id putatus,& ipse cogimuerit causam sub specie suae iurisdictionis nota comprehensam, aut cognouerit,& sententiam protulerit in causa ad eliis curiam non deuoluta, puta quod nodata negligetia domini seu di,ordinarius cognouerit causam Dudalem, uel Metropolitanus, causas subditorum suorum suffraganeorum, antequam appellaretur ad ipsum,aut iudex
Romanae curiae cognouerit causam ad eandem Romanam
curiam legitime non deuolutam, siue quod iudex se intromiserit in causa propria aut sedi Apostolicae specialiter rest uata, uel similibus sub potestate sua non cadentibus. Ratione litigatorum iudex etiam ordinarius poterit ese incompetens, puta quo Tmudex secularium, di litigatores in t ecclesiastici, uel aliis ratione domicilii, rei de qua agitcbia tractus, seu delicti uel quasi notorie non subditi, aut uigore priuilesii a leae uel ab homine concessi, & iudaei no-tificati,
34쪽
ti sicali,exempti aut per mortem ab omni uiuetium iurisdictione subtraim & separati.
i Ratione loci erit inconi petens,si extra territorium situ, uel in territorio,sed in loco exempto ut in ecclesia cil estet secularis iudex, aut extra locum solitu maiorum in quo ius dici consueuerit,iudicauerit, maxime quando esset locus inhone stiis, uel pactibus non tutus:quia iurisdictio cotentiosa suis territorio & loco designatis circunscribitur. Ratione temporis iudex erit in copetes, si tempore quo non era amplius iude x, ut quia finierat,vel aliter expirauerat magis alus, uel extra tempus instantiae ipsius causae, ius dixerit aut tempore quo tutisdictio, seu officium suum erae suspeii suin, S conquiescebat, puta tepore noctis, seriaruuel tempore quo aderat, ibidem maior niagistratus uel quado i id ex aliquo impedimento naturali, seu accidentali iurisdictionis impeditivo detinebatur, ut quia erat effectus metecaptus, surdus,mutus, vel notorius haereticus, aut a superiore publice excommunicatus.
sitie iudicasset tempore quo inrisdiclio facto partium suspensa suerat,veluti pendente dilatione, aut proposita sormiter legitima recusatisie,seu appellati sie, uel relati6e, aut remissione facta ipsius causae ad superiorem licet hoc casu potius sit finita suam suspensa iurisdictio uel consultati ne, seu quavis alia dilatio ite i iure uel ab Domine concessa pendente, uel quod processisset in causa similiter lege per mittente, puta in causa petitorum,possessorio pendente, suspensa, aut post allegatum iustum & rationabile ex parte litigatoriana ut infirmitatis, carceris,oblidonis, uel custodiae, seu uinculorum,aiit loci,seu itineris propter bella,hostilitates,capitales inimicitias, peste notoriae non tuti impedimentum, aut cora alio pari, uel maiori magistratu super eadem re praeuentionem & litispendentiam: his etenim casibus suspenditur adeo,& impeditur iurisdictio, ut efficaciter & ualide exerceri non possit. Considerabitur etiam, si is qui ius dixit,erat iudex selas, uel allociatus,& si fuerint plures,nunquid maior pars iudicauerit,& nunquid tempore sententiae, se simul congrega rint,& simul sententia tulerint. Item si tempore latae Ientetiae erant certi de illoru iurisdictione,uel potius ex proces
35쪽
su eonstaret,quod dubitabant,uel errabant circa eam,puta cum essem iiudices ordinatij, tanquam iudices detestati pronunciauerint, uel econtra, aut dixerint quatenus n is competat iurisdictio Sc.aut usi fuerit aliquibus uerbis dubitationem circa fundamentum iurisdictionis demonstrantibus, Petiam procedet,si unus duntaxat seret iudex.
I Et praemissa quae diximus de iurisdictione iudicis orditi xij, a sortiori in delegata, quae longe debilior est locum sibi
uendicabunt,circa quam, ultra superius dicta, erit etiam dili , genter aduertendum primo,ubi,& qualiter costet de huiusmodi delegatioe, quia pro ea regulariter no praesumitur. Edposito quod legitime de ea contiet, aduertenduna erit nua quid per similem delegationem competierit illa potestas, qua usus est delegatus in tali causa,considerando potestate,& uoluntate delegantis,capacitatem ipsius delegati , Fem seu causam delegatam. Delegatis potestas cosdcrabitur circa hoc,indelicet mi quid fuerit talis, quod alteri potuerit iurisdictionem seu cognitionem demandare, puta si crat iudex ordinarius, seu delegatus .i principe. Item si delegationis tepore eam,qua alteri dedit, habebat ipse iurisdictionem habitu,& potentia, tune ad actum reducibili,nam si praeses antequam ingrederetur prouinciam sibi decretam, uel priusquam fuissent sibiliterae suae iurisdictionis praesentatae,aut priusqua confirmaretur casu quo in ossicio seu dignitate sua esset qu1s cosranandus & possessionem officii actualiter nacisceretur,uein Priusquam constaret de impedimento collegae, luado fuissent dati cum clausula, quod si non omnes &c.alii causam subdelegas et,nihil faceret, cum eo tempore haberet solum iurisdictionem habitu,& non actu,idest tibi non competeret adhuc illius liberum exercitium,licet que ex post illud sibi superueniret, puta quod prouincia ingrederetur, uel p-
sentarentur literae &c.Tame delegatio inteinpestiue,& nulliter prout extunc facta, non coualesceret,srustra ergo alteri daret, quod 1pse non haberet, propterea si iurisdictio delegatis quouismia o soret suspensa,vel impedita,aut cessareo tepore detestationis, uel ratione loci in qu o seret, puta P delegas mansse, ut ipse subdelegatus in alieno territorio, uel ultra duas dietas,aut quod i loco minus infigui,causam
36쪽
D E M ' P o V t.D. PROCE s .iAN SINT NUL. to cognosci:ret,non ualeret cum effectu talis delegatio. .
voluntas etiam eiusdem delegantis erit admoduni e5Lderanda, quae ex facie delegationis apparebit, uidelicet ni1 quid delegatio sub aliqua coditione, uel modo emanauerit,
aut si cognicio,vel distinitio totius negotiJ, uel solius paseris,aut cognitio tua, comissa extiterit, uoluntas etenim dolegantis, mand ti forma ad unguem seruanda sunt. Erit mi uper an unaduci tenduin , ninnquid uolutas prima delegantis, expolitacite, uel ex priste cess auerit,puta si delegans eandem caulam alteri ex certa scia commisisset, uel lillam ad se aduocasset,aut ex prelse,ne alteritis in eade procederetur,delegato inhibui siet, uel si coΜstitisset de subreptione, aut obreptione ipsarudin litcrarum delega tionis maxime quando ab alio iiudice causa cuocata, futile aut momte naturali, uel ciuili ipsius delegantis, reintegra contingere, rurildictio ipia expirasset.
Capacitas delegati in hoc cosiderabitur, uidelicet numquid tempore delegationis fuerit capax iurisdictiois, na aliqui natura, aliqui lege,aliqui moribus,ne iudices fiant,prohibetur. Natura, ut inutus, coecus, surdus.PPetuo surio su
me te captus, impubes,& alii qui animi iudicio & itellectu carent saltem illum habet impeditum.Lege ut sunt a senatuta coetu proborum, ob obliquam illorum notam & culpam semoti, prout sunt excommunicati,idest a coetu fidelium segregati, deportati seu relegati uel baniti, notorie in caestuo-u,raptores,malefici,haeretici, schimatici, iudaei,& alij, quos ecclesiasticae & seculares leges infames pronuntiant.
Moribus, ut serui,religiosi, monachi,sceminae,& similes ut regularieter si ex certa principis scientia aliter non di- ponatur iudices fieri no possunt, licet 'in ciuili ratioe sunt incapaces,si uitium seu desectus non sit totaliter notorius, contra illos esset excipiendum, quia aliter gesta per illos
Causa etiam quae dele atur considerari debet,puta si tepore delegationis pertineuat ad soru delegatis,& ad illius curiam suerat legitime deuoluta,& nu quid fuerit talis,qua de iure ciuili potuerit delegari,& hoc ti fuerit in loco ubi ciuile ius Romanorii principaliter obseruetur quia canonex ις hoc parum curarunt. Et praemissa tam de iudice ordin B a rio,
37쪽
ris,quam delegato latius ponuntur & declarantur infra,daonitur de nullitate ex defectu iurisdictionita, ubi casu oe-
P o S T Qv A M patronus causae sedulo ae diligenter cusea iurisdictionem animaduerterit,& comperto quod is qui sententiam dixit, uerat iudex competens, consequenter uidebit de personis litigatorum,uidelicet nunquid tuerint iudicii capaces,& tales quales se in iudicio gesserunt. Et si iudicium fuerit per ipso sinet litigatores principales 4 agitatu,uidebit nunquid aliquis ex eis fuerit ex illis, qui ob naturale impedimentum, iudicii funditus incapaces existut quales sunt infans,mutus,surdus, me te captus,aut perpetuo furiosiis, quia cum in talibus iudicium non posuit radicari , nec pedem figere, sentetula, etiam in illorum fauorem lata, non ualebit,prout etiam si ciuili ratione esset omnino inca pax, ut seruus. Sed si fuerit absq; illorum culpa, sed i plius naturae uitio,aut aliter inhabiles,non tamen poenitus inc paces,prout sunt minores uigintiquinq; , filiussa milias, .P- digus,cui bonis est interdicium, uel monachi aut religiosi fiscus, aut ecclesia quae funguntur iure minorum, tales quoad illorum commodum & utile habiles, quo uero ad incommodum & praeiudicium inhabiles reputantur, ideo sententia pro illis legitime non comparentibus lata,erit ualida, sed
--Econtra si fuerint ob at i quain illorum culpam aut deli ctum inhabiles & a iudicio remoti, puta excommunicati ,hanniti aut tales quod praetor illis denegasset audientiam , vel similes quibus culpa,& delictu patrocinari non debet, sententia pro eis dicta non ualebit,sed contra ipsos maneubit firma hic odio, ibi fauore iudicio claudicante, prout plenius praemissa declarantur infra, dum ponitur de nussitatem desectu inhabit itatis c omparentium.1 Si uero comparentes alieno nomine in iudicio interfuerint, uidendum erit qualiter de eorum potestate conitet, nasi non apparebit, nullitas de plano procedet, si constabit, diligenter inspiciatur, & consideretur tenor , & continen tia eiusdem potestatis & madati,& nunquid cim illam legitime comprehendat,& sub seco plectatunquia se penum e roma data limoi desectuosi,dc ad causam Vertinentia repe
38쪽
iuntur. Item aἐuertatur,si ille talis comparens ine quo coparuit, habebat notitiam huiusmodi potestatis ab alio sita
traditae,quia priusquam hoc cognouerit, se pro talis gcreredi potestatem illam,quam ignorabat,exercere nequiuit. Coiisiderabitur insupersi mandatum,& potestatis datio ex aliquo fuerit inualida,& inefficax ratione constituentis, uel constituti, aut formae ipsius constitutionis. Ratione constituenti, ineffiax este poterit, si ex aliquaca praefatus constituens, aut substituens administiationem illius rei, seu causae, in qua constituit nota haberet, uel tunc esset aliquo modo a iure, uel ab homine suspensa, aut impedita quia si ipse non habet, alteri non dabit potestatem rem in iudicio deducendi. Ratione constituti, puta si ipse constitiatus talis officii esset incapax, ut sunt illi, qui neq pro se,neq; pro alijs posistini in iudicio interesse, sed omnino sunt incapaces , prout de naturaliter impeditis diximus, ac serui monachi, religiosi, minores, exc5icati,& alij qui non habent legitimam personam, Altim pio aliis in iudicio standi. Ratione sormae ipsius,considerabitur mandatum, qm si careret aliquo substantiali,uel non estet in forma solita, α probante,uel ex eo resultaret aliquod uitium uisibile sibi sidem derogas,non prodesset, uidebitur et nunquid habuerit debitas iuris solenitates, puta si emanauit cum decreto praetoris,uel consensu superioris, uel rectoris, qn constituens foret de his, et alio P auxilio & potestate regunt,& fari pne ac sit sub solitis hypothecis,&jpraesens, & uolens,ac praesenti, N petenti R ex rationabili ci fuerit constitutus, uel f ipse principalis at iqui non posset,uel foret absens, nunqd ipse iudex ad instantiam administratorum, uel ipsi administratores cum decreto ipsius iudicis, constituerit, & similia. Praeterea si constituens fuisset uniuersitas,aut collegiumcd siderabitur, nunquit ipe cosi Gnis fuerint legitime cogregati,& expressas in posubile eti) in ipsa costitutione nomina costituenti ii,& si saltina a diib. partibus ex tribus ciuia dena,& ad cas dii taxat piates,fuerit constitutus. In summa erit c si sideradu, nuqd collo peccet in materia, uel forma. . Vtile et fuerit uidere nu quid madatum seu pote stas huiusmodi,ante actus confessionem, tacite,uel cxpresse,expimu a raueritis
39쪽
uerit. Expresse, ut si costitues eunde constitutis& super hoc iudicem seu parte certiorali et, tacite, & pra
sumptiue, puta alterum procuratorem in eadem ςa consi
stituend0, uel eandem per semetipsum simpliciter & absq;
protestatione pertractando, seu liti & causathmoi cededo aut exemplica ecclesiam cuius occasione fuerat datum, naturaliter.i .per obitum, aut ciuiliter ut per resignationem tranflatione, religionis ingressum, priuatione seu quamuis alia amissi ine,uel dimidiotae, perdendo, nacessiante sinalica,PP qua fuit constitutus, cessaretii detur dc ipsa c5stitutio,quia ob praesumpta ciuiae constituentis mutatam uoluntatem,resolui & reuocari censetur, prout latius declaratur pmissa infra sub riib. de nul . ex desec.inhab.sen. ma. cd P. E et Si principalium litigato , ac pro eis comparentiun Abs personae repertae fuerint habiles dc legitime tunc ad citationes recurrendu fuerit,rquirendo ex processu, nunquid debita citatio actum de quo quaerit praecesserit,& si nulla apparebit, clarii erit, quia absens no uocatus d. inari no potuit, si citatio praecesserit, uideatur an fuerit legitima , & legiti' me executa attendendo Psona citantis, uidelicet nunquiefuerit iudex copetens udan pateretur tuc aliquem suae potestatis defectum proiit, supra diximus. Item ad psona citati, puta, si fuerint citantis subditus. Item ad locu in quo decernitur citatio, puta si extra territorruiti existens decreuit
di ad locu ad que citat, uti si ultra duas dietas distaret, aut notorie no estet tutus,& ad lepus pro quo quis citatur,puta si ipe feriato in honore Dei, ac sub minus breui termino re et ad forma ipsitis citationis, puta nunquid fuerit P iudice,& ad partis in statiam decreta,& in ea maxime qn iudexcitans est delegatiis,& erat prima citatio, quae fiebat de persona in longinquis partibus existenti, si exprimebatur & insereqatur illius potestas, ac nome iudicis citantis, partis instantis,psonae citadae, titulus care,&illud ad quod quis in specie citabatur,& locus ad quem, ac terminus pro quo citabatur,& an fuerit cocepta in forma solita,& per uerba c5 sileta, na s in aliquo deficere uel quouismodo esset aequi-Hoca, generalis, uel obscura, no redderet citatu contumace& actus illius vigore iactus non ualeret;erit et perquirendulum quid actus ad quem quis citabatur, fuerit loco,& tae in
40쪽
eitatione expressis,celebratus, quia si alio loco, uel alio taeferet actus no esset ualidus tan absq; citatione factus. Item diligenter aduertendu erit ad forma decreti ipsius citationis,& qualiter iudex citatione exequi mandauerit sqm si nucius, seu executor in aliquo defecerse.& forma illa ad ungue no seruauerit,non ualebit executio. Ite si citatio fuerit facta domi,uel in ecclesia, aut alias plersi in Psonam citandi,tadendii erit nunquid scesserit debita diligentia de persona r 3eriendo,& si, pitta illa domus erat tuc solita habitatio. Ite si nuntius tale eitatione alta & intelligibili uoce notificauerit,& assixerit,aut copia in mani bis familiariu diuel potius oretenus,& uoee submissa illa fuerit ex cuius. Ite nuquid ad se iam praecesserit citatis per λ casu quo ea requirat peremptori u .r.nunquid praecesserit trinae delauciationes,vna post alia,esi di latio ibus co Ruis , aue asina pro Oibus cum expressione perεptorn, seu coicatione de procedendo ad ulteriora. Item mi quid ad singulos actusspaliter quis citatus,qn citadus erat piis in uico iudicitiane et qri absens rnaliter ad oes aetiis citatus, post gibalem citario rem semel in iudidio csi paruerit, quia et isto casu ipse citandus est ad reliquos actus,cum prima generalis citatis P
comparationem fuerit circunducta & resoluta.
Et si fuerit processis in cotra absente citatu per edicta,aduerte dia erit quis iudex,& qua authoritate limoi ci ratione per edictu publicu decreuerit, cu talis modus cita di speci liter Papae conueniat, S uideatur nil quid tuc praecesserit saltim summaria cognitio de loco no tuto, & i pedimetis, ne citatio ad parte citanda peruenire, & si debite.i.si in Oibus locis,uel saltim in duobus ex trib.in citatione appositis ac in locis uicinioribus domicilio citandi, fuerit ipsa citatio publicata, assi xa,& copia petetibus tradita. Ite aduertatur nu-qd citatio illa quae emanauit fuerit generalis cotra oes sua interesse putates, quia talis citatio fieri no det,neq: arctar,
ubicuq: certus ' c legitimus adestso tradictor vitia iij rtur si de hin sit citatio e executa,csistitit iudici, ante si siNan
promulgauerit, qilia si no fuisset de citatione executa P re satione executoris, uel alias laetitie certificatus, n debinii et neq; potuisset ad actu alicuius piudicii cotra abia te xceder put haec,& multa a lia declarant i sub ti. de nul. ex cie .cit.