Rerum alamannicarum scriptores aliquot vetusti, a quibus alamannorum, qui nunc partim Suevis, partim Helvetiis cessere, historiae tam saeculares quam ecclesiasticae traditae sunt, tribus tomis divisi... ex bibliotheca Melchioris Haimsfeldii Goldasti.

2쪽

RERUM

ALAMANNICARUM

SCRIPTORES

ALIQUOT VETUSTI,

A QUIBUS

VETIIS CESSERE, HISTORIAE TAM

SAECULARES QUAM ECCLESIASTICAE TRADITA, SUNT,

TRIBUS TO AIS

DIVISI,

GLOSSIS RERUM ET VERBORUM

' DIFFICILIORUM,

. EX BIBLIOTHECA

cUM INDICE RERUM ET UERBORUM ACCURATISSIMO.

EDITIO TERTIA,

PRIORIBUS EMENDATIOR.

PRAEFAMINE , VITA AC SCRIPTIS AUCTORIs ET

HENRICI CHRISTIANI SENCKENBER G,

FRANCOFURTI ET LIPSI E.

impensis, IOHANNIS FRIDERICI FLEISCHERL.M DCC XXX.

4쪽

LECTURIS SALUTE R.

Ovae Editioni Coldam Alamannicarum Rerum Scriptorum aliquid praefandi provinciam , cum Viri de re litteraria meritissimi, qui huic o ri recudendo firmitu in praesens impendit rogatu in me susce erim, paucis quid in nova hac Editione praestitum, aliave pro more dc stylo, hujus operis in gratiam edisserenda sunt. Nimirum nemini Vestrum , Lectores, ignotum esse potest , post distracta utriusque editionis Goldasti Alamannicorum , quorum prima Francolani ex ossicina Vol angi Richteri, curante Iohanne Theobaldo Schoe vellem dc Conrado Meulio civibus MDCVI. solo altera ibid. impensis Iohann - Martini Porssi Bibliopolae, typis Iohannis Georgii Spoerlin Min LXL prodierat Exempla, diu in Bibliopoliis hos Scruptores, sed frustra quaesitos, imo tandem rariorum liororum in numerum ab Eruditis relatos esse s id itaque cum non fugeret Virum solertissimum , noluit tot eruditos irrita siti diutius vexari, verum ab aliquot jam annis inde usque de hoc opere recudendo selicitus fuit. His vero cogitationibus jam imbutum ejus animum , magis adhugm. Barre vi Bibliopolae Ulmensis celebris Exemplum excita vit ; qui cum Scriptores rerum Amicarum Goldasii nostri Orbilitterato restituisset, diutius cessand- sibi non esse opinatus est , utroque scilicet horum librorum post novam Suevicorum Editionem ita constituto, ut jungi commode& propter chartae sormam, & propter materiae affinitatem queant,& sorte debeanLImitari ergo huius 8c soli

rum magnitudinem, & typos&nitorem non abs re esse duxit, gratiam videlicet initurus eorum, qui cum alterutro horum librorum careren

queantaeos simul una ligatura junctos conspicere satius ducunt. Ne vero praeter hanc dc aliae commiaitates novae Editioni deessent, minutiori typorum formae qua priores oculis officiebant, ut 6c integris columianis nivicium misit, majoribus typis 8c paginis operarum industria itiduas partes discretis usus 3 praeterea vero Indicis paginas novae editioni

5쪽

, PRAEFATIs NOVISSIMAE EDITIONIS.

adaptavit. in eodem nonnihil in melius mutavit, id vero praecipue utique dedit operam , ut quam emendatissima nunc prodeat Editio. Parum vero esse duxit, si Scriptores hosce Orbi litterato restitueret,

nisi & illius, qui Orbis litterati in usiis primus eos publici Iuris festi

ta manumisit, memoriam ab interitu vindicaret. Cum ergo ipsi in- 'auditum esset, me nonnihil eo faciens intra scrinia mea servare, atque . propter subsidia manu exarata, e Bibliothecis Illustrium ZoLLMANNI, STRuviI , & praecipue genere ac Eruditione inclyti Consillis Unm- BACHII nostratis , aliuncieque accepta, ad vitam Viri scribendam e tenus reliquis fors accommodatiorem esse, hanc ut conferrem *mbolam rogavit. Ego autem lubens annui, atque hanc quam vides vitam , ex iis quae ad manus erant, in chartam conjeci, ubi si quid aliis aut plane non, aut minus reis edictum inveneris, non meae id opellaeta qualicunque, sed Viris humanissimis juxta ac eruditissimis debebis , queis ego hic sublice g Sttas persolvo. Probationes si requiris, summatim eas quidem notavimus, verum non deerit quoquei occasio , eas olim integras dandi. Qitae itaque novae Editioni accesserint, quibusve ea reliquis praestet Cum hucusque cnarraverim, non omitte dum in calce id , quod primo loco monendum crat, nimirum cum prima editio anteriorum sit correctissima, recentior vero nonnihil humani, operarum incuria pasta fuerit, eo omnia redegisse Virum s tertissimum, ut in nova Editione suturum non sit, de quo quis queratur. Ultcrius vero a nova Editione ad ipsum Goldamnum opus eique insertos Scriptores progredienti , sicco pede praetergredienda non crat ipsius operis o quam praestat, insignis utilitas. Ut enim aliorum, etiam Eruditillimorum Virorum , queis hunc librum ornarunt encomta , praeceream, iacmo non rei Antiquariae studiosus ibi invcniet, quod alibi frustra quaesivisset. Habot ibi quod in Historia Ecclesiastica, ritibus antiquis Liturgicis, aliisve ad Antiquitates Ecclesiasticas attinentibus in suos usius convertat Theologus , invenit in iisdem antiquum Germaniae judiciarium ordinem , formulas Donationum , emtionum Venditionum, manumissionum, oblationum aliorumUe negotiorum, verba Iuris Teutonica. &alia non minoris pretii Icius; sunt variae observationes, quibus se oblectet, Medico; Historiae vero, Antiquitatib' patriis & rei praecipue Elymologicae tanta ibi messis parata, ut ferme non alibi laetiorem invenire detur. Non vacat nunc ire per singula, nec lubct exemplis pluribus illustrare rem cuivis Rerum Antiquarum gnaro primo statim obtutu se sistentem; ne tamen plane

abeam , experimento docebo, quam recondita nonnumquam , Historiae patriae in usiis , inde haurire liceat. Etenim cum diu Eruditos latuerit, qui parentes contigerint Conrado sapienti, Ottonis M. genero, Wormacensis pasi 8c partis Lotharingiae Duci, ab H saris prope Ausustam Vingelicorum demum interfecto a quo per lineam rectam Iscenderunt Otto Dux Henricus Dux Hezildictus, dc demum Conradus Saliciis; E KEHARDUS Iun. omnes mihi scrupulos feliciter, atque Uer hero patre cretum fuisse. Dan ci quam vocant) Caesarum & Regum nostrorum gentis satorem, indicavit. Ego enim utut plane Continuatori Reginonis , Scriptori horum temporum haud contemnendo , ad annum DCCCCXIX. nostro Conrado Verinlierum patrem adscribenti fidem habueram, in

6쪽

PRAEFATIO NOVISSIMAE EDITIONIS. contrariam tamen partem propellebat nuper Beate Vita fimisti Illi, stris Gundtingit auctoritas, qui in Bibliothecae novae Part. XXX. p. 868. sq. Uemherum hunc, utpote nulli praeterea Historico memoratum pari passii cum fictis illis heroibus ambulare voluerat, ex comeditaris Conradum Curcipiadum in locum ejus substituens, adeo

ut ferme dubitare inciperem; verum commodum accidit , ut animum ibi mi recordatio loci illius, ciuem in E EHARIU de casibus Monaster. S. Galli Tom. I pag. . caici antiq. quondam legeram , quique etiam tum denuo evolutus , & omnem haesitationem mihi exemit,& Uerinlierum parentem tradi , Franciae Orientalis Comitem Ducemve misse commonstravit. Nimirum KEHAmus, dum acta& fata Monasterii sui Arnolpho & Ludovico infante regnantibus

percenset, hacque occasone etiam ad Hattonis facinus delabitur, inter alia haec effert: Nondum isto tempore Suevιa in Ducatum erat

redacta, sed eo regio peculiariter parebat, Acut hodie S' Francia.

Procurabant ambas Camera, hi, quod olim demonstrabitur, vocis tantum seno a Ducibus disteresiant, unde nonnunquam Duces v

cantur ) quos sic vocabant, nuncii: Franciam ad se estum umeris- here &c. Habes hic Verinlierum Patrem Conradi sapientis, Camerae nuncium in Francia ad Alpes polita , de quo sane plura nossemus, ii, quod per asteriscum denotat Goldastus,) edax aevum nonnululas lineolas abstulisset Codici quo usius erat, unde in his acquiesce dum. ibis autem pedibus in meam sententiam, & hunc Nerinherum patrem Conradi nostri credes, si, justa temporis ratione habita, hunc illius filium esse potuim, hoc vero eo magis praestimendum esse

tecum recogitaveris , quo magis certum est , Wertinerum Ex - ΗARDI, mni cm Comitatum ac Ducatum tenuisse, quem postea sub Ottone l. tenuit Conradus. Cum enim extra dubitationis aleam sit,

sub Regibus Francis equidem Ducatus ic Comitatus fuisse pro lubitu

revocabiles , verum raro filiis benemeritis subtractos, atque limum loco demortuis parentibus alios stibstitutos esse; quis dubitabit, Continuatinem Reginonis, Conrado Duci Wormacensi & Lotharingo erenheruna patrem dantem , alium signare Uerentierim , atque eum, qui Conradum in Ducatu praecesserat Fuisse autem Ducatum Franciae ad Alpes non alium quam Ducatum Wormacensem, ad quem pars Lotharingiae eo tempore reserebatur) vel inde patet, quia teste Ducangio quili t montes paulo editiores Alpes vocabantur, qua voce hodieque Bolanici eodem sientii utuntur , Francia vero , quam tum dicebant, non alibi editos montes habet, nisi in pasto

ormacensi & Lothariensi regno , die Bertii se und das Voge sche Gebiete, unde Vormacensem dc Ripuariam provinciam signari certissiimum est, quam postea Conradus sapiens ec posteri Iure quasi-

hereditario a parentibus traditam possederunt. Non tenebora nunc

pluribus, inprimis quum ea , quae de Verenhero & ejus filio Conrado sapiente dixi, propediem latius explicata visurus sis, in Conjectu ris de tamiliis Francica mica Au ustas , harumque conjunctionem dovico Barbato, olim a me Compositis, jam vero sub praelo sudantibus. Nunc sufficit asserta Exemplo Historico confirmasse ,

atque Vereniterum ignotum antehac Conradi patrem ex nostris Scriptoribus vel aliud agendo in lucem protraxisse. Scio equidem ipsum

7쪽

PRAEFATIO UVISSIM E EDITIONIS. editorem Goldatam auctorem Himerπιας ac sere,& locum, quem adduxi, plane aliter explicare , sed multum vereor, ne non ipse erroris, quem Scriptori antiquo Sc fide dignissimo impegit se reum faciat. Sed de his, quod dixi, uribus aliast munc de Scriptoribus Corpori nostro inseriis carptim, 8c per transmnam quasi, aliquid disserendum

cst. Hi eo magis se commendant, quo rariores sunt, neque enim,

quod alias hujus generis Collectionibus solemne est , in aliis Script Tum Cosscissionibus passim repetiti inveniuntur , sed unice hic quaerendi, nisi quod Franciscin du Gesne Tomo III. Scriptorum Hist rice Francorum Lutetiae Paris IMI. fol. Hepitanni Chronicon atque excerpta ex Ralperto & in hardo juniore inseruit, & plane quia dem quod & ipsem notare haud vis re duxi) in Hepidanno mutata annorum serie, in reliquis vero optimis ferme quibusque recisis. Prieterea Vitas Sanctorum instituto suo inservientes Achis Sanctorum,

Universialibus Bostandi- Uchenii successores , Ordinis autem Benedicti, Joannes Agabulonius intulerunt, observationibus quam ' plurimis locunletatas , quorum prius & ante ipsbs ac Goldvitum

Surio pro instituti ratione usii venit, quorum tamen neutrum, O nor , astertioni nostrae aliquid oberit. Ad vitas eorum quod attinet, omnia scrine praeripuit Eruditissimus Goldastus, non deerit tamen. quod licet per transennam addamus. His1DAssus Chronici Scri mor, quem Goldastus diversium opinatur ab eo, qui vitam S. Uib radae conscripsit, recentioribus unus idemque cum eo filisse , aBuz circa amaum MLXXX. animam exhalasse existimatur, prouti etiam post alios, Vir multae lectionis Casimi rus conjicit. Tom. II. Scriptor. Eccles. Sec. XI. column. 3I9. Mea id non interest, neque nitererit forte alterius Historiarum studiosi, cum in tantis tenebris

certum quid emendi spes nulla sit super. De RAHEmo nihil succurrit praeter id quod G. I. Vos ι libro de Historicis Latinis, p. 76o instruit, ubi temPuibus Ludovici II. Caroli Calvi, Ludovicili I.&Caroli Crassi floruisse Ralpertum nostrum cognatum S. Notheri, condidi MChronicon Monasterii sui usq; ad Abbatem Bernardum I. & ann. 883. perductum, quod quatcr vel saepius S.Galli MSC. extat, Humnos etiam reliquisse de S. Gallo &S. Othmaro, vitam itidem S. Galli Germanica lingua quam postea latine verterit Etaehardus junior ic demum obiisse

ut quibusdam videatur II 83. commemorat. Verum extant hodieque& ejus E grammata nonnulla, quae edidit Canisius. De Ex HARDO juniore nihil inveni. quod relatu dignum esset, juvabit tamen cum iis quae habet Goldastus ea contendisse, quae Muclerus S. Galli Monacnus doctissimus ei nunciat Epistola ad eum inter Thul arianas X. De BuR-HAmo postea nil comparuit, ut nunc taceam, ex ipsi Goliasti relatione plane incertum esse, utrum id nomen Scriptori competicrit. De CONRino de rigH1Α certiora dici possunt, sca jam dicta. Videtur vero horum praecedentium ut & BERTHOLDI aeque noti atque prior est id fuisse institutum, ut sicut in monasteriis in

sim moris, alter alicrum successu temporis continuando, memoriam rerum gestarum conservarent, unde pro uno tantum Chronico,

rum opera junctim sumta habenda erunt. Et hactenus quidem de iis qui Tom. I. Part. l. habentur ; nunC ad Part. ll. accedendum est,

ubi primo loco se offert u ALAFRII in Strabus vel Strabelli ab

8쪽

PRAEFAUIs NOVISSIMAE EDITIONIS. oculorum vitio cognominatus, genitus vero in Suevia, Aventis,

IV. 14. 36. nobili genere, sicut tum ferme Monachorum plerique, vir suae aetatis doctillimus, S. Galli educatus, Fuldae sub Rabanom gis eruditus, inde incanus S. Galli & ad ultimum Abbas Augiemus, quo in loco decessisse creditur anno 87 I. aetatis silae 7 . sive pintius, ut rectius ex Ioan. Mabillonis Analector. Tom. IV. p. 332. edit.

primae in R) & aliis colligitur anno 89 . postquam septennio Au siae Diviti praefuerat. De hujus vero Vita re Scriptis cum plura dc dici possint & debeant, tutissimum judicamus, lectorem ad Epissolam reueri inter Thulemarianas loco X. extantem. deinde vero ad Casimirum Oudinum de Scriptoribus Eccles antiquis Tom. lI. Col. 74. sqq. remittere , quibus recens editum Domini Ioh. Frid. Schannat amici dc fautoris nostri Historiae Fuldensis opus Part. I. p.

6a. sq. adjicimus, ubi sibi satisfactiim inveniet. In lwNE grandem errorem erravit Hostin p.7IO dum eum MScium tantum extare sibi imaginatus est. ERMENRicuu sive ut alii eum compellant

ERM RicuM, Rudolfi Fuldensis quondam discipulum, postmodum Elmangensis M onasterii ex Monacho Abbatem, Vitam S. Solae ab Henrico Canissio in lectionibus antiquis editam , dc in Mahidonii

Acta Sanctorum ordinis D. Benedicti postea Tom. II. p. 429. sqq. relatam , Epistolas ab eodem Caniso editas, & Dialogum de Vita ac gestis S. Hariolphi Abbatis primi Elvangensis in Actis Sanctorum

ni fallor extantem, praeter hanc S. Magni vitam reliquisse Posseu nin in Apparatu Sacro, Belgarminus in Scriptoribns, Oudinus, Vossius, α novissime m. Schannati l. c. p. m. 59. tradiderunt. Hunc vcro alienum non esse ab Ermolao Nigello Panegyrista Ludovici Pii dum Vossius scribit, nimium in noltrum conperri existimo.

In Ex MARDO Minimo Goldastus omnes recentiores sibi consentientes habet nec plane est qui restagetur , putant autem, eundem etiam concinnasse Latinam versionem vitae S. Galli a Ralperto Teutonice primo scrietae SIS. Galli exstantis. Invenire,ero est praeterea vitam B.

Notheri, in Canisii Lectionibus, Iohannis Bollandi Actis Sanctorum ad diem VI. Apr. deniq; Mabit nitActis Ss.OrdinisBenedict. Seculi

V. ubiNSFridolini Historia reperitur. Inter relata ad Tomum I l. pri

mo loco se sistit LEX ALAMANNORUM , quam post Goldasium

Lindenbrosus p. 363. Tom. l. MAZ ius Tom. I. Capit. p. 53. prout a Dagoberto confirmata , & tandem S uterus Noti ad Aoenigno-

yen A assi che Chronici p. 623. dederunt. Notas adjecerunt Bal etius & Scrbiterus , quibus sane hoc opus indiget. Longe illustrius vero de hac Lege meritus fuisset, qui nuper Herbipoli e vivorum numero exemtus est Io. Georg. ab H ata, si quod promittebat

Legem Alamannorum, Capitula nova XLlv ad eandem, item alia Capitula, inter . reliquas Germaniae Leges unum in corpus collectas dare, haecque omnia cum Pluribus & vetustissimis dicibus conferare , & notis illiistrare potuisset. Sed nunc alterius id opus est. De

Charta una Scriptoribus nihil monebo, ne nimius sim ; VA

DIANus auteni inserius dentio occurret. RABANUS Maurus tam notus est, ut Aulli non veterum Cantetur ac celebretur. Hinc me prae- cone non eget , imprimis Cum nuper admodum satis se dig.dm inus .

9쪽

DRAEFATIO NOVISSIMAE EDITIONIS.

FRIDUS 'Strabus supra nobis dictus est, nec RUODEPERTUS

Ludimagister curam nostram meretur. ΚERON IS memoriam habet Eccardiu in Hymologicis, nec de eo multa proferre opus, ut

nec de CATALOGO NUMINUM ALAMANNICORUM , qui

tamen insignis est usius, ut alibi docebitur. Uti vero de his, ita etiam de Tomi Il. Part. II. contentis silebo penitus, cum alibi commodior de Liturgicis disterendi futura sit occasio. In Tomo Id. occurrens primo loco Ioachimus VADiΑsus natus est apud Saninam Gallum I M. 3o. Dec. Patre Leonhardo de V ait tinatore, matre vero Marsaretha Talmannia, qui stholas egressus, Viennae Quadum, Collimitium, & Iohannem Camertem audivit, ubi in devia abreptus cum in viam rediisset, Villachii in Hungaria Praeceptorem aliquamdiu egit, dehinc Budam & Viennam habitavit, ubi post aliquos errores artium liberalium Profestaris spartam nactus est , Postea a Maximiliano l. Rhetor Poeta laureatus renunciatus , Geographiae rectius excolendae causa ingentia itinera suscepit, reversus vero cum aliquamdiu Triboniano litassct ad Medicinam se convertit, Doctorisque gradu auctus, Cum decennio integro Viennae moratus patriae cupiditate teneretur, domum sic proripuit , ubi salario 'annuo auctus , atque in Senatorum quos secretiores vocant crin kletnen Rath o numerum allectus, Religionem Reformatam Zπinglii omni histi promovit , quod faciendi amplior se facultas ei obtulit, cum anno Chri

sti Isa6. Conlisi crearetur, quo in munere cum omnium mereretur

calculum, inprimis Zminglii sui non fuit immemor, inter praecipuos suoque existens, qui post praelium Capetense Ig3I. pacem Eva

lio conciliarent. Haec vero pax cum non omnino ex ejus fuisset sententia, adeo Virum assiixit, ut in morbum diutinum incideret, nec, firmiori licet valetudini nonnunquam restitutus, eo liberaretur penitus , donec morte omnia humana selvente finiretur, 22. Ian. Iss I.

quo annos natus 66. menses . dies 6. Scripsit plurima, partim excusa, partim adhuc in MSS . delitescentia quorum omnium amplissimus Catalogus im Ebren - Geda in s tachim von Mati, monneuem austerichi duria Chri an Huber S. Gallen I683. 8. annexa Halim eri Besi rei π S. Gallen , ibid. eod. anno editae, quaeque huc conducere nimis longum esset. Ad opus vero ejus de Collegiis& monasteriis pertinere videntur in MSto extantia: i) mias cur Reformation des Munch-und V en tanH in kώnπtigem General - oder Special - Concilio nothvvendae Gu erortern se .

Heliodorum, quae eodem in loco referuntur. BARTHOL.

SCHOBINGERm qualis quantusve fuerit, si ipse Goldestiis non edito sereret, proderent sane Epistolae ab eo ad Goldastum scriptae, atque iliter Thulemarianas iaperiendae usque ad Epist. XCVI. Doctorem

inprimis coluit Iacobum Lectium Genevqn m Jcium ac Theolo

gis, rerum vero Germanicarum adeo fuit studiorus, ut ninno magis. i. Cujus

10쪽

PRAEFATIO NOVISSIMAE E DINONIS.Cujus vero spei fuerit, vel inde apparet, quia XXXVIII. tantum amnos natus Ιω . s. U. Iul. obiit, Epistolis ad Goldamim LXXXIV. XCIIl. dc XCVI. id loquentibus. Scriptorum reliquit nihil, sed pessime Cum rebus humanis ageretur, si in tantum docti censendi e sent, qui scriptis orbem repleverunti Reliquos, ut vel parum notos, vel ad mea studia nihil attinentes , licet notistimos praetereo, satis habens, vel in iis quae dixi TIBI L. B. profvisee, aut tamen' prodesse V luisse. Tu labori nostro aequus eris , atque si quoad ipsum Goldasti opus fortassis nonnihil in nova Editione mutari Pt illustrati potuisse forte Credideris aut optaveris, mihi id nolim imputes , neque enim mei muneris hoc, quippe cujus praeseri tantum, re vitam adjicereiit. Caeterum omnia facis illustria per se TlBl apparebunt, si Dum ini ronicon Helveticum , Stetim Chronicon , Harimanni Annales Einsidetenses, CrusE Sueviam, dc Io. Georgii ab Eccard Hasburgi, Ca, mim Prodromo Berum Alfaticarum Oseetati familiaria Tl Bl res dideris. Salve plurimum & favet Oeterum cum jam demum animas verterim, in Vita Goldasti ad An. cla lac III. Omissiim esse Salustii Pharamundi Helvetii sub quo nomine noster latet Carolum Aialobrogem c de superventu Allobrogum in urbem Genevam Historiam Iω3. . hoc loco, id indicare non incommodum duxi. Salve Φ . denuol Dab. Francosum ad fluenta Moeni ipsis M. Apr. cla I C xxx.